[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"categoryMenus":3,"blogPost-8382":193,"$fmroDce4sFim5qgvc_asJrxxphnSdEIGr4U07j2LYsps":216},{"status":4,"data":5},1,[6,46,106,124,144],{"id":4,"title":7,"list_order":4,"items":8},"آشنایی",[9,15,19,23,30,34,38,42],{"id":10,"link":11,"type":12,"slug":13,"title":14},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content",null,"قوانین و مقررات",{"id":16,"link":17,"type":12,"slug":13,"title":18},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":20,"link":21,"type":12,"slug":13,"title":22},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":24,"link":25,"type":26,"slug":27,"handler":28,"title":29},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":31,"link":32,"type":12,"slug":13,"title":33},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":35,"link":36,"type":12,"slug":13,"title":37},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":39,"link":40,"type":12,"slug":13,"title":41},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":43,"link":44,"type":12,"slug":13,"title":45},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":47,"title":48,"list_order":4,"items":49},2,"المپیادها",[50,54,58,62,66,70,74,78,82,86,90,94,98,102],{"id":51,"link":52,"type":12,"slug":13,"title":53},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":55,"link":56,"type":12,"slug":13,"title":57},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":59,"link":60,"type":12,"slug":13,"title":61},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":63,"link":64,"type":12,"slug":13,"title":65},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":67,"link":68,"type":12,"slug":13,"title":69},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":71,"link":72,"type":12,"slug":13,"title":73},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":75,"link":76,"type":12,"slug":13,"title":77},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":79,"link":80,"type":12,"slug":13,"title":81},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":83,"link":84,"type":12,"slug":13,"title":85},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":87,"link":88,"type":12,"slug":13,"title":89},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":91,"link":92,"type":12,"slug":13,"title":93},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":95,"link":96,"type":12,"slug":13,"title":97},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":99,"link":100,"type":12,"slug":13,"title":101},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":103,"link":104,"type":12,"slug":13,"title":105},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":107,"title":108,"list_order":4,"items":109},3,"نمونه و تیزهوشان",[110,114,119],{"id":111,"link":112,"type":12,"slug":13,"title":113},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":115,"link":116,"type":26,"slug":117,"handler":117,"title":118},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":120,"link":121,"type":26,"slug":122,"handler":122,"title":123},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":125,"title":126,"list_order":4,"items":127},7,"کتابهای درسی",[128,132,136,140],{"id":129,"link":130,"type":12,"slug":13,"title":131},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":133,"link":134,"type":12,"slug":13,"title":135},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":137,"link":138,"type":12,"slug":13,"title":139},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":141,"link":142,"type":12,"slug":13,"title":143},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":10,"title":145,"list_order":10,"items":146},"پیشنهاد ویژه",[147,152,157,162,167,172,177,181,185,189],{"id":148,"link":149,"type":26,"slug":150,"handler":150,"title":151},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":153,"link":154,"type":26,"slug":155,"handler":155,"title":156},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":158,"link":159,"type":26,"slug":160,"handler":160,"title":161},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":163,"link":164,"type":26,"slug":165,"handler":165,"title":166},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":168,"link":169,"type":26,"slug":170,"handler":170,"title":171},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":173,"link":174,"type":12,"slug":175,"title":176},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":178,"link":179,"type":12,"slug":13,"title":180},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":182,"link":183,"type":12,"slug":13,"title":184},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":186,"link":187,"type":12,"slug":13,"title":188},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":190,"link":191,"type":12,"slug":13,"title":192},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":194,"section":178,"base":195,"course":196,"lesson":197,"title":198,"cat":199,"pic":200,"info_graphic":13,"podcast":13,"body":201,"tags":202,"metadata":13,"featured":207,"status":4,"views":208,"subdate":209,"up_date":210,"first_name":211,"last_name":212,"avatar":13,"cat_title":213,"subdate_jalali":214,"update_jalali":215},8382,1168,1182,1191,"ایزوتوپ: اتم‌های یک عنصر با Z یکسان و A متفاوت",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Flmt8xWvlvuZmBbHKwoHJ_800.png","\u003Cdiv aria-label=\"مقاله آموزشی درباره ایزوتوپ ها\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 28px; font-weight: 800\">ایزوتوپ: راز اتم‌های هم‌عنصر ناهمسان\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">اتم‌های یک عنصر با عدد اتمی یکسان ولی عدد جرمی متفاوت؛ گوناگونی که جهان را می‌سازد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>خلاصه:\u003C\u002Fstrong> همه‌ی مواد اطراف ما از ذرات ریزی به نام اتم ساخته شده‌اند. اتم‌های هر عنصر شیمیایی، مانند کربن یا اکسیژن، شماره‌ی مخصوص به خود را دارند که \u003Cstrong>عدد اتمی\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>۱\u003C\u002Fsup> نامیده می‌شود. اما جالب اینجاست که اتم‌های یک عنصر می‌توانند وزن‌های مختلفی داشته باشند. این اتم‌های هم‌عنصر ولی با وزن متفاوت، \u003Cstrong>ایزوتوپ\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>۲\u003C\u002Fsup> نام دارند. در این مقاله به زبان ساده و با مثال‌های ملموس، به دنیای شگفت‌انگیز ایزوتوپ‌ها سفر می‌کنیم، تفاوت آن‌ها با یکدیگر و با عناصر دیگر را می‌فهمیم، با کاربردهای مهمشان در \u003Cstrong>پزشکی\u003C\u002Fstrong>، \u003Cstrong>انرژی\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>باستان‌شناسی\u003C\u002Fstrong> آشنا می‌شویم و به پرسش‌های رایج پاسخ می‌دهیم.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">اتم‌ها از چه ساخته شده‌اند؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>برای درک ایزوتوپ، اول باید بدانیم اتم از چه چیزهایی تشکیل شده است. تصور کنید اتم یک منظومه‌ی کوچک است. در مرکز آن یک هسته‌ی کوچک و سنگین وجود دارد و الکترون‌ها مانند سیارات به دور آن می‌چرخند. هسته‌ی اتم خود از دو نوع ذره تشکیل شده است: \u003Cstrong>پروتون\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>۳\u003C\u002Fsup> و \u003Cstrong>نوترون\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>۴\u003C\u002Fsup>.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cul>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>پروتون\u003C\u002Fstrong>: بار الکتریکی مثبت دارد. \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">(+1)\u003C\u002Fspan> تعداد پروتون‌ها در هسته، هویت یک عنصر را مشخص می‌کند. این تعداد همان \u003Cstrong>عدد اتمی (Z)\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>۵\u003C\u002Fsup> است. مثلاً هر اتمی که \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">6\u003C\u002Fspan> پروتون داشته باشد، قطعاً اتم عنصر \u003Cstrong>کربن\u003C\u002Fstrong> است.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>نوترون\u003C\u002Fstrong>: بار الکتریکی ندارد (خنثی است). اما جرم آن تقریباً برابر پروتون است. نوترون‌ها مانند چسبی عمل می‌کنند که پروتون‌های دارای بار مثبت را در کنار هم در هسته نگه می‌دارند.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>الکترون\u003C\u002Fstrong>: بار الکتریکی منفی دارد و به دور هسته می‌چرخد. تعداد الکترون‌ها در یک اتم خنثی، برابر تعداد پروتون‌هاست.\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Ful>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>فرمول کلیدی:\u003C\u002Fstrong>\u003Cstrong>عدد جرمی (A)\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>۶\u003C\u002Fsup> برابر است با مجموع تعداد پروتون‌ها و نوترون‌های درون هسته. این رابطه را به صورت زیر نشان می‌دهیم:\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 8px\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$A = Z + N$\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\nکه در آن:\r\n\r\n\u003Cul style=\"margin-bottom: 0\">\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>A\u003C\u002Fstrong> = عدد جرمی\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>Z\u003C\u002Fstrong> = عدد اتمی (تعداد پروتون‌ها)\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>N\u003C\u002Fstrong> = تعداد نوترون‌ها\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Ful>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">ایزوتوپ چیست؟ یک تعریف ساده با مثال\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>حالا به تعریف اصلی می‌رسیم. \u003Cstrong>ایزوتوپ‌ها، گونه‌های مختلف اتمی یک عنصر هستند که تعداد پروتون‌های یکسان (عدد اتمی Z یکسان) اما تعداد نوترون‌های متفاوتی دارند.\u003C\u002Fstrong> از آنجایی که تعداد نوترون متفاوت است، عدد جرمی (A) آن‌ها نیز متفاوت خواهد بود. به زبان ساده‌تر، ایزوتوپ‌های یک عنصر، مثل خواهر و برادرهایی هستند که اصل و ریشه (خانواده\u002Fعنصر) یکسانی دارند، اما وزن (جرم) متفاوتی دارند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>مثال معروف: عنصر \u003Cstrong>هیدروژن\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>۷\u003C\u002Fsup>. همه‌ی اتم‌های هیدروژن \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1\u003C\u002Fspan> پروتون دارند (Z=\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1\u003C\u002Fspan>). اما سه ایزوتوپ رایج دارد:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"جدول ایزوتوپ های هیدروژن\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نام و نماد\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: center; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">پروتون (Z)\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: center; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نوترون (N)\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: center; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">عدد جرمی (A)\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">توضیح\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>هیدروژن معمولی (پروتیوم)\u003C\u002Fstrong>\u003Cbr>\r\n   $^{1}H$\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: center\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: center\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">0\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: center\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">رایج‌ترین نوع. در آب معمولی فراوان است.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>دوتریوم\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>۸\u003C\u002Fsup>\u003Cbr>\r\n   $^{2}H$ یا $D$\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: center\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: center\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: center\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">2\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">دارای یک نوترون. آبی که از آن ساخته شود «آب سنگین»\u003Csup>۹\u003C\u002Fsup> نام دارد.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>تریتیوم\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>۱۰\u003C\u002Fsup>\u003Cbr>\r\n   $^{3}H$ یا $T$\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: center\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: center\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">2\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: center\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">3\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">دارای دو نوترون. \u003Cstrong style=\"background: #fee2e2; border-radius: 999px; color: #991b1b; font-size: 12px; font-weight: 700; line-height: 1; padding: 2px 8px; vertical-align: baseline\">پرتو‌زا\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>۱۱\u003C\u002Fsup> و ناپایدار است.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>همان‌طور که در جدول می‌بینید، عدد اتمی (Z) همه‌ی آن‌ها \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1\u003C\u002Fspan> است، اما عدد جرمی (A) از \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1\u003C\u002Fspan> تا \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">3\u003C\u002Fspan> تغییر می‌کند. به نمادگذاری دقت کنید: عدد کوچک پایین سمت چپ، عدد اتمی (Z) و عدد بزرگ بالایی، عدد جرمی (A) است: $^{A}_{Z}X$ که X نماد عنصر است. چون Z برای یک عنصر ثابت است، معمولاً فقط عدد جرمی را می‌نویسند، مانند کربن-\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">14\u003C\u002Fspan> ($^{14}C$).\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">ایزوتوپ‌های پایدار و ناپایدار (پرتو‌زا)\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>ایزوتوپ‌ها را می‌توان به دو دسته‌ی بزرگ تقسیم کرد:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>۱. ایزوتوپ‌های پایدار:\u003C\u002Fstrong> این ایزوتوپ‌ها به مرور زمان تغییر نمی‌کنند و فروپاشی نمی‌شوند. ترکیب هسته‌ی آن‌ها (نسبت پروتون به نوترون) پایدار است. بیشتر ایزوتوپ‌های موجود در طبیعت از این نوع هستند. مثال: کربن-\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">12\u003C\u002Fspan> ($^{12}C$) و اکسیژن-\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">16\u003C\u002Fspan> ($^{16}O$).\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>۲. ایزوتوپ‌های ناپایدار (رادیوایزوتوپ)\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>۱۲\u003C\u002Fsup>: هسته‌ی این ایزوتوپ‌ها ناپایدار است و برای رسیدن به حالت پایدار، ذرات یا انرژی از خود ساطع می‌کنند. به این فرآیند \u003Cstrong>پرتو‌زایی\u003C\u002Fstrong> یا \u003Cstrong>فروپاشی پرتوزا\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>۱۳\u003C\u002Fsup> می‌گویند. آن‌ها با سرعت مشخصی که به آن \u003Cstrong>نیمه‌عمر\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>۱۴\u003C\u002Fsup> گفته می‌شود، فروپاشی می‌کنند. مثال: کربن-\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">14\u003C\u002Fspan> ($^{14}C$) که برای تاریخ‌گذاری آثار باستانی استفاده می‌شود، یا ید-\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">131\u003C\u002Fspan> ($^{131}I$) که در پزشکی کاربرد دارد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">ایزوتوپ‌ها در خدمت انسان: از درمان سرطان تا کشف اسرار تاریخ\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>ایزوتوپ‌ها، به ویژه رادیوایزوتوپ‌ها، در زمینه‌های مختلف علمی و صنعتی نقش بسیار مهمی ایفا می‌کنند. در اینجا به چند نمونه‌ی مهم اشاره می‌کنیم:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>الف) پزشکی و سلامت:\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cul>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>تصویربرداری و تشخیص\u003C\u002Fstrong>: برخی رادیوایزوتوپ‌ها پس از تزریق یا خوراکی شدن، در اندام خاصی جمع می‌شوند. دوربین‌های مخصوص می‌توانند پرتوهای ساطع شده از آن‌ها را ثبت کرده و تصویری از عملکرد اندام (مثل قلب، کلیه، تیروئید) ارائه دهند. مثال: تکنسیوم-\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">99m\u003C\u002Fspan> ($^{99m}Tc$) پرکاربردترین ایزوتوپ در پزشکی هسته‌ای است.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>درمان سرطان\u003C\u002Fstrong>: پرتوهای قوی برخی رادیوایزوتوپ‌ها می‌توانند سلول‌های سرطانی را از بین ببرند. در \u003Cstrong>پرتو‌درمانی\u003C\u002Fstrong>، پرتوها به طور دقیق به تومور تابانده می‌شوند. مثال: استفاده از کبالت-\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">60\u003C\u002Fspan> ($^{60}Co$) یا ایریدیم-\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">192\u003C\u002Fspan> ($^{192}Ir$).\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Ful>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>ب) باستان‌شناسی و زمین‌شناسی (تاریخ‌گذاری)\u003C\u002Fstrong>: ایزوتوپ کربن-\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">14\u003C\u002Fspan> معروف‌ترین مثال است. این ایزوتوپ در جو زمین به طور پیوسته تولید می‌شود و توسط موجودات زنده جذب می‌گردد. وقتی یک موجود می‌میرد، جذب کربن متوقف و کربن-\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">14\u003C\u002Fspan> موجود در آن شروع به فروپاشی با نیمه‌عمر \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">5730\u003C\u002Fspan> سال می‌کند. با اندازه‌گیری مقدار باقی‌مانده‌ی آن در یک شیء باستانی (مانند استخوان یا چوب)، می‌توان سن تقریبی آن را محاسبه کرد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>ج) تولید انرژی\u003C\u002Fstrong>: شکافت هسته‌ای ایزوتوپ‌های سنگین مانند اورانیوم-\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">235\u003C\u002Fspan> ($^{235}U$) در رآکتورهای هسته‌ای، مقدار عظیمی انرژی آزاد می‌کند که برای تولید برق استفاده می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>د) کاربردهای صنعتی\u003C\u002Fstrong>: از پرتوها برای بررسی جوش‌های لوله‌ها و بدنه‌ی هواپیما، استریل کردن لوازم پزشکی یکبار مصرف، و حتی کنترل ضخامت ورقه‌های فلزی یا کاغذ در حین تولید استفاده می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پرسش ۱:\u003C\u002Fstrong> آیا ایزوتوپ‌های یک عنصر، خواص شیمیایی کاملاً متفاوتی دارند؟\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #ffffff; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> خیر. خواص شیمیایی یک اتم عمدتاً توسط تعداد الکترون‌ها (که برابر تعداد پروتون‌هاست) تعیین می‌شود. از آنجایی که ایزوتوپ‌های یک عنصر، تعداد پروتون یکسان دارند، بنابراین آرایش الکترونی یکسان و در نتیجه \u003Cstrong>خواص شیمیایی بسیار مشابهی\u003C\u002Fstrong> دارند. تفاوت اصلی در خواص فیزیکی مربوط به جرم است، مانند سرعت انجام یک واکنش یا نقطه جوش یک ترکیب ایزوتوپی.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پرسش ۲:\u003C\u002Fstrong> تفاوت ایزوتوپ با «ایزوبار»\u003Csup>۱۵\u003C\u002Fsup> و «ایزوتون»\u003Csup>۱۶\u003C\u002Fsup> چیست؟\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #ffffff; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> اینها مفاهیم مرتبط اما متفاوتی هستند:\r\n\r\n\u003Cul>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>ایزوتوپ\u003C\u002Fstrong>: Z یکسان، A متفاوت (همان موضوع مقاله).\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>ایزوبار\u003C\u002Fstrong>: A یکسان، Z متفاوت. یعنی عدد جرمی برابر اما از عناصر مختلف. مثال: کلسیم-\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">40\u003C\u002Fspan> ($^{40}_{20}Ca$) و آرگون-\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">40\u003C\u002Fspan> ($^{40}_{18}Ar$) هر دو عدد جرمی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">40\u003C\u002Fspan> دارند اما عناصر متفاوتی هستند.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>ایزوتون\u003C\u002Fstrong>: N یکسان، Z متفاوت. یعنی تعداد نوترون‌های برابر. مثال: کربن-\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">13\u003C\u002Fspan> (۶ پروتون، ۷ نوترون) و نیتروژن-\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">14\u003C\u002Fspan> (۷ پروتون، ۷ نوترون)، هر دو ۷ نوترون دارند.\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Ful>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پرسش ۳:\u003C\u002Fstrong> آیا همه‌ی عناصر ایزوتوپ دارند؟\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #ffffff; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> بیشتر عناصر طبیعی مخلوطی از چند ایزوتوپ (پایدار یا پرتوزا) هستند. اما برخی عناصر در طبیعت فقط یک ایزوتوپ پایدار دارند، مانند \u003Cstrong>فلورین\u003C\u002Fstrong> (فقط F-\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">19\u003C\u002Fspan>) و \u003Cstrong>سدیم\u003C\u002Fstrong> (فقط Na-\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">23\u003C\u002Fspan>). از طرفی، عناصر سنگین‌تر که عدد اتمی بالایی دارند (مثل اورانیوم، پلوتونیم)، معمولاً هیچ ایزوتوپ پایدار طبیعی ندارند و همه‌ی ایزوتوپ‌های شناخته شده‌ی آن‌ها پرتوزا هستند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>جمع‌بندی:\u003C\u002Fstrong> ایزوتوپ‌ها نشان می‌دهند که دنیای اتم‌ها بسیار غنی‌تر از آن است که در جدول تناوبی ساده به نظر می‌رسد. یک عنصر می‌تواند چندین شکل اتمی با جرم‌های مختلف داشته باشد. درک این مفهوم، کلید فهم بسیاری از پدیده‌ها، از نحوه‌ی تعیین عمر یک فسیل گرفته تا مکانیسم درمان یک بیماری با پرتودرمانی است. ایزوتوپ‌ها، این اتم‌های هم‌خانواده‌ی ناهمسنگ، نه تنها در شناخت جهان به ما کمک می‌کنند، بلکه به صورت مستقیم در بهبود کیفیت زندگی انسان نیز نقش حیاتی ایفا می‌نمایند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>۱\u003C\u002Fsup> عدد اتمی (Atomic Number) – تعداد پروتون‌های هسته اتم.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۲\u003C\u002Fsup> ایزوتوپ (Isotope) – از ریشه یونانی به معنای «همان جا» (اشاره به مکان یکسان در جدول تناوبی).\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۳\u003C\u002Fsup> پروتون (Proton).\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۴\u003C\u002Fsup> نوترون (Neutron).\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۵\u003C\u002Fsup> Z (از واژه آلمانی Zahl به معنای عدد).\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۶\u003C\u002Fsup> عدد جرمی (Mass Number).\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۷\u003C\u002Fsup> هیدروژن (Hydrogen).\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۸\u003C\u002Fsup> دوتریوم (Deuterium).\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۹\u003C\u002Fsup> آب سنگین (Heavy Water) – آب با فرمول D\u003Csub>2\u003C\u002Fsub>O.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۱۰\u003C\u002Fsup> تریتیوم (Tritium).\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۱۱\u003C\u002Fsup> پرتو‌زا (Radioactive) – قابلیت ساطع کردن پرتو.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۱۲\u003C\u002Fsup> رادیوایزوتوپ (Radioisotope) – ایزوتوپ پرتوزا.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۱۳\u003C\u002Fsup> فروپاشی پرتوزا (Radioactive Decay).\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۱۴\u003C\u002Fsup> نیمه‌عمر (Half-life) – مدت زمانی که طول می‌کشد تا نیمی از اتم‌های یک نمونه‌ی رادیواکتیو فروپاشی شوند.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۱۵\u003C\u002Fsup> ایزوبار (Isobar).\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۱۶\u003C\u002Fsup> ایزوتون (Isotone).\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 20px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">عدد اتمی و عدد جرمی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">رادیوایزوتوپ\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">کاربرد ایزوتوپ در پزشکی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">کربن ۱۴ و تاریخ گذاری\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">ایزوبار و ایزوتون\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[203,204,205,206],"ایزوتوپ","Isotope","شیمی دهم","پایه دهم",0,377,"2025-12-17 13:48:35","2026-08-06 09:38:32","ندا","بنی هاشمی","کپسول آموزشی","1404\u002F09\u002F26","9:38 1405\u002F05\u002F15",{"tests":217,"papers":218,"files":219,"questions":220,"exams":221,"tutorials":222,"blogs":223},[],[],[],[],[],[],[224,233,242,250,258,266,274,282,290,298,306,314],{"id":225,"title":226,"cat":199,"pic":227,"up_date":228,"title_url":229,"url":230,"legacy_url":231,"cat_title":213,"update_jalali":232},8413,"جرم اتمی میانگین: میانگین جرم اتمی ایزوتوپ‌ها با توجه به درصد فراوانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FSRNaikXxa93zRp6z5vNd_200.png","2026-08-08 22:35:47","جرم-اتمی-میانگین-میانگین-جرم-اتمی-ایزوتوپها-با-توجه-به-درصد-فراوانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8413\u002Fجرم-اتمی-میانگین-میانگین-جرم-اتمی-ایزوتوپها-با-توجه-به-درصد-فراوانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8413\u002Fجرم-اتمی-میانگین-میانگین-جرم-اتمی-ایزوتوپها-با-توجه-به-درصد-فراوانی","1405\u002F05\u002F17",{"id":234,"title":235,"cat":199,"pic":236,"up_date":237,"title_url":238,"url":239,"legacy_url":240,"cat_title":213,"update_jalali":241},8363,"آنیون: یونی که بار الکتریکی منفی دارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FVUBzVHypYPh4OduY4AJa_200.png","2026-08-06 09:55:07","آنیون-یونی-که-بار-الکتریکی-منفی-دارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8363\u002Fآنیون-یونی-که-بار-الکتریکی-منفی-دارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8363\u002Fآنیون-یونی-که-بار-الکتریکی-منفی-دارند","1405\u002F05\u002F15",{"id":243,"title":244,"cat":199,"pic":245,"up_date":246,"title_url":247,"url":248,"legacy_url":249,"cat_title":213,"update_jalali":241},8365,"اثر گلخانه‌ای: جذب پرتوهای کم‌انرژی و گسیل پرتوهای پرانرژی توسط گازهای هواکره","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FoGvq3SdY1q0OIMqi4smS_200.png","2026-08-06 09:51:30","اثر-گلخانهای-جذب-پرتوهای-کمانرژی-و-گسیل-پرتوهای-پرانرژی-توسط-گازهای-هواکره","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8365\u002Fاثر-گلخانهای-جذب-پرتوهای-کمانرژی-و-گسیل-پرتوهای-پرانرژی-توسط-گازهای-هواکره","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8365\u002Fاثر-گلخانهای-جذب-پرتوهای-کمانرژی-و-گسیل-پرتوهای-پرانرژی-توسط-گازهای-هواکره",{"id":251,"title":252,"cat":199,"pic":253,"up_date":254,"title_url":255,"url":256,"legacy_url":257,"cat_title":213,"update_jalali":241},8367,"استوکیومتری: دانش مطالعۀ روابط کمی در مواد و واکنش‌های شیمیایی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Frp8nRDJ7JlNLpxXp5fs7_200.png","2026-08-06 09:48:33","استوکیومتری-دانش-مطالعۀ-روابط-کمی-در-مواد-و-واکنشهای-شیمیایی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8367\u002Fاستوکیومتری-دانش-مطالعۀ-روابط-کمی-در-مواد-و-واکنشهای-شیمیایی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8367\u002Fاستوکیومتری-دانش-مطالعۀ-روابط-کمی-در-مواد-و-واکنشهای-شیمیایی",{"id":259,"title":260,"cat":199,"pic":261,"up_date":262,"title_url":263,"url":264,"legacy_url":265,"cat_title":213,"update_jalali":241},8369,"اکسایش: واکنش آرام اکسیژن با مواد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F05dLQa5DL6CIxWC9qPDG_200.png","2026-08-06 09:46:57","اکسایش-واکنش-آرام-اکسیژن-با-مواد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8369\u002Fاکسایش-واکنش-آرام-اکسیژن-با-مواد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8369\u002Fاکسایش-واکنش-آرام-اکسیژن-با-مواد",{"id":267,"title":268,"cat":199,"pic":269,"up_date":270,"title_url":271,"url":272,"legacy_url":273,"cat_title":213,"update_jalali":241},8372,"اکسید اسیدی: اکسید نافلزی که در واکنش با آب، اسید تولید می‌کند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FXdn0W7GkE2G3Pt0rX4TC_200.png","2026-08-06 09:45:33","اکسید-اسیدی-اکسید-نافلزی-که-در-واکنش-با-آب-اسید-تولید-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8372\u002Fاکسید-اسیدی-اکسید-نافلزی-که-در-واکنش-با-آب-اسید-تولید-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8372\u002Fاکسید-اسیدی-اکسید-نافلزی-که-در-واکنش-با-آب-اسید-تولید-میکند",{"id":275,"title":276,"cat":199,"pic":277,"up_date":278,"title_url":279,"url":280,"legacy_url":281,"cat_title":213,"update_jalali":241},8374,"اکسید بازی: اکسید فلزی که در واکنش با آب، باز تولید می‌کند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FDfrwHPBkv7vGZfg5zj1B_200.png","2026-08-06 09:44:18","اکسید-بازی-اکسید-فلزی-که-در-واکنش-با-آب-باز-تولید-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8374\u002Fاکسید-بازی-اکسید-فلزی-که-در-واکنش-با-آب-باز-تولید-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8374\u002Fاکسید-بازی-اکسید-فلزی-که-در-واکنش-با-آب-باز-تولید-میکند",{"id":283,"title":284,"cat":199,"pic":285,"up_date":286,"title_url":287,"url":288,"legacy_url":289,"cat_title":213,"update_jalali":241},8379,"الکترون: ذرۀ زیراتمی با بار الکتریکی منفی در فضای پیرامون هسته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FX7DSqO92CRuRs8zfXAHc_200.png","2026-08-06 09:43:41","الکترون-ذرۀ-زیراتمی-با-بار-الکتریکی-منفی-در-فضای-پیرامون-هسته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8379\u002Fالکترون-ذرۀ-زیراتمی-با-بار-الکتریکی-منفی-در-فضای-پیرامون-هسته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8379\u002Fالکترون-ذرۀ-زیراتمی-با-بار-الکتریکی-منفی-در-فضای-پیرامون-هسته",{"id":291,"title":292,"cat":199,"pic":293,"up_date":294,"title_url":295,"url":296,"legacy_url":297,"cat_title":213,"update_jalali":241},8381,"الکترون‌های ظرفیت: بیرونی‌ترین الکترون‌های اتم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FHlKGNhMj39OfzAWjMB2N_200.png","2026-08-06 09:42:04","الکترونهای-ظرفیت-بیرونیترین-الکترونهای-اتم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8381\u002Fالکترونهای-ظرفیت-بیرونیترین-الکترونهای-اتم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8381\u002Fالکترونهای-ظرفیت-بیرونیترین-الکترونهای-اتم",{"id":299,"title":300,"cat":199,"pic":301,"up_date":302,"title_url":303,"url":304,"legacy_url":305,"cat_title":213,"update_jalali":241},8384,"باران اسیدی: بارانی با خاصیت اسیدی ناشی از حل شدن گازهای اکسیدی هوا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FBoly9LUHs38JUBLtfggO_200.png","2026-08-06 09:35:28","باران-اسیدی-بارانی-با-خاصیت-اسیدی-ناشی-از-حل-شدن-گازهای-اکسیدی-هوا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8384\u002Fباران-اسیدی-بارانی-با-خاصیت-اسیدی-ناشی-از-حل-شدن-گازهای-اکسیدی-هوا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8384\u002Fباران-اسیدی-بارانی-با-خاصیت-اسیدی-ناشی-از-حل-شدن-گازهای-اکسیدی-هوا",{"id":307,"title":308,"cat":199,"pic":309,"up_date":310,"title_url":311,"url":312,"legacy_url":313,"cat_title":213,"update_jalali":241},8387,"پرتوزایی: تبدیل خود به خود ایزوتوپ‌های ناپایدار به گونه‌های پایدارتر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FjxJFjVWMx1DusSKTXQKH_200.png","2026-08-06 09:34:06","پرتوزایی-تبدیل-خود-به-خود-ایزوتوپهای-ناپایدار-به-گونههای-پایدارتر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8387\u002Fپرتوزایی-تبدیل-خود-به-خود-ایزوتوپهای-ناپایدار-به-گونههای-پایدارتر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8387\u002Fپرتوزایی-تبدیل-خود-به-خود-ایزوتوپهای-ناپایدار-به-گونههای-پایدارتر",{"id":315,"title":316,"cat":199,"pic":317,"up_date":318,"title_url":319,"url":320,"legacy_url":321,"cat_title":213,"update_jalali":241},8389,"پروتون: ذرۀ زیراتمی با بار الکتریکی مثبت درون هسته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FTAZTGjaPiu8UM7SMn0RE_200.png","2026-08-06 09:28:17","پروتون-ذرۀ-زیراتمی-با-بار-الکتریکی-مثبت-درون-هسته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8389\u002Fپروتون-ذرۀ-زیراتمی-با-بار-الکتریکی-مثبت-درون-هسته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8389\u002Fپروتون-ذرۀ-زیراتمی-با-بار-الکتریکی-مثبت-درون-هسته"]