[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"blogPost-8368":3,"categoryMenus":27,"$fnOwGcS8KIXJQ77cAruHmqZT0tLxaGHT2gMd1R2-Wy4E":214},{"id":4,"section":5,"base":6,"course":7,"lesson":8,"title":9,"cat":10,"pic":11,"info_graphic":12,"podcast":12,"body":13,"tags":14,"metadata":12,"featured":7,"status":18,"views":19,"subdate":20,"up_date":21,"first_name":22,"last_name":23,"avatar":12,"cat_title":24,"subdate_jalali":25,"update_jalali":26},8368,2,5,0,281,"معیار مولکولی: استفاده از مولکول‌هایی مانند DNA برای تشخیص شباهت جانداران",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FSKRev28yr8t8r3zdBa2S_800.png",null,"\u003Cdiv aria-label=\"مقاله معیار مولکولی: بررسی شباهت جانداران با DNA\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 28px; font-weight: 800\">معیار مولکولی: نقشه گنج پنهان درون سلول\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">چگونه دانشمندان با استفاده از مولکول هایی مثل \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan>، شباهت های شگفت انگیز بین جانداران را کشف می کنند؟\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>خلاصه مقاله:\u003C\u002Fstrong> آیا می دانستید فیل و موش صحرایی‌های کوچک، خویشاوندان دوری از هم هستند؟ کلید کشف این روابط شگفت انگیز، نه در ظاهر جانداران، که در مولکول‌های درون سلول‌های آن‌ها نهفته است. در این مقاله، با \u003Cstrong>معیار مولکولی\u003Csup>1\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong> آشنا می شویم و می‌آموزیم که چگونه دانشمندان با بررسی مولکول‌هایی مانند \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan>\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> و پروتئین‌ها، درخت خانوادگی جانداران را ترسیم می‌کنند. با مثال‌هایی از حیوانات آشنا و کاربردهای عملی این علم در زندگی روزمره، پی می بریم که چرا \u003Cstrong>توالی‌یابی\u003Csup>3\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>درخت فیلوژنتیک\u003Csup>4\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong>، انقلابی در شناخت ما از دنیای زنده ایجاد کرده‌اند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">معیار مولکولی چیست؟ از ظاهر تا درون!\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>سال‌هاست که زیست شناسان جانداران را بر اساس شکل ظاهری، مانند تعداد باله‌ها یا نوع برگ، دسته‌بندی می‌کنند. اما گاهی ظاهر فریبنده است. تصور کنید دو خودروی کاملاً متفاوت از دو برند مختلف دارید. اگر تنها به ظاهر نگاه کنیم، آن‌ها را در دو گروه کاملاً جدا قرار می‌دهیم. اما اگر کاپوت را باز کنیم و موتور آن‌ها را بررسی کنیم، ممکن است متوجه شویم هر دو از یک نوع موتور مشترک استفاده می‌کنند! این نشان می‌دهد که در اصل، آن‌ها ارتباط نزدیکی دارند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>معیار مولکولی\u003C\u002Fstrong> دقیقاً همین کار را با جانداران انجام می‌دهد. به جای نگاه کردن به کاپوت (ظاهر)، موتور (مولکول‌های درون سلول) را بررسی می‌کند. مهم‌ترین این مولکول‌ها، \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan> است. \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan> مانند یک دفترچه راهنمای ساخت و کارکرد بدن هر موجود زنده است. هر چه \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan> دو جاندار شبیه‌تر باشد، به این معنی است که دفترچه راهنمای مشابه‌تری دارند و در نتیجه، خویشاوند نزدیک‌تری محسوب می‌شوند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>نکته کلیدی:\u003C\u002Fstrong> معیار مولکولی به ما می‌گوید: \u003Cem>"شباهت ژنتیکی مهم‌تر از شباهت ظاهری است."\u003C\u002Fem> یک نهنگ و یک خفاش هر دو پستاندار هستند و \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan> مشترک زیادی دارند، در حالی که یک کوسه (ماهی) و یک دلفین (پستاندار) با وجود شباهت ظاهری برای زندگی در آب، از نظر ژنتیکی بسیار متفاوت‌اند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">انواع مولکول‌های مورد استفاده: کاراگاهان کوچک\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>دانشمندان از چند نوع مولکول به عنوان "کاراگاه" برای بررسی شباهت استفاده می‌کنند. این مولکول‌ها در جدول زیر معرفی شده‌اند:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"جدول مولکول های مورد استفاده در تشخیص شباهت\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نام مولکول\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">کارکرد اصلی در سلول\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">چرا برای مقایسه خوب است؟\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">مثال ملموس\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan> (دئوکسی ریبو نوکلئیک اسید)\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">حفظ و انتقال اطلاعات وراثتی (دفترچه راهنما)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">پایدار است و در همه موجودات وجود دارد. تغییرات آن آهسته و قابل ردیابی است.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">مقایسه فصل‌های مشترک کتاب دستور العمل زندگی دو جاندار.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>ریبوزوم\u003Csup>5\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">کارخانه تولید پروتئین در سلول\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ساختار آن در طول زمان بسیار کم تغییر کرده، بنابراین برای مقایسه موجودات بسیار دور مفید است.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">مقایسه یک ماشین تولیدی بسیار قدیمی که هنوز در دو کارخانه متفاوت استفاده می‌شود.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>سیتوکروم سی\u003Csup>6\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong> (یک پروتئین)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">کمک به تولید انرژی در سلول\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">وجود دارد و توالی آمینواسیدهای آن در گونه‌های مختلف قابل مقایسه است.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">مقایسه یک قطعه حیاتی موتور (مانند شمع) در خودروهای مختلف.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">مراحل تشخیص شباهت: از نمونه تا درخت خانوادگی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>این فرآیند چند مرحله دارد که آن را با یک مثال دنبال می‌کنیم: \u003Cem>"آیا خرس پاندا به راکون‌ها شبیه‌تر است یا به خرس‌ها؟"\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>گام ۱: جمع‌آوری نمونه\u003C\u002Fstrong>\u003Cbr>\r\nدانشمندان نمونه‌ای کوچک از بافت (مانند مو یا خون) از خرس پاندا، خرس قهوه‌ای و راکون جمع‌آوری می‌کنند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>گام ۲: استخراج و توالی‌یابی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fstrong>\u003Cbr>\r\n\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan> از سلول‌ها استخراج می‌شود. سپس دستگاه‌های ویژه‌ای ترتیب نوکلئوتیدها\u003Csup>7\u003C\u002Fsup> (حروف الفبای \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan>) را در یک ژن خاص می‌خوانند. این فرآیند \u003Cstrong>توالی‌یابی\u003C\u002Fstrong> نام دارد. فرض کنید توالی بخشی از ژن به این شکل باشد:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>مقایسه توالی یک ژن فرضی:\u003C\u002Fstrong>\u003Cbr>\r\nخرس پاندا: \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$A T G C C T A A G$\u003C\u002Fspan>\u003Cbr>\r\nخرس قهوه‌ای: \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$A T G C C T G A G$\u003C\u002Fspan> (تفاوت در حرف هفتم)\u003Cbr>\r\nراکون: \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$A T A C C T A A G$\u003C\u002Fspan> (تفاوت در حروف سوم و هفتم)\u003Cbr>\r\n\u003Cem>می‌بینید که توالی خرس پاندا و خرس قهوه‌ای فقط در یک نقطه تفاوت دارد، اما با راکون در دو نقطه تفاوت دارد.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>گام ۳: مقایسه و تحلیل داده‌ها\u003C\u002Fstrong>\u003Cbr>\r\nکامپیوترها توالی‌های به دست آمده از گونه‌های مختلف را با هم مقایسه و درصد شباهت را محاسبه می‌کنند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>گام ۴: رسم درخت فیلوژنتیک\u003C\u002Fstrong>\u003Cbr>\r\nنتایج به صورت یک درخت خانوادگی یا \u003Cstrong>درخت فیلوژنتیک\u003C\u002Fstrong> نمایش داده می‌شود. شاخه‌های نزدیک‌تر به هم، نشان‌دهنده شباهت ژنتیکی بیشتر و روابط خویشاوندی نزدیک‌تر هستند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">کاربردهای شگفت‌انگیز در زندگی روزمره\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>شاید فکر کنید این علم فقط در آزمایشگاه‌ها کاربرد دارد، اما اثرات آن را در اطراف خود می‌بینیم:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>۱. پزشکی قانونی و شناسایی مجرمان:\u003C\u002Fstrong> به لطف \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan> "اثر انگشت ژنتیکی" هر فرد منحصر به فرد است. بررسی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan> به جا مانده در صحنه جرم، می‌تواند به شناسایی مجرم کمک کند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>۲. تست‌های والدین:\u003C\u002Fstrong> با مقایسه \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan> کودک و فرد ادعاشونده، می‌توان با دقت بسیار بالا رابطه خویشاوندی را تأیید یا رد کرد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>۳. تشخیص بیماری‌های ارثی:\u003C\u002Fstrong> پزشکان با بررسی توالی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan> افراد، می‌توانند احتمال بروز برخی بیماری‌های ژنتیکی را پیش‌بینی کنند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>۴. حفاظت از گونه‌های در خطر انقراض:\u003C\u002Fstrong> با بررسی تنوع ژنتیکی در جمعیت‌های کوچک یک گونه در حال انقراض (مثل یوزپلنگ آسیایی)، دانشمندان می‌توانند برنامه‌های بهتری برای جفت‌گیری و افزایش جمعیت آن‌ها طراحی کنند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>۵. کشف تقلب در مواد غذایی:\u003C\u002Fstrong> آیا گوشت قیمه‌ای که خریداری کرده‌اید واقعاً گوساله است یا گوشت ارزان‌تر دیگری است؟ با تکنیک‌های مبتنی بر \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan> می‌توان منبع گوشت را تشخیص داد و از تقلب جلوگیری کرد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سؤال ۱: آیا شباهت ۹۸٪ بین \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan> انسان و شامپانزه به این معنی است که ما از آن‌ها تکامل یافته شده‌ایم؟\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 0; padding-bottom: 0\">خیر. شباهت ژنتیکی بالا نشان‌دهنده \u003Cstrong>نزدیکی نسبی و اشتراک نیای مشترک\u003Csup>8\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong> در گذشته (مثلاً ۶-۷ میلیون سال پیش) است. به این معنی نیست که انسان از شامپانزه‌های امروزی به وجود آمده، بلکه هر دو از یک جد مشترک منشعب شده‌اند و هر کدام مسیر تکاملی خود را طی کرده‌اند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سؤال ۲: اگر دو جاندار بسیار شبیه به هم باشند، آیا حتماً \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan> یکسانی دارند؟\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 0; padding-bottom: 0\">هرگز. حتی دو قلوی همسان نیز تفاوت‌های ژنتیکی بسیار کوچکی دارند. در مقیاس بزرگ‌تر، شباهت ظاهری گاهی ناشی از \u003Cstrong>تکامل همگرا\u003Csup>9\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong> است. مثلاً بال زنبور و پرنده برای پرواز ساخته شده‌اند، اما ساختار ژنتیکی و آناتومی کاملاً متفاوتی دارند. معیار مولکولی این تفاوت اساسی را فاش می‌کند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سؤال ۳: آیا می‌توان زمان انشعاب دو گونه از جد مشترک را فهمید؟\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 0; padding-bottom: 0\">بله، تقریباً. دانشمندان از مفهومی به نام \u003Cstrong>"ساعت مولکولی"\u003Csup>10\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong> استفاده می‌کنند. اگر فرض کنیم که تغییرات در توالی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan> با نرخ تقریباً ثابتی در طول زمان رخ دهد (مثلاً X تغییر در هر میلیون سال)، با شمارش تفاوت‌های بین توالی دو گونه، می‌توان تخمین زد که چه زمانی از هم جدا شده‌اند. البته این ساعت کاملاً دقیق نیست و عوامل دیگری هم مؤثرند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>جمع‌بندی:\u003C\u002Fstrong> معیار مولکولی، پنجره‌ای به دنیای نامرئی و بنیادی حیات گشوده است. این معیار با عبور از ظاهر فریبنده، مستقیماً به زبان مشترک همه موجودات زنده – یعنی زبان \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan> و پروتئین‌ها – گوش می‌دهد تا روابط واقعی را کشف کند. از حل معمای رابطه خرس پاندا تا کمک به پزشکی قانونی، این علم به ما ثابت کرده که گاه بزرگ‌ترین حقایق، در کوچک‌ترین مولکول‌ها نهفته است. در آینده، با پیشرفت فناوری‌های توالی‌یابی، درک عمیق‌تر و دقیق‌تری از پیوندهای شگفت‌انگیز بین همه موجودات کره زمین به دست خواهیم آورد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>1\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>معیار مولکولی (Molecular Criterion):\u003C\u002Fstrong> رویکردی در طبقه‌بندی موجودات که بر اساس مقایسه ساختار مولکول‌های زیستی مانند \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan>، \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">RNA\u003C\u002Fspan> و پروتئین‌ها انجام می‌شود.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>2\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan> (DeoxyriboNucleic Acid):\u003C\u002Fstrong> مولکول دراز و مارپیچی که حاوی دستورهای ژنتیکی برای رشد، کارکرد و تولیدمثل همه موجودات زنده است.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>3\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>توالی‌یابی (Sequencing):\u003C\u002Fstrong> فرآیند تعیین ترتیب دقیق نوکلئوتیدها در یک قطعه \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan> یا آمینواسیدها در یک پروتئین.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>4\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>درخت فیلوژنتیک (Phylogenetic Tree):\u003C\u002Fstrong> یک نمودار درختی که روابط تکاملی بین گونه‌های مختلف را بر اساس شباهت‌ها و تفاوت‌های ژنتیکی یا ریخت‌شناختی نشان می‌دهد.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>5\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>ریبوزوم (Ribosome):\u003C\u002Fstrong> اندامک‌های کوچک درون سلول که نقش کارخانه تولید پروتئین را بر عهده دارند.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>6\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>سیتوکروم سی (Cytochrome c):\u003C\u002Fstrong> یک پروتئین مهم که در زنجیره انتقال الکترون برای تولید انرژی سلول نقش دارد.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>7\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>نوکلئوتید (Nucleotide):\u003C\u002Fstrong> واحد سازنده مولکول \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan> و \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">RNA\u003C\u002Fspan>. در \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan> چهار نوع دارد: آدنین (A)، تیمین (T)، سیتوزین (C) و گوانین (G).\u003Cbr>\r\n\u003Csup>8\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>نیای مشترک (Common Ancestor):\u003C\u002Fstrong> گونه‌ای منقرض شده که دو یا چند گونه امروزی از آن منشعب شده‌اند.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>9\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>تکامل همگرا (Convergent Evolution):\u003C\u002Fstrong> فرآیندی که در آن موجوداتی که رابطه نزدیکی ندارند، به دلیل زندگی در محیط‌های مشابه، ویژگی‌های ظاهری مشابهی پیدا می‌کنند (مثل بال پرنده و حشره).\u003Cbr>\r\n\u003Csup>10\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>ساعت مولکولی (Molecular Clock):\u003C\u002Fstrong> فرضیه‌ای که از نرخ تقریباً ثابت تغییرات در توالی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan> در طول زمان برای تخمین زمان انشعاب گونه‌ها استفاده می‌کند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 20px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">DNA\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">توالی یابی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">درخت فیلوژنتیک\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">شباهت ژنتیکی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">طبقه بندی مولکولی\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[15,16,17],"پایهٔ نهم","علوم نهم","معیار مولکولی",1,242,"2025-12-17 12:45:40","2026-08-24 17:26:12","سحر","شیرزاد","کپسول آموزشی","1404\u002F09\u002F26","17:26 1405\u002F06\u002F2",{"status":18,"data":28},[29,68,127,145,165],{"id":18,"title":30,"list_order":18,"items":31},"آشنایی",[32,37,41,45,52,56,60,64],{"id":33,"link":34,"type":35,"slug":12,"title":36},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content","قوانین و مقررات",{"id":38,"link":39,"type":35,"slug":12,"title":40},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":42,"link":43,"type":35,"slug":12,"title":44},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":46,"link":47,"type":48,"slug":49,"handler":50,"title":51},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":53,"link":54,"type":35,"slug":12,"title":55},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":57,"link":58,"type":35,"slug":12,"title":59},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":61,"link":62,"type":35,"slug":12,"title":63},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":65,"link":66,"type":35,"slug":12,"title":67},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":5,"title":69,"list_order":18,"items":70},"المپیادها",[71,75,79,83,87,91,95,99,103,107,111,115,119,123],{"id":72,"link":73,"type":35,"slug":12,"title":74},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":76,"link":77,"type":35,"slug":12,"title":78},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":80,"link":81,"type":35,"slug":12,"title":82},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":84,"link":85,"type":35,"slug":12,"title":86},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":88,"link":89,"type":35,"slug":12,"title":90},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":92,"link":93,"type":35,"slug":12,"title":94},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":96,"link":97,"type":35,"slug":12,"title":98},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":100,"link":101,"type":35,"slug":12,"title":102},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":104,"link":105,"type":35,"slug":12,"title":106},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":108,"link":109,"type":35,"slug":12,"title":110},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":112,"link":113,"type":35,"slug":12,"title":114},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":116,"link":117,"type":35,"slug":12,"title":118},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":120,"link":121,"type":35,"slug":12,"title":122},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":124,"link":125,"type":35,"slug":12,"title":126},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":128,"title":129,"list_order":18,"items":130},3,"نمونه و تیزهوشان",[131,135,140],{"id":132,"link":133,"type":35,"slug":12,"title":134},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":136,"link":137,"type":48,"slug":138,"handler":138,"title":139},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":141,"link":142,"type":48,"slug":143,"handler":143,"title":144},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":146,"title":147,"list_order":18,"items":148},7,"کتابهای درسی",[149,153,157,161],{"id":150,"link":151,"type":35,"slug":12,"title":152},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":154,"link":155,"type":35,"slug":12,"title":156},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":158,"link":159,"type":35,"slug":12,"title":160},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":162,"link":163,"type":35,"slug":12,"title":164},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":33,"title":166,"list_order":33,"items":167},"پیشنهاد ویژه",[168,173,178,183,188,193,198,202,206,210],{"id":169,"link":170,"type":48,"slug":171,"handler":171,"title":172},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":174,"link":175,"type":48,"slug":176,"handler":176,"title":177},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":179,"link":180,"type":48,"slug":181,"handler":181,"title":182},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":184,"link":185,"type":48,"slug":186,"handler":186,"title":187},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":189,"link":190,"type":48,"slug":191,"handler":191,"title":192},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":194,"link":195,"type":35,"slug":196,"title":197},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":199,"link":200,"type":35,"slug":12,"title":201},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":203,"link":204,"type":35,"slug":12,"title":205},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":207,"link":208,"type":35,"slug":12,"title":209},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":211,"link":212,"type":35,"slug":12,"title":213},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"tests":215,"papers":216,"files":217,"questions":218,"exams":219,"tutorials":220,"blogs":221},[],[],[],[],[],[],[222,231,239,247,255,263,271,279,287,295,303,311],{"id":223,"title":224,"cat":10,"pic":225,"up_date":226,"title_url":227,"url":228,"legacy_url":229,"cat_title":24,"update_jalali":230},8189,"فشار در گاز: گازها نیز مانند مایعات فشار وارد می‌کنند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FYtoMF4ovxyLsxr6Nf2ln_200.png","2026-08-28 17:59:40","فشار-در-گاز-گازها-نیز-مانند-مایعات-فشار-وارد-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8189\u002Fفشار-در-گاز-گازها-نیز-مانند-مایعات-فشار-وارد-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8189\u002Fفشار-در-گاز-گازها-نیز-مانند-مایعات-فشار-وارد-میکنند","1405\u002F06\u002F6",{"id":232,"title":233,"cat":10,"pic":234,"up_date":235,"title_url":236,"url":237,"legacy_url":238,"cat_title":24,"update_jalali":230},8190,"ستون هوا: لایه‌ای از هوا روی سطح زمین که باعث ایجاد فشار هوا می‌شود.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FYvg6GeicjWBtv18z5Pbq_200.png","2026-08-28 17:56:28","ستون-هوا-لایهای-از-هوا-روی-سطح-زمین-که-باعث-ایجاد-فشار-هوا-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8190\u002Fستون-هوا-لایهای-از-هوا-روی-سطح-زمین-که-باعث-ایجاد-فشار-هوا-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8190\u002Fستون-هوا-لایهای-از-هوا-روی-سطح-زمین-که-باعث-ایجاد-فشار-هوا-میشود",{"id":240,"title":241,"cat":10,"pic":242,"up_date":243,"title_url":244,"url":245,"legacy_url":246,"cat_title":24,"update_jalali":230},8191,"کاهش فشار هوا: پدیده‌ای که در ارتفاعات رخ می‌دهد.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fp2cirvio7x1mYqmherYx_200.png","2026-08-28 17:53:08","کاهش-فشار-هوا-پدیدهای-که-در-ارتفاعات-رخ-میدهد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8191\u002Fکاهش-فشار-هوا-پدیدهای-که-در-ارتفاعات-رخ-میدهد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8191\u002Fکاهش-فشار-هوا-پدیدهای-که-در-ارتفاعات-رخ-میدهد",{"id":248,"title":249,"cat":10,"pic":250,"up_date":251,"title_url":252,"url":253,"legacy_url":254,"cat_title":24,"update_jalali":230},8144,"نوع آب‌وهوای گذشته: شرایط آب‌وهوایی که از طریق مطالعه فسیل‌ها قابل تشخیص است.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F6v6IA0Q7U6d79iE2Zat5_200.png","2026-08-28 17:48:18","نوع-آبوهوای-گذشته-شرایط-آبوهوایی-که-از-طریق-مطالعه-فسیلها-قابل-تشخیص-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8144\u002Fنوع-آبوهوای-گذشته-شرایط-آبوهوایی-که-از-طریق-مطالعه-فسیلها-قابل-تشخیص-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8144\u002Fنوع-آبوهوای-گذشته-شرایط-آبوهوایی-که-از-طریق-مطالعه-فسیلها-قابل-تشخیص-است",{"id":256,"title":257,"cat":10,"pic":258,"up_date":259,"title_url":260,"url":261,"legacy_url":262,"cat_title":24,"update_jalali":230},8145,"سنگ تبخیری: سنگی مانند گچ یا نمک که در محیط خشک و گرم تشکیل می‌شود.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FHojwwzUPv6QVHQUGNhVx_200.png","2026-08-28 17:45:22","سنگ-تبخیری-سنگی-مانند-گچ-یا-نمک-که-در-محیط-خشک-و-گرم-تشکیل-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8145\u002Fسنگ-تبخیری-سنگی-مانند-گچ-یا-نمک-که-در-محیط-خشک-و-گرم-تشکیل-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8145\u002Fسنگ-تبخیری-سنگی-مانند-گچ-یا-نمک-که-در-محیط-خشک-و-گرم-تشکیل-میشود",{"id":264,"title":265,"cat":10,"pic":266,"up_date":267,"title_url":268,"url":269,"legacy_url":270,"cat_title":24,"update_jalali":230},8147,"فسیل مرجان: فسیلی که نشان‌دهنده محیط کم‌عمق و گرم دریایی در گذشته است.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FgitOhEpsHdQJjb2s1yIz_200.png","2026-08-28 17:42:19","فسیل-مرجان-فسیلی-که-نشاندهنده-محیط-کمعمق-و-گرم-دریایی-در-گذشته-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8147\u002Fفسیل-مرجان-فسیلی-که-نشاندهنده-محیط-کمعمق-و-گرم-دریایی-در-گذشته-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8147\u002Fفسیل-مرجان-فسیلی-که-نشاندهنده-محیط-کمعمق-و-گرم-دریایی-در-گذشته-است",{"id":272,"title":273,"cat":10,"pic":274,"up_date":275,"title_url":276,"url":277,"legacy_url":278,"cat_title":24,"update_jalali":230},8149,"اصل «حال، کلیدی برای گذشته است»: استفاده از فرایندهای امروزی برای درک گذشته زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FfAn3EqDGg64VJKlaOra8_200.png","2026-08-28 17:40:00","اصل-حال-کلیدی-برای-گذشته-است-استفاده-از-فرایندهای-امروزی-برای-درک-گذشته-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8149\u002Fاصل-حال-کلیدی-برای-گذشته-است-استفاده-از-فرایندهای-امروزی-برای-درک-گذشته-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8149\u002Fاصل-حال-کلیدی-برای-گذشته-است-استفاده-از-فرایندهای-امروزی-برای-درک-گذشته-زمین",{"id":280,"title":281,"cat":10,"pic":282,"up_date":283,"title_url":284,"url":285,"legacy_url":286,"cat_title":24,"update_jalali":230},8151,"فشار: مقدار نیروی وارد بر واحد سطح","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FecP1TmRYzMiQCv2LwYzt_200.png","2026-08-28 17:37:09","فشار-مقدار-نیروی-وارد-بر-واحد-سطح","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8151\u002Fفشار-مقدار-نیروی-وارد-بر-واحد-سطح","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8151\u002Fفشار-مقدار-نیروی-وارد-بر-واحد-سطح",{"id":288,"title":289,"cat":10,"pic":290,"up_date":291,"title_url":292,"url":293,"legacy_url":294,"cat_title":24,"update_jalali":230},8153,"یکای فشار: پاسکال، برابر با یک نیوتون بر متر مربع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F2NsVzv3kyR0PIGUsb9Z1_200.png","2026-08-28 17:28:59","یکای-فشار-پاسکال-برابر-با-یک-نیوتون-بر-متر-مربع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8153\u002Fیکای-فشار-پاسکال-برابر-با-یک-نیوتون-بر-متر-مربع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8153\u002Fیکای-فشار-پاسکال-برابر-با-یک-نیوتون-بر-متر-مربع",{"id":296,"title":297,"cat":10,"pic":298,"up_date":299,"title_url":300,"url":301,"legacy_url":302,"cat_title":24,"update_jalali":230},8154,"تأثیر سطح بر فشار: کاهش سطح → افزایش فشار، افزایش سطح → کاهش فشار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F6gpdXme8ApQxPIdOoXlJ_200.png","2026-08-28 17:25:04","تأثیر-سطح-بر-فشار-کاهش-سطح-افزایش-فشار-افزایش-سطح-کاهش-فشار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8154\u002Fتأثیر-سطح-بر-فشار-کاهش-سطح-افزایش-فشار-افزایش-سطح-کاهش-فشار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8154\u002Fتأثیر-سطح-بر-فشار-کاهش-سطح-افزایش-فشار-افزایش-سطح-کاهش-فشار",{"id":304,"title":305,"cat":10,"pic":306,"up_date":307,"title_url":308,"url":309,"legacy_url":310,"cat_title":24,"update_jalali":230},8156,"نیروی وارد بر سطح: نیرویی مانند وزن که باعث ایجاد فشار می‌شود.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FvkYgd3getQ0Jwnu9mrhK_200.png","2026-08-28 17:21:34","نیروی-وارد-بر-سطح-نیرویی-مانند-وزن-که-باعث-ایجاد-فشار-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8156\u002Fنیروی-وارد-بر-سطح-نیرویی-مانند-وزن-که-باعث-ایجاد-فشار-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8156\u002Fنیروی-وارد-بر-سطح-نیرویی-مانند-وزن-که-باعث-ایجاد-فشار-میشود",{"id":312,"title":313,"cat":10,"pic":314,"up_date":315,"title_url":316,"url":317,"legacy_url":318,"cat_title":24,"update_jalali":230},8158,"چوب‌اسکی: وسیله‌ای که با افزایش سطح تماس، فشار وارد بر برف را کم می‌کند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fw2hplC076oj33wBiMzFc_200.png","2026-08-28 17:17:40","چوباسکی-وسیلهای-که-با-افزایش-سطح-تماس-فشار-وارد-بر-برف-را-کم-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8158\u002Fچوباسکی-وسیلهای-که-با-افزایش-سطح-تماس-فشار-وارد-بر-برف-را-کم-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8158\u002Fچوباسکی-وسیلهای-که-با-افزایش-سطح-تماس-فشار-وارد-بر-برف-را-کم-میکند"]