[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"blogPost-8727":3,"categoryMenus":28,"$fERDHhS4jMhWCu2ijMplUlpHhwszLN00p543P2-ddbK8":215},{"id":4,"section":5,"base":6,"course":7,"lesson":8,"title":9,"cat":10,"pic":11,"info_graphic":12,"podcast":12,"body":13,"tags":14,"metadata":12,"featured":18,"status":19,"views":20,"subdate":21,"up_date":22,"first_name":23,"last_name":24,"avatar":12,"cat_title":25,"subdate_jalali":26,"update_jalali":27},8727,67,1170,1182,4916,"اسید آمینه: واحد سازنده پروتئین‌ها که برای عملکرد مناسب بدن ضروری است",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fnl7LbuXa02WTyDI5lnMH_800.png",null,"\u003Cdiv aria-label=\"مقاله اسید آمینه\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">اسید آمینه: واحد سازندهٔ حیات\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">موجودات زنده، از باکتری‌ها تا انسان، چگونه ساخته شده‌اند؟ پاسخ این معمای بزرگ در مولکول‌های کوچکی به نام اسید آمینه \u003Csup>1\u003C\u002Fsup> نهفته است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>خلاصه:\u003C\u002Fstrong> اسیدهای آمینه \u003Csup>1\u003C\u002Fsup> مولکول‌های آلی کوچکی هستند که مانند آجرهای سازندهٔ پروتئین‌ها عمل می‌کنند. پروتئین‌ها برای ساختار، عملکرد و تنظیم تمام سلول‌ها و بافت‌های بدن ضروری هستند. از \u003Cstrong>ساختمان عضلات\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>سنتز هورمون‌ها\u003C\u002Fstrong> تا \u003Cstrong>عملکرد سیستم ایمنی\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>انرژی‌زایی\u003C\u002Fstrong>، هیچ فرآیند زیستی‌ای بدون حضور این واحدهای بنیادین امکان‌پذیر نیست. این مقاله به زبان ساده به معرفی، طبقه‌بندی، منابع غذایی و نقش حیاتی اسیدهای آمینه در بدن می‌پردازد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">اسید آمینه چیست و از چه ساخته شده است؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>تصور کنید پروتئین یک ساختمان بسیار بزرگ و پیچیده است. اسیدهای آمینه آجرهای این ساختمان هستند. هر اسید آمینه یک مولکول کوچک است که از اتم‌های مشخصی ساخته شده. ساختار اصلی همهٔ اسیدهای آمینه مشابه است: یک اتم کربن مرکزی که به چهار گروه مختلف متصل است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>فرمول عمومی:\u003C\u002Fstrong> اگر بخواهیم ساختار کلی یک اسید آمینه را به زبان شیمی نشان دهیم، به صورت زیر است:\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 8px\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ H_2N-CH(R)-COOH $\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\nدر این فرمول، \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">R\u003C\u002Fspan> نمایندهٔ گروه جانبی است که برای هر اسید آمینه متفاوت است و هویت منحصربه‌فرد آن را مشخص می‌کند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>این چهار اتصال عبارتند از: یک گروه آمینه \u003Csup>2\u003C\u002Fsup> (قلیایی)، یک گروه کربوکسیل \u003Csup>3\u003C\u002Fsup> (اسیدی)، یک اتم هیدروژن و یک زنجیره یا گروه جانبی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">(R)\u003C\u002Fspan>. این گروه جانبی است که \u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">ویژگی منحصربه‌فرد\u003C\u002Fspan> هر اسید آمینه را تعیین می‌کند. برخی گروه‌های جانبی آب‌گریز\u003Csup>4\u003C\u002Fsup> هستند، برخی آب‌دوست\u003Csup>5\u003C\u002Fsup>، برخی بار الکتریکی مثبت دارند و برخی منفی. این تفاوت‌ها در نهایت شکل و عملکرد پروتئین ساخته شده را تعیین می‌کنند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"مقایسه ساختار عمومی اسید آمینه و مثال\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">بخش مولکول\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">وظیفه و ویژگی\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">مثال در والین\u003Csup>6\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>گروه آمینه \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">(H2N-)\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">قسمت قلیایی مولکول. نقطه اتصال برای تشکیل پیوند با اسید آمینه بعدی.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">در همه اسیدهای آمینه یکسان است.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>گروه کربوکسیل \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">(-COOH)\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">قسمت اسیدی مولکول. نقطه اتصال دیگر برای ساخت زنجیره.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">در همه اسیدهای آمینه یکسان است.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>گروه جانبی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">(R)\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">هویت‌دهنده. خواص شیمیایی (آب‌دوستی، بار و...) را مشخص می‌کند.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">یک زنجیره کربنی شاخه‌دار. والین را آب‌گریز می‌کند.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">چگونه اسیدهای آمینه پروتئین می‌سازند؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>اسیدهای آمینه به تنهایی کارایی چندانی ندارند. قدرت آن‌ها وقتی آشکار می‌شود که به هم متصل شوند. این اتصال از طریق یک \u003Cstrong>واکنش شیمیایی کم آبی بدن synthesis\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>7\u003C\u002Fsup> (سنتز آب‌زدایی) اتفاق می‌افتد. در این واکنش، گروه آمینه یک اسید آمینه با گروه کربوکسیل اسید آمینه دیگر پیوند می‌خورد و یک مولکول آب آزاد می‌شود. پیوند قوی تشکیل شده را \u003Cstrong>پیوند پپتیدی\u003Csup>8\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong> می‌نامند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>وقتی دو اسید آمینه به هم متصل می‌شوند، یک \u003Cstrong>دی‌پپتید\u003Csup>9\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong> ساخته می‌شود. با اضافه شدن اسیدهای آمینه بیشتر، زنجیره بلندتر می‌شود و به ترتیب \u003Cstrong>تری‌پپتید\u003Csup>10\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong>، \u003Cstrong>الیگوپپتید\u003Csup>11\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong> و در نهایت یک \u003Cstrong>پلی‌پپتید\u003Csup>12\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong> یا پروتئین کامل تشکیل می‌شود. برای مثال، پروتئین \u003Cem>انسولین\u003C\u002Fem> از ۵۱ اسید آمینه ساخته شده است، در حالی که پروتئین عظیم \u003Cem>تیتین\u003C\u002Fem> در عضلات از بیش از \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">30,000\u003C\u002Fspan> اسید آمینه تشکیل یافته است!\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>مثال عملی:\u003C\u002Fstrong> فرآیند ساخت پروتئین در سلول‌های بدن شما هر ثانیه در جریان است. دستورالعمل ترتیب چیدمان اسیدهای آمینه برای ساخت هر پروتئین، در \u003Cstrong>دی‌ان‌ای\u003Csup>13\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong> شما ذخیره شده است. ریبوزوم‌ها\u003Csup>14\u003C\u002Fsup> (کارخانه‌های پروتئین‌سازی سلول) این دستورالعمل را می‌خوانند و اسیدهای آمینه را دقیقاً به همان ترتیب به هم متصل می‌کنند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">طبقه‌بندی اسیدهای آمینه: ضروری و غیرضروری\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>حدود \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">20\u003C\u002Fspan> نوع اسید آمینه استاندارد وجود دارد که پروتئین‌های بدن را می‌سازند. بدن انسان می‌تواند برخی از این اسیدهای آمینه را از ابتدا یا از طریق تبدیل سایر اسیدهای آمینه بسازد. اما \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">9\u003C\u002Fspan> اسید آمینه وجود دارد که بدن \u003Cstrong>قادر به ساخت آن‌ها نیست\u003C\u002Fstrong> و \u003Cem>باید\u003C\u002Fem> از طریق رژیم غذایی دریافت شوند. به این \u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">اسیدهای آمینه ضروری\u003C\u002Fspan> می‌گویند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"لیست اسیدهای آمینه ضروری و غیرضروری\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">اسیدهای آمینه ضروری (9 مورد)\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">اسیدهای آمینه غیرضروری (11 مورد)\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">وضعیت\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">هیستیدین\u003Csup>15\u003C\u002Fsup>، ایزولوسین\u003Csup>16\u003C\u002Fsup>، لوسین\u003Csup>17\u003C\u002Fsup>، لیسین\u003Csup>18\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">آلانین\u003Csup>19\u003C\u002Fsup>، آرژینین\u003Csup>20\u003C\u002Fsup>، آسپاراژین\u003Csup>21\u003C\u002Fsup>، اسید آسپارتیک\u003Csup>22\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd rowspan=\"3\" style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right; vertical-align: middle\">\r\n   \u003Cdiv style=\"background: #dcfce7; border-radius: 999px; color: #166534; font-size: 12px; font-weight: 700; line-height: 1; padding: 2px 8px; vertical-align: baseline\">بدن می‌سازد\u003C\u002Fdiv>\r\n   \u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">متیونین\u003Csup>23\u003C\u002Fsup>، فنیل‌آلانین\u003Csup>24\u003C\u002Fsup>، ترئونین\u003Csup>25\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سیستئین\u003Csup>26\u003C\u002Fsup>، اسید گلوتامیک\u003Csup>27\u003C\u002Fsup>، گلوتامین\u003Csup>28\u003C\u002Fsup>، گلیسین\u003Csup>29\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">تریپتوفان\u003Csup>30\u003C\u002Fsup>، والین\u003Csup>6\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">پرولین\u003Csup>31\u003C\u002Fsup>، سرین\u003Csup>32\u003C\u002Fsup>، تیروزین\u003Csup>33\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd colspan=\"3\" style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: none; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\r\n   \u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 12px\">* برخی اسیدهای آمینه مانند آرژینین، در شرایط خاص (مانند رشد کودکان یا بیماری) \u003Cstrong>نیمه‌ضروری\u003C\u002Fstrong> محسوب می‌شوند، یعنی بدن به میزان کافی نمی‌سازد و باید از غذا دریافت شود.\u003C\u002Fdiv>\r\n   \u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">از کجا تامین کنیم؟ منابع غذایی اسیدهای آمینه\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>برای اطمینان از دریافت تمام اسیدهای آمینه ضروری، باید به \u003Cstrong>کیفیت پروتئین\u003C\u002Fstrong> در رژیم غذایی توجه کنیم. پروتئین‌های حیوانی مانند گوشت قرمز، مرغ، ماهی، تخم‌مرغ و لبنیات، \u003Cstrong>پروتئین کامل\u003Csup>34\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong> محسوب می‌شوند زیرا حاوی تمام ۹ اسید آمینه ضروری به نسبت‌های مناسب هستند. اما این به معنای نادیده گرفتن منابع گیاهی نیست. با ترکیب هوشمندانهٔ منابع گیاهی (مانند حبوبات با غلات) می‌توان یک پروتئین کامل به دست آورد. مثلاً \u003Cstrong>عدس با برنج\u003C\u002Fstrong> یا \u003Cstrong>نان گندم کامل با لوبیا\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"مقایسه منابع پروتئینی\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">منبع غذایی\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نوع پروتئین\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">اسید آمینه محدودکننده\u003Csup>35\u003C\u002Fsup> رایج\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">مثال عملی برای تکمیل\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سینه مرغ، ماهی قزل‌آلا، تخم‌مرغ\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\r\n   \u003Cdiv style=\"background: #dcfce7; border-radius: 999px; color: #166534; font-size: 12px; font-weight: 700; line-height: 1; padding: 2px 8px; vertical-align: baseline\">کامل\u003C\u002Fdiv>\r\n   \u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ندارد\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">به تنهایی کافی است.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">لوبیا، عدس، نخود\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\r\n   \u003Cdiv style=\"background: #fee2e2; border-radius: 999px; color: #991b1b; font-size: 12px; font-weight: 700; line-height: 1; padding: 2px 8px; vertical-align: baseline\">ناقص\u003C\u002Fdiv>\r\n   \u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">متیونین\u003Csup>23\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">خوراک لوبیا با برنج\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">برنج، گندم، جو\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\r\n   \u003Cdiv style=\"background: #fee2e2; border-radius: 999px; color: #991b1b; font-size: 12px; font-weight: 700; line-height: 1; padding: 2px 8px; vertical-align: baseline\">ناقص\u003C\u002Fdiv>\r\n   \u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">لیسین\u003Csup>18\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">نان با پنیر (لبنیات) یا حبوبات\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: none; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">کینوآ، گندم سیاه، سویا\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: none; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\r\n   \u003Cdiv style=\"background: #dcfce7; border-radius: 999px; color: #166534; font-size: 12px; font-weight: 700; line-height: 1; padding: 2px 8px; vertical-align: baseline\">کامل (گیاهی)\u003C\u002Fdiv>\r\n   \u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: none; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ندارد\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: none; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">منبع عالی برای گیاهخواران.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">نقش اسیدهای آمینه در بدن: فراتر از ساختن ماهیچه\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>گرچه نقش اسیدهای آمینه در ساخت و ترمیم بافت عضلانی بسیار مشهور است، اما وظایف آن‌ها بسیار گسترده‌تر است:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>۱. ساخت آنزیم‌ها:\u003Csup>36\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong> تمام آنزیم‌ها که کاتالیزور\u003Csup>37\u003C\u002Fsup> واکنش‌های شیمیایی بدن هستند، پروتئین محسوب می‌شوند. بدون اسید آمینه، هضم غذا، تولید انرژی و ساخت مولکول‌های جدید متوقف می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>۲. ساخت هورمون‌ها:\u003Csup>38\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong> برخی هورمون‌های مهم مانند انسولین (تنظیم قند خون) و هورمون رشد، در واقع پروتئین هستند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>۳. انتقال مواد:\u003C\u002Fstrong> پروتئین‌های حامل در خون، موادی مانند اکسیژن (هموگلوبین\u003Csup>39\u003C\u002Fsup>) و چربی‌ها را جابه‌جا می‌کنند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>۴. عملکرد ایمنی:\u003C\u002Fstrong> پادتن‌ها\u003Csup>40\u003C\u002Fsup> یا آنتی‌بادی‌ها که سربازان سیستم ایمنی هستند، پروتئین‌هایی با ساختار خاص هستند که برای مقابله با عوامل بیماری‌زا ساخته می‌شوند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>۵. تامین انرژی:\u003C\u002Fstrong> در مواقع ضروری، بدن می‌تواند از اسیدهای آمینه به عنوان منبع سوخت استفاده کند. هر گرم پروتئین حدود \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">4\u003C\u002Fspan> کیلوکالری انرژی تولید می‌کند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال:\u003C\u002Fstrong> آیا مصرف مکمل‌های اسید آمینه برای همه ورزشکاران ضروری است؟\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 8px; padding-bottom: 12px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> خیر. برای اکثر افراد، حتی ورزشکاران، یک رژیم غذایی متعادل و غنی از منابع پروتئینی کامل، تمام اسید آمینه مورد نیاز را تامین می‌کند. مصرف خودسرانه و بیش از حد مکمل‌ها می‌تواند به کبد و کلیه فشار وارد کند. مشورت با متخصص تغذیه ضروری است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال:\u003C\u002Fstrong> گیاهخواران چگونه می‌توانند تمام اسیدهای آمینه ضروری را دریافت کنند؟\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 8px; padding-bottom: 12px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> با \u003Cstrong>ترکیب منابع پروتئینی گیاهی\u003C\u002Fstrong> در طول روز. همانطور که در جدول اشاره شد، ترکیب حبوبات (کمبود متیونین) با غلات (کمبود لیسین) یک پروتئین کامل می‌سازد. مصرف منظم دانه‌های کامل مثل کینوآ و سویا نیز بسیار کمک‌کننده است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال:\u003C\u002Fstrong> آیا اسیدهای آمینه فقط در منابع گوشتی یافت می‌شوند؟\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 8px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> این یک باور غلط رایج است. اسیدهای آمینه در تمام منابع پروتئینی، هم گیاهی و هم حیوانی وجود دارند. تفاوت در \u003Cem>تکمیل بودن\u003C\u002Fem> و غلظت آن‌هاست. یک رژیم گیاهی برنامه‌ریزی شده می‌تواند نیاز اسید آمینه‌ای بدن را به طور کامل برطرف کند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>جمع‌بندی:\u003C\u002Fstrong> اسیدهای آمینه مولکول‌های بنیادین حیات هستند. آن‌ها با پیوستن به هم، پروتئین‌ها را می‌سازند که مسئول ساختار، عملکرد و تنظیم همهٔ کارهای بدن هستند. از \u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">۹ اسید آمینه ضروری\u003C\u002Fspan> که باید از غذا دریافت شوند تا نقش حیاتی آن‌ها در سیستم ایمنی، هورمون‌ها و انرژی‌زایی، درک اهمیت این مولکول‌های کوچک کلیدی برای حفظ سلامتی است. یک رژیم غذایی متنوع و متعادل، بهترین راه برای اطمینان از دریافت کافی همهٔ اسیدهای آمینه است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>1\u003C\u002Fsup> اسید آمینه (Amino Acid)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> آمینه (Amino group, -NH2)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>3\u003C\u002Fsup> کربوکسیل (Carboxyl group, -COOH)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>4\u003C\u002Fsup> آب‌گریز (Hydrophobic)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>5\u003C\u002Fsup> آب‌دوست (Hydrophilic)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>6\u003C\u002Fsup> والین (Valine, Val)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>7\u003C\u002Fsup> سنتز آب‌زدایی (Dehydration Synthesis)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>8\u003C\u002Fsup> پیوند پپتیدی (Peptide Bond)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>9\u003C\u002Fsup> دی‌پپتید (Dipeptide)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>10\u003C\u002Fsup> تری‌پپتید (Tripeptide)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>11\u003C\u002Fsup> الیگوپپتید (Oligopeptide)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>12\u003C\u002Fsup> پلی‌پپتید (Polypeptide)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>13\u003C\u002Fsup> دی‌ان‌ای (DNA, Deoxyribonucleic Acid)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>14\u003C\u002Fsup> ریبوزوم (Ribosome)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>15\u003C\u002Fsup> هیستیدین (Histidine, His)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>16\u003C\u002Fsup> ایزولوسین (Isoleucine, Ile)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>17\u003C\u002Fsup> لوسین (Leucine, Leu)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>18\u003C\u002Fsup> لیسین (Lysine, Lys)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>19\u003C\u002Fsup> آلانین (Alanine, Ala)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>20\u003C\u002Fsup> آرژینین (Arginine, Arg)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>21\u003C\u002Fsup> آسپاراژین (Asparagine, Asn)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>22\u003C\u002Fsup> اسید آسپارتیک (Aspartic Acid, Asp)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>23\u003C\u002Fsup> متیونین (Methionine, Met)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>24\u003C\u002Fsup> فنیل‌آلانین (Phenylalanine, Phe)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>25\u003C\u002Fsup> ترئونین (Threonine, Thr)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>26\u003C\u002Fsup> سیستئین (Cysteine, Cys)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>27\u003C\u002Fsup> اسید گلوتامیک (Glutamic Acid, Glu)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>28\u003C\u002Fsup> گلوتامین (Glutamine, Gln)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>29\u003C\u002Fsup> گلیسین (Glycine, Gly)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>30\u003C\u002Fsup> تریپتوفان (Tryptophan, Trp)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>31\u003C\u002Fsup> پرولین (Proline, Pro)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>32\u003C\u002Fsup> سرین (Serine, Ser)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>33\u003C\u002Fsup> تیروزین (Tyrosine, Tyr)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>34\u003C\u002Fsup> پروتئین کامل (Complete Protein)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>35\u003C\u002Fsup> اسید آمینه محدودکننده (Limiting Amino Acid): اسید آمینه‌ای که در یک منبع پروتئینی کمتر از نیاز بدن وجود دارد و سنتز پروتئین را محدود می‌کند.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>36\u003C\u002Fsup> آنزیم (Enzyme)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>37\u003C\u002Fsup> کاتالیزور (Catalyst)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>38\u003C\u002Fsup> هورمون (Hormone)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>39\u003C\u002Fsup> هموگلوبین (Hemoglobin)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>40\u003C\u002Fsup> پادتن یا آنتی‌بادی (Antibody)\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 20px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">ساختار پروتئین\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">اسید آمینه ضروری\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">منابع غذایی پروتئین\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">پیوند پپتیدی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">نقش اسید آمینه در بدن\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[15,16,17],"اسید آمینه","سلامت و بهداشت دوازدهم","پایه دوازدهم",0,1,153,"2025-12-23 18:46:59","2026-08-21 15:15:46","ندا","بنی هاشمی","کپسول آموزشی","1404\u002F10\u002F2","15:15 1405\u002F05\u002F30",{"status":19,"data":29},[30,69,129,147,167],{"id":19,"title":31,"list_order":19,"items":32},"آشنایی",[33,38,42,46,53,57,61,65],{"id":34,"link":35,"type":36,"slug":12,"title":37},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content","قوانین و مقررات",{"id":39,"link":40,"type":36,"slug":12,"title":41},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":43,"link":44,"type":36,"slug":12,"title":45},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":47,"link":48,"type":49,"slug":50,"handler":51,"title":52},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":54,"link":55,"type":36,"slug":12,"title":56},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":58,"link":59,"type":36,"slug":12,"title":60},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":62,"link":63,"type":36,"slug":12,"title":64},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":66,"link":67,"type":36,"slug":12,"title":68},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":70,"title":71,"list_order":19,"items":72},2,"المپیادها",[73,77,81,85,89,93,97,101,105,109,113,117,121,125],{"id":74,"link":75,"type":36,"slug":12,"title":76},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":78,"link":79,"type":36,"slug":12,"title":80},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":82,"link":83,"type":36,"slug":12,"title":84},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":86,"link":87,"type":36,"slug":12,"title":88},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":90,"link":91,"type":36,"slug":12,"title":92},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":94,"link":95,"type":36,"slug":12,"title":96},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":98,"link":99,"type":36,"slug":12,"title":100},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":102,"link":103,"type":36,"slug":12,"title":104},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":106,"link":107,"type":36,"slug":12,"title":108},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":110,"link":111,"type":36,"slug":12,"title":112},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":114,"link":115,"type":36,"slug":12,"title":116},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":118,"link":119,"type":36,"slug":12,"title":120},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":122,"link":123,"type":36,"slug":12,"title":124},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":126,"link":127,"type":36,"slug":12,"title":128},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":130,"title":131,"list_order":19,"items":132},3,"نمونه و تیزهوشان",[133,137,142],{"id":134,"link":135,"type":36,"slug":12,"title":136},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":138,"link":139,"type":49,"slug":140,"handler":140,"title":141},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":143,"link":144,"type":49,"slug":145,"handler":145,"title":146},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":148,"title":149,"list_order":19,"items":150},7,"کتابهای درسی",[151,155,159,163],{"id":152,"link":153,"type":36,"slug":12,"title":154},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":156,"link":157,"type":36,"slug":12,"title":158},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":160,"link":161,"type":36,"slug":12,"title":162},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":164,"link":165,"type":36,"slug":12,"title":166},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":34,"title":168,"list_order":34,"items":169},"پیشنهاد ویژه",[170,175,180,185,190,195,200,203,207,211],{"id":171,"link":172,"type":49,"slug":173,"handler":173,"title":174},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":176,"link":177,"type":49,"slug":178,"handler":178,"title":179},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":181,"link":182,"type":49,"slug":183,"handler":183,"title":184},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":186,"link":187,"type":49,"slug":188,"handler":188,"title":189},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":191,"link":192,"type":49,"slug":193,"handler":193,"title":194},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":196,"link":197,"type":36,"slug":198,"title":199},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":5,"link":201,"type":36,"slug":12,"title":202},"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":204,"link":205,"type":36,"slug":12,"title":206},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":208,"link":209,"type":36,"slug":12,"title":210},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":212,"link":213,"type":36,"slug":12,"title":214},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"tests":216,"papers":217,"files":218,"questions":219,"exams":220,"tutorials":221,"blogs":222},[],[],[],[],[],[],[223,232,240,248,256,264,272,280,288,296,304,312],{"id":224,"title":225,"cat":10,"pic":226,"up_date":227,"title_url":228,"url":229,"legacy_url":230,"cat_title":25,"update_jalali":231},8568,"سلامت : کیفیتی از زندگی که در آن فرد از رفاه جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی برخوردار است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FjJbXG6drqRgXFep0tnsH_200.png","2026-08-21 16:35:12","سلامت-کیفیتی-از-زندگی-که-در-آن-فرد-از-رفاه-جسمی-روانی-اجتماعی-و-معنوی-برخوردار-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8568\u002Fسلامت-کیفیتی-از-زندگی-که-در-آن-فرد-از-رفاه-جسمی-روانی-اجتماعی-و-معنوی-برخوردار-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8568\u002Fسلامت-کیفیتی-از-زندگی-که-در-آن-فرد-از-رفاه-جسمی-روانی-اجتماعی-و-معنوی-برخوردار-است","1405\u002F05\u002F30",{"id":233,"title":234,"cat":10,"pic":235,"up_date":236,"title_url":237,"url":238,"legacy_url":239,"cat_title":25,"update_jalali":231},8570,"سلامت جسمی: عملکرد درست اندام‌ها و دستگاه‌های بدن و هماهنگی آنها با یکدیگر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FUe9hHqgegoRfuKwDsQpP_200.png","2026-08-21 16:34:05","سلامت-جسمی-عملکرد-درست-اندامها-و-دستگاههای-بدن-و-هماهنگی-آنها-با-یکدیگر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8570\u002Fسلامت-جسمی-عملکرد-درست-اندامها-و-دستگاههای-بدن-و-هماهنگی-آنها-با-یکدیگر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8570\u002Fسلامت-جسمی-عملکرد-درست-اندامها-و-دستگاههای-بدن-و-هماهنگی-آنها-با-یکدیگر",{"id":241,"title":242,"cat":10,"pic":243,"up_date":244,"title_url":245,"url":246,"legacy_url":247,"cat_title":25,"update_jalali":231},8571,"سلامت روانی ـ عاطفی: توانایی سازگاری با شرایط زندگی، مدیریت هیجان‌ها و برخورد مناسب با مشکلات","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FCc3nZeJIvPnbZ9R8lq4G_200.png","2026-08-21 16:31:22","سلامت-روانی-ـ-عاطفی-توانایی-سازگاری-با-شرایط-زندگی-مدیریت-هیجانها-و-برخورد-مناسب-با-مشکلات","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8571\u002Fسلامت-روانی-ـ-عاطفی-توانایی-سازگاری-با-شرایط-زندگی-مدیریت-هیجانها-و-برخورد-مناسب-با-مشکلات","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8571\u002Fسلامت-روانی-ـ-عاطفی-توانایی-سازگاری-با-شرایط-زندگی-مدیریت-هیجانها-و-برخورد-مناسب-با-مشکلات",{"id":249,"title":250,"cat":10,"pic":251,"up_date":252,"title_url":253,"url":254,"legacy_url":255,"cat_title":25,"update_jalali":231},8675,"سلامت اجتماعی: توانایی برقراری ارتباط سالم با خانواده، دوستان و جامعه و ایفای نقش‌های اجتماعی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FSmIVWioGdAA3ryiGGCoP_200.png","2026-08-21 16:30:03","سلامت-اجتماعی-توانایی-برقراری-ارتباط-سالم-با-خانواده-دوستان-و-جامعه-و-ایفای-نقشهای-اجتماعی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8675\u002Fسلامت-اجتماعی-توانایی-برقراری-ارتباط-سالم-با-خانواده-دوستان-و-جامعه-و-ایفای-نقشهای-اجتماعی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8675\u002Fسلامت-اجتماعی-توانایی-برقراری-ارتباط-سالم-با-خانواده-دوستان-و-جامعه-و-ایفای-نقشهای-اجتماعی",{"id":257,"title":258,"cat":10,"pic":259,"up_date":260,"title_url":261,"url":262,"legacy_url":263,"cat_title":25,"update_jalali":231},8678,"سلامت معنوی: داشتن هدف در زندگی، ایمان، امید، آرامش درونی و پایبندی به ارزش‌های اخلاقی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FUcZ7UCRzY47gr7YAkBSn_200.png","2026-08-21 16:28:40","سلامت-معنوی-داشتن-هدف-در-زندگی-ایمان-امید-آرامش-درونی-و-پایبندی-به-ارزشهای-اخلاقی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8678\u002Fسلامت-معنوی-داشتن-هدف-در-زندگی-ایمان-امید-آرامش-درونی-و-پایبندی-به-ارزشهای-اخلاقی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8678\u002Fسلامت-معنوی-داشتن-هدف-در-زندگی-ایمان-امید-آرامش-درونی-و-پایبندی-به-ارزشهای-اخلاقی",{"id":265,"title":266,"cat":10,"pic":267,"up_date":268,"title_url":269,"url":270,"legacy_url":271,"cat_title":25,"update_jalali":231},8680,"ابعاد سلامت: جنبه‌های جسمی، روانی ـ عاطفی، اجتماعی و معنوی سلامت که به هم وابسته‌اند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FzgvWtbpAPmYOYZvOUbLw_200.png","2026-08-21 16:26:37","ابعاد-سلامت-جنبههای-جسمی-روانی-ـ-عاطفی-اجتماعی-و-معنوی-سلامت-که-به-هم-وابستهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8680\u002Fابعاد-سلامت-جنبههای-جسمی-روانی-ـ-عاطفی-اجتماعی-و-معنوی-سلامت-که-به-هم-وابستهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8680\u002Fابعاد-سلامت-جنبههای-جسمی-روانی-ـ-عاطفی-اجتماعی-و-معنوی-سلامت-که-به-هم-وابستهاند",{"id":273,"title":274,"cat":10,"pic":275,"up_date":276,"title_url":277,"url":278,"legacy_url":279,"cat_title":25,"update_jalali":231},8682,"تعریف سلامت سازمان جهانی بهداشت: برخورداری از رفاه کامل جسمی، روانی و اجتماعی و نه فقط نداشتن بیماری","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FINXZfryelOPMAgPC6vjm_200.png","2026-08-21 16:24:46","تعریف-سلامت-سازمان-جهانی-بهداشت-برخورداری-از-رفاه-کامل-جسمی-روانی-و-اجتماعی-و-نه-فقط-نداشتن-بیماری","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8682\u002Fتعریف-سلامت-سازمان-جهانی-بهداشت-برخورداری-از-رفاه-کامل-جسمی-روانی-و-اجتماعی-و-نه-فقط-نداشتن-بیماری","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8682\u002Fتعریف-سلامت-سازمان-جهانی-بهداشت-برخورداری-از-رفاه-کامل-جسمی-روانی-و-اجتماعی-و-نه-فقط-نداشتن-بیماری",{"id":281,"title":282,"cat":10,"pic":283,"up_date":284,"title_url":285,"url":286,"legacy_url":287,"cat_title":25,"update_jalali":231},8684,"تعریف جامع سلامت: سلامت به‌عنوان امری پویا که همه ابعاد جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی را در بر می‌گیرد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Ffe8sLiHl6fjYNPDeq3BH_200.png","2026-08-21 15:59:33","تعریف-جامع-سلامت-سلامت-بهعنوان-امری-پویا-که-همه-ابعاد-جسمی-روانی-اجتماعی-و-معنوی-را-در-بر-میگیرد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8684\u002Fتعریف-جامع-سلامت-سلامت-بهعنوان-امری-پویا-که-همه-ابعاد-جسمی-روانی-اجتماعی-و-معنوی-را-در-بر-میگیرد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8684\u002Fتعریف-جامع-سلامت-سلامت-بهعنوان-امری-پویا-که-همه-ابعاد-جسمی-روانی-اجتماعی-و-معنوی-را-در-بر-میگیرد",{"id":289,"title":290,"cat":10,"pic":291,"up_date":292,"title_url":293,"url":294,"legacy_url":295,"cat_title":25,"update_jalali":231},8687,"بهداشت: مجموعه اقدام‌هایی برای تأمین، حفظ و ارتقای سطح سلامت","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F1lQHUV7gpxhDiToOrBUk_200.png","2026-08-21 15:58:14","بهداشت-مجموعه-اقدامهایی-برای-تأمین-حفظ-و-ارتقای-سطح-سلامت","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8687\u002Fبهداشت-مجموعه-اقدامهایی-برای-تأمین-حفظ-و-ارتقای-سطح-سلامت","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8687\u002Fبهداشت-مجموعه-اقدامهایی-برای-تأمین-حفظ-و-ارتقای-سطح-سلامت",{"id":297,"title":298,"cat":10,"pic":299,"up_date":300,"title_url":301,"url":302,"legacy_url":303,"cat_title":25,"update_jalali":231},8689,"پیشگیری: اقدام‌هایی که برای جلوگیری از بروز بیماری انجام می‌شود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F6eCwTV6ndagbY5Wvnrpq_200.png","2026-08-21 15:56:55","پیشگیری-اقدامهایی-که-برای-جلوگیری-از-بروز-بیماری-انجام-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8689\u002Fپیشگیری-اقدامهایی-که-برای-جلوگیری-از-بروز-بیماری-انجام-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8689\u002Fپیشگیری-اقدامهایی-که-برای-جلوگیری-از-بروز-بیماری-انجام-میشود",{"id":305,"title":306,"cat":10,"pic":307,"up_date":308,"title_url":309,"url":310,"legacy_url":311,"cat_title":25,"update_jalali":231},8690,"درمان: اقدام‌هایی که برای بهبود و رفع بیماری انجام می‌شود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FCQoBeNSawReO2v4rYlNX_200.png","2026-08-21 15:54:29","درمان-اقدامهایی-که-برای-بهبود-و-رفع-بیماری-انجام-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8690\u002Fدرمان-اقدامهایی-که-برای-بهبود-و-رفع-بیماری-انجام-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8690\u002Fدرمان-اقدامهایی-که-برای-بهبود-و-رفع-بیماری-انجام-میشود",{"id":313,"title":314,"cat":10,"pic":315,"up_date":316,"title_url":317,"url":318,"legacy_url":319,"cat_title":25,"update_jalali":231},8693,"اولویت پیشگیری بر درمان: اهمیت بیشتر پیشگیری به دلیل آسان‌تر، کم‌هزینه‌تر و مؤثرتر بودن آن نسبت به درمان","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FLi0J0JP35PaowVQ6iiWS_200.png","2026-08-21 15:53:17","اولویت-پیشگیری-بر-درمان-اهمیت-بیشتر-پیشگیری-به-دلیل-آسانتر-کمهزینهتر-و-مؤثرتر-بودن-آن-نسبت-به-درمان","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8693\u002Fاولویت-پیشگیری-بر-درمان-اهمیت-بیشتر-پیشگیری-به-دلیل-آسانتر-کمهزینهتر-و-مؤثرتر-بودن-آن-نسبت-به-درمان","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8693\u002Fاولویت-پیشگیری-بر-درمان-اهمیت-بیشتر-پیشگیری-به-دلیل-آسانتر-کمهزینهتر-و-مؤثرتر-بودن-آن-نسبت-به-درمان"]