[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"categoryMenus":3,"blogPost-8439":193,"$fpxCtgzi_dSzIyS3Q3yK8GlhEqlm0LlOYhoaSh9SZEYk":216},{"status":4,"data":5},1,[6,46,106,124,144],{"id":4,"title":7,"list_order":4,"items":8},"آشنایی",[9,15,19,23,30,34,38,42],{"id":10,"link":11,"type":12,"slug":13,"title":14},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content",null,"قوانین و مقررات",{"id":16,"link":17,"type":12,"slug":13,"title":18},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":20,"link":21,"type":12,"slug":13,"title":22},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":24,"link":25,"type":26,"slug":27,"handler":28,"title":29},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":31,"link":32,"type":12,"slug":13,"title":33},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":35,"link":36,"type":12,"slug":13,"title":37},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":39,"link":40,"type":12,"slug":13,"title":41},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":43,"link":44,"type":12,"slug":13,"title":45},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":47,"title":48,"list_order":4,"items":49},2,"المپیادها",[50,54,58,62,66,70,74,78,82,86,90,94,98,102],{"id":51,"link":52,"type":12,"slug":13,"title":53},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":55,"link":56,"type":12,"slug":13,"title":57},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":59,"link":60,"type":12,"slug":13,"title":61},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":63,"link":64,"type":12,"slug":13,"title":65},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":67,"link":68,"type":12,"slug":13,"title":69},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":71,"link":72,"type":12,"slug":13,"title":73},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":75,"link":76,"type":12,"slug":13,"title":77},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":79,"link":80,"type":12,"slug":13,"title":81},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":83,"link":84,"type":12,"slug":13,"title":85},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":87,"link":88,"type":12,"slug":13,"title":89},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":91,"link":92,"type":12,"slug":13,"title":93},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":95,"link":96,"type":12,"slug":13,"title":97},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":99,"link":100,"type":12,"slug":13,"title":101},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":103,"link":104,"type":12,"slug":13,"title":105},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":107,"title":108,"list_order":4,"items":109},3,"نمونه و تیزهوشان",[110,114,119],{"id":111,"link":112,"type":12,"slug":13,"title":113},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":115,"link":116,"type":26,"slug":117,"handler":117,"title":118},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":120,"link":121,"type":26,"slug":122,"handler":122,"title":123},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":125,"title":126,"list_order":4,"items":127},7,"کتابهای درسی",[128,132,136,140],{"id":129,"link":130,"type":12,"slug":13,"title":131},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":133,"link":134,"type":12,"slug":13,"title":135},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":137,"link":138,"type":12,"slug":13,"title":139},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":141,"link":142,"type":12,"slug":13,"title":143},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":10,"title":145,"list_order":10,"items":146},"پیشنهاد ویژه",[147,152,157,162,167,172,177,181,185,189],{"id":148,"link":149,"type":26,"slug":150,"handler":150,"title":151},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":153,"link":154,"type":26,"slug":155,"handler":155,"title":156},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":158,"link":159,"type":26,"slug":160,"handler":160,"title":161},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":163,"link":164,"type":26,"slug":165,"handler":165,"title":166},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":168,"link":169,"type":26,"slug":170,"handler":170,"title":171},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":173,"link":174,"type":12,"slug":175,"title":176},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":178,"link":179,"type":12,"slug":13,"title":180},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":182,"link":183,"type":12,"slug":13,"title":184},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":186,"link":187,"type":12,"slug":13,"title":188},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":190,"link":191,"type":12,"slug":13,"title":192},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":194,"section":178,"base":195,"course":196,"lesson":197,"title":198,"cat":199,"pic":200,"info_graphic":13,"podcast":13,"body":201,"tags":202,"metadata":13,"featured":207,"status":4,"views":208,"subdate":209,"up_date":210,"first_name":211,"last_name":212,"avatar":13,"cat_title":213,"subdate_jalali":214,"update_jalali":215},8439,1168,1182,1191,"سوخت فسیلی: موادی انرژی‌زا حاصل از تجزیه گیاهان و جانوران طی میلیون‌ها سال",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FMhmbF2p2G3VXZse64GD5_800.png","\u003Cdiv aria-label=\"مقاله جامع سوخت فسیلی\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">سوخت‌های فسیلی: گنجینه‌های انرژی از دل تاریخ زمین\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">از گیاهان و جانوران کهن تا انرژی موتور خودروها و نیروگاه‌های امروزی؛ سفری میلیون‌ساله برای درک منابع انرژی غالب دنیای معاصر.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>خلاصه:\u003C\u002Fstrong> سوخت‌های فسیلی\u003Csup>1\u003C\u002Fsup>، شامل نفت\u003Csup>2\u003C\u002Fsup>، زغال‌سنگ\u003Csup>3\u003C\u002Fsup> و گاز طبیعی\u003Csup>4\u003C\u002Fsup>، منابع انرژی \u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">غیرقابل تجدید\u003C\u002Fspan> هستند که از بقایای گیاهان و جانوران مدفون شده در لایه‌های زمین طی فرآیندی طولانی به نام «دیاژنز» و «کاتاژنز» تشکیل می‌شوند. این مقاله به بررسی \u003Cstrong>چگونگی تشکیل\u003C\u002Fstrong>، \u003Cstrong>انواع اصلی\u003C\u002Fstrong>، \u003Cstrong>کاربردها\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>چالش‌های زیست محیطی\u003C\u002Fstrong> این سوخت‌ها می‌پردازد و با مثال‌های ساده و جداول گویا، درک این مفهوم اساسی را برای همه‌ی دانش‌آموزان آسان می‌کند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">انواع اصلی سوخت‌های فسیلی و نحوهٔ تشکیل آنها\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>سه نوع اصلی سوخت فسیلی وجود دارد که هر کدام منشأ و ویژگی‌های خاص خود را دارند. فرآیند تشکیل همه‌ی آنها نیاز به \u003Cstrong>زمان بسیار طولانی (میلیون‌ها سال)\u003C\u002Fstrong>، \u003Cstrong>فشار بالا\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>دمای مناسب\u003C\u002Fstrong> دارد. این فرآیند را می‌توان به پختن یک کیک در فشار و گرمای بسیار زیاد و به مدت بسیار طولانی تشبیه کرد!\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"جدول مقایسه انواع سوخت فسیلی\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نوع سوخت\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">منشأ اصلی (مواد اولیه)\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">حالت فیزیکی\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">مدت زمان تشکیل تقریبی\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>زغال‌سنگ\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">گیاهان و درختان غول‌پیکر دوره‌های باستانی (مثل جنگل‌های دوره‌ی کربونیفر)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">جامد\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">300\u003C\u002Fspan> میلیون سال\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>نفت خام\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">پلانکتون‌ها و جانوران ریز دریایی در کف دریاهای قدیم\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">مایع (چرب و غلیظ)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">50-150\u003C\u002Fspan> میلیون سال\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>گاز طبیعی\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">عمدتاً همان منشأ نفت، اما تحت فشار و دمای بالاتر\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">گاز\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">50-150\u003C\u002Fspan> میلیون سال\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>برای درک بهتر، مراحل تشکیل نفت را مرحله‌به‌مرحله بررسی می‌کنیم:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Col>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>مرحلهٔ مرگ و رسوب:\u003C\u002Fstrong> میلیون‌ها سال پیش، موجودات ریز دریایی می‌میرند و لایه‌لایه در کف دریاها روی هم انباشته می‌شوند.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>مرحلهٔ دفن:\u003C\u002Fstrong> با گذشت زمان، لایه‌های جدیدی از گل و سنگ (رسوب) روی این بقایا می‌نشینند و فشار و حرارت شروع به افزایش می‌کند.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>مرحلهٔ پخت (Catagenesis):\u003C\u002Fstrong> تحت فشار و دمای بالا، مواد آلی\u003Csup>5\u003C\u002Fsup> به تدریج به هیدروکربن\u003Csup>6\u003C\u002Fsup> تبدیل می‌شوند. اگر دما خیلی بالا برود، به جای نفت، گاز طبیعی تشکیل می‌شود. این تبدیل شیمیایی را می‌توان با فرمول ساده‌ای نشان داد:\r\n \u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>فرمول ساده شده:\u003C\u002Fstrong>\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ مواد آلی (C, H, O, N) + گرما + فشار + زمان \\longrightarrow نفت خام (هیدروکربن‌ها) $\u003C\u002Fspan> در واقع، مولکول‌های پیچیده‌ی ارگانیک شکسته شده و به مولکول‌های ساده‌تر هیدروکربنی مثل $ C_{n}H_{2n+2} $ (آلکان) تبدیل می‌شوند.\u003C\u002Fdiv>\r\n \u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>مرحلهٔ مهاجرت و ذخیره:\u003C\u002Fstrong> نفت تشکیل‌شده، به دلیل سبکی نسبی، در میان سنگ‌های متخلخل بالا می‌آید تا به یک لایهٔ نفوذناپذیر برسد و در آنجا «مخزن نفتی» را تشکیل دهد.\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Fol>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">فرآورده‌های نفتی: از پالایشگاه تا زندگی روزمره\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>نفت خام به خودی خود خیلی مفید نیست. این مادهٔ غلیظ و سیاه باید در کارخانه‌ای به نام \u003Cstrong>پالایشگاه\u003C\u002Fstrong> تصفیه و به محصولات مفید تبدیل شود. فرآیند کلیدی این کار «\u003Cstrong>تقطیر جزبه‌جز\u003C\u002Fstrong>»\u003Csup>7\u003C\u002Fsup> است. در این روش، نفت خام حرارت داده می‌شود و بخار می‌شود. سپس بخارها در یک برج بلند (برج تقطیر) بالا می‌روند. با کاهش دما در ارتفاعات مختلف برج، هیدروکربن‌های با وزن مولکولی متفاوت، در سطوح مختلف مایع شده و جمع‌آوری می‌شوند. هرچه هیدروکربن سبک‌تر باشد، در دمای پایین‌تری بخار شده و در بخش بالایی برج جمع می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"جدول فرآورده های پالایش نفت\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">فرآورده (محصول)\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">کاربردهای اصلی\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">دمای جوش (تقریبی)\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">گاز مایع (LPG)\u003Csup>8\u003C\u002Fsup>، پروپان، بوتان\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سوخت پیک‌نیک، گرمایش خانه‌ها، سوخت خودروهای گازسوز\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">< 40 °C\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">بنزین\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سوخت اصلی خودروهای سواری و موتورسیکلت‌ها\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">40-200 °C\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">نفت سفید (سوخت جت)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سوخت هواپیماهای جت، چراغ‌های نفتی قدیمی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">150-300 °C\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">نفت گاز (دیزل)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سوخت کامیون‌ها، اتوبوس‌ها، قطارهای دیزل و برخی خودروها\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">200-350 °C\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">نفت کوره (مازوت)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سوخت کشتی‌ها و برخی نیروگاه‌های برق\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">> 350 °C\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">قیر و آسفالت\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">پوشش جاده‌ها و عایق‌کاری رطوبتی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">باقی‌مانده جامد\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>مثال عملی:\u003C\u002Fstrong> وقتی شما با خانواده سوار خودرو می‌شوید و به مسافرت می‌روید، در واقع از محصول پالایش نفت استفاده می‌کنید: \u003Cem>بنزین\u003C\u002Fem> خودرو، \u003Cem>نفت گاز\u003C\u002Fem> کامیون‌های باربری کنار جاده، \u003Cem>نفت سفید\u003C\u002Fem> هواپیمایی که در آسمان می‌بینید و حتی \u003Cem>آسفالت\u003C\u002Fem> جاده‌ای که روی آن رانندگی می‌کنید، همگی از نفت خام به دست آمده‌اند!\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">سوختن، انرژی و معادلهٔ مهم دی‌اکسید کربن\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>علت اصلی استفادهٔ گسترده از سوخت‌های فسیلی، انرژی زیادی است که هنگام \u003Cstrong>سوختن\u003C\u002Fstrong> (اکسیداسیون سریع) آن‌ها آزاد می‌شود. این انرژی می‌تواند به صورت گرما (برای گرم کردن خانه) یا جنبشی (برای حرکت دادن ماشین) درآید. اما در کنار انرژی، یک محصول جانبی مهم و مشکلساز نیز تولید می‌شود: \u003Cstrong>گاز دی‌اکسید کربن\u003C\u002Fstrong> ($ CO_2 $).\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>واکنش سوختن کامل متان (جزء اصلی گاز طبیعی):\u003C\u002Fstrong>\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ CH_4 + 2 O_2 \\longrightarrow CO_2 + 2 H_2O + انرژی $\u003C\u002Fspan> این معادله نشان می‌دهد که از سوختن یک مولکول متان با اکسیژن، یک مولکول $ CO_2 $ و آب و انرژی آزاد می‌شود. سوختن بنزین یا زغال‌سنگ نیز معادلاتی مشابه اما پیچیده‌تر دارد که در نهایت منجر به تولید $ CO_2 $ می‌شود.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>دی‌اکسید کربن یک \u003Cspan style=\"background: #fee2e2; border-radius: 999px; color: #991b1b; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">گاز گلخانه‌ای\u003C\u002Fspan> اصلی است. افزایش بیش از حد آن در جو زمین، مانند پتوی ضخیم‌تری عمل می‌کند که گرمای خورشید را به دام می‌اندازد و باعث پدیده‌ی «\u003Cstrong>گرمایش جهانی\u003C\u002Fstrong>» و تغییرات آب‌وهوایی می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">آیندهٔ انرژی: چالش‌ها و راه‌حل‌های ممکن\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>با وجود کاربردهای فراوان، سوخت‌های فسیلی با دو چالش بزرگ روبه‌رو هستند:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Col>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>تمام‌شدنی بودن (منابع محدود):\u003C\u002Fstrong> این سوخت‌ها «غیرقابل تجدید» هستند. یعنی سرعت مصرف ما بسیار بسیار بیشتر از سرعت تشکیل دوبارهٔ آنهاست (میلیون‌ها سال در مقابل چند دهه).\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>آلودگی و تغییرات آب‌وهوایی:\u003C\u002Fstrong> همانطور که دیدیم، سوختن آن‌ها آلاینده‌های مختلفی از جمله $ CO_2 $، $ SO_2 $ (عامل باران اسیدی) و ذرات معلق تولید می‌کند که برای محیط‌زیست و سلامتی مضر است.\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Fol>\r\n\r\n\u003Cp>برای مقابله با این چالش‌ها، دانشمندان و مهندسان روی توسعهٔ منابع انرژی جایگزین تمرکز کرده‌اند:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cul>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>انرژی‌های تجدیدپذیر:\u003C\u002Fstrong> مانند انرژی خورشیدی، بادی، آبی و زمین‌گرمایی که برخلاف سوخت فسیلی تمام‌نشدنی هستند و آلایندگی بسیار کمتری دارند.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>افزایش بهره‌وری انرژی:\u003C\u002Fstrong> ساخت خودروها و دستگاه‌هایی که با سوخت کم‌تری کار بیشتری انجام می‌دهند.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>فناوری‌های جذب و ذخیره کربن (CCS):\u003C\u002Fstrong> تلاش برای به دام انداختن $ CO_2 $ تولیدشده در نیروگاه‌ها قبل از ورود به جو.\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Ful>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پرسش‌های متداول و اشتباهات رایج\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال:\u003C\u002Fstrong> آیا نفت از دایناسورها به وجود آمده است؟ این یک باور غلط رایج است!\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> خیر. منشأ اصلی نفت، \u003Cem>پلانکتون‌ها و موجودات ریز دریایی\u003C\u002Fem> است، نه دایناسورهای غول‌پیکر. اگرچه بقایای برخی جانوران بزرگ نیز ممکن است در تشکیل آن نقش داشته باشند، اما سهم اصلی مربوط به موجودات ریز و انبوهی است که میلیون‌ها سال پیش در دریاها زندگی می‌کردند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال:\u003C\u002Fstrong> چرا می‌گویند سوخت‌های فسیلی «سوخت» هستند؟ چه چیزی در آن‌ها می‌سوزد؟\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> به ترکیبات هیدروکربنی موجود در آن‌ها «سوخت» می‌گویند. در واقع، اتم‌های کربن (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ C $\u003C\u002Fspan>) و هیدروژن (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ H $\u003C\u002Fspan>) با اکسیژن هوا (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ O_2 $\u003C\u002Fspan>) ترکیب می‌شوند (می‌سوزند) و انرژی شیمیایی ذخیره شده در پیوندهای آن‌ها به صورت گرما و نور آزاد می‌شود. این اصل شیمیایی پایهٔ کار همهٔ موتورهای احتراقی است.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال:\u003C\u002Fstrong> زغال‌سنگ چگونه تشکیل می‌شود؟ آیا می‌توان آن را مصنوعی ساخت؟\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> زغال‌سنگ عمدتاً از گیاهان خشکی تشکیل می‌شود. ابتدا گیاهان می‌میرند و به «پیت» تبدیل می‌شوند (مشابه خاک‌اره‌ی فشرده و مرطوب). سپس با گذشت زمان و تحت فشار و گرمای بیشتر، پیت به «لیگنیت» (نوعی زغال قهوه‌ای نرم)، سپس به «زغال‌سنگ بیتومینه» (رایج‌ترین نوع) و در نهایت در شرایط خاص به «آنتتراسیت» (سخت‌ترین و باکیفیت‌ترین نوع) تبدیل می‌شود. ساختن زغال‌سنگ مصنوعی با کیفیت مشابه طبیعی، به دلیل نیاز به زمان و شرایط زمین‌شناسی بسیار طولانی، عملاً امکان‌پذیر نیست.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>جمع‌بندی:\u003C\u002Fstrong> سوخت‌های فسیلی موهبتی از گذشتهٔ دور زمین هستند که انقلاب صنعتی و پیشرفت‌های کنونی بشر را ممکن ساخته‌اند. درک \u003Cstrong>چگونگی تشکیل\u003C\u002Fstrong>، \u003Cstrong>انواع\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>کاربردهای\u003C\u002Fstrong> آن‌ها، پایه‌ای برای علوم مدرن است. اما اکنون می‌دانیم که وابستگی بی‌قیدوشرط به این منابع، دو خطر بزرگ «پایان‌پذیری» و «آلودگی محیط‌زیست» را به همراه دارد. بنابراین، شناخت این سوخت‌ها گام اول برای حرکت هوشمندانه به سمت ترکیبی از انرژی‌ها (فسیلی و تجدیدپذیر) و استفادهٔ مسئولانه‌تر از منابع زمین است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>1\u003C\u002Fsup> سوخت فسیلی (Fossil Fuel)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> نفت (Petroleum یا Crude Oil)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>3\u003C\u002Fsup> زغال‌سنگ (Coal)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>4\u003C\u002Fsup> گاز طبیعی (Natural Gas)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>5\u003C\u002Fsup> مواد آلی (Organic Matter): موادی که اساساً از کربن و هیدروژن تشکیل شده‌اند و معمولاً منشأ زیستی دارند.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>6\u003C\u002Fsup> هیدروکربن (Hydrocarbon): ترکیبات شیمیایی متشکل از اتم‌های کربن و هیدروژن.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>7\u003C\u002Fsup> تقطیر جزبه‌جز (Fractional Distillation)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>8\u003C\u002Fsup> گاز مایع (Liquefied Petroleum Gas - LPG)\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 20px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">تشکیل سوخت فسیلی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">نفت خام و پالایش\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">گازهای گلخانه‌ای\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">انرژی تجدیدپذیر\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">گرمایش جهانی\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[203,204,205,206],"سوخت فسیلی","Fossil Fuel","شیمی دهم","پایه دهم",0,260,"2025-12-17 18:08:27","2026-08-04 16:07:45","ندا","بنی هاشمی","کپسول آموزشی","1404\u002F09\u002F26","16:07 1405\u002F05\u002F13",{"tests":217,"papers":218,"files":219,"questions":220,"exams":221,"tutorials":222,"blogs":223},[],[],[],[],[],[],[224,233,242,250,258,266,274,282,290,298,306,314],{"id":225,"title":226,"cat":199,"pic":227,"up_date":228,"title_url":229,"url":230,"legacy_url":231,"cat_title":213,"update_jalali":232},8413,"جرم اتمی میانگین: میانگین جرم اتمی ایزوتوپ‌ها با توجه به درصد فراوانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FSRNaikXxa93zRp6z5vNd_200.png","2026-08-08 22:35:47","جرم-اتمی-میانگین-میانگین-جرم-اتمی-ایزوتوپها-با-توجه-به-درصد-فراوانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8413\u002Fجرم-اتمی-میانگین-میانگین-جرم-اتمی-ایزوتوپها-با-توجه-به-درصد-فراوانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8413\u002Fجرم-اتمی-میانگین-میانگین-جرم-اتمی-ایزوتوپها-با-توجه-به-درصد-فراوانی","1405\u002F05\u002F17",{"id":234,"title":235,"cat":199,"pic":236,"up_date":237,"title_url":238,"url":239,"legacy_url":240,"cat_title":213,"update_jalali":241},8363,"آنیون: یونی که بار الکتریکی منفی دارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FVUBzVHypYPh4OduY4AJa_200.png","2026-08-06 09:55:07","آنیون-یونی-که-بار-الکتریکی-منفی-دارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8363\u002Fآنیون-یونی-که-بار-الکتریکی-منفی-دارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8363\u002Fآنیون-یونی-که-بار-الکتریکی-منفی-دارند","1405\u002F05\u002F15",{"id":243,"title":244,"cat":199,"pic":245,"up_date":246,"title_url":247,"url":248,"legacy_url":249,"cat_title":213,"update_jalali":241},8365,"اثر گلخانه‌ای: جذب پرتوهای کم‌انرژی و گسیل پرتوهای پرانرژی توسط گازهای هواکره","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FoGvq3SdY1q0OIMqi4smS_200.png","2026-08-06 09:51:30","اثر-گلخانهای-جذب-پرتوهای-کمانرژی-و-گسیل-پرتوهای-پرانرژی-توسط-گازهای-هواکره","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8365\u002Fاثر-گلخانهای-جذب-پرتوهای-کمانرژی-و-گسیل-پرتوهای-پرانرژی-توسط-گازهای-هواکره","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8365\u002Fاثر-گلخانهای-جذب-پرتوهای-کمانرژی-و-گسیل-پرتوهای-پرانرژی-توسط-گازهای-هواکره",{"id":251,"title":252,"cat":199,"pic":253,"up_date":254,"title_url":255,"url":256,"legacy_url":257,"cat_title":213,"update_jalali":241},8367,"استوکیومتری: دانش مطالعۀ روابط کمی در مواد و واکنش‌های شیمیایی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Frp8nRDJ7JlNLpxXp5fs7_200.png","2026-08-06 09:48:33","استوکیومتری-دانش-مطالعۀ-روابط-کمی-در-مواد-و-واکنشهای-شیمیایی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8367\u002Fاستوکیومتری-دانش-مطالعۀ-روابط-کمی-در-مواد-و-واکنشهای-شیمیایی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8367\u002Fاستوکیومتری-دانش-مطالعۀ-روابط-کمی-در-مواد-و-واکنشهای-شیمیایی",{"id":259,"title":260,"cat":199,"pic":261,"up_date":262,"title_url":263,"url":264,"legacy_url":265,"cat_title":213,"update_jalali":241},8369,"اکسایش: واکنش آرام اکسیژن با مواد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F05dLQa5DL6CIxWC9qPDG_200.png","2026-08-06 09:46:57","اکسایش-واکنش-آرام-اکسیژن-با-مواد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8369\u002Fاکسایش-واکنش-آرام-اکسیژن-با-مواد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8369\u002Fاکسایش-واکنش-آرام-اکسیژن-با-مواد",{"id":267,"title":268,"cat":199,"pic":269,"up_date":270,"title_url":271,"url":272,"legacy_url":273,"cat_title":213,"update_jalali":241},8372,"اکسید اسیدی: اکسید نافلزی که در واکنش با آب، اسید تولید می‌کند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FXdn0W7GkE2G3Pt0rX4TC_200.png","2026-08-06 09:45:33","اکسید-اسیدی-اکسید-نافلزی-که-در-واکنش-با-آب-اسید-تولید-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8372\u002Fاکسید-اسیدی-اکسید-نافلزی-که-در-واکنش-با-آب-اسید-تولید-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8372\u002Fاکسید-اسیدی-اکسید-نافلزی-که-در-واکنش-با-آب-اسید-تولید-میکند",{"id":275,"title":276,"cat":199,"pic":277,"up_date":278,"title_url":279,"url":280,"legacy_url":281,"cat_title":213,"update_jalali":241},8374,"اکسید بازی: اکسید فلزی که در واکنش با آب، باز تولید می‌کند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FDfrwHPBkv7vGZfg5zj1B_200.png","2026-08-06 09:44:18","اکسید-بازی-اکسید-فلزی-که-در-واکنش-با-آب-باز-تولید-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8374\u002Fاکسید-بازی-اکسید-فلزی-که-در-واکنش-با-آب-باز-تولید-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8374\u002Fاکسید-بازی-اکسید-فلزی-که-در-واکنش-با-آب-باز-تولید-میکند",{"id":283,"title":284,"cat":199,"pic":285,"up_date":286,"title_url":287,"url":288,"legacy_url":289,"cat_title":213,"update_jalali":241},8379,"الکترون: ذرۀ زیراتمی با بار الکتریکی منفی در فضای پیرامون هسته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FX7DSqO92CRuRs8zfXAHc_200.png","2026-08-06 09:43:41","الکترون-ذرۀ-زیراتمی-با-بار-الکتریکی-منفی-در-فضای-پیرامون-هسته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8379\u002Fالکترون-ذرۀ-زیراتمی-با-بار-الکتریکی-منفی-در-فضای-پیرامون-هسته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8379\u002Fالکترون-ذرۀ-زیراتمی-با-بار-الکتریکی-منفی-در-فضای-پیرامون-هسته",{"id":291,"title":292,"cat":199,"pic":293,"up_date":294,"title_url":295,"url":296,"legacy_url":297,"cat_title":213,"update_jalali":241},8381,"الکترون‌های ظرفیت: بیرونی‌ترین الکترون‌های اتم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FHlKGNhMj39OfzAWjMB2N_200.png","2026-08-06 09:42:04","الکترونهای-ظرفیت-بیرونیترین-الکترونهای-اتم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8381\u002Fالکترونهای-ظرفیت-بیرونیترین-الکترونهای-اتم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8381\u002Fالکترونهای-ظرفیت-بیرونیترین-الکترونهای-اتم",{"id":299,"title":300,"cat":199,"pic":301,"up_date":302,"title_url":303,"url":304,"legacy_url":305,"cat_title":213,"update_jalali":241},8382,"ایزوتوپ: اتم‌های یک عنصر با Z یکسان و A متفاوت","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Flmt8xWvlvuZmBbHKwoHJ_200.png","2026-08-06 09:38:32","ایزوتوپ-اتمهای-یک-عنصر-با-Z-یکسان-و-A-متفاوت","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8382\u002Fایزوتوپ-اتمهای-یک-عنصر-با-Z-یکسان-و-A-متفاوت","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8382\u002Fایزوتوپ-اتمهای-یک-عنصر-با-Z-یکسان-و-A-متفاوت",{"id":307,"title":308,"cat":199,"pic":309,"up_date":310,"title_url":311,"url":312,"legacy_url":313,"cat_title":213,"update_jalali":241},8384,"باران اسیدی: بارانی با خاصیت اسیدی ناشی از حل شدن گازهای اکسیدی هوا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FBoly9LUHs38JUBLtfggO_200.png","2026-08-06 09:35:28","باران-اسیدی-بارانی-با-خاصیت-اسیدی-ناشی-از-حل-شدن-گازهای-اکسیدی-هوا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8384\u002Fباران-اسیدی-بارانی-با-خاصیت-اسیدی-ناشی-از-حل-شدن-گازهای-اکسیدی-هوا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8384\u002Fباران-اسیدی-بارانی-با-خاصیت-اسیدی-ناشی-از-حل-شدن-گازهای-اکسیدی-هوا",{"id":315,"title":316,"cat":199,"pic":317,"up_date":318,"title_url":319,"url":320,"legacy_url":321,"cat_title":213,"update_jalali":241},8387,"پرتوزایی: تبدیل خود به خود ایزوتوپ‌های ناپایدار به گونه‌های پایدارتر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FjxJFjVWMx1DusSKTXQKH_200.png","2026-08-06 09:34:06","پرتوزایی-تبدیل-خود-به-خود-ایزوتوپهای-ناپایدار-به-گونههای-پایدارتر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8387\u002Fپرتوزایی-تبدیل-خود-به-خود-ایزوتوپهای-ناپایدار-به-گونههای-پایدارتر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8387\u002Fپرتوزایی-تبدیل-خود-به-خود-ایزوتوپهای-ناپایدار-به-گونههای-پایدارتر"]