[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"categoryMenus":3,"blogPost-8397":193,"$f_pi_Qr-3_9MMXRHxBU63-ixBOMyzSKuumKx7zJ4crVg":216},{"status":4,"data":5},1,[6,46,106,124,144],{"id":4,"title":7,"list_order":4,"items":8},"آشنایی",[9,15,19,23,30,34,38,42],{"id":10,"link":11,"type":12,"slug":13,"title":14},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content",null,"قوانین و مقررات",{"id":16,"link":17,"type":12,"slug":13,"title":18},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":20,"link":21,"type":12,"slug":13,"title":22},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":24,"link":25,"type":26,"slug":27,"handler":28,"title":29},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":31,"link":32,"type":12,"slug":13,"title":33},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":35,"link":36,"type":12,"slug":13,"title":37},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":39,"link":40,"type":12,"slug":13,"title":41},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":43,"link":44,"type":12,"slug":13,"title":45},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":47,"title":48,"list_order":4,"items":49},2,"المپیادها",[50,54,58,62,66,70,74,78,82,86,90,94,98,102],{"id":51,"link":52,"type":12,"slug":13,"title":53},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":55,"link":56,"type":12,"slug":13,"title":57},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":59,"link":60,"type":12,"slug":13,"title":61},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":63,"link":64,"type":12,"slug":13,"title":65},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":67,"link":68,"type":12,"slug":13,"title":69},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":71,"link":72,"type":12,"slug":13,"title":73},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":75,"link":76,"type":12,"slug":13,"title":77},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":79,"link":80,"type":12,"slug":13,"title":81},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":83,"link":84,"type":12,"slug":13,"title":85},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":87,"link":88,"type":12,"slug":13,"title":89},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":91,"link":92,"type":12,"slug":13,"title":93},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":95,"link":96,"type":12,"slug":13,"title":97},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":99,"link":100,"type":12,"slug":13,"title":101},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":103,"link":104,"type":12,"slug":13,"title":105},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":107,"title":108,"list_order":4,"items":109},3,"نمونه و تیزهوشان",[110,114,119],{"id":111,"link":112,"type":12,"slug":13,"title":113},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":115,"link":116,"type":26,"slug":117,"handler":117,"title":118},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":120,"link":121,"type":26,"slug":122,"handler":122,"title":123},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":125,"title":126,"list_order":4,"items":127},7,"کتابهای درسی",[128,132,136,140],{"id":129,"link":130,"type":12,"slug":13,"title":131},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":133,"link":134,"type":12,"slug":13,"title":135},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":137,"link":138,"type":12,"slug":13,"title":139},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":141,"link":142,"type":12,"slug":13,"title":143},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":10,"title":145,"list_order":10,"items":146},"پیشنهاد ویژه",[147,152,157,162,167,172,177,181,185,189],{"id":148,"link":149,"type":26,"slug":150,"handler":150,"title":151},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":153,"link":154,"type":26,"slug":155,"handler":155,"title":156},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":158,"link":159,"type":26,"slug":160,"handler":160,"title":161},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":163,"link":164,"type":26,"slug":165,"handler":165,"title":166},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":168,"link":169,"type":26,"slug":170,"handler":170,"title":171},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":173,"link":174,"type":12,"slug":175,"title":176},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":178,"link":179,"type":12,"slug":13,"title":180},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":182,"link":183,"type":12,"slug":13,"title":184},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":186,"link":187,"type":12,"slug":13,"title":188},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":190,"link":191,"type":12,"slug":13,"title":192},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":194,"section":178,"base":195,"course":196,"lesson":197,"title":198,"cat":199,"pic":200,"info_graphic":13,"podcast":13,"body":201,"tags":202,"metadata":13,"featured":207,"status":4,"views":208,"subdate":209,"up_date":210,"first_name":211,"last_name":212,"avatar":13,"cat_title":213,"subdate_jalali":214,"update_jalali":215},8397,1168,1182,1191,"پیوند هیدروژنی: نیروی جاذبۀ بین‌مولکولی بسیار قوی ",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FCGsAaHp3YhoP25hfZL0E_800.png","\u003Cdiv aria-label=\"مقاله علمی در مورد پیوند هیدروژنی\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch1 style=\"color: #24292f; font-size: 28px; font-weight: 900\">پیوند هیدروژنی (Hydrogen Bond): نیروی جاذبۀ بین‌مولکولی بسیار قوی\u003C\u002Fh1>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">در این مقاله، با یکی از قدرتمندترین نیروهای نامرئی در دنیای مولکول‌ها آشنا می‌شویم که خواص شگفت‌انگیز آب و حیات را شکل می‌دهد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>خلاصه مقاله:\u003C\u002Fstrong> پیوند هیدروژنی\u003Csup>1\u003C\u002Fsup> یک نیروی جاذبهٔ ویژه و قوی بین‌مولکولی است که زمانی رخ می‌دهد که اتم هیدروژن\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> به یک اتم بسیار الکترونگاتیو\u003Csup>3\u003C\u002Fsup> مانند اکسیژن\u003Csup>4\u003C\u002Fsup>، نیتروژن\u003Csup>5\u003C\u002Fsup> یا فلوئور\u003Csup>6\u003C\u002Fsup> متصل باشد و بتواند با جفت الکترون\u003Csup>7\u003C\u002Fsup> ناپیوندی اتم الکترونگاتیو دیگری ارتباط برقرار کند. این پدیده نقش کلیدی در تعیین \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">«نقطه جوش»\u003C\u002Fspan>، \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">«حلالیت»\u003C\u002Fspan>، ساختار \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">«DNA» و حتی طعم و بوی مواد دارد. درک این مفهوم، کلید فهم بسیاری از پدیده‌های جهان اطراف ماست. \u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">آشنایی با دنیای نیروهای بین‌مولکولی\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cp>همهٔ مواد از ذرات ریزی به نام مولکول\u003Csup>8\u003C\u002Fsup> ساخته شده‌اند. این مولکول‌ها دائماً در حال حرکت و لرزش هستند. اما چه چیزی آن‌ها را کنار هم نگه می‌دارد و مانع از پراکنده شدنشان می‌شود؟ پاسخ، \u003Cstrong>نیروهای بین‌مولکولی\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>9\u003C\u002Fsup> است. این نیروها مانند آهنرباهای بسیار ضعیفی عمل می‌کنند که مولکول‌ها را به یکدیگر می‌چسبانند. پیوند هیدروژنی، قوی‌ترین نوع از این نیروهاست.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پیوند هیدروژنی چگونه شکل می‌گیرد؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>برای تشکیل این پیوند، سه بازیگر اصلی نیاز است:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Col>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>یک دهندهٔ هیدروژن (Donor)\u003C\u002Fstrong>: یک مولکول که در آن یک اتم هیدروژن به یک اتم \u003Cstrong>الکترونگاتیو قوی\u003C\u002Fstrong> (عمدتاً O, N, F) با یک پیوند کووالانسی\u003Csup>10\u003C\u002Fsup> متصل است. این پیوند، هیدروژن را کمی مثبت (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$\\delta +$\u003C\u002Fspan>) می‌کند.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>یک پذیرنده (Acceptor)\u003C\u002Fstrong>: یک اتم الکترونگاتیو دیگر (O, N, F) در یک مولکول مجاور که دارای یک یا چند جفت الکترون ناپیوندی (جفت الکترون اشتراک گذاشته نشده) است و بار جزئی منفی (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$\\delta -$\u003C\u002Fspan>) دارد.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>اتم هیدروژن\u003C\u002Fstrong> که نقش پل را ایفا می‌کند: این اتم هیدروژنِ کمی مثبت، جذب بار منفی اتم پذیرنده می‌شود و یک پیوند ضعیف ولی مهم بین دو مولکول ایجاد می‌کند.\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Fol>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>نکتهٔ کلیدی:\u003C\u002Fstrong> پیوند هیدروژنی \u003Cstrong>یک پیوند شیمیایی قوی مثل پیوند کووالانسی نیست\u003C\u002Fstrong>. این پیوند، یک نیروی جاذبهٔ فیزیکی بین دو مولکول مجزا است که می‌تواند به راحتی شکسته و دوباره شکل بگیرد. قدرت آن حدود \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">5-10%\u003C\u002Fspan> یک پیوند کووالانسی معمولی است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>بهترین مثال، مولکول آب (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$H_2O$\u003C\u002Fspan>) است. اتم اکسیژن در آب، الکترونگاتیو است و هیدروژن‌ها را به سمت خود می‌کشد، در نتیجه هیدروژن‌ها کمی مثبت و اکسیژن کمی منفی می‌شود. حالا هیدروژنِ یک مولکول آب می‌تواند با اکسیژنِ مولکول آب دیگر پیوند هیدروژنی برقرار کند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"مقایسه نیروهای بین مولکولی\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نوع نیرو\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">قدرت نسبی\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نمونه\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">توضیح\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>پیوند هیدروژنی\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">قوی‌ترین\u003Cbr>\r\n   \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">(~10-40 kJ\u002Fmol)\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">آب (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$H_2O$\u003C\u002Fspan>)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">بین H متصل به O،N،F و یک O،N،F دیگر.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>نیروهای دوقطبی-دوقطبی\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>11\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">متوسط\u003Cbr>\r\n   \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">(~5-20 kJ\u002Fmol)\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">کلرید هیدروژن (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$HCl$\u003C\u002Fspan>)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">جاذبه بین قطب‌های مثبت و منفی مولکول‌های قطبی.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>نیروهای لاندن (پراکندگی)\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>12\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ضعیف‌ترین\u003Cbr>\r\n   \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">(~0.5-10 kJ\u002Fmol)\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">متان (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$CH_4$\u003C\u002Fspan>)، گاز نجیب\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">در همه مولکول‌ها وجود دارد؛ ناشی از حرکت موقت الکترون‌ها.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">تأثیر شگفت‌انگیز پیوند هیدروژنی بر خواص مواد\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>این نیروی نامرئی، مسئول بسیاری از ویژگی‌های غیرعادی و حیاتی در جهان است:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cul>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>نقطه جوش و ذوب بالا\u003C\u002Fstrong>: مولکول آب (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$H_2O$\u003C\u002Fspan>) جرم مولکولی کمی دارد. اگر پیوند هیدروژنی نبود، مانند مولکول‌های مشابه (مانند \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$H_2S$\u003C\u002Fspan>)، در دمای حدود \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">-80°C\u003C\u002Fspan> جوش می‌آمد! اما به لطف شبکهٔ وسیع پیوندهای هیدروژنی، برای جدا کردن مولکول‌های آب از هم و تبخیر شدن آن‌ها، انرژی بیشتری (گرمای بیشتر) لازم است. به همین دلیل آب در \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">100°C\u003C\u002Fspan> می‌جوشد و این برای ادامهٔ حیات بر روی زمین ضروری است.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>چگالی غیرعادی یخ\u003C\u002Fstrong>: در حالت مایع، مولکول‌های آب با پیوندهای هیدروژنی به هم متصل اما در حال حرکتند. وقتی آب یخ می‌زند، این پیوندها مولکول‌ها را در یک ساختار کریستالی\u003Csup>13\u003C\u002Fsup> گسترده و منظم با فضاهای خالی قرار می‌دهند. در نتیجه، \u003Cstrong>یخ از آب مایع سبک‌تر است و روی آن شناور می‌ماند\u003C\u002Fstrong>. این پدیده نادر، باعث می‌شود دریاها و رودخانه‌ها از پایین به بالا یخ نزنند و آبزیان در زمستان زنده بمانند.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>حلالیت عالی\u003C\u002Fstrong>: آب «حلال جهانی»\u003Csup>14\u003C\u002Fsup> نامیده می‌شود زیرا بسیاری از مواد را در خود حل می‌کند. اگر ماده‌ای بتواند با آب پیوند هیدروژنی برقرار کند (مانند نمک‌ها، شکر، الکل)، به راحتی در آب حل می‌شود. همین اتفاق در بدن ما می‌افتد و مواد مغذی را به سلول‌ها می‌رساند.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>کشش سطحی و مویینگی\u003C\u002Fstrong>: آیا تا به حال دیده‌اید که یک حشره می‌تواند روی سطح آب راه برود یا آب در یک لولهٔ باریک از جاذبه بالا می‌رود؟ این پدیده‌ها به دلیل \u003Cstrong>کشش سطحی\u003C\u002Fstrong> بالا و \u003Cstrong>خاصیت مویینگی\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>15\u003C\u002Fsup> آب است که حاصل نیروی پیوند هیدروژنی قوی بین مولکول‌های سطح آب است.\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Ful>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پیوند هیدروژنی در خدمت حیات: از DNA تا پروتئین‌ها\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>شاید مهم‌ترین نقش پیوند هیدروژنی در ساختمان مواد ژنتیکی و سازندهٔ بدن موجودات زنده باشد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>مثال ۱: نردبان مارپیچ DNA\u003C\u002Fstrong> مولکول \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan> که حاوی اطلاعات وراثتی ماست، شبیه یک نردبان مارپیچ است. «پله‌های» این نردبان از جفت بازهای آلی\u003Csup>16\u003C\u002Fsup> ساخته شده‌اند. این بازها (مانند آدنین با تیمین و گوانین با سیتوزین) دقیقاً توسط \u003Cstrong>دو یا سه پیوند هیدروژنی\u003C\u002Fstrong> به هم متصل می‌شوند. این الگوی خاص، امکان کپی‌برداری دقیق از اطلاعات ژنتیکی در هنگام تقسیم سلول را فراهم می‌کند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>مثال ۲: ساختار پروتئین‌ها\u003C\u002Fstrong> پروتئین‌ها زنجیره‌های بلندی از اسیدهای آمینه\u003Csup>17\u003C\u002Fsup> هستند. شکل سه‌بعدی فعال یک پروتئین (که تعیین‌کنندهٔ وظیفهٔ آن است) توسط انواعی از پیوندها تثبیت می‌شود که یکی از مهم‌ترین آن‌ها پیوند هیدروژنی است. به عنوان مثال، ساختار مارپیچ آلفا\u003Csup>18\u003C\u002Fsup> و صفحهٔ بتا\u003Csup>19\u003C\u002Fsup> در پروتئین‌ها، مدیون پیوندهای هیدروژنی است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>یک آزمایش ساده در خانه:\u003C\u002Fstrong> دو تکه یخ را به هم فشار دهید. پس از چند لحظه می‌بینید که به هم چسبیده‌اند. این اتفاق به دلیل تشکیل پیوندهای هیدروژنی جدید بین مولکول‌های آب در سطح یخ‌ها رخ می‌دهد. این نیرو، همان نیرویی است که در تشکیل دانه‌های برف نیز نقش دارد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پیوند هیدروژنی در زندگی روزمره و صنعت\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>این پیوند تنها محدود به آزمایشگاه نیست، بلکه در اطراف ما حضور پررنگی دارد:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cul>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>پخت و پز:\u003C\u002Fstrong> وقتی پاستا یا برنج را می‌پزید، مولکول‌های آب با تشکیل پیوند هیدروژنی با مولکول‌های نشاسته، باعث نرم و خوش‌طعم شدن آن‌ها می‌شوند.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>شست‌وشو:\u003C\u002Fstrong> مولکول‌های صابون و مواد شوینده قسمتی دارند که می‌تواند با آب پیوند هیدروژنی برقرار کند و قسمتی که چربی‌ها را در خود حل می‌کند. این ساختار به آن‌ها کمک می‌کند چربی‌ها را از روی سطوح جدا کنند.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>طعم و بوی مواد:\u003C\u002Fstrong> شکل مولکول‌های مواد معطر (مثل نعنا یا وانیل) به گونه‌ای است که می‌تواند با گیرنده‌های حس بویایی و چشایی ما پیوند هیدروژنی برقرار کند و باعث احساس طعم و بو شود.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>صنعت پلاستیک و الیاف:\u003C\u002Fstrong> پلی‌مرهای\u003Csup>20\u003C\u002Fsup> طبیعی مانند پنبه و ابریشم و پلی‌مرهای مصنوعی مانند نایلون، استحکام خود را از پیوندهای هیدروژنی بین زنجیره‌های بلند مولکولی می‌گیرند.\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Ful>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال ۱:\u003C\u002Fstrong> آیا هر مولکولی که اتم هیدروژن دارد، می‌تواند پیوند هیدروژنی تشکیل دهد؟\u003Cbr>\r\n\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> خیر. شرط اصلی این است که اتم هیدروژن به یک اتم \u003Cstrong>الکترونگاتیو قوی\u003C\u002Fstrong> (عمدتاً اکسیژن، نیتروژن یا فلوئور) پیوند خورده باشد. در مولکول‌هایی مانند متان (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$CH_4$\u003C\u002Fspan>)، هیدروژن به کربن (که الکترونگاتیوی نسبتاً پایینی دارد) متصل است، بنابراین پیوند هیدروژنی تشکیل نمی‌دهد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال ۲:\u003C\u002Fstrong> تفاوت پیوند هیدروژنی \u003Cem>داخل\u003C\u002Fem> مولکولی و \u003Cem>بین\u003C\u002Fem> مولکولی چیست؟\u003Cbr>\r\n\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cul style=\"margin-bottom: 0; margin-top: 8px\">\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>پیوند هیدروژنی بین‌مولکولی\u003C\u002Fstrong> بین دو مولکول مجزا رخ می‌دهد (مانند پیوند بین مولکول‌های آب). این نوع، خواص فیزیکی مانند نقطه جوش را تحت تأثیر قرار می‌دهد.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>پیوند هیدروژنی درون‌مولکولی\u003C\u002Fstrong> در داخل یک مولکول بزرگ و اغلب حلقوی شکل می‌گیرد (مانند برخی اسیدهای چرب یا مولکول‌های آلی خاص). این نوع، بر شکل مولکول تأثیر می‌گذارد.\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Ful>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال ۳:\u003C\u002Fstrong> چرا فلوئور (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$F$\u003C\u002Fspan>) با وجود الکترونگاتیوی بالا، ترکیباتی با نقطه جوش پایین‌تر از ترکیبات اکسیژن دارد؟\u003Cbr>\r\n\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> فلوئور بسیار الکترونگاتیو و کوچک است. وقتی به هیدروژن متصل می‌شود (مثلاً در \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$HF$\u003C\u002Fspan>)، پیوند هیدروژنی قوی ولی \u003Cstrong>فقط خطی و محدود\u003C\u002Fstrong> تشکیل می‌دهد (هر مولکول \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$HF$\u003C\u002Fspan> تنها می‌تواند دو پیوند هیدروژنی ایجاد کند). اما اکسیژن در آب می‌تواند با دو جفت الکترون ناپیوندی خود، شبکهٔ سه‌بعدی گسترده‌تری از پیوندهای هیدروژنی بسازد که در کل قوی‌تر است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>جمع‌بندی:\u003C\u002Fstrong> پیوند هیدروژنی یک نیروی جاذبهٔ بین‌مولکولی استثنایی و قدرتمند است که نه یک پیوند شیمیایی کووالانسی، بلکه یک برهمکنش فیزیکی مبتنی بر جذب الکترواستاتیک\u003Csup>21\u003C\u002Fsup> است. این نیروی نامرئی، مسئول ویژگی‌های منحصر به فرد آب، شکل‌گیری و عملکرد مولکول‌های حیاتی مانند \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan> و پروتئین‌ها و بسیاری از پدیده‌های روزمره است. درک این مفهوم ساده ولی عمیق، پنجره‌ای به سوی فهم زبان شیمی جهان اطراف ما می‌گشاید.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp style=\"color: #667085; font-size: 14px\">1. Hydrogen Bond\u003Cbr>\r\n2. Hydrogen Atom\u003Cbr>\r\n3. Electronegative\u003Cbr>\r\n4. Oxygen\u003Cbr>\r\n5. Nitrogen\u003Cbr>\r\n6. Fluorine\u003Cbr>\r\n7. Lone Pair (of electrons)\u003Cbr>\r\n8. Molecule\u003Cbr>\r\n9. Intermolecular Forces\u003Cbr>\r\n10. Covalent Bond\u003Cbr>\r\n11. Dipole-Dipole Forces\u003Cbr>\r\n12. London Dispersion Forces\u003Cbr>\r\n13. Crystalline Structure\u003Cbr>\r\n14. Universal Solvent\u003Cbr>\r\n15. Capillarity\u003Cbr>\r\n16. Organic Bases\u003Cbr>\r\n17. Amino Acids\u003Cbr>\r\n18. Alpha Helix\u003Cbr>\r\n19. Beta Sheet\u003Cbr>\r\n20. Polymers\u003Cbr>\r\n21. Electrostatic Attraction\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 20px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">نیروهای بین مولکولی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">خواص آب\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">ساختار DNA\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">پیوند شیمیایی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">علم شیمی\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[203,204,205,206],"پیوند هیدروژنی","Hydrogen Bond","شیمی دهم","پایه دهم",0,268,"2025-12-17 14:48:50","2026-08-04 17:44:35","ندا","بنی هاشمی","کپسول آموزشی","1404\u002F09\u002F26","17:44 1405\u002F05\u002F13",{"tests":217,"papers":218,"files":219,"questions":220,"exams":221,"tutorials":222,"blogs":223},[],[],[],[],[],[],[224,233,242,250,258,266,274,282,290,298,306,314],{"id":225,"title":226,"cat":199,"pic":227,"up_date":228,"title_url":229,"url":230,"legacy_url":231,"cat_title":213,"update_jalali":232},8413,"جرم اتمی میانگین: میانگین جرم اتمی ایزوتوپ‌ها با توجه به درصد فراوانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FSRNaikXxa93zRp6z5vNd_200.png","2026-08-08 22:35:47","جرم-اتمی-میانگین-میانگین-جرم-اتمی-ایزوتوپها-با-توجه-به-درصد-فراوانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8413\u002Fجرم-اتمی-میانگین-میانگین-جرم-اتمی-ایزوتوپها-با-توجه-به-درصد-فراوانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8413\u002Fجرم-اتمی-میانگین-میانگین-جرم-اتمی-ایزوتوپها-با-توجه-به-درصد-فراوانی","1405\u002F05\u002F17",{"id":234,"title":235,"cat":199,"pic":236,"up_date":237,"title_url":238,"url":239,"legacy_url":240,"cat_title":213,"update_jalali":241},8363,"آنیون: یونی که بار الکتریکی منفی دارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FVUBzVHypYPh4OduY4AJa_200.png","2026-08-06 09:55:07","آنیون-یونی-که-بار-الکتریکی-منفی-دارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8363\u002Fآنیون-یونی-که-بار-الکتریکی-منفی-دارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8363\u002Fآنیون-یونی-که-بار-الکتریکی-منفی-دارند","1405\u002F05\u002F15",{"id":243,"title":244,"cat":199,"pic":245,"up_date":246,"title_url":247,"url":248,"legacy_url":249,"cat_title":213,"update_jalali":241},8365,"اثر گلخانه‌ای: جذب پرتوهای کم‌انرژی و گسیل پرتوهای پرانرژی توسط گازهای هواکره","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FoGvq3SdY1q0OIMqi4smS_200.png","2026-08-06 09:51:30","اثر-گلخانهای-جذب-پرتوهای-کمانرژی-و-گسیل-پرتوهای-پرانرژی-توسط-گازهای-هواکره","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8365\u002Fاثر-گلخانهای-جذب-پرتوهای-کمانرژی-و-گسیل-پرتوهای-پرانرژی-توسط-گازهای-هواکره","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8365\u002Fاثر-گلخانهای-جذب-پرتوهای-کمانرژی-و-گسیل-پرتوهای-پرانرژی-توسط-گازهای-هواکره",{"id":251,"title":252,"cat":199,"pic":253,"up_date":254,"title_url":255,"url":256,"legacy_url":257,"cat_title":213,"update_jalali":241},8367,"استوکیومتری: دانش مطالعۀ روابط کمی در مواد و واکنش‌های شیمیایی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Frp8nRDJ7JlNLpxXp5fs7_200.png","2026-08-06 09:48:33","استوکیومتری-دانش-مطالعۀ-روابط-کمی-در-مواد-و-واکنشهای-شیمیایی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8367\u002Fاستوکیومتری-دانش-مطالعۀ-روابط-کمی-در-مواد-و-واکنشهای-شیمیایی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8367\u002Fاستوکیومتری-دانش-مطالعۀ-روابط-کمی-در-مواد-و-واکنشهای-شیمیایی",{"id":259,"title":260,"cat":199,"pic":261,"up_date":262,"title_url":263,"url":264,"legacy_url":265,"cat_title":213,"update_jalali":241},8369,"اکسایش: واکنش آرام اکسیژن با مواد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F05dLQa5DL6CIxWC9qPDG_200.png","2026-08-06 09:46:57","اکسایش-واکنش-آرام-اکسیژن-با-مواد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8369\u002Fاکسایش-واکنش-آرام-اکسیژن-با-مواد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8369\u002Fاکسایش-واکنش-آرام-اکسیژن-با-مواد",{"id":267,"title":268,"cat":199,"pic":269,"up_date":270,"title_url":271,"url":272,"legacy_url":273,"cat_title":213,"update_jalali":241},8372,"اکسید اسیدی: اکسید نافلزی که در واکنش با آب، اسید تولید می‌کند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FXdn0W7GkE2G3Pt0rX4TC_200.png","2026-08-06 09:45:33","اکسید-اسیدی-اکسید-نافلزی-که-در-واکنش-با-آب-اسید-تولید-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8372\u002Fاکسید-اسیدی-اکسید-نافلزی-که-در-واکنش-با-آب-اسید-تولید-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8372\u002Fاکسید-اسیدی-اکسید-نافلزی-که-در-واکنش-با-آب-اسید-تولید-میکند",{"id":275,"title":276,"cat":199,"pic":277,"up_date":278,"title_url":279,"url":280,"legacy_url":281,"cat_title":213,"update_jalali":241},8374,"اکسید بازی: اکسید فلزی که در واکنش با آب، باز تولید می‌کند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FDfrwHPBkv7vGZfg5zj1B_200.png","2026-08-06 09:44:18","اکسید-بازی-اکسید-فلزی-که-در-واکنش-با-آب-باز-تولید-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8374\u002Fاکسید-بازی-اکسید-فلزی-که-در-واکنش-با-آب-باز-تولید-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8374\u002Fاکسید-بازی-اکسید-فلزی-که-در-واکنش-با-آب-باز-تولید-میکند",{"id":283,"title":284,"cat":199,"pic":285,"up_date":286,"title_url":287,"url":288,"legacy_url":289,"cat_title":213,"update_jalali":241},8379,"الکترون: ذرۀ زیراتمی با بار الکتریکی منفی در فضای پیرامون هسته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FX7DSqO92CRuRs8zfXAHc_200.png","2026-08-06 09:43:41","الکترون-ذرۀ-زیراتمی-با-بار-الکتریکی-منفی-در-فضای-پیرامون-هسته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8379\u002Fالکترون-ذرۀ-زیراتمی-با-بار-الکتریکی-منفی-در-فضای-پیرامون-هسته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8379\u002Fالکترون-ذرۀ-زیراتمی-با-بار-الکتریکی-منفی-در-فضای-پیرامون-هسته",{"id":291,"title":292,"cat":199,"pic":293,"up_date":294,"title_url":295,"url":296,"legacy_url":297,"cat_title":213,"update_jalali":241},8381,"الکترون‌های ظرفیت: بیرونی‌ترین الکترون‌های اتم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FHlKGNhMj39OfzAWjMB2N_200.png","2026-08-06 09:42:04","الکترونهای-ظرفیت-بیرونیترین-الکترونهای-اتم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8381\u002Fالکترونهای-ظرفیت-بیرونیترین-الکترونهای-اتم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8381\u002Fالکترونهای-ظرفیت-بیرونیترین-الکترونهای-اتم",{"id":299,"title":300,"cat":199,"pic":301,"up_date":302,"title_url":303,"url":304,"legacy_url":305,"cat_title":213,"update_jalali":241},8382,"ایزوتوپ: اتم‌های یک عنصر با Z یکسان و A متفاوت","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Flmt8xWvlvuZmBbHKwoHJ_200.png","2026-08-06 09:38:32","ایزوتوپ-اتمهای-یک-عنصر-با-Z-یکسان-و-A-متفاوت","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8382\u002Fایزوتوپ-اتمهای-یک-عنصر-با-Z-یکسان-و-A-متفاوت","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8382\u002Fایزوتوپ-اتمهای-یک-عنصر-با-Z-یکسان-و-A-متفاوت",{"id":307,"title":308,"cat":199,"pic":309,"up_date":310,"title_url":311,"url":312,"legacy_url":313,"cat_title":213,"update_jalali":241},8384,"باران اسیدی: بارانی با خاصیت اسیدی ناشی از حل شدن گازهای اکسیدی هوا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FBoly9LUHs38JUBLtfggO_200.png","2026-08-06 09:35:28","باران-اسیدی-بارانی-با-خاصیت-اسیدی-ناشی-از-حل-شدن-گازهای-اکسیدی-هوا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8384\u002Fباران-اسیدی-بارانی-با-خاصیت-اسیدی-ناشی-از-حل-شدن-گازهای-اکسیدی-هوا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8384\u002Fباران-اسیدی-بارانی-با-خاصیت-اسیدی-ناشی-از-حل-شدن-گازهای-اکسیدی-هوا",{"id":315,"title":316,"cat":199,"pic":317,"up_date":318,"title_url":319,"url":320,"legacy_url":321,"cat_title":213,"update_jalali":241},8387,"پرتوزایی: تبدیل خود به خود ایزوتوپ‌های ناپایدار به گونه‌های پایدارتر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FjxJFjVWMx1DusSKTXQKH_200.png","2026-08-06 09:34:06","پرتوزایی-تبدیل-خود-به-خود-ایزوتوپهای-ناپایدار-به-گونههای-پایدارتر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8387\u002Fپرتوزایی-تبدیل-خود-به-خود-ایزوتوپهای-ناپایدار-به-گونههای-پایدارتر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8387\u002Fپرتوزایی-تبدیل-خود-به-خود-ایزوتوپهای-ناپایدار-به-گونههای-پایدارتر"]