[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"categoryMenus":3,"blogPost-9339":193,"$f558XasfFIYgyM2MA69BLwcz3IdKgv0GW6ahUv1GyzLc":212},{"status":4,"data":5},1,[6,46,106,124,144],{"id":4,"title":7,"list_order":4,"items":8},"آشنایی",[9,15,19,23,30,34,38,42],{"id":10,"link":11,"type":12,"slug":13,"title":14},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content",null,"قوانین و مقررات",{"id":16,"link":17,"type":12,"slug":13,"title":18},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":20,"link":21,"type":12,"slug":13,"title":22},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":24,"link":25,"type":26,"slug":27,"handler":28,"title":29},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":31,"link":32,"type":12,"slug":13,"title":33},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":35,"link":36,"type":12,"slug":13,"title":37},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":39,"link":40,"type":12,"slug":13,"title":41},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":43,"link":44,"type":12,"slug":13,"title":45},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":47,"title":48,"list_order":4,"items":49},2,"المپیادها",[50,54,58,62,66,70,74,78,82,86,90,94,98,102],{"id":51,"link":52,"type":12,"slug":13,"title":53},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":55,"link":56,"type":12,"slug":13,"title":57},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":59,"link":60,"type":12,"slug":13,"title":61},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":63,"link":64,"type":12,"slug":13,"title":65},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":67,"link":68,"type":12,"slug":13,"title":69},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":71,"link":72,"type":12,"slug":13,"title":73},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":75,"link":76,"type":12,"slug":13,"title":77},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":79,"link":80,"type":12,"slug":13,"title":81},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":83,"link":84,"type":12,"slug":13,"title":85},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":87,"link":88,"type":12,"slug":13,"title":89},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":91,"link":92,"type":12,"slug":13,"title":93},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":95,"link":96,"type":12,"slug":13,"title":97},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":99,"link":100,"type":12,"slug":13,"title":101},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":103,"link":104,"type":12,"slug":13,"title":105},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":107,"title":108,"list_order":4,"items":109},3,"نمونه و تیزهوشان",[110,114,119],{"id":111,"link":112,"type":12,"slug":13,"title":113},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":115,"link":116,"type":26,"slug":117,"handler":117,"title":118},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":120,"link":121,"type":26,"slug":122,"handler":122,"title":123},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":125,"title":126,"list_order":4,"items":127},7,"کتابهای درسی",[128,132,136,140],{"id":129,"link":130,"type":12,"slug":13,"title":131},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":133,"link":134,"type":12,"slug":13,"title":135},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":137,"link":138,"type":12,"slug":13,"title":139},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":141,"link":142,"type":12,"slug":13,"title":143},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":10,"title":145,"list_order":10,"items":146},"پیشنهاد ویژه",[147,152,157,162,167,172,177,181,185,189],{"id":148,"link":149,"type":26,"slug":150,"handler":150,"title":151},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":153,"link":154,"type":26,"slug":155,"handler":155,"title":156},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":158,"link":159,"type":26,"slug":160,"handler":160,"title":161},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":163,"link":164,"type":26,"slug":165,"handler":165,"title":166},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":168,"link":169,"type":26,"slug":170,"handler":170,"title":171},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":173,"link":174,"type":12,"slug":175,"title":176},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":178,"link":179,"type":12,"slug":13,"title":180},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":182,"link":183,"type":12,"slug":13,"title":184},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":186,"link":187,"type":12,"slug":13,"title":188},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":190,"link":191,"type":12,"slug":13,"title":192},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":194,"section":47,"base":16,"course":195,"lesson":163,"title":196,"cat":197,"pic":198,"info_graphic":13,"podcast":13,"body":199,"tags":200,"metadata":13,"featured":195,"status":4,"views":204,"subdate":205,"up_date":206,"first_name":207,"last_name":208,"avatar":13,"cat_title":209,"subdate_jalali":210,"update_jalali":211},9339,0,"محلول فراسیر شده: محلولی که بیش از حد معمول ماده حل‌شونده در آن وجود دارد.",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FGb8gszryGGM9dwmeJ28n_800.png","\u003Cdiv aria-label=\"محلول فراسیر شده\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">محلول‌های فراسیرشده: وقتی مواد بیش از اندازه حل می‌شوند!\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">آیا تا به حال در هوای مرطوب، نمک‌دان آشپزخانه را تکان داده‌ای؟ چرا نمک‌ها به هم می‌چسبند؟ پاسخ، در دنیای شگفت‌انگیز محلول‌های فراسیرشده\u003Csup>1\u003C\u002Fsup> نهفته است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>خلاصه مقاله:\u003C\u002Fstrong> یک محلول فراسیرشده، محلولی است که در یک دمای معین، مقدار ماده‌ی حل‌شونده\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> در آن \u003Cstrong>بیشتر\u003C\u002Fstrong> از یک محلول سیرشده\u003Csup>3\u003C\u002Fsup> معمولی است. این محلول‌ها حالتی ناپایدار و جالب دارند که در زندگی روزمره، از تشکیل شکرک عسل تا کاربرد در گرم‌پاهای شیمیایی دیده می‌شوند. در این مقاله با \u003Cstrong>محلول فراسیرشده\u003C\u002Fstrong>، \u003Cstrong>تشکیل\u003C\u002Fstrong>، \u003Cstrong>پایداری\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>مثال‌های ملموس\u003C\u002Fstrong> آن آشنا خواهیم شد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">محلول چیست؟ از سیرشده تا فراسیرشده\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>برای درک محلول فراسیرشده، ابتدا باید با مفهوم محلول و سیرشدگی آشنا شویم. یک محلول از دو بخش اصلی تشکیل می‌شود:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"اجزای اصلی یک محلول\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">جزء\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">تعریف\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">مثال ملموس\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>حلال\u003Csup>4\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ماده‌ای که ماده دیگر را در خود حل می‌کند. معمولاً بخش بیشتر محلول است.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">آب در محلول آب‌نمک\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>ماده حل‌شونده\u003Csup>2\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ماده‌ای که در حلال حل می‌شود و بخش کم‌تر محلول را تشکیل می‌دهد.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">نمک در محلول آب‌نمک\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>حالا فرض کنید به یک لیوان آب، به تدریج شکر اضافه می‌کنید و هم می‌زنید. ابتدا همه‌ی شکرها حل می‌شوند. اما نقطه‌ای می‌رسد که دیگر شکر اضافه‌شده حل نمی‌شود و در ته لیوان باقی می‌ماند. در این حالت می‌گوییم محلول \u003Cstrong>سیرشده\u003Csup>3\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong> است. یعنی در آن دما، آب دیگر نمی‌تواند شکر بیشتری را در خود حل کند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>اما یک حالت خاص وجود دارد: اگر محلول سیرشده را به آرامی و بدون وارد کردن ضربه، سرد کنیم یا شرایط خاصی فراهم کنیم، می‌توانیم مقداری ماده حل‌شونده \u003Cem>بیشتر\u003C\u002Fem> از حد سیرشدگی در آن نگه داریم. این محلول خاص را \u003Cstrong>محلول فراسیرشده\u003C\u002Fstrong> می‌نامیم. مثل یک لیوان آب که به طور معجزه‌آسایی شکر بیشتری از حد توانایی خود در خود نگه داشته است!\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>فرمول ساده:\u003C\u002Fstrong> برای یک محلول معمولی، میزان حل‌شوندگی محدود است. وقتی مقدار ماده حل‌شونده (مثلاً $m_{solute}$) از حد سیرشدگی ($m_{saturated}$) در یک دمای مشخص بیشتر شود، به محلول فراسیرشده ($m_{supersaturated}$) می‌رسیم. به زبان ساده: \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$m_{supersaturated} > m_{saturated}$\u003C\u002Fspan>.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">چگونه یک محلول فراسیرشده درست می‌شود؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>ساخت این محلول‌ها یک راز ساده دارد: \u003Cem>آرامش و عدم وجود ذرات ریز اضافی\u003C\u002Fem>. مراحل کار به صورت زیر است:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"مراحل تشکیل محلول فراسیرشده\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">مرحله\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">شرح\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">وضعیت محلول\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">1- حرارت دادن\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">مقدار زیادی ماده حل‌شونده (مثلاً سدیم استات) را در آب \u003Cem>داغ\u003C\u002Fem> حل می‌کنیم تا کاملاً سیرشده شود. گرمای بیشتر، ظرفیت حل‌کنندگی آب را افزایش می‌دهد.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong style=\"background: #dcfce7; border-radius: 999px; color: #166534; font-size: 12px; font-weight: 700; line-height: 1; padding: 2px 8px; vertical-align: baseline\">سیرشده در دمای بالا\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">2- سرد کردن آرام\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">محلول را به \u003Cstrong>آرامی\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>بدون تکان دادن\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>بدون ورود غبار\u003C\u002Fstrong> به دمای اتاق می‌رسانیم. ماده حل‌شونده اضافی فرصت بلور شدن\u003Csup>5\u003C\u002Fsup> پیدا نمی‌کند.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; font-size: 12px; font-weight: 700; line-height: 1; padding: 2px 8px; vertical-align: baseline\">فراسیرشده (ناپایدار)\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">3- آغاز تبلور (شوک)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">با اضافه کردن یک کریستال کوچک از همان ماده (ذره‌ی آغازگر) یا تکان شدید، بلورها به سرعت شروع به تشکیل می‌کنند.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong style=\"background: #fee2e2; border-radius: 999px; color: #991b1b; font-size: 12px; font-weight: 700; line-height: 1; padding: 2px 8px; vertical-align: baseline\">بازگشت به سیرشده پایدار\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">محلول‌های فراسیرشده در اطراف ما کجا هستند؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>این محلول‌ها فقط در آزمایشگاه نیستند؛ آن‌ها در زندگی روزمره ما هم حضور پررنگی دارند:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>عسل:\u003C\u002Fstrong> یک مثال کلاسیک است. عسل طبیعی اغلب یک محلول فراسیرشده از قند (به ویژه گلوکز) در آب است. با گذشت زمان یا در دمای پایین، این قندهای اضافی ممکن است بلور شده و عسل «شکرک» بزند. این فرآیند طبیعی است و نشانه‌ی بدی نیست.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>گرم‌پاهای شیمیایی:\u003C\u002Fstrong> در بسیاری از گرم‌پاها یا کیسه‌های گرم‌کن یکبارمصرف، از محلول فراسیرشده سدیم استات\u003Csup>6\u003C\u002Fsup> استفاده می‌شود. با فشار دادن صفحه‌ی فلزی کوچک داخل آن (که نقش ذره آغازگر را دارد)، بلورسازی سریع شروع می‌شود. این فرآیند گرما تولید می‌کند و کیسه گرم می‌شود. واکنش را می‌توان با جوشاندن کیسه، دوباره به حالت اول برگرداند!\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>تشکیل ابر و بارش باران:\u003C\u002Fstrong> هوای اطراف ما می‌تواند به عنوان یک محلول در نظر گرفته شود که رطوبت (آب) در آن حل شده است. گاهی هوا از بخار آب \u003Cem>فراسیرشده\u003C\u002Fem> می‌شود، یعنی رطوبت نسبی\u003Csup>7\u003C\u002Fsup> از \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">100%\u003C\u002Fspan> هم بیشتر می‌شود. ذرات ریز گردوغبار یا نمک در اتمسفر نقش «ذرات آغازگر» را بازی کرده و باعث می‌شوند قطرات آب حول آن‌ها تشکیل شوند و ابر و در نهایت باران به وجود بیاید.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال ۱:\u003C\u002Fstrong> آیا محلول فراسیرشده همان محلول غلیظ است؟\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #ffffff; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> خیر. «غلیظ» یک اصطلاح نسبی و کلی برای محلولی است که مقدار نسبتاً زیادی ماده حل‌شونده دارد، اما ممکن است هنوز از حد سیرشدگی کمتر باشد. اما «فراسیرشده» یک حالت خاص و \u003Cem>ناپایدار\u003C\u002Fem> است که حتماً از حد سیرشدگی فراتر رفته است. همه‌ی محلول‌های فراسیرشده غلیظ هستند، اما هر محلول غلیظی، فراسیرشده نیست.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال ۲:\u003C\u002Fstrong> چرا می‌گوییم محلول فراسیرشده ناپایدار است؟\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #ffffff; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> چون این محلول‌ها در حالتی شبیه به «تعادل روی لبه‌ی پرتگاه» هستند. مقدار ماده حل‌شونده در آن‌ها بیش از حدی است که در شرایط عادی (پایدار) می‌تواند در حلال باقی بماند. کوچکترین عاملی مثل ورود یک ذره غبار، تکان خوردن یا حتی خراشیدن دیواره ظرف با یک میله، می‌تواند به عنوان نقطه شروع بلورسازی عمل کند و کل ماده حل‌شونده اضافی به سرعت از محلول خارج شود و محلول به حالت سیرشده پایدار برگردد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال ۳:\u003C\u002Fstrong> آیا می‌توان هر ماده‌ای را به حالت فراسیرشده رساند؟\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #ffffff; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> خیر. تشکیل محلول فراسیرشده به ماهیت ماده حل‌شونده و حلال بستگی دارد. موادی که تمایل زیادی به بلور شدن دارند (مانند بسیاری از نمک‌ها) معمولاً راحت‌تر می‌توانند محلول فراسیرشده ایجاد کنند. اما برخی مواد ممکن است به جای بلور شدن، به شکل شیشه\u003Csup>8\u003C\u002Fsup> یا ژل درآیند. سدیم استات و شکر از معروف‌ترین موادی هستند که این پدیده را به خوبی نشان می‌دهند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>جمع‌بندی:\u003C\u002Fstrong> محلول فراسیرشده یک حالت جالب و ناپایدار از محلول‌هاست که در آن، ماده حل‌شونده \u003Cstrong>بیشتر\u003C\u002Fstrong> از مقدار معمول در حلال وجود دارد. این حالت با روش‌هایی مانند سرد کردن آرام یک محلول سیرشده گرم ایجاد می‌شود و با کوچکترین محرکی (مثل اضافه کردن یک کریستال کوچک) از بین رفته و به حالت پایدار سیرشده برمی‌گردد. ما این پدیده را در \u003Cstrong>شکرک زدن عسل\u003C\u002Fstrong>، کارکرد \u003Cstrong>گرم‌پاهای شیمیایی\u003C\u002Fstrong> و حتی در فرآیند \u003Cstrong>تشکیل ابر و باران\u003C\u002Fstrong> مشاهده می‌کنیم. درک این مفهوم، پنجره‌ای به دنیای پویا و شگفت‌انگیز مواد در اطرافمان باز می‌کند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>1\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>محلول فراسیرشده (Supersaturated Solution):\u003C\u002Fstrong> محلولی که در دمای معین، حاوی مقدار ماده حل‌شونده‌ای بیش از مقدار موجود در محلول سیرشده باشد. حالت ناپایداری دارد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>2\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>ماده حل‌شونده (Solute):\u003C\u002Fstrong> ماده‌ای که در یک حلال حل می‌شود و جزء کم‌مقدار محلول را تشکیل می‌دهد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>3\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>محلول سیرشده (Saturated Solution):\u003C\u002Fstrong> محلولی که در دمای معین، حداکثر مقدار ممکن از یک ماده حل‌شونده را در خود حل کرده است. اضافه کردن مقدار بیشتر، باعث ته‌نشینی ماده می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>4\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>حلال (Solvent):\u003C\u002Fstrong> ماده‌ای که قابلیت حل کردن ماده دیگر را دارد و معمولاً بخش عمده محلول است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>5\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>بلور شدن\u002Fتبلور (Crystallization):\u003C\u002Fstrong> فرآیندی که در آن اتم‌ها یا مولکول‌ها به صورت بسیار منظم در کنار هم قرار گرفته و یک ساختار جامد (بلور) را تشکیل می‌دهند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>6\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>سدیم استات (Sodium Acetate: CH$_3$COONa):\u003C\u002Fstrong> نمکی که به راحتی در آب حل می‌شود و برای ایجاد محلول فراسیرشده و آزاد کردن گرما هنگام بلورسازی معروف است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>7\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>رطوبت نسبی (Relative Humidity):\u003C\u002Fstrong> نسبت مقدار بخار آب موجود در هوا به حداکثر مقدار بخار آبی که هوا در آن دما می‌تواند نگه دارد، بیان شده به صورت درصد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>8\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>شیشه (Glass):\u003C\u002Fstrong> یک جامد بی‌شکل و شفاف که معمولاً با سرد کردن سریع یک مایع مذاب بدون دادن فرصت کافی برای تشکیل ساختار بلوری منظم به دست می‌آید.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 20px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">محلول فراسیرشده\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">محلول سیرشده\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">تبلور\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">گرم‌پای شیمیایی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">شکرک عسل\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[201,202,203],"پایهٔ هشتم","علوم هشتم","محلول فراسیر شده",382,"2025-12-30 18:00:35","2026-09-01 22:05:22","سحر","شیرزاد","کپسول آموزشی","1404\u002F10\u002F9","22:05 1405\u002F06\u002F10",{"tests":213,"papers":214,"files":215,"questions":216,"exams":217,"tutorials":218,"blogs":219},[],[],[],[],[],[],[220,229,237,245,253,261,269,277,285,293,301,309],{"id":221,"title":222,"cat":197,"pic":223,"up_date":224,"title_url":225,"url":226,"legacy_url":227,"cat_title":209,"update_jalali":228},7209,"حالت‌های هم‌نهشتی دو مثلث: شرایطی که تحت آن دو مثلث با هم برابر باشند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FlwrDLAvv7TgS1EvcfsxV_200.png","2026-09-05 19:37:39","حالتهای-همنهشتی-دو-مثلث-شرایطی-که-تحت-آن-دو-مثلث-با-هم-برابر-باشند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7209\u002Fحالتهای-همنهشتی-دو-مثلث-شرایطی-که-تحت-آن-دو-مثلث-با-هم-برابر-باشند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7209\u002Fحالتهای-همنهشتی-دو-مثلث-شرایطی-که-تحت-آن-دو-مثلث-با-هم-برابر-باشند","1405\u002F06\u002F14",{"id":230,"title":231,"cat":197,"pic":232,"up_date":233,"title_url":234,"url":235,"legacy_url":236,"cat_title":209,"update_jalali":228},8743,"مواد خالص: موادی که فقط از یک نوع ماده ساخته شده‌اند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F51l8L93J0wIMNSiMkpNa_200.png","2026-09-05 19:33:46","مواد-خالص-موادی-که-فقط-از-یک-نوع-ماده-ساخته-شدهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8743\u002Fمواد-خالص-موادی-که-فقط-از-یک-نوع-ماده-ساخته-شدهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8743\u002Fمواد-خالص-موادی-که-فقط-از-یک-نوع-ماده-ساخته-شدهاند",{"id":238,"title":239,"cat":197,"pic":240,"up_date":241,"title_url":242,"url":243,"legacy_url":244,"cat_title":209,"update_jalali":228},8745,"مواد ناخالص: موادی که از بیش از یک ماده تشکیل شده‌اند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FosLgdK47dIOGpLafZOf5_200.png","2026-09-05 19:27:45","مواد-ناخالص-موادی-که-از-بیش-از-یک-ماده-تشکیل-شدهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8745\u002Fمواد-ناخالص-موادی-که-از-بیش-از-یک-ماده-تشکیل-شدهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8745\u002Fمواد-ناخالص-موادی-که-از-بیش-از-یک-ماده-تشکیل-شدهاند",{"id":246,"title":247,"cat":197,"pic":248,"up_date":249,"title_url":250,"url":251,"legacy_url":252,"cat_title":209,"update_jalali":228},8747,"اجزای مخلوط: موادی که یک مخلوط را تشکیل می‌دهند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fc1kdyeIIcSvL2gEh2hO1_200.png","2026-09-05 19:22:33","اجزای-مخلوط-موادی-که-یک-مخلوط-را-تشکیل-میدهند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8747\u002Fاجزای-مخلوط-موادی-که-یک-مخلوط-را-تشکیل-میدهند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8747\u002Fاجزای-مخلوط-موادی-که-یک-مخلوط-را-تشکیل-میدهند",{"id":254,"title":255,"cat":197,"pic":256,"up_date":257,"title_url":258,"url":259,"legacy_url":260,"cat_title":209,"update_jalali":228},8749,"ویژگی مخلوط: حفظ خواص اولیه اجزای تشکیل‌دهنده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FYLbZvzjEIzvrxHaOB3Vz_200.png","2026-09-05 19:17:37","ویژگی-مخلوط-حفظ-خواص-اولیه-اجزای-تشکیلدهنده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8749\u002Fویژگی-مخلوط-حفظ-خواص-اولیه-اجزای-تشکیلدهنده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8749\u002Fویژگی-مخلوط-حفظ-خواص-اولیه-اجزای-تشکیلدهنده",{"id":262,"title":263,"cat":197,"pic":264,"up_date":265,"title_url":266,"url":267,"legacy_url":268,"cat_title":209,"update_jalali":228},8751,"مخلوط همگن: مخلوطی که اجزای آن به طور یکنواخت پخش شده‌اند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FOX5deKZDVrijG5Vn7ZCk_200.png","2026-09-05 19:13:50","مخلوط-همگن-مخلوطی-که-اجزای-آن-به-طور-یکنواخت-پخش-شدهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8751\u002Fمخلوط-همگن-مخلوطی-که-اجزای-آن-به-طور-یکنواخت-پخش-شدهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8751\u002Fمخلوط-همگن-مخلوطی-که-اجزای-آن-به-طور-یکنواخت-پخش-شدهاند",{"id":270,"title":271,"cat":197,"pic":272,"up_date":273,"title_url":274,"url":275,"legacy_url":276,"cat_title":209,"update_jalali":228},8753,"محلول: نوعی مخلوط همگن که شفاف است.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FwenLkxLRgJlcrQVaK28n_200.png","2026-09-05 19:10:11","محلول-نوعی-مخلوط-همگن-که-شفاف-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8753\u002Fمحلول-نوعی-مخلوط-همگن-که-شفاف-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8753\u002Fمحلول-نوعی-مخلوط-همگن-که-شفاف-است",{"id":278,"title":279,"cat":197,"pic":280,"up_date":281,"title_url":282,"url":283,"legacy_url":284,"cat_title":209,"update_jalali":228},8754,"مخلوط ناهمگن: مخلوطی که اجزای آن به طور یکنواخت پخش نشده‌اند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fu08vY4jIwQyDQg8ynNcI_200.png","2026-09-05 19:06:37","مخلوط-ناهمگن-مخلوطی-که-اجزای-آن-به-طور-یکنواخت-پخش-نشدهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8754\u002Fمخلوط-ناهمگن-مخلوطی-که-اجزای-آن-به-طور-یکنواخت-پخش-نشدهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8754\u002Fمخلوط-ناهمگن-مخلوطی-که-اجزای-آن-به-طور-یکنواخت-پخش-نشدهاند",{"id":286,"title":287,"cat":197,"pic":288,"up_date":289,"title_url":290,"url":291,"legacy_url":292,"cat_title":209,"update_jalali":228},8756,"سوسپانسیون یا تعلیقه: مخلوط ناهمگن که ذرات جامد در مایع معلق‌اند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F80Nv5XaoA9QUJxB74Z8x_200.png","2026-09-05 19:00:33","سوسپانسیون-یا-تعلیقه-مخلوط-ناهمگن-که-ذرات-جامد-در-مایع-معلقاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8756\u002Fسوسپانسیون-یا-تعلیقه-مخلوط-ناهمگن-که-ذرات-جامد-در-مایع-معلقاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8756\u002Fسوسپانسیون-یا-تعلیقه-مخلوط-ناهمگن-که-ذرات-جامد-در-مایع-معلقاند",{"id":294,"title":295,"cat":197,"pic":296,"up_date":297,"title_url":298,"url":299,"legacy_url":300,"cat_title":209,"update_jalali":228},8757,"ذرات معلق: ذرات جامدی که در مایع پخش شده‌اند ولی حل نشده‌اند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FaHN1xgGMrfkKt5mTmsaT_200.png","2026-09-05 18:56:45","ذرات-معلق-ذرات-جامدی-که-در-مایع-پخش-شدهاند-ولی-حل-نشدهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8757\u002Fذرات-معلق-ذرات-جامدی-که-در-مایع-پخش-شدهاند-ولی-حل-نشدهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8757\u002Fذرات-معلق-ذرات-جامدی-که-در-مایع-پخش-شدهاند-ولی-حل-نشدهاند",{"id":302,"title":303,"cat":197,"pic":304,"up_date":305,"title_url":306,"url":307,"legacy_url":308,"cat_title":209,"update_jalali":228},8759,"شفاف: حالتی که نور از مخلوط عبور می‌کند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FUiOZD2CJWkjJ14tUlavW_200.png","2026-09-05 18:52:25","شفاف-حالتی-که-نور-از-مخلوط-عبور-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8759\u002Fشفاف-حالتی-که-نور-از-مخلوط-عبور-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8759\u002Fشفاف-حالتی-که-نور-از-مخلوط-عبور-میکند",{"id":310,"title":311,"cat":197,"pic":312,"up_date":313,"title_url":314,"url":315,"legacy_url":316,"cat_title":209,"update_jalali":228},8767,"کدر: حالتی که نور به‌خوبی از مخلوط عبور نمی‌کند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F5sMLgTDSlUGNNQVvwc7o_200.png","2026-09-05 18:48:05","کدر-حالتی-که-نور-بهخوبی-از-مخلوط-عبور-نمیکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8767\u002Fکدر-حالتی-که-نور-بهخوبی-از-مخلوط-عبور-نمیکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8767\u002Fکدر-حالتی-که-نور-بهخوبی-از-مخلوط-عبور-نمیکند"]