[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"categoryMenus":3,"blogPost-9543":193,"$fOzayvPy3_sXZo7-HvgTlBojvbiH6CtVlRY6yNNWVcTI":212},{"status":4,"data":5},1,[6,46,106,124,144],{"id":4,"title":7,"list_order":4,"items":8},"آشنایی",[9,15,19,23,30,34,38,42],{"id":10,"link":11,"type":12,"slug":13,"title":14},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content",null,"قوانین و مقررات",{"id":16,"link":17,"type":12,"slug":13,"title":18},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":20,"link":21,"type":12,"slug":13,"title":22},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":24,"link":25,"type":26,"slug":27,"handler":28,"title":29},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":31,"link":32,"type":12,"slug":13,"title":33},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":35,"link":36,"type":12,"slug":13,"title":37},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":39,"link":40,"type":12,"slug":13,"title":41},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":43,"link":44,"type":12,"slug":13,"title":45},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":47,"title":48,"list_order":4,"items":49},2,"المپیادها",[50,54,58,62,66,70,74,78,82,86,90,94,98,102],{"id":51,"link":52,"type":12,"slug":13,"title":53},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":55,"link":56,"type":12,"slug":13,"title":57},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":59,"link":60,"type":12,"slug":13,"title":61},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":63,"link":64,"type":12,"slug":13,"title":65},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":67,"link":68,"type":12,"slug":13,"title":69},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":71,"link":72,"type":12,"slug":13,"title":73},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":75,"link":76,"type":12,"slug":13,"title":77},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":79,"link":80,"type":12,"slug":13,"title":81},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":83,"link":84,"type":12,"slug":13,"title":85},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":87,"link":88,"type":12,"slug":13,"title":89},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":91,"link":92,"type":12,"slug":13,"title":93},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":95,"link":96,"type":12,"slug":13,"title":97},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":99,"link":100,"type":12,"slug":13,"title":101},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":103,"link":104,"type":12,"slug":13,"title":105},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":107,"title":108,"list_order":4,"items":109},3,"نمونه و تیزهوشان",[110,114,119],{"id":111,"link":112,"type":12,"slug":13,"title":113},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":115,"link":116,"type":26,"slug":117,"handler":117,"title":118},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":120,"link":121,"type":26,"slug":122,"handler":122,"title":123},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":125,"title":126,"list_order":4,"items":127},7,"کتابهای درسی",[128,132,136,140],{"id":129,"link":130,"type":12,"slug":13,"title":131},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":133,"link":134,"type":12,"slug":13,"title":135},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":137,"link":138,"type":12,"slug":13,"title":139},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":141,"link":142,"type":12,"slug":13,"title":143},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":10,"title":145,"list_order":10,"items":146},"پیشنهاد ویژه",[147,152,157,162,167,172,177,181,185,189],{"id":148,"link":149,"type":26,"slug":150,"handler":150,"title":151},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":153,"link":154,"type":26,"slug":155,"handler":155,"title":156},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":158,"link":159,"type":26,"slug":160,"handler":160,"title":161},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":163,"link":164,"type":26,"slug":165,"handler":165,"title":166},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":168,"link":169,"type":26,"slug":170,"handler":170,"title":171},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":173,"link":174,"type":12,"slug":175,"title":176},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":178,"link":179,"type":12,"slug":13,"title":180},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":182,"link":183,"type":12,"slug":13,"title":184},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":186,"link":187,"type":12,"slug":13,"title":188},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":190,"link":191,"type":12,"slug":13,"title":192},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":194,"section":47,"base":16,"course":195,"lesson":163,"title":196,"cat":197,"pic":198,"info_graphic":13,"podcast":13,"body":199,"tags":200,"metadata":13,"featured":195,"status":4,"views":204,"subdate":205,"up_date":206,"first_name":207,"last_name":208,"avatar":13,"cat_title":209,"subdate_jalali":210,"update_jalali":211},9543,0,"شکست نور در منشور: تغییر مسیر نور هنگام ورود و خروج از منشور",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FC5UZN84nV1lE81bw1yUP_800.png","\u003Cdiv aria-label=\"مقاله شکست نور در منشور\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">شکست نور در منشور: سفری رنگارنگ به دنیای نور\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">چگونه یک قطعه شیشه مثلثی، نور سفید را به رنگین‌کمان تبدیل می‌کند؟\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">آیا تا به حال با یک ذره‌بین یا یک قطعه شیشه تزئینی بازی کرده‌اید و رنگ‌های زیبایی دیده‌اید؟ این پدیده جادویی، نتیجه «شکست نور در منشور» است. در این مقاله، به زبان ساده می‌آموزیم که نور سفید چگونه و چرا در منشور خم می‌شود و به رنگ‌های مختلف تجزیه می‌شود. با مفاهیمی مانند \u003Cstrong>ضریب شکست\u003C\u002Fstrong>[۱]، \u003Cstrong>قانون اسنل\u003C\u002Fstrong>[۲] و \u003Cstrong>پاشندگی نور\u003C\u002Fstrong>[۳] آشنا می‌شویم و کاربردهای شگفت‌انگیز این پدیده در زندگی، از تشکیل رنگین‌کمان تا ساخت ابزارهای علمی را بررسی خواهیم کرد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">نور چگونه و چرا می‌شکند؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>پیش از پرداختن به منشور، باید بفهمیم شکست نور به طور کلی چیست. به یاد بیاورید وقتی یک مداد را داخل لیوان آب می‌گذارید، به نظر می‌رسد در محل برخورد با آب \u003Cstrong>شکسته\u003C\u002Fstrong> شده است. این یک خطای دید نیست، بلکه پدیده‌ای فیزیکی به نام \u003Cstrong>شکست نور\u003C\u002Fstrong> است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>علت اصلی شکست، \u003Cstrong>تغییر سرعت نور\u003C\u002Fstrong> هنگام عبور از یک محیط به محیط دیگر است. نور در خلأ یا هوا سریع‌تر حرکت می‌کند. وقتی وارد محیطی متراکم‌تر مانند آب یا شیشه می‌شود، سرعتش کاهش می‌یابد و این کاهش سرعت باعث تغییر مسیر یا «خم شدن» پرتو نور می‌شود. میزان این خمیدگی به دو چیز بستگی دارد:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Col>\r\n \u003Cli>میزان تغییر سرعت (جنس ماده)\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>زاویه‌ای که نور با آن به سطح می‌تابد.\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Fol>\r\n\r\n\u003Cp>برای اندازه‌گیری این اثر از کمیتی به نام \u003Cstrong>ضریب شکست\u003C\u002Fstrong> (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ n $\u003C\u002Fspan>) استفاده می‌کنیم. ضریب شکست نشان می‌دهد سرعت نور در یک ماده چقدر کمتر از سرعت نور در خلأ است. هرچه این عدد بزرگ‌تر باشد، ماده چگال‌تر نوری است و نور بیشتر کند می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"جدول ضریب شکست مواد مختلف\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">محیط (ماده)\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">ضریب شکست تقریبی (n)\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">مثال عینی\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">هوا\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1.0003\u003C\u002Fspan> (نزدیک به \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1\u003C\u002Fspan>)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">محیط معمولی زندگی\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">آب\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1.33\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">مداد شکسته در لیوان آب\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">شیشه (معمولی)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1.52\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">پنجره و عدسی عینک\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">الماس\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">2.42\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">درخشش و بازی رنگ‌ها در جواهر\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>قانون طلایی شکست (قانون اسنل):\u003C\u002Fstrong> رابطه دقیق بین زاویه تابش و شکست با قانون اسنل بیان می‌شود. اگر نور از محیطی با ضریب شکست \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ n_1 $\u003C\u002Fspan> و با زاویه \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ \\theta_1 $\u003C\u002Fspan> وارد محیطی با ضریب شکست \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ n_2 $\u003C\u002Fspan> شود، زاویه شکست \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ \\theta_2 $\u003C\u002Fspan> از این رابطه به دست می‌آید:\u003Cbr>\r\n \r\n\u003Cdiv style=\"text-align: center\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ n_1 \\sin(\\theta_1) = n_2 \\sin(\\theta_2) $\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003Cbr>\r\nنکته مهم: تمام زاویه‌ها نسبت به \u003Cstrong>خط عمود\u003C\u002Fstrong> (خط‌چین فرضی بر سطح) اندازه‌گیری می‌شوند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">منشور چیست و نور در آن چه مسیری را طی می‌کند؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>منشور معمولاً یک قطعه شیشه‌ای یا پلاستیکی شفاف به شکل \u003Cstrong>مثلث\u003C\u002Fstrong> است. برخلاف عدسی که سطحی خمیده دارد، منشور سطوح صاف دارد. هنگامی که یک پرتو نور سفید (مثل نور خورشید) به یکی از وجه‌های منشور می‌تابد، داستان جذابی آغاز می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>مسیر نور در منشور را می‌توان در چهار گام خلاصه کرد:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Col>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>شکست هنگام ورود:\u003C\u002Fstrong> نور از هوا (ضریب شکست پایین) وارد شیشه (ضریب شکست بالا) می‌شود. طبق قانون اسنل، سرعت نور کاهش یافته و پرتو به سمت خط عمود بر سطح خم می‌شود (نزدیک‌تر می‌شود).\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>حرکت درون منشور:\u003C\u002Fstrong> نور در داخل شیشه و در یک خط مستقیم حرکت می‌کند تا به وجه دیگر برخورد کند.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>شکست هنگام خروج:\u003C\u002Fstrong> در این مرحله، نور از شیشه (چگال) قصد خروج به هوا (رقیق) را دارد. این بار سرعتش افزایش می‌یابد و پرتو از خط عمود \u003Cstrong>دور\u003C\u002Fstrong> می‌شود.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>تشکیل باریکه خروجی:\u003C\u002Fstrong> نور از منشور خارج می‌شود، اما در مسیری موازی با مسیر اولیه خود \u003Cstrong>نیست\u003C\u002Fstrong>. به این تغییر کلی مسیر، \u003Cstrong>انحراف نور\u003C\u002Fstrong> می‌گویند.\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Fol>\r\n\r\n\u003Cp>اگر منشور و تابش نور به گونه‌ای باشد که نور در داخل منشور به قاعده آن موازی شود، انحراف نور به حداقل مقدار خود می‌رسد که به آن \u003Cstrong>انحراف حداقل\u003C\u002Fstrong> می‌گویند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">جادوی رنگ‌ها: چرا نور سفید در منشور تجزیه می‌شود؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>تا اینجا فهمیدیم نور در منشور منحرف می‌شود. اما سوال جالب‌تر اینجاست: چرا به جای یک نور سفید منحرف شده، یک \u003Cstrong>رنگین‌کمان\u003C\u002Fstrong> زیبا می‌بینیم؟\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>نور سفید خورشید در واقع ترکیبی از همه رنگ‌هاست. \u003Cstrong>ایزاک نیوتن\u003C\u002Fstrong> با آزمایش معروف خود با منشور این موضوع را ثابت کرد. او نشان داد نور سفید از رنگ‌های قرمز، نارنجی، زرد، سبز، آبی، نیلی و بنفش (مخفف: \u003Cstrong>قانبس‌نیز\u003C\u002Fstrong>) تشکیل شده است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>دلیل تجزیه یا \u003Cstrong>پاشندگی\u003C\u002Fstrong> نور این است که ضریب شکست شیشه برای همه رنگ‌ها یکسان نیست. نور بنفش (با طول موج کوتاه‌تر) نسبت به نور قرمز (با طول موج بلندتر) بیشتر کند می‌شود. یعنی ضریب شکست شیشه برای نور بنفش \u003Cstrong>کمی بزرگ‌تر\u003C\u002Fstrong> از ضریب شکست آن برای نور قرمز است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>طبق قانون اسنل، اگر ضریب شکست (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ n_2 $\u003C\u002Fspan>) بزرگ‌تر باشد، نور بیشتر به سمت خط عمود می‌شکند (یعنی زاویه شکست کوچک‌تر می‌شود). بنابراین، هنگام ورود و خروج از منشور، نور بنفش بیش از نور قرمز خم می‌شود. این اختلاف اندک در خمیدگی، پس از خروج از منشور، به اندازه‌ای می‌شود که رنگ‌ها کاملاً از هم جدا شده و طیف زیبایی را تشکیل می‌دهند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>ترتیب رنگ‌ها در طیف همیشه ثابت است: قرمز (که کمترین انحراف را دارد) در یک طرف و بنفش (که بیشترین انحراف را دارد) در طرف دیگر قرار می‌گیرد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">از آزمایشگاه نیوتن تا آسمان بارانی: کاربردهای پدیده شکست در منشور\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>شکست نور در منشور تنها یک آزمایش درسی نیست، بلکه در پدیده‌های طبیعی و فناوری‌های اطراف ما حضور پررنگی دارد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cul>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>رنگین‌کمان:\u003C\u002Fstrong> معروف‌ترین مثال طبیعی است. هر قطره باران مانند یک \u003Cstrong>منشور کروی\u003C\u002Fstrong> کوچک عمل می‌کند. نور خورشید وارد قطره می‌شود، در پشت آن بازتاب داخلی پیدا می‌کند و هنگام خروج شکسته می‌شود. از آنجایی که ضریب شکست آب برای رنگ‌های مختلف متفاوت است، طیف رنگین‌کمان در آسمان پدیدار می‌شود.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>ابزارهای نوری:\u003C\u002Fstrong> از منشورها در برخی تلسکوپ‌ها، دوربین‌های دوچشمی و میکروسکوپ‌ها برای تغییر مسیر نور و چرخاندن تصویر استفاده می‌شود. همچنین منشورهای خاصی به نام \u003Cstrong>منشورهای پاشنده\u003C\u002Fstrong> در دستگاه‌های طیف‌سنج برای تحلیل دقیق نور ستارگان یا مواد شیمیایی به کار می‌روند.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>تزیین و هنر:\u003C\u002Fstrong> آویزهای کریستالی، تراش‌های شیشه‌ای و برخی جواهرات به گونه‌ای طراحی می‌شوند که با شکست و پاشندگی نور، بازی رنگ‌های درخشانی ایجاد کنند.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>هاله خورشیدی:\u003C\u002Fstrong> گاهی در روزهای سرد، بلورهای ریز یخ در لایه‌های بالایی جو مانند میلیون‌ها منشور کوچک عمل کرده و حلقه‌ای رنگی دور خورشید ایجاد می‌کنند که به آن هاله خورشیدی می‌گویند.\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Ful>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پرسش ۱: آیا نور همیشه هنگام ورود به یک محیط جدید می‌شکند؟\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 12px\">خیر. یک حالت استثنا وجود دارد. اگر پرتو نور \u003Cstrong>عمود\u003C\u002Fstrong> بر سطح (یعنی با زاویه صفر درجه نسبت به خط عمود) بتابد، با وجود تغییر سرعت، جهت آن تغییر نمی‌کند و بدون خمیدگی وارد محیط دوم می‌شود. در این حالت شکست رخ داده اما انحراف یا خمیدگی مشاهده نمی‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پرسش ۲: چرا در برخی شیشه‌ها (مثل پنجره) نور را تجزیه نمی‌بینیم، اما در منشور می‌بینیم؟\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 12px\">دو دلیل اصلی دارد: اولاً سطوح پنجره \u003Cstrong>موازی\u003C\u002Fstrong> هستند. نور هنگام ورود به شیشه منحرف می‌شود، اما هنگام خروج از سطح موازی، انحرافش دقیقاً خنثی می‌شود و در مسیر موازی اولیه خود خارج می‌گردد. ثانیاً، برای دیدن واضح پاشندگی، نیاز به شیشه با ضخامت کافی و سطوح غیرموازی (مثل مثلث) داریم تا انحراف رنگ‌ها جمع شده و از هم جدا شوند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پرسش ۳: یک اشتباه رایج در ترسیم مسیر نور در منشور چیست؟\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp>بسیاری از دانش‌آموزان هنگام ترسیم، زاویه تابش و شکست را نسبت به خود سطح منشور اندازه می‌گیرند. در حالی که در قانون اسنل، این زاویه‌ها باید حتماً نسبت به \u003Cstrong>خط عمود\u003C\u002Fstrong> (خط‌چین فرضی) بر سطح اندازه‌گیری شوند. رعایت این نکته برای ترسیم و حل مسئله صحیح، بسیار مهم است.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>جمع‌بندی:\u003C\u002Fstrong> منشور، با سطوح صاف و زاویه‌دار خود، هنرمندی نور را به نمایش می‌گذارد. ما در این سفر آموختیم که شکست نور به دلیل تغییر سرعت آن در مواد مختلف رخ می‌دهد و با قانون ریاضی زیبای اسنل قابل توصیف است. اما ویژگی جادویی منشور، \u003Cstrong>پاشندگی\u003C\u002Fstrong> نور است؛ یعنی جدا کردن رنگ‌های پنهان در نور سفید به دلیل وابستگی ضریب شکست به رنگ (طول موج) نور. این پدیده نه تنها در آزمایشگاه، بلکه در رنگین‌کمان آسمان، درخشش جواهرات و حتی در ابزارهای پیشرفته علمی، خودنمایی می‌کند و به ما یادآوری می‌کند که جهان اطراف، پر از شگفتی‌های علمی در انتظار کشف شدن است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>۱. \u003Cstrong>ضریب شکست (Refractive Index):\u003C\u002Fstrong> نسبت سرعت نور در خلأ به سرعت نور در یک محیط شفاف. این عدد نشان‌دهنده میزان کند شدن نور در آن ماده است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>۲. \u003Cstrong>قانون اسنل (Snell’s Law):\u003C\u002Fstrong> رابطه ریاضی بین زاویه تابش، زاویه شکست و ضرایب شکست دو محیط در پدیده شکست نور.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>۳. \u003Cstrong>پاشندگی نور (Dispersion of Light):\u003C\u002Fstrong> پدیده تجزیه نور سفید به رنگ‌های تشکیل‌دهنده آن به دلیل وابستگی ضریب شکست به طول موج (رنگ) نور.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 20px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">شکست نور\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">منشور\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">قانون اسنل\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">طیف نور\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">رنگین کمان\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[201,202,203],"پایهٔ هشتم","علوم هشتم","شکست نور در منشور",663,"2026-01-04 12:19:15","2026-09-01 13:09:34","سحر","شیرزاد","کپسول آموزشی","1404\u002F10\u002F14","13:09 1405\u002F06\u002F10",{"tests":213,"papers":214,"files":215,"questions":216,"exams":217,"tutorials":218,"blogs":219},[],[],[],[],[],[],[220,229,237,245,253,261,269,277,285,293,301,309],{"id":221,"title":222,"cat":197,"pic":223,"up_date":224,"title_url":225,"url":226,"legacy_url":227,"cat_title":209,"update_jalali":228},7209,"حالت‌های هم‌نهشتی دو مثلث: شرایطی که تحت آن دو مثلث با هم برابر باشند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FlwrDLAvv7TgS1EvcfsxV_200.png","2026-09-05 19:37:39","حالتهای-همنهشتی-دو-مثلث-شرایطی-که-تحت-آن-دو-مثلث-با-هم-برابر-باشند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7209\u002Fحالتهای-همنهشتی-دو-مثلث-شرایطی-که-تحت-آن-دو-مثلث-با-هم-برابر-باشند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7209\u002Fحالتهای-همنهشتی-دو-مثلث-شرایطی-که-تحت-آن-دو-مثلث-با-هم-برابر-باشند","1405\u002F06\u002F14",{"id":230,"title":231,"cat":197,"pic":232,"up_date":233,"title_url":234,"url":235,"legacy_url":236,"cat_title":209,"update_jalali":228},8743,"مواد خالص: موادی که فقط از یک نوع ماده ساخته شده‌اند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F51l8L93J0wIMNSiMkpNa_200.png","2026-09-05 19:33:46","مواد-خالص-موادی-که-فقط-از-یک-نوع-ماده-ساخته-شدهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8743\u002Fمواد-خالص-موادی-که-فقط-از-یک-نوع-ماده-ساخته-شدهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8743\u002Fمواد-خالص-موادی-که-فقط-از-یک-نوع-ماده-ساخته-شدهاند",{"id":238,"title":239,"cat":197,"pic":240,"up_date":241,"title_url":242,"url":243,"legacy_url":244,"cat_title":209,"update_jalali":228},8745,"مواد ناخالص: موادی که از بیش از یک ماده تشکیل شده‌اند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FosLgdK47dIOGpLafZOf5_200.png","2026-09-05 19:27:45","مواد-ناخالص-موادی-که-از-بیش-از-یک-ماده-تشکیل-شدهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8745\u002Fمواد-ناخالص-موادی-که-از-بیش-از-یک-ماده-تشکیل-شدهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8745\u002Fمواد-ناخالص-موادی-که-از-بیش-از-یک-ماده-تشکیل-شدهاند",{"id":246,"title":247,"cat":197,"pic":248,"up_date":249,"title_url":250,"url":251,"legacy_url":252,"cat_title":209,"update_jalali":228},8747,"اجزای مخلوط: موادی که یک مخلوط را تشکیل می‌دهند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fc1kdyeIIcSvL2gEh2hO1_200.png","2026-09-05 19:22:33","اجزای-مخلوط-موادی-که-یک-مخلوط-را-تشکیل-میدهند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8747\u002Fاجزای-مخلوط-موادی-که-یک-مخلوط-را-تشکیل-میدهند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8747\u002Fاجزای-مخلوط-موادی-که-یک-مخلوط-را-تشکیل-میدهند",{"id":254,"title":255,"cat":197,"pic":256,"up_date":257,"title_url":258,"url":259,"legacy_url":260,"cat_title":209,"update_jalali":228},8749,"ویژگی مخلوط: حفظ خواص اولیه اجزای تشکیل‌دهنده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FYLbZvzjEIzvrxHaOB3Vz_200.png","2026-09-05 19:17:37","ویژگی-مخلوط-حفظ-خواص-اولیه-اجزای-تشکیلدهنده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8749\u002Fویژگی-مخلوط-حفظ-خواص-اولیه-اجزای-تشکیلدهنده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8749\u002Fویژگی-مخلوط-حفظ-خواص-اولیه-اجزای-تشکیلدهنده",{"id":262,"title":263,"cat":197,"pic":264,"up_date":265,"title_url":266,"url":267,"legacy_url":268,"cat_title":209,"update_jalali":228},8751,"مخلوط همگن: مخلوطی که اجزای آن به طور یکنواخت پخش شده‌اند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FOX5deKZDVrijG5Vn7ZCk_200.png","2026-09-05 19:13:50","مخلوط-همگن-مخلوطی-که-اجزای-آن-به-طور-یکنواخت-پخش-شدهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8751\u002Fمخلوط-همگن-مخلوطی-که-اجزای-آن-به-طور-یکنواخت-پخش-شدهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8751\u002Fمخلوط-همگن-مخلوطی-که-اجزای-آن-به-طور-یکنواخت-پخش-شدهاند",{"id":270,"title":271,"cat":197,"pic":272,"up_date":273,"title_url":274,"url":275,"legacy_url":276,"cat_title":209,"update_jalali":228},8753,"محلول: نوعی مخلوط همگن که شفاف است.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FwenLkxLRgJlcrQVaK28n_200.png","2026-09-05 19:10:11","محلول-نوعی-مخلوط-همگن-که-شفاف-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8753\u002Fمحلول-نوعی-مخلوط-همگن-که-شفاف-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8753\u002Fمحلول-نوعی-مخلوط-همگن-که-شفاف-است",{"id":278,"title":279,"cat":197,"pic":280,"up_date":281,"title_url":282,"url":283,"legacy_url":284,"cat_title":209,"update_jalali":228},8754,"مخلوط ناهمگن: مخلوطی که اجزای آن به طور یکنواخت پخش نشده‌اند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fu08vY4jIwQyDQg8ynNcI_200.png","2026-09-05 19:06:37","مخلوط-ناهمگن-مخلوطی-که-اجزای-آن-به-طور-یکنواخت-پخش-نشدهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8754\u002Fمخلوط-ناهمگن-مخلوطی-که-اجزای-آن-به-طور-یکنواخت-پخش-نشدهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8754\u002Fمخلوط-ناهمگن-مخلوطی-که-اجزای-آن-به-طور-یکنواخت-پخش-نشدهاند",{"id":286,"title":287,"cat":197,"pic":288,"up_date":289,"title_url":290,"url":291,"legacy_url":292,"cat_title":209,"update_jalali":228},8756,"سوسپانسیون یا تعلیقه: مخلوط ناهمگن که ذرات جامد در مایع معلق‌اند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F80Nv5XaoA9QUJxB74Z8x_200.png","2026-09-05 19:00:33","سوسپانسیون-یا-تعلیقه-مخلوط-ناهمگن-که-ذرات-جامد-در-مایع-معلقاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8756\u002Fسوسپانسیون-یا-تعلیقه-مخلوط-ناهمگن-که-ذرات-جامد-در-مایع-معلقاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8756\u002Fسوسپانسیون-یا-تعلیقه-مخلوط-ناهمگن-که-ذرات-جامد-در-مایع-معلقاند",{"id":294,"title":295,"cat":197,"pic":296,"up_date":297,"title_url":298,"url":299,"legacy_url":300,"cat_title":209,"update_jalali":228},8757,"ذرات معلق: ذرات جامدی که در مایع پخش شده‌اند ولی حل نشده‌اند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FaHN1xgGMrfkKt5mTmsaT_200.png","2026-09-05 18:56:45","ذرات-معلق-ذرات-جامدی-که-در-مایع-پخش-شدهاند-ولی-حل-نشدهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8757\u002Fذرات-معلق-ذرات-جامدی-که-در-مایع-پخش-شدهاند-ولی-حل-نشدهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8757\u002Fذرات-معلق-ذرات-جامدی-که-در-مایع-پخش-شدهاند-ولی-حل-نشدهاند",{"id":302,"title":303,"cat":197,"pic":304,"up_date":305,"title_url":306,"url":307,"legacy_url":308,"cat_title":209,"update_jalali":228},8759,"شفاف: حالتی که نور از مخلوط عبور می‌کند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FUiOZD2CJWkjJ14tUlavW_200.png","2026-09-05 18:52:25","شفاف-حالتی-که-نور-از-مخلوط-عبور-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8759\u002Fشفاف-حالتی-که-نور-از-مخلوط-عبور-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8759\u002Fشفاف-حالتی-که-نور-از-مخلوط-عبور-میکند",{"id":310,"title":311,"cat":197,"pic":312,"up_date":313,"title_url":314,"url":315,"legacy_url":316,"cat_title":209,"update_jalali":228},8767,"کدر: حالتی که نور به‌خوبی از مخلوط عبور نمی‌کند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F5sMLgTDSlUGNNQVvwc7o_200.png","2026-09-05 18:48:05","کدر-حالتی-که-نور-بهخوبی-از-مخلوط-عبور-نمیکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8767\u002Fکدر-حالتی-که-نور-بهخوبی-از-مخلوط-عبور-نمیکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8767\u002Fکدر-حالتی-که-نور-بهخوبی-از-مخلوط-عبور-نمیکند"]