[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"blogPost-8735":3,"categoryMenus":27,"$fMiYXe7NJDguTVXkQYMGQ-fJ_uE4_SroRTW9_apNeQqo":214},{"id":4,"section":5,"base":6,"course":7,"lesson":8,"title":9,"cat":10,"pic":11,"info_graphic":12,"podcast":12,"body":13,"tags":14,"metadata":12,"featured":7,"status":18,"views":19,"subdate":20,"up_date":21,"first_name":22,"last_name":23,"avatar":12,"cat_title":24,"subdate_jalali":25,"update_jalali":26},8735,2,5,0,281,"مهندسی زیست‌الهام: الهام گرفتن از ساختارهای طبیعی مانند تار عنکبوت برای ساخت مواد مقاوم",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FXe3CayhfPeCST15oyEAK_800.png",null,"\u003Cdiv aria-label=\"مهندسی زیست‌الهام: الهام از طبیعت برای ساخت مواد مقاوم\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">مهندسی زیست‌الهام: وقتی طبیعت معلم مهندسان می‌شود\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">الگوهای میلیون‌ها سالهٔ طبیعت، منبعی بی‌پایان برای ابداع فناوری‌های شگفت‌انگیز امروزی هستند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>خلاصه مقاله:\u003C\u002Fstrong> مهندسی زیست‌الهام شاخه‌ای جذاب از علم است که در آن از راه‌حل‌های \u003Cstrong>طبیعت\u003Csup>1\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong> برای حل چالش‌های مهندسی و طراحی مواد جدید الهام می‌گیرد. این مقاله به‌زبان ساده، با مثال‌هایی مانند \u003Cstrong>تار عنکبوت\u003Csup>2\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong>، برگ نیلوفر آبی و استخوان انسان، اصول این علم را توضیح می‌دهد. \u003Cstrong>مواد مقاوم\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>مقایسه\u003C\u002Fstrong> خواص آنها با مصنوعات دست‌ساز بشر، بخش اصلی این مطلب است. در نهایت، کاربردهای هیجان‌انگیز این فناوری در زندگی روزمره مرور می‌شود.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">مهندسی زیست‌الهام چیست و چگونه کار می‌کند؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>تصور کن برای اولین بار می‌خواهی یک دوچرخه‌ی خیلی سریع و سبک طراحی کنی. بهترین کار این است که به موجوداتی که میلیون‌ها سال است سریع و سبک حرکت می‌کنند، نگاه کنی؛ مانند شاهین یا کوسه! مهندسی زیست‌الهام دقیقاً همین است: \u003Cstrong>یادگیری از طبیعت\u003C\u002Fstrong>، نه کپی‌برداری کورکورانه از آن. در این علم، دانشمندان به‌جای آنکه بخواهند ساختار پیچیده‌ی یک موجود زنده را دقیقاً بازسازی کنند، \u003Cem>اصل کلیدی\u003C\u002Fem> پشت عملکرد آن را کشف کرده و از آن برای طراحی محصولات جدید استفاده می‌کنند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>برای نمونه، نیلوفر آبی در برکه‌ای کثیف زندگی می‌کند، اما برگ‌هایش همیشه تمیزند. دانشمندان با میکروسکوپ قوی متوجه شدند سطح برگ از برجستگی‌های ریز و مومی‌شکل پوشیده شده که باعث می‌شود قطرات آب مانند مهره‌های گرد روی آن بغلتد و همه‌ی گردوغبارها را با خود بشوید. حالا این اصل در ساخت رنگ‌های ضدلک، پارچه‌های ضدآب و حتی پوشش صفحه‌نمایش تلفن‌های همراه به کار رفته است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">مقایسهٔ مواد طبیعی و مصنوعی: کی قوی‌تر است؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>یکی از جالب‌ترین بخش‌های مهندسی زیست‌الهام، مقایسه‌ی مواد موجود در طبیعت با چیزهایی است که خودمان ساخته‌ایم. این مقایسه به ما نشان می‌دهد که طبیعت چقدر در طراحی \u003Cstrong>مقرون به صرفه\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>کارآمد\u003C\u002Fstrong> است. در جدول زیر می‌توانی چند نمونه از این مقایسه‌ها را ببینی:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"مقایسه مواد طبیعی و مصنوعی از نظر استحکام\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">مواد طبیعی (الهام‌بخش)\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">خواص کلیدی\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">ماده مصنوعی (ساخته انسان)\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">کاربردهای مبتنی بر الهام\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">تار عنکبوت\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">استحکام بیشتر از فولاد (گرم به گرم)، خاصیت ارتجاعی بالا\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">فیبر مصنوعی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">Kevlar\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">جلیقه‌های ضدگلوله، تایرهای مقاوم، نخ بخیه\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">پوست کوسه\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">دارای ریزشیارهایی که اصطکاک با آب را کم می‌کند\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">پوشش‌های ضدجلبک و کم‌اصطکاک\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">لباس‌های شنا سریع‌تر، بدنه‌ی قایق‌ها و هواپیماها\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">استخوان انسان\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سبک ولی بسیار قوی، ساختار لانه‌زنبوری داخلی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">فوم‌های فلزی و مواد کامپوزیت سبک\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ساخت بدنه‌ی خودرو و هواپیما برای صرفه‌جویی در سوخت\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">لانه‌ی موریانه\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سیستم تهویه‌ی طبیعی و خودکار برای حفظ دما\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ساختمان‌های با طراحی هوشمند\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ساخت ساختمان‌هایی که بدون دستگاه خنک‌کننده، خنک می‌مانند\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>برای درک بهتر استحکام تار عنکبوت، می‌توانیم یک مقایسه‌ی ریاضی ساده انجام دهیم. فرض کنید یک تار عنکبوت به قطر یک مداد معمولی داشته باشیم. استحکام کششی\u003Csup>3\u003C\u002Fsup> آن را می‌توانیم با این فرمول ساده نشان دهیم:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>نکته فنی:\u003C\u002Fstrong> استحکام کششی یعنی یک ماده چقدر می‌تواند در برابر کشیده شدن مقاومت کند قبل از آنکه پاره شود. تار عنکبوت یکی از قوی‌ترین مواد طبیعی از این نظر است. یک مقایسه ساده: \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\"> $\\frac{\\text{استحکام تار عنکبوت}}{\\text{چگالی تار عنکبوت}} > \\frac{\\text{استحکام فولاد}}{\\text{چگالی فولاد}}$ \u003C\u002Fspan> این یعنی تار عنکبوت \u003Cem>گرم به گرم\u003C\u002Fem> از فولاد قوی‌تر است. اگر فولاد را به نازکی تار عنکبوت بسازیم، زودتر پاره می‌شود!\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">از آزمایشگاه تا زندگی: کاربردهای شگفت‌انگیز در اطراف ما\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>شاید فکر کنی این کشفیات فقط در آزمایشگاه‌های پیشرفته کاربرد دارد. اما جالب است بدانی که ایده‌های زیست‌الهام همین حالا هم در وسایل اطراف ما حضور دارند!\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>مثال ۱: بند کفش و چسب ولکرو\u003C\u002Fstrong>\u003Cem>ولکرو\u003C\u002Fem> از خارهای ریز گیاه بابا آدم الهام گرفته شده است. هر تکه‌ی ولکرو از قلاب‌های ریز (مثل خار گیاه) و حلقه‌های ریز (مثل کرک لباس) تشکیل شده که به هم گیر می‌کنند. یک مهندس سوئیسی پس از پیاده‌روی و مشاهده‌ی چسبیدن خارهای بابا آدم به لباس و موی سگش، این ایده را توسعه داد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>مثال ۲: شیشه‌های ضدبازتاب و چشم پروانه\u003C\u002Fstrong> سطح چشم برخی پروانه‌ها از ریزساختارهایی پوشیده که بازتاب نور را به حداقل می‌رساند. این اصل در طراحی پوشش‌های ضدبازتاب برای صفحه‌نمایش گوشی‌های هوشمند، عینک‌ها و سلول‌های خورشیدی استفاده می‌شود تا نور زننده و خیره‌کننده کمتری داشته باشند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>مثال ۳: ساخت و ساز با الهام از استخوان‌های پرنده\u003C\u002Fstrong> استخوان‌های پرندگان بسیار سبک و در عین حال محکم هستند، زیرا داخل آنها ساختار لانه‌زنبوری دارد. مهندسان عمران از همین ایده برای ساخت پل‌ها و سقف‌های بزرگ استفاده می‌کنند. آنها با مواد سبک‌وزنی مثل فوم یا سازه‌های مشبک، استحکام زیادی ایجاد می‌کنند، درست مثل استخوان.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">سوالات رایج درباره مهندسی زیست‌الهام\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال ۱:\u003C\u002Fstrong> آیا زیست‌الهام یعنی ما داریم از طبیعت کپی می‌کنیم؟\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-bottom: 12px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> خیر، کپی‌برداری نیست. کپی‌برداری مثل این است که دقیقاً بال یک پرنده را ببریم و به هواپیما بچسبانیم! در زیست‌الهام، ما فقط \u003Cem>اصل کار\u003C\u002Fem> را یاد می‌گیریم. مثلاً، ما بال پرنده را کپی نمی‌کنیم، بلکه یاد می‌گیریم که شکل انحنادار آن چگونه نیروی برا\u003Csup>4\u003C\u002Fsup> ایجاد می‌کند. سپس از این اصل برای طراحی بال هواپیما استفاده می‌کنیم که جنس، اندازه و مواد آن کاملاً متفاوت است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال ۲:\u003C\u002Fstrong> چرا خودمان مستقیم مواد قوی اختراع نکنیم و باید از طبیعت الهام بگیریم؟\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-bottom: 12px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> طبیعت یک آزمایشگاه غول‌آسا است که بیش از \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">3.8\u003C\u002Fspan> میلیارد سال در حال آزمایش و بهینه‌سازی است. راه‌حل‌هایی که طبیعت پیداکرده، اغلب از راه‌حل‌های اولیه‌ی ما \u003Cstrong>بهینه‌تر\u003C\u002Fstrong>، \u003Cstrong>مقرون به صرفه‌تر\u003C\u002Fstrong> (از نظر مصرف انرژی و مواد) و \u003Cstrong>سازگارتر با محیط زیست\u003C\u002Fstrong> هستند. الهام از این راه‌حل‌ها به ما کمک می‌کند زمان و هزینه کمتری صرف کنیم و به نتایج بهتری برسیم.\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال ۳:\u003C\u002Fstrong> آیا مهندسی زیست‌الهام فقط برای ساخت مواد قوی کاربرد دارد؟\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-bottom: 0px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> اصلاً اینطور نیست! ساخت مواد قوی مثل تار عنکبوت فقط یک مثال مشهور است. کاربردهای این علم بسیار گسترده است: از طراحی شهرها و سیستم‌های حمل‌ونقل (الهام از مورچه‌ها برای مدیریت ترافیک) و ساخت ربات‌های نرم (الهام از اختاپوس) گرفته تا روش‌های جدید تصفیه‌ی آب (الهام از نحوه‌ی جذب آب توسط سوسک صحرایی) و حتی طراحی الگوریتم‌های کامپیوتری (الهام از کلونی زنبور عسل).\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>جمع‌بندی:\u003C\u002Fstrong> مهندسی زیست‌الهام مانند داشتن یک \u003Cem>کتاب درسی رایگان و کامل\u003C\u002Fem> است که میلیون‌ها سال پیش نوشته شده. با نگاه دقیق به شگفتی‌های اطرافمان، از تار عنکبوت محکم تا برگ تمیز نیلوفر آبی، می‌توانیم رازهای طبیعت را کشف کرده و برای ساختن دنیایی بهتر، قوی‌تر و پایدارتر از آنها الهام بگیریم. این علم به ما می‌آموزد که برای حل بزرگ‌ترین چالش‌های آینده، گاهی بهترین راه‌حل از دیرباز در جنگل، اقیانوس یا حتی حیاط خانه‌ی ما وجود داشته است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>\u003Csup>1\u003C\u002Fsup> طبیعت (Nature):\u003C\u002Fstrong> به‌طور کلی به جهان فیزیکی، پدیده‌ها و موجودات زنده اشاره دارد که خارج از ساخته‌های انسان وجود دارند.\u003Cbr>\r\n\u003Cstrong>\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> تار عنکبوت (Spider Silk):\u003C\u002Fstrong> پروتئینی است که توسط عنکبوت‌ها تنیده می‌شود و به‌طور قابل‌توجهی از نظر استحکام کششی و انعطاف‌پذیری برتر از بسیاری از مواد مهندسی‌شده است.\u003Cbr>\r\n\u003Cstrong>\u003Csup>3\u003C\u002Fsup> استحکام کششی (Tensile Strength):\u003C\u002Fstrong> حداکثر تنش کششی که یک ماده می‌تواند قبل از گسیختگی تحمل کند. واحد آن پاسکال (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">Pa\u003C\u002Fspan>) یا نیوتن بر مترمربع (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">N\u002Fm²\u003C\u002Fspan>) است.\u003Cbr>\r\n\u003Cstrong>\u003Csup>4\u003C\u002Fsup> نیروی برا (Lift Force):\u003C\u002Fstrong> نیرویی است که در سیالات (مانند هوا یا آب) به‌وسیله‌ی حرکت یک جسم ایجاد می‌شود و در جهت عمود بر جریان سیال عمل می‌کند. این نیرو عامل اصلی پرواز پرندگان و هواپیماهاست.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 20px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">زیست‌الهام\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">تار عنکبوت\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">مواد مقاوم\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">طبیعت و فناوری\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">ساختار لانه‌زنبوری\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[15,16,17],"پایهٔ نهم","علوم نهم","مهندسی زیست‌الهام",1,344,"2025-12-23 19:17:37","2026-08-22 15:37:01","سحر","شیرزاد","کپسول آموزشی","1404\u002F10\u002F2","15:37 1405\u002F05\u002F31",{"status":18,"data":28},[29,68,127,145,165],{"id":18,"title":30,"list_order":18,"items":31},"آشنایی",[32,37,41,45,52,56,60,64],{"id":33,"link":34,"type":35,"slug":12,"title":36},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content","قوانین و مقررات",{"id":38,"link":39,"type":35,"slug":12,"title":40},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":42,"link":43,"type":35,"slug":12,"title":44},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":46,"link":47,"type":48,"slug":49,"handler":50,"title":51},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":53,"link":54,"type":35,"slug":12,"title":55},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":57,"link":58,"type":35,"slug":12,"title":59},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":61,"link":62,"type":35,"slug":12,"title":63},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":65,"link":66,"type":35,"slug":12,"title":67},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":5,"title":69,"list_order":18,"items":70},"المپیادها",[71,75,79,83,87,91,95,99,103,107,111,115,119,123],{"id":72,"link":73,"type":35,"slug":12,"title":74},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":76,"link":77,"type":35,"slug":12,"title":78},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":80,"link":81,"type":35,"slug":12,"title":82},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":84,"link":85,"type":35,"slug":12,"title":86},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":88,"link":89,"type":35,"slug":12,"title":90},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":92,"link":93,"type":35,"slug":12,"title":94},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":96,"link":97,"type":35,"slug":12,"title":98},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":100,"link":101,"type":35,"slug":12,"title":102},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":104,"link":105,"type":35,"slug":12,"title":106},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":108,"link":109,"type":35,"slug":12,"title":110},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":112,"link":113,"type":35,"slug":12,"title":114},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":116,"link":117,"type":35,"slug":12,"title":118},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":120,"link":121,"type":35,"slug":12,"title":122},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":124,"link":125,"type":35,"slug":12,"title":126},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":128,"title":129,"list_order":18,"items":130},3,"نمونه و تیزهوشان",[131,135,140],{"id":132,"link":133,"type":35,"slug":12,"title":134},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":136,"link":137,"type":48,"slug":138,"handler":138,"title":139},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":141,"link":142,"type":48,"slug":143,"handler":143,"title":144},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":146,"title":147,"list_order":18,"items":148},7,"کتابهای درسی",[149,153,157,161],{"id":150,"link":151,"type":35,"slug":12,"title":152},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":154,"link":155,"type":35,"slug":12,"title":156},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":158,"link":159,"type":35,"slug":12,"title":160},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":162,"link":163,"type":35,"slug":12,"title":164},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":33,"title":166,"list_order":33,"items":167},"پیشنهاد ویژه",[168,173,178,183,188,193,198,202,206,210],{"id":169,"link":170,"type":48,"slug":171,"handler":171,"title":172},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":174,"link":175,"type":48,"slug":176,"handler":176,"title":177},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":179,"link":180,"type":48,"slug":181,"handler":181,"title":182},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":184,"link":185,"type":48,"slug":186,"handler":186,"title":187},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":189,"link":190,"type":48,"slug":191,"handler":191,"title":192},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":194,"link":195,"type":35,"slug":196,"title":197},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":199,"link":200,"type":35,"slug":12,"title":201},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":203,"link":204,"type":35,"slug":12,"title":205},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":207,"link":208,"type":35,"slug":12,"title":209},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":211,"link":212,"type":35,"slug":12,"title":213},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"tests":215,"papers":216,"files":217,"questions":218,"exams":219,"tutorials":220,"blogs":221},[],[],[],[],[],[],[222,231,239,247,255,263,271,279,287,295,303,311],{"id":223,"title":224,"cat":10,"pic":225,"up_date":226,"title_url":227,"url":228,"legacy_url":229,"cat_title":24,"update_jalali":230},8189,"فشار در گاز: گازها نیز مانند مایعات فشار وارد می‌کنند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FYtoMF4ovxyLsxr6Nf2ln_200.png","2026-08-28 17:59:40","فشار-در-گاز-گازها-نیز-مانند-مایعات-فشار-وارد-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8189\u002Fفشار-در-گاز-گازها-نیز-مانند-مایعات-فشار-وارد-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8189\u002Fفشار-در-گاز-گازها-نیز-مانند-مایعات-فشار-وارد-میکنند","1405\u002F06\u002F6",{"id":232,"title":233,"cat":10,"pic":234,"up_date":235,"title_url":236,"url":237,"legacy_url":238,"cat_title":24,"update_jalali":230},8190,"ستون هوا: لایه‌ای از هوا روی سطح زمین که باعث ایجاد فشار هوا می‌شود.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FYvg6GeicjWBtv18z5Pbq_200.png","2026-08-28 17:56:28","ستون-هوا-لایهای-از-هوا-روی-سطح-زمین-که-باعث-ایجاد-فشار-هوا-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8190\u002Fستون-هوا-لایهای-از-هوا-روی-سطح-زمین-که-باعث-ایجاد-فشار-هوا-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8190\u002Fستون-هوا-لایهای-از-هوا-روی-سطح-زمین-که-باعث-ایجاد-فشار-هوا-میشود",{"id":240,"title":241,"cat":10,"pic":242,"up_date":243,"title_url":244,"url":245,"legacy_url":246,"cat_title":24,"update_jalali":230},8191,"کاهش فشار هوا: پدیده‌ای که در ارتفاعات رخ می‌دهد.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fp2cirvio7x1mYqmherYx_200.png","2026-08-28 17:53:08","کاهش-فشار-هوا-پدیدهای-که-در-ارتفاعات-رخ-میدهد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8191\u002Fکاهش-فشار-هوا-پدیدهای-که-در-ارتفاعات-رخ-میدهد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8191\u002Fکاهش-فشار-هوا-پدیدهای-که-در-ارتفاعات-رخ-میدهد",{"id":248,"title":249,"cat":10,"pic":250,"up_date":251,"title_url":252,"url":253,"legacy_url":254,"cat_title":24,"update_jalali":230},8144,"نوع آب‌وهوای گذشته: شرایط آب‌وهوایی که از طریق مطالعه فسیل‌ها قابل تشخیص است.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F6v6IA0Q7U6d79iE2Zat5_200.png","2026-08-28 17:48:18","نوع-آبوهوای-گذشته-شرایط-آبوهوایی-که-از-طریق-مطالعه-فسیلها-قابل-تشخیص-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8144\u002Fنوع-آبوهوای-گذشته-شرایط-آبوهوایی-که-از-طریق-مطالعه-فسیلها-قابل-تشخیص-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8144\u002Fنوع-آبوهوای-گذشته-شرایط-آبوهوایی-که-از-طریق-مطالعه-فسیلها-قابل-تشخیص-است",{"id":256,"title":257,"cat":10,"pic":258,"up_date":259,"title_url":260,"url":261,"legacy_url":262,"cat_title":24,"update_jalali":230},8145,"سنگ تبخیری: سنگی مانند گچ یا نمک که در محیط خشک و گرم تشکیل می‌شود.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FHojwwzUPv6QVHQUGNhVx_200.png","2026-08-28 17:45:22","سنگ-تبخیری-سنگی-مانند-گچ-یا-نمک-که-در-محیط-خشک-و-گرم-تشکیل-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8145\u002Fسنگ-تبخیری-سنگی-مانند-گچ-یا-نمک-که-در-محیط-خشک-و-گرم-تشکیل-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8145\u002Fسنگ-تبخیری-سنگی-مانند-گچ-یا-نمک-که-در-محیط-خشک-و-گرم-تشکیل-میشود",{"id":264,"title":265,"cat":10,"pic":266,"up_date":267,"title_url":268,"url":269,"legacy_url":270,"cat_title":24,"update_jalali":230},8147,"فسیل مرجان: فسیلی که نشان‌دهنده محیط کم‌عمق و گرم دریایی در گذشته است.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FgitOhEpsHdQJjb2s1yIz_200.png","2026-08-28 17:42:19","فسیل-مرجان-فسیلی-که-نشاندهنده-محیط-کمعمق-و-گرم-دریایی-در-گذشته-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8147\u002Fفسیل-مرجان-فسیلی-که-نشاندهنده-محیط-کمعمق-و-گرم-دریایی-در-گذشته-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8147\u002Fفسیل-مرجان-فسیلی-که-نشاندهنده-محیط-کمعمق-و-گرم-دریایی-در-گذشته-است",{"id":272,"title":273,"cat":10,"pic":274,"up_date":275,"title_url":276,"url":277,"legacy_url":278,"cat_title":24,"update_jalali":230},8149,"اصل «حال، کلیدی برای گذشته است»: استفاده از فرایندهای امروزی برای درک گذشته زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FfAn3EqDGg64VJKlaOra8_200.png","2026-08-28 17:40:00","اصل-حال-کلیدی-برای-گذشته-است-استفاده-از-فرایندهای-امروزی-برای-درک-گذشته-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8149\u002Fاصل-حال-کلیدی-برای-گذشته-است-استفاده-از-فرایندهای-امروزی-برای-درک-گذشته-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8149\u002Fاصل-حال-کلیدی-برای-گذشته-است-استفاده-از-فرایندهای-امروزی-برای-درک-گذشته-زمین",{"id":280,"title":281,"cat":10,"pic":282,"up_date":283,"title_url":284,"url":285,"legacy_url":286,"cat_title":24,"update_jalali":230},8151,"فشار: مقدار نیروی وارد بر واحد سطح","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FecP1TmRYzMiQCv2LwYzt_200.png","2026-08-28 17:37:09","فشار-مقدار-نیروی-وارد-بر-واحد-سطح","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8151\u002Fفشار-مقدار-نیروی-وارد-بر-واحد-سطح","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8151\u002Fفشار-مقدار-نیروی-وارد-بر-واحد-سطح",{"id":288,"title":289,"cat":10,"pic":290,"up_date":291,"title_url":292,"url":293,"legacy_url":294,"cat_title":24,"update_jalali":230},8153,"یکای فشار: پاسکال، برابر با یک نیوتون بر متر مربع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F2NsVzv3kyR0PIGUsb9Z1_200.png","2026-08-28 17:28:59","یکای-فشار-پاسکال-برابر-با-یک-نیوتون-بر-متر-مربع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8153\u002Fیکای-فشار-پاسکال-برابر-با-یک-نیوتون-بر-متر-مربع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8153\u002Fیکای-فشار-پاسکال-برابر-با-یک-نیوتون-بر-متر-مربع",{"id":296,"title":297,"cat":10,"pic":298,"up_date":299,"title_url":300,"url":301,"legacy_url":302,"cat_title":24,"update_jalali":230},8154,"تأثیر سطح بر فشار: کاهش سطح → افزایش فشار، افزایش سطح → کاهش فشار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F6gpdXme8ApQxPIdOoXlJ_200.png","2026-08-28 17:25:04","تأثیر-سطح-بر-فشار-کاهش-سطح-افزایش-فشار-افزایش-سطح-کاهش-فشار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8154\u002Fتأثیر-سطح-بر-فشار-کاهش-سطح-افزایش-فشار-افزایش-سطح-کاهش-فشار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8154\u002Fتأثیر-سطح-بر-فشار-کاهش-سطح-افزایش-فشار-افزایش-سطح-کاهش-فشار",{"id":304,"title":305,"cat":10,"pic":306,"up_date":307,"title_url":308,"url":309,"legacy_url":310,"cat_title":24,"update_jalali":230},8156,"نیروی وارد بر سطح: نیرویی مانند وزن که باعث ایجاد فشار می‌شود.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FvkYgd3getQ0Jwnu9mrhK_200.png","2026-08-28 17:21:34","نیروی-وارد-بر-سطح-نیرویی-مانند-وزن-که-باعث-ایجاد-فشار-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8156\u002Fنیروی-وارد-بر-سطح-نیرویی-مانند-وزن-که-باعث-ایجاد-فشار-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8156\u002Fنیروی-وارد-بر-سطح-نیرویی-مانند-وزن-که-باعث-ایجاد-فشار-میشود",{"id":312,"title":313,"cat":10,"pic":314,"up_date":315,"title_url":316,"url":317,"legacy_url":318,"cat_title":24,"update_jalali":230},8158,"چوب‌اسکی: وسیله‌ای که با افزایش سطح تماس، فشار وارد بر برف را کم می‌کند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fw2hplC076oj33wBiMzFc_200.png","2026-08-28 17:17:40","چوباسکی-وسیلهای-که-با-افزایش-سطح-تماس-فشار-وارد-بر-برف-را-کم-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8158\u002Fچوباسکی-وسیلهای-که-با-افزایش-سطح-تماس-فشار-وارد-بر-برف-را-کم-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8158\u002Fچوباسکی-وسیلهای-که-با-افزایش-سطح-تماس-فشار-وارد-بر-برف-را-کم-میکند"]