[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"categoryMenus":3,"blogPost-8470":193,"$fYP65fknytGmKy8CysxMMX-LHNo2I3fdYiXCpr8v_hyA":216},{"status":4,"data":5},1,[6,46,106,124,144],{"id":4,"title":7,"list_order":4,"items":8},"آشنایی",[9,15,19,23,30,34,38,42],{"id":10,"link":11,"type":12,"slug":13,"title":14},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content",null,"قوانین و مقررات",{"id":16,"link":17,"type":12,"slug":13,"title":18},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":20,"link":21,"type":12,"slug":13,"title":22},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":24,"link":25,"type":26,"slug":27,"handler":28,"title":29},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":31,"link":32,"type":12,"slug":13,"title":33},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":35,"link":36,"type":12,"slug":13,"title":37},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":39,"link":40,"type":12,"slug":13,"title":41},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":43,"link":44,"type":12,"slug":13,"title":45},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":47,"title":48,"list_order":4,"items":49},2,"المپیادها",[50,54,58,62,66,70,74,78,82,86,90,94,98,102],{"id":51,"link":52,"type":12,"slug":13,"title":53},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":55,"link":56,"type":12,"slug":13,"title":57},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":59,"link":60,"type":12,"slug":13,"title":61},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":63,"link":64,"type":12,"slug":13,"title":65},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":67,"link":68,"type":12,"slug":13,"title":69},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":71,"link":72,"type":12,"slug":13,"title":73},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":75,"link":76,"type":12,"slug":13,"title":77},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":79,"link":80,"type":12,"slug":13,"title":81},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":83,"link":84,"type":12,"slug":13,"title":85},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":87,"link":88,"type":12,"slug":13,"title":89},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":91,"link":92,"type":12,"slug":13,"title":93},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":95,"link":96,"type":12,"slug":13,"title":97},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":99,"link":100,"type":12,"slug":13,"title":101},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":103,"link":104,"type":12,"slug":13,"title":105},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":107,"title":108,"list_order":4,"items":109},3,"نمونه و تیزهوشان",[110,114,119],{"id":111,"link":112,"type":12,"slug":13,"title":113},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":115,"link":116,"type":26,"slug":117,"handler":117,"title":118},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":120,"link":121,"type":26,"slug":122,"handler":122,"title":123},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":125,"title":126,"list_order":4,"items":127},7,"کتابهای درسی",[128,132,136,140],{"id":129,"link":130,"type":12,"slug":13,"title":131},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":133,"link":134,"type":12,"slug":13,"title":135},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":137,"link":138,"type":12,"slug":13,"title":139},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":141,"link":142,"type":12,"slug":13,"title":143},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":10,"title":145,"list_order":10,"items":146},"پیشنهاد ویژه",[147,152,157,162,167,172,177,181,185,189],{"id":148,"link":149,"type":26,"slug":150,"handler":150,"title":151},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":153,"link":154,"type":26,"slug":155,"handler":155,"title":156},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":158,"link":159,"type":26,"slug":160,"handler":160,"title":161},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":163,"link":164,"type":26,"slug":165,"handler":165,"title":166},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":168,"link":169,"type":26,"slug":170,"handler":170,"title":171},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":173,"link":174,"type":12,"slug":175,"title":176},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":178,"link":179,"type":12,"slug":13,"title":180},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":182,"link":183,"type":12,"slug":13,"title":184},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":186,"link":187,"type":12,"slug":13,"title":188},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":190,"link":191,"type":12,"slug":13,"title":192},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":194,"section":178,"base":195,"course":196,"lesson":197,"title":198,"cat":199,"pic":200,"info_graphic":13,"podcast":13,"body":201,"tags":202,"metadata":13,"featured":207,"status":4,"views":208,"subdate":209,"up_date":210,"first_name":211,"last_name":212,"avatar":13,"cat_title":213,"subdate_jalali":214,"update_jalali":215},8470,1168,1182,1191,"فرمول مولکولی: نمایش نوع و شمار اتم‌ها در یک مولکول",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FjJ2H5G3TXHkmlph4pcTU_800.png","\u003Cdiv aria-label=\"مقاله فرمول مولکولی\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">فرمول مولکولی: شناسنامه یک ماده\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">نشان دادن نوع و تعداد دقیق اتم‌های سازنده یک مولکول.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>خلاصه:\u003C\u002Fstrong> فرمول مولکولی\u003Csup>[1]\u003C\u002Fsup> مانند یک شناسنامه یا لیست دقیق مواد اولیه برای ساخت یک ماده است. این فرمول به ما می‌گوید که یک مولکول از چه عنصرهایی و به تعداد چند اتم تشکیل شده است. درک این مفهوم پایه‌ای در شیمی، کلید فهم دنیای مواد، از آب ساده تا مولکول‌های پیچیده‌ای مانند گلوکز\u003Csup>[2]\u003C\u002Fsup> است. در این مقاله با \u003Cstrong>فرمول مولکولی\u003C\u002Fstrong>، \u003Cstrong>فرمول تجربی\u003C\u002Fstrong>، \u003Cstrong>نماد شیمیایی\u003C\u002Fstrong> و روش‌های \u003Cstrong>تعیین فرمول آشنا می‌شویم. \u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">از نماد عنصر تا فرمول مولکول: الفبای شیمی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>قبل از پرداختن به فرمول مولکولی، باید با الفبای آن آشنا شویم: \u003Cstrong>نمادهای شیمیایی\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>[3]\u003C\u002Fsup>. هر عنصر در جدول تناوبی\u003Csup>[4]\u003C\u002Fsup> یک نماد یک یا دو حرفی دارد. مثلاً \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$H$\u003C\u002Fspan> برای هیدروژن\u003Csup>[5]\u003C\u002Fsup>، \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$O$\u003C\u002Fspan> برای اکسیژن\u003Csup>[6]\u003C\u002Fsup> و \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$C$\u003C\u002Fspan> برای کربن\u003Csup>[7]\u003C\u002Fsup> است. وقتی این نمادها کنار هم قرار می‌گیرند، نام ماده را می‌سازند. اما فرمول مولکولی یک قدم فراتر می‌رود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>فرض کنید می‌خواهید برای ساخت یک کیک، دستورالعمل بنویسید. نوشتن «تخم‌مرغ، آرد، شکر» \u003Cstrong>فرمول تجربی\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>[8]\u003C\u002Fsup> است (نسبت مواد). اما نوشتن «\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">2\u003C\u002Fspan> عدد تخم‌مرغ، \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">200\u003C\u002Fspan> گرم آرد، \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">150\u003C\u002Fspan> گرم شکر» \u003Cstrong>فرمول مولکولی\u003C\u002Fstrong> است (نوع و تعداد دقیق).\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>فرمول مولکولی آب:\u003C\u002Fstrong>\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$H_2O$\u003C\u002Fspan>. این فرمول نشان می‌دهد هر مولکول آب از \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">2\u003C\u002Fspan> اتم هیدروژن (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$H$\u003C\u002Fspan>) و \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1\u003C\u002Fspan> اتم اکسیژن (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$O$\u003C\u002Fspan>) تشکیل شده است. عدد کوچک و پایین‌تر (زیرنویس) تعداد اتم‌ها را نشان می‌دهد. اگر عددی نباشد، یعنی یک اتم وجود دارد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">تفاوت فرمول مولکولی و تجربی در چیست؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>این دو مفهوم اغلب با هم اشتباه می‌شوند، اما یک تفاوت کلیدی دارند. \u003Cstrong>فرمول تجربی\u003C\u002Fstrong> ساده‌ترین نسبت عدد صحیح اتم‌های سازنده یک ماده است. در حالی که \u003Cstrong>فرمول مولکولی\u003C\u002Fstrong> تعداد واقعی اتم‌ها در یک مولکول را نشان می‌دهد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"مقایسه فرمول مولکولی و تجربی\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">ماده\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">فرمول مولکولی\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">فرمول تجربی\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">توضیح\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">آب\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$H_2O$\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$H_2O$\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">برای برخی مواد ساده، هر دو فرمول یکسان هستند.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">پراکسید هیدروژن (آب اکسیژنه)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$H_2O_2$\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$HO$\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">فرمول مولکولی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$H_2O_2$\u003C\u002Fspan> است. ساده‌ترین نسبت \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$H:O$\u003C\u002Fspan> برابر \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1:1\u003C\u002Fspan> است، پس فرمول تجربی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$HO$\u003C\u002Fspan> می‌شود.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">گلوکز (قند خون)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$C_6H_{12}O_6$\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$CH_2O$\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">در فرمول مولکولی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">6\u003C\u002Fspan> اتم کربن داریم. نسبت \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">$C:H:O$\u003C\u002Fspan> برابر \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1:2:1\u003C\u002Fspan> است، پس فرمول تجربی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$CH_2O$\u003C\u002Fspan> می‌شود.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">چگونه فرمول مولکولی یک ماده را پیدا کنیم؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>شیمیدانان برای یافتن فرمول مولکولی یک ماده ناشناخته، مراحل گام‌به‌گامی را طی می‌کنند. این فرآیند مانند حل یک معما است که ترکیب دو اطلاعات کلیدی را می‌طلبد:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>۱. تعیین فرمول تجربی:\u003C\u002Fstrong> ابتدا با انجام آزمایش‌هایی، درصد جرمی هر عنصر در ماده را پیدا می‌کنند. سپس این درصدها را به تعداد نسبی مول\u003Csup>[9]\u003C\u002Fsup> اتم‌ها تبدیل کرده و ساده‌ترین نسبت عدد صحیح بین آن‌ها را به دست می‌آورند. این نسبت، فرمول تجربی است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>۲. تعیین جرم مولی\u003Csup>[10]\u003C\u002Fsup>:\u003C\u002Fstrong> با روش‌هایی دیگر، جرم مولکولی واقعی ماده را اندازه‌گیری می‌کنند. (مثلاً برای آب \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">18\u003C\u002Fspan> گرم بر مول).\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>۳. پیدا کردن ضریب:\u003C\u002Fstrong> جرم مولی واقعی را بر جرم مولی فرمول تجربی تقسیم می‌کنند. عدد به دست آمده یک ضریب (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$n$\u003C\u002Fspan>) است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>رابطه کلیدی:\u003C\u002Fstrong>\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ \\text{فرمول مولکولی} = n \\times (\\text{فرمول تجربی}) $\u003C\u002Fspan>\u003Cbr>\r\nو\u003Cbr>\r\n\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ n = \\frac{\\text{جرم مولی واقعی ماده}}{\\text{جرم مولی فرمول تجربی}} $\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>مثال:\u003C\u002Fstrong> فرض کنید ماده‌ای فرمول تجربی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$CH_2O$\u003C\u002Fspan> و جرم مولی واقعی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">60\u003C\u002Fspan> گرم بر مول دارد. جرم فرمول تجربی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$CH_2O$\u003C\u002Fspan> می‌شود: \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">12\u003C\u002Fspan> (کربن) + \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">2×1\u003C\u002Fspan> (هیدروژن) + \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">16\u003C\u002Fspan> (اکسیژن) = \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">30\u003C\u002Fspan> گرم بر مول. پس \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ n = \\frac{60}{30} = 2 $\u003C\u002Fspan>. بنابراین فرمول مولکولی برابر است با: \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ 2 \\times (CH_2O) = C_2H_4O_2 $\u003C\u002Fspan>. این ماده می‌تواند اسید استیک (سرکه) باشد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">فرمول مولکولی در زندگی روزمره و صنعت\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>شاید فکر کنید این فرمول‌ها فقط در کتاب‌های شیمی کاربرد دارند، اما واقعیت چیز دیگری است. زمانی که پزشک برای قند خون شما آزمایش می‌نویسد، در حال اندازه‌گیری مقدار ماده‌ای با فرمول مولکولی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$C_6H_{12}O_6$\u003C\u002Fspan> (گلوکز) است. در صنعت پلاستیک‌سازی، فرمول مولکولی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$C_2H_4$\u003C\u002Fspan> (اتیلن) نقطه آغاز است. حتی هنگام مطالعه برچسب مواد غذایی، موادی مانند اسیدسیتریک (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$C_6H_8O_7$\u003C\u002Fspan>) یا ویتامین C (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$C_6H_8O_6$\u003C\u002Fspan>) را می‌بینید که تفاوت آن‌ها فقط در تعداد اتم‌های هیدروژن و اکسیژن است! این فرمول‌ها به مهندسان کمک می‌کنند تا خواص مواد را پیش‌بینی و مواد جدید با خواص خاص طراحی کنند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال ۱:\u003C\u002Fstrong> آیا فرمول مولکولی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$H_2O_2$\u003C\u002Fspan> می‌تواند به صورت \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$HO$\u003C\u002Fspan> نوشته شود؟ چرا؟\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #ffffff; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> خیر. نوشتن \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$HO$\u003C\u002Fspan>\u003Cstrong>اشتباه رایج\u003C\u002Fstrong> است. \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$HO$\u003C\u002Fspan> فرمول \u003Cstrong>تجربی\u003C\u002Fstrong> پراکسید هیدروژن است و نشان می‌دهد نسبت اتم های هیدروژن به اکسیژن \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1:1\u003C\u002Fspan> است. اما فرمول \u003Cstrong>مولکولی\u003C\u002Fstrong> باید تعداد واقعی اتم‌ها را نشان دهد که برای آب اکسیژنه \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">2\u003C\u002Fspan> اتم هیدروژن و \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">2\u003C\u002Fspan> اتم اکسیژن است، یعنی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$H_2O_2$\u003C\u002Fspan>. این دو ماده کاملاً متفاوت هستند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال ۲:\u003C\u002Fstrong> اگر تنها فرمول مولکولی یک ماده را بدانیم (مثلاً \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$C_6H_{12}O_6$\u003C\u002Fspan>)، آیا می‌توانیم فرمول تجربی آن را بنویسیم؟\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #ffffff; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> بله. کافی است زیرنویس‌ها (تعداد اتم‌ها) را به ساده‌ترین نسبت اعداد صحیح تبدیل کنیم. برای \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$C_6H_{12}O_6$\u003C\u002Fspan>، اعداد \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">6\u003C\u002Fspan>، \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">12\u003C\u002Fspan> و \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">6\u003C\u002Fspan> بر \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">6\u003C\u002Fspan> بخش‌پذیر هستند. پس ساده‌ترین نسبت \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">$C:H:O$\u003C\u002Fspan> برابر \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1:2:1\u003C\u002Fspan> می‌شود. بنابراین فرمول تجربی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$CH_2O$\u003C\u002Fspan> است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال ۳:\u003C\u002Fstrong> آیا همه مواد شیمیایی فرمول مولکولی دارند؟\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #ffffff; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> خیر. موادی که ساختار مولکولی مجزا دارند (مانند آب، شکر، الکل) فرمول مولکولی مشخصی دارند. اما مواد معدنی مانند نمک خوراکی (کلرید سدیم، \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$NaCl$\u003C\u002Fspan>) یا الماس (کربن، \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$C$\u003C\u002Fspan>) به صورت شبکه‌ای بی‌نهایت از اتم‌ها یا یون‌ها هستند و یک مولکول مجزا تشکیل نمی‌دهند. برای این مواد از \u003Cstrong>فرمول واحد سلول\u003C\u002Fstrong> یا \u003Cstrong>فرمول تجربی\u003C\u002Fstrong> استفاده می‌کنیم. پس \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$NaCl$\u003C\u002Fspan> نشان‌دهنده نسبت \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1:1\u003C\u002Fspan> سدیم به کلر در شبکه نمک است، نه یک مولکول مجزا.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>جمع‌بندی:\u003C\u002Fstrong> فرمول مولکولی زبان جهانی شیمی‌دانان برای توصیف دقیق ساختار مواد در سطح اتمی است. این فرمول نه تنها نوع، بلکه \u003Cstrong>تعداد دقیق اتم‌ها\u003C\u002Fstrong> را در یک مولکول نشان می‌دهد و با فرمول تجربی که فقط ساده‌ترین نسبت را بیان می‌کند، تفاوت بنیادی دارد. درک این مفهوم، سنگ بنای یادگیری مباحث پیشرفته‌تر مانند استوکیومتری\u003Csup>[11]\u003C\u002Fsup>، ساختار مواد و سنتز ترکیبات جدید است. از مولکول ساده آب (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$H_2O$\u003C\u002Fspan>) تا مولکول پیچیده دی‌ان‌ای\u003Csup>[12]\u003C\u002Fsup>، همه با این زبان مشترک توصیف می‌شوند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>[1]\u003C\u002Fsup> Molecular Formula\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[2]\u003C\u002Fsup> Glucose\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[3]\u003C\u002Fsup> Chemical Symbols\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[4]\u003C\u002Fsup> Periodic Table\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[5]\u003C\u002Fsup> Hydrogen\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[6]\u003C\u002Fsup> Oxygen\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[7]\u003C\u002Fsup> Carbon\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[8]\u003C\u002Fsup> Empirical Formula\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[9]\u003C\u002Fsup> Mole: یک واحد شمارش ذرات در شیمی.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[10]\u003C\u002Fsup> Molar Mass: جرم یک مول از یک ماده (بر حسب گرم بر مول).\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[11]\u003C\u002Fsup> Stoichiometry: محاسبات کمی در واکنش‌های شیمیایی.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>[12]\u003C\u002Fsup> DNA (Deoxyribonucleic Acid): اسید دئوکسی‌ریبونوکلئیک، ماده ژنتیکی سلول.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 20px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">فرمول مولکولی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">فرمول تجربی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">نماد شیمیایی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">جرم مولی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">آموزش شیمی\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[203,204,205,206],"فرمول مولکولی","Molecular Formula","شیمی دهم","پایه دهم",0,705,"2025-12-18 09:21:18","2026-08-04 15:22:04","ندا","بنی هاشمی","کپسول آموزشی","1404\u002F09\u002F27","15:22 1405\u002F05\u002F13",{"tests":217,"papers":218,"files":219,"questions":220,"exams":221,"tutorials":222,"blogs":223},[],[],[],[],[],[],[224,233,242,250,258,266,274,282,290,298,306,314],{"id":225,"title":226,"cat":199,"pic":227,"up_date":228,"title_url":229,"url":230,"legacy_url":231,"cat_title":213,"update_jalali":232},8413,"جرم اتمی میانگین: میانگین جرم اتمی ایزوتوپ‌ها با توجه به درصد فراوانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FSRNaikXxa93zRp6z5vNd_200.png","2026-08-08 22:35:47","جرم-اتمی-میانگین-میانگین-جرم-اتمی-ایزوتوپها-با-توجه-به-درصد-فراوانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8413\u002Fجرم-اتمی-میانگین-میانگین-جرم-اتمی-ایزوتوپها-با-توجه-به-درصد-فراوانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8413\u002Fجرم-اتمی-میانگین-میانگین-جرم-اتمی-ایزوتوپها-با-توجه-به-درصد-فراوانی","1405\u002F05\u002F17",{"id":234,"title":235,"cat":199,"pic":236,"up_date":237,"title_url":238,"url":239,"legacy_url":240,"cat_title":213,"update_jalali":241},8363,"آنیون: یونی که بار الکتریکی منفی دارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FVUBzVHypYPh4OduY4AJa_200.png","2026-08-06 09:55:07","آنیون-یونی-که-بار-الکتریکی-منفی-دارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8363\u002Fآنیون-یونی-که-بار-الکتریکی-منفی-دارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8363\u002Fآنیون-یونی-که-بار-الکتریکی-منفی-دارند","1405\u002F05\u002F15",{"id":243,"title":244,"cat":199,"pic":245,"up_date":246,"title_url":247,"url":248,"legacy_url":249,"cat_title":213,"update_jalali":241},8365,"اثر گلخانه‌ای: جذب پرتوهای کم‌انرژی و گسیل پرتوهای پرانرژی توسط گازهای هواکره","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FoGvq3SdY1q0OIMqi4smS_200.png","2026-08-06 09:51:30","اثر-گلخانهای-جذب-پرتوهای-کمانرژی-و-گسیل-پرتوهای-پرانرژی-توسط-گازهای-هواکره","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8365\u002Fاثر-گلخانهای-جذب-پرتوهای-کمانرژی-و-گسیل-پرتوهای-پرانرژی-توسط-گازهای-هواکره","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8365\u002Fاثر-گلخانهای-جذب-پرتوهای-کمانرژی-و-گسیل-پرتوهای-پرانرژی-توسط-گازهای-هواکره",{"id":251,"title":252,"cat":199,"pic":253,"up_date":254,"title_url":255,"url":256,"legacy_url":257,"cat_title":213,"update_jalali":241},8367,"استوکیومتری: دانش مطالعۀ روابط کمی در مواد و واکنش‌های شیمیایی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Frp8nRDJ7JlNLpxXp5fs7_200.png","2026-08-06 09:48:33","استوکیومتری-دانش-مطالعۀ-روابط-کمی-در-مواد-و-واکنشهای-شیمیایی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8367\u002Fاستوکیومتری-دانش-مطالعۀ-روابط-کمی-در-مواد-و-واکنشهای-شیمیایی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8367\u002Fاستوکیومتری-دانش-مطالعۀ-روابط-کمی-در-مواد-و-واکنشهای-شیمیایی",{"id":259,"title":260,"cat":199,"pic":261,"up_date":262,"title_url":263,"url":264,"legacy_url":265,"cat_title":213,"update_jalali":241},8369,"اکسایش: واکنش آرام اکسیژن با مواد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F05dLQa5DL6CIxWC9qPDG_200.png","2026-08-06 09:46:57","اکسایش-واکنش-آرام-اکسیژن-با-مواد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8369\u002Fاکسایش-واکنش-آرام-اکسیژن-با-مواد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8369\u002Fاکسایش-واکنش-آرام-اکسیژن-با-مواد",{"id":267,"title":268,"cat":199,"pic":269,"up_date":270,"title_url":271,"url":272,"legacy_url":273,"cat_title":213,"update_jalali":241},8372,"اکسید اسیدی: اکسید نافلزی که در واکنش با آب، اسید تولید می‌کند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FXdn0W7GkE2G3Pt0rX4TC_200.png","2026-08-06 09:45:33","اکسید-اسیدی-اکسید-نافلزی-که-در-واکنش-با-آب-اسید-تولید-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8372\u002Fاکسید-اسیدی-اکسید-نافلزی-که-در-واکنش-با-آب-اسید-تولید-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8372\u002Fاکسید-اسیدی-اکسید-نافلزی-که-در-واکنش-با-آب-اسید-تولید-میکند",{"id":275,"title":276,"cat":199,"pic":277,"up_date":278,"title_url":279,"url":280,"legacy_url":281,"cat_title":213,"update_jalali":241},8374,"اکسید بازی: اکسید فلزی که در واکنش با آب، باز تولید می‌کند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FDfrwHPBkv7vGZfg5zj1B_200.png","2026-08-06 09:44:18","اکسید-بازی-اکسید-فلزی-که-در-واکنش-با-آب-باز-تولید-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8374\u002Fاکسید-بازی-اکسید-فلزی-که-در-واکنش-با-آب-باز-تولید-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8374\u002Fاکسید-بازی-اکسید-فلزی-که-در-واکنش-با-آب-باز-تولید-میکند",{"id":283,"title":284,"cat":199,"pic":285,"up_date":286,"title_url":287,"url":288,"legacy_url":289,"cat_title":213,"update_jalali":241},8379,"الکترون: ذرۀ زیراتمی با بار الکتریکی منفی در فضای پیرامون هسته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FX7DSqO92CRuRs8zfXAHc_200.png","2026-08-06 09:43:41","الکترون-ذرۀ-زیراتمی-با-بار-الکتریکی-منفی-در-فضای-پیرامون-هسته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8379\u002Fالکترون-ذرۀ-زیراتمی-با-بار-الکتریکی-منفی-در-فضای-پیرامون-هسته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8379\u002Fالکترون-ذرۀ-زیراتمی-با-بار-الکتریکی-منفی-در-فضای-پیرامون-هسته",{"id":291,"title":292,"cat":199,"pic":293,"up_date":294,"title_url":295,"url":296,"legacy_url":297,"cat_title":213,"update_jalali":241},8381,"الکترون‌های ظرفیت: بیرونی‌ترین الکترون‌های اتم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FHlKGNhMj39OfzAWjMB2N_200.png","2026-08-06 09:42:04","الکترونهای-ظرفیت-بیرونیترین-الکترونهای-اتم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8381\u002Fالکترونهای-ظرفیت-بیرونیترین-الکترونهای-اتم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8381\u002Fالکترونهای-ظرفیت-بیرونیترین-الکترونهای-اتم",{"id":299,"title":300,"cat":199,"pic":301,"up_date":302,"title_url":303,"url":304,"legacy_url":305,"cat_title":213,"update_jalali":241},8382,"ایزوتوپ: اتم‌های یک عنصر با Z یکسان و A متفاوت","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Flmt8xWvlvuZmBbHKwoHJ_200.png","2026-08-06 09:38:32","ایزوتوپ-اتمهای-یک-عنصر-با-Z-یکسان-و-A-متفاوت","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8382\u002Fایزوتوپ-اتمهای-یک-عنصر-با-Z-یکسان-و-A-متفاوت","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8382\u002Fایزوتوپ-اتمهای-یک-عنصر-با-Z-یکسان-و-A-متفاوت",{"id":307,"title":308,"cat":199,"pic":309,"up_date":310,"title_url":311,"url":312,"legacy_url":313,"cat_title":213,"update_jalali":241},8384,"باران اسیدی: بارانی با خاصیت اسیدی ناشی از حل شدن گازهای اکسیدی هوا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FBoly9LUHs38JUBLtfggO_200.png","2026-08-06 09:35:28","باران-اسیدی-بارانی-با-خاصیت-اسیدی-ناشی-از-حل-شدن-گازهای-اکسیدی-هوا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8384\u002Fباران-اسیدی-بارانی-با-خاصیت-اسیدی-ناشی-از-حل-شدن-گازهای-اکسیدی-هوا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8384\u002Fباران-اسیدی-بارانی-با-خاصیت-اسیدی-ناشی-از-حل-شدن-گازهای-اکسیدی-هوا",{"id":315,"title":316,"cat":199,"pic":317,"up_date":318,"title_url":319,"url":320,"legacy_url":321,"cat_title":213,"update_jalali":241},8387,"پرتوزایی: تبدیل خود به خود ایزوتوپ‌های ناپایدار به گونه‌های پایدارتر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FjxJFjVWMx1DusSKTXQKH_200.png","2026-08-06 09:34:06","پرتوزایی-تبدیل-خود-به-خود-ایزوتوپهای-ناپایدار-به-گونههای-پایدارتر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8387\u002Fپرتوزایی-تبدیل-خود-به-خود-ایزوتوپهای-ناپایدار-به-گونههای-پایدارتر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8387\u002Fپرتوزایی-تبدیل-خود-به-خود-ایزوتوپهای-ناپایدار-به-گونههای-پایدارتر"]