[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"categoryMenus":3,"blogPost-8357":193,"$fZU1geMgjmCVMI5CIHz14dfyoa-sr-GXluZv52Xi1LKM":214},{"status":4,"data":5},1,[6,46,106,124,144],{"id":4,"title":7,"list_order":4,"items":8},"آشنایی",[9,15,19,23,30,34,38,42],{"id":10,"link":11,"type":12,"slug":13,"title":14},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content",null,"قوانین و مقررات",{"id":16,"link":17,"type":12,"slug":13,"title":18},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":20,"link":21,"type":12,"slug":13,"title":22},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":24,"link":25,"type":26,"slug":27,"handler":28,"title":29},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":31,"link":32,"type":12,"slug":13,"title":33},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":35,"link":36,"type":12,"slug":13,"title":37},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":39,"link":40,"type":12,"slug":13,"title":41},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":43,"link":44,"type":12,"slug":13,"title":45},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":47,"title":48,"list_order":4,"items":49},2,"المپیادها",[50,54,58,62,66,70,74,78,82,86,90,94,98,102],{"id":51,"link":52,"type":12,"slug":13,"title":53},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":55,"link":56,"type":12,"slug":13,"title":57},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":59,"link":60,"type":12,"slug":13,"title":61},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":63,"link":64,"type":12,"slug":13,"title":65},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":67,"link":68,"type":12,"slug":13,"title":69},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":71,"link":72,"type":12,"slug":13,"title":73},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":75,"link":76,"type":12,"slug":13,"title":77},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":79,"link":80,"type":12,"slug":13,"title":81},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":83,"link":84,"type":12,"slug":13,"title":85},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":87,"link":88,"type":12,"slug":13,"title":89},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":91,"link":92,"type":12,"slug":13,"title":93},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":95,"link":96,"type":12,"slug":13,"title":97},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":99,"link":100,"type":12,"slug":13,"title":101},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":103,"link":104,"type":12,"slug":13,"title":105},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":107,"title":108,"list_order":4,"items":109},3,"نمونه و تیزهوشان",[110,114,119],{"id":111,"link":112,"type":12,"slug":13,"title":113},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":115,"link":116,"type":26,"slug":117,"handler":117,"title":118},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":120,"link":121,"type":26,"slug":122,"handler":122,"title":123},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":125,"title":126,"list_order":4,"items":127},7,"کتابهای درسی",[128,132,136,140],{"id":129,"link":130,"type":12,"slug":13,"title":131},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":133,"link":134,"type":12,"slug":13,"title":135},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":137,"link":138,"type":12,"slug":13,"title":139},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":141,"link":142,"type":12,"slug":13,"title":143},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":10,"title":145,"list_order":10,"items":146},"پیشنهاد ویژه",[147,152,157,162,167,172,177,181,185,189],{"id":148,"link":149,"type":26,"slug":150,"handler":150,"title":151},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":153,"link":154,"type":26,"slug":155,"handler":155,"title":156},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":158,"link":159,"type":26,"slug":160,"handler":160,"title":161},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":163,"link":164,"type":26,"slug":165,"handler":165,"title":166},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":168,"link":169,"type":26,"slug":170,"handler":170,"title":171},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":173,"link":174,"type":12,"slug":175,"title":176},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":178,"link":179,"type":12,"slug":13,"title":180},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":182,"link":183,"type":12,"slug":13,"title":184},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":186,"link":187,"type":12,"slug":13,"title":188},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":190,"link":191,"type":12,"slug":13,"title":192},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":194,"section":47,"base":195,"course":196,"lesson":197,"title":198,"cat":199,"pic":200,"info_graphic":13,"podcast":13,"body":201,"tags":202,"metadata":13,"featured":196,"status":4,"views":206,"subdate":207,"up_date":208,"first_name":209,"last_name":210,"avatar":13,"cat_title":211,"subdate_jalali":212,"update_jalali":213},8357,5,0,281,"سحابی خورشیدی: ابر اولیه گاز و غبار که سامانه خورشیدی از آن شکل گرفت.",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FZg36xWHkxbEq6m05QT3S_800.png","\u003Cdiv aria-label=\"مقاله: سحابی خورشیدی\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">سحابی خورشیدی: ابر نخستین منظومه‌ی ما\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">همه چیز از یک ابر غول‌پیکر گاز و غبار شروع شد؛ داستان تولد خورشید، زمین و هشت سیاره.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>خلاصه مقاله:\u003C\u002Fstrong> حدود \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">4.6\u003C\u002Fspan> میلیارد سال پیش، منظومه شمسی ما هنوز وجود نداشت. همه مواد سازنده آن—از خورشید سوزان گرفته تا سیاره سنگی ما—درون ابر وسیعی از گازهای سرد و ذرات ریز غبار به دام افتاده بودند، که به آن \u003Cstrong>سحابی خورشیدی\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>۱\u003C\u002Fsup> می‌گویند. این مقاله به زبان ساده توضیح می‌دهد که چگونه نیروی جاذبه این ابر را فشرده و داغ کرد، چگونه یک صفحه چرخان شکل گرفت و در نهایت، چگونه در مناطق مختلف این صفحه، با توجه به فاصله از خورشید و دما، سیاره‌های کاملاً متفاوت—از سیارات سنگی داخلی مانند زمین تا غول‌های گازی بیرونی—به وجود آمدند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">فرضیه سحابی: نقطه آغاز داستان\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>ایده‌ای که امروز دانشمندان درباره تشکیل منظومه شمسی قبول دارند، \u003Cstrong>«فرضیه سحابی»\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>۲\u003C\u002Fsup> نامیده می‌شود. بر اساس این نظریه، همه چیز با یک \u003Cstrong>ابر مولکولی غول‌آسا\u003C\u002Fstrong> آغاز شد. این ابر که عمدتاً از گاز هیدروژن و هلیوم و مقدار کمی غبار (ذرات جامد ریز) تشکیل شده بود، در فاصله‌ای از مرکز کهکشان راه شیری در حال حرکت بود. شاید انفجار یک ستاره بزرگ (ابرنواختر\u003Csup>۳\u003C\u002Fsup>) در نزدیکی آن، مانند یک موج ضربه‌ی قوی، باعث فشرده شدن بخشی از این ابر واکسیده شد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>با فشرده شدن این بخش، نیروی جاذبه\u003Csup>۴\u003C\u002Fsup> وارد عمل شد. جاذبه، ذرات گاز و غبار را به سمت مرکز ابر کشید. با جمع شدن مواد در مرکز، دما و فشار به شدت افزایش یافت. در همین حال، کل این توده فشرده، مانند یک اسکیت‌باز که هنگام جمع کردن دست‌هایش سریع‌تر می‌چرخد، شروع به چرخش سریع‌تر کرد. این چرخش باعث شد مواد به جای تشکیل یک کره ساده، در یک صفحه مسطح پهن شوند، چیزی شبیه به خمیر پیتزایی که هنگام چرخاندن در هوا پهن می‌شود. به این ساختار مسطح و در حال چرخش، \u003Cstrong>«قرص پیش‌سیاره‌ای»\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>۵\u003C\u002Fsup> می‌گویند که هسته مرکزی داغ و متراکم آن، خورشید اولیه را تشکیل می‌داد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">از ذرات غبار تا سیارات: مراحل ساخت یک منظومه\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>ساخت سیارات درون این قرص گاز و غبار، یک فرآیند تدریجی و گام‌به‌گام بود که میلیون‌ها سال طول کشید. می‌توان آن را به مراحل زیر تقسیم کرد:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"جدول مراحل تشکیل سیارات از سحابی خورشیدی\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">مرحله\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">شرح (مقایسه با یک مثال ملموس)\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نتیجه\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>۱. چسبیدن ذرات\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ذرات ریز غبار درون قرص، برخوردهای آرامی داشتند و به هم می‌چسبیدند. مانند زمانی که گوله‌های پشم‌شیشه را روی یک ژاکت پشمی بغلتانید و پرزها به آن می‌چسبند.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">تشکیل سنگریزه‌ها و سپس تخته‌سنگ‌هایی به اندازه یک خانه.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>۲. تشکیل سیارک‌های کوچک\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">این تخته‌سنگ‌های فضایی (سیارک‌ها\u003Csup>۶\u003C\u002Fsup>) به دلیل جاذبه متقابل، به آرامی یکدیگر را جذب کردند و برخوردهای بزرگتری داشتند که منجر به چسبیدن آن‌ها به هم شد.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">تشکیل اجرامی به قطر چندین کیلومتر به نام \u003Cstrong>«سیاره‌واره»\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>۷\u003C\u002Fsup>.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>۳. رقابت و رشد\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سیاره‌واره‌های بزرگتر، مواد بیشتری را به سمت خود جذب کردند و سریع‌تر رشد کردند. مانند یک گلوله برفی بزرگ که با غلتیدن، برف بیشتری جمع می‌کند و بزرگ و بزرگ‌تر می‌شود.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">شکل‌گیری \u003Cstrong>«جنین سیاره‌ای»\u003C\u002Fstrong> در اندازه قاره‌های زمین امروزی.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>۴. برخوردهای نهایی\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">این جنین‌های سیاره‌ای در نهایت با یکدیگر برخورد کردند و در هم ادغام شدند. برخورد زمین اولیه با یک جنین سیاره‌ای دیگر، منجر به تشکیل کره ماه شد.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">شکل‌گیری \u003Cstrong>سیارات کامل\u003C\u002Fstrong> در مدارهای تقریباً پایدار.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">تاثیر دما بر سرنوشت سیارات: چرا زمین سنگی است اما مشتری گازی؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>یکی از جالب‌ترین بخش‌های داستان سحابی خورشیدی، توضیح تفاوت چشمگیر بین سیارات درونی و بیرونی است. پاسخ این راز، در \u003Cstrong>دمای متفاوت\u003C\u002Fstrong> نواحی مختلف قرص پیش‌سیاره‌ای نهفته است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>در نواحی نزدیک به خورشید اولیه که بسیار داغ بود، تنها موادی که نقطه ذوب بسیار بالایی داشتند (مانند آهن، نیکل و سنگ‌های سیلیکاتی) می‌توانستند جامد بمانند و به هم بچسبند. به همین دلیل، سیارات \u003Cstrong>داخلی (عطارد، زهره، زمین، مریخ)\u003C\u002Fstrong> عمدتاً از سنگ و فلز ساخته شدند و اندازه نسبتاً کوچکی دارند. در مقابل، در فاصله دورتر از خورشید که سردتر بود، علاوه بر سنگ و فلز، مواد فرّار مانند آب، آمونیاک و متان نیز به شکل یخ منجمد می‌شدند. در آن مناطق مواد بسیار بیشتری برای ساخت سیارات در دسترس بود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>سیاره‌واره‌های آن ناحیه ابتدا از مخلوط سنگ و یخ تشکیل شدند، اما وقتی جرم آن‌ها از حد معینی گذشت، جاذبه قوی‌تری پیدا کردند و توانستند حجم عظیمی از گازهای سبک موجود در قرص، یعنی \u003Cstrong>هیدروژن و هلیوم\u003C\u002Fstrong>، را به دام بیندازند و نگه دارند. به این ترتیب \u003Cstrong>غول‌های گازی (مشتری و زحل)\u003C\u002Fstrong> به وجود آمدند. سیارات \u003Cstrong>یخی (اورانوس و نپتون)\u003C\u002Fstrong> که دورتر شکل گرفتند، زمان کمتری برای جمع‌آوری این گازها داشتند و ترکیبی از سنگ، یخ و لایه نازک‌تری از گاز را شامل می‌شوند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>یک نکته کلیدی:\u003C\u002Fstrong> می‌توان گفت سحابی خورشیدی یک \u003Cstrong>«کارخانه سیاره‌سازی»\u003C\u002Fstrong> بود که مواد اولیه یکسانی در اختیار داشت، اما به دلیل تفاوت دما در خط‌های تولید مختلف (مدارهای دور و نزدیک به خورشید)، محصولات نهایی کاملاً متفاوتی—سیارات سنگی و غول‌های گازی—تولید کرد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">یافتن سحابی‌های امروزی: شواهد زنده برای یک نظریه\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>شاید بپرسید چگونه می‌توانیم از وقوع چنین رویدادی در گذشته مطمئن باشیم؟ پاسخ در رصد آسمان امروز نهفته است. اخترشناسان با تلسکوپ‌های قدرتمند، مناطق ستاره‌زایی در کهکشان ما را رصد می‌کنند و \u003Cstrong>سحابی‌ها\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>قرص‌های پیش‌سیاره‌ای\u003C\u002Fstrong> اطراف ستاره‌های جوان را مستقیماً می‌بینند. برای مثال، سحابی شکارچی یک زایشگاه ستاره‌ای فعال است که در آن ستاره‌های جدید متولد می‌شوند. مشاهده این اجرام به ما ثابت می‌کند که فرآیند توصیف شده در فرضیه سحابی، نه تنها برای منظومه ما، بلکه یک پدیده کیهانی رایج است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>به تازگی و در سال \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">2025\u003C\u002Fspan>، یک ابر مولکولی غول‌آسا به نام \u003Cstrong>«ائوس»\u003C\u002Fstrong> در فاصله نسبتاً نزدیک \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">300\u003C\u002Fspan> سال نوری از ما کشف شد. جرم این ابر حدود \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">3400\u003C\u002Fspan> برابر خورشید است و دانشمندان معتقدند می‌تواند در آینده محل تولد ستاره‌ها و احتمالاً منظومه‌های سیاره‌ای جدیدی باشد. این کشف، نمونه‌ای زنده و نزدیک از همان نوع ابری است که روزی منظومه شمسی ما از آن شکل گرفت.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال:\u003C\u002Fstrong> آیا منظومه شمسی از انفجار یک ستاره (ابرنواختر) به وجود آمد؟\r\n\r\n\u003Cp style=\"color: #667085; padding: 0\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> نه دقیقاً. مواد سازنده منظومه شمسی (به جز هیدروژن و هلیوم اولیه) در دل ستاره‌های نسل قبل ساخته و در پایان عمر آن ستاره‌ها، به فضای بین ستاره‌ای پرتاب شده بودند. انفجار یک ابرنواختر نزدیک، احتمالاً فقط محرک اولیه برای فشرده شدن ابر سحابی ما بود. بنابراین ما نه «خروجی» انفجار، بلکه «بازمانده‌ای» از موادی هستیم که در کوره ستاره‌های باستانی ساخته شده‌اند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال:\u003C\u002Fstrong> چرا همه سیارات در یک صفحه مسطح به دور خورشید می‌چرخند؟\r\n\r\n\u003Cp style=\"color: #667085; padding: 0\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> این یکی از مهم‌ترین شاهدان فرضیه سحابی است. زیرا همه آن‌ها از یک قرص مسطح و در حال چرخش از گاز و غبار به نام «قرص پیش‌سیاره‌ای» به وجود آمدند. ذرات درون این قرص در جهت چرخش کلی قرص به دور خورشید اولیه حرکت می‌کردند و هنگام تشکیل سیارات، این جهت حرکت حفظ شد.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال:\u003C\u002Fstrong> آیا می‌توان گفت سحابی خورشیدی دیگر وجود ندارد؟\r\n\r\n\u003Cp style=\"color: #667085; padding: 0\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> بله، تقریباً. بیش از \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">99%\u003C\u002Fspan> از جرم سحابی اولیه یا جذب خورشید شد یا برای ساخت سیارات به کار رفت. بخش بسیار ناچیزی از مواد باقی‌مانده نیز در اجرامی مانند سیارک‌ها، دنباله‌دارها و غبار بین‌سیاره‌ای پراکنده است. می‌توان گفت کارخانه سیاره‌سازی پس از تکمیل محصولاتش، تعطیل شده و مواد اولیه آن تمام شده است!\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>جمع‌بندی:\u003C\u002Fstrong> داستان سحابی خورشیدی، داستان تبدیل آشفتگی به نظم است. یک ابر سرد و وسیع از گاز و غبار، تحت تاثیر جاذبه و قوانین فیزیک، به یک سیستم منظم متشکل از یک ستاره مرکزی و خانواده‌ای از سیارات تبدیل شد. تفاوت دمای نقاط مختلف این صفحه چرخان، سرنوشت نهایی هر سیاره را تعیین کرد و باعث تنوع شگفت‌انگیزی شد که امروز می‌بینیم. درک این فرآیند نه تنها گذشته منظومه خودمان، بلکه سرنوشت بسیاری از جهان‌های دیگر در گوشه و کنار کیهان را برای ما روشن می‌سازد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی و واژه‌نامه\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>۱\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>سحابی خورشیدی (Solar Nebula):\u003C\u002Fstrong> ابر اولیه گاز و غبار که خورشید و منظومه شمسی از آن شکل گرفتند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>۲\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>فرضیه سحابی (Nebular Hypothesis):\u003C\u002Fstrong> نظریه پذیرفته‌شده‌ای که منشأ تشکیل منظومه‌های ستاره‌ای را از ابرهای گاز و غبار (سحابی) می‌داند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>۳\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>ابرنواختر (Supernova):\u003C\u002Fstrong> انفجار عظیم و پایان عمر یک ستاره پرجرم.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>۴\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>جاذبه یا گرانش (Gravity):\u003C\u002Fstrong> نیروی طبیعی‌ای که همه اجرام دارای جرم را به سمت یکدیگر می‌کشد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>۵\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>قرص پیش‌سیاره‌ای (Protoplanetary Disk):\u003C\u002Fstrong> صفحه چرخان و مسطحی از گاز و غبار که حول یک ستاره جوان تشکیل می‌شود و مواد اولیه ساخت سیارات را فراهم می‌کند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>۶\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>سیارک (Asteroid):\u003C\u002Fstrong> اجرام سنگی کوچکی که عمدتاً در کمربندی بین مریخ و مشتری به دور خورشید می‌چرخند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>۷\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>سیاره‌واره (Planetesimal):\u003C\u002Fstrong> اجرام جامد کوچکی در قرص پیش‌سیاره‌ای که از برخورد و چسبیدن ذرات غبار به وجود آمده و سنگ‌بنای اولیه سیارات هستند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 20px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">منشأ منظومه شمسی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">فرضیه سحابی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">قرص پیش سیاره‌ای\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">سیارات سنگی و گازی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">نیروی جاذبه\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[203,204,205],"پایهٔ نهم","علوم نهم","سحابی خورشیدی",301,"2025-12-17 11:41:54","2026-08-24 18:31:42","سحر","شیرزاد","کپسول آموزشی","1404\u002F09\u002F26","18:31 1405\u002F06\u002F2",{"tests":215,"papers":216,"files":217,"questions":218,"exams":219,"tutorials":220,"blogs":221},[],[],[],[],[],[],[222,231,239,247,255,263,271,279,287,295,303,311],{"id":223,"title":224,"cat":199,"pic":225,"up_date":226,"title_url":227,"url":228,"legacy_url":229,"cat_title":211,"update_jalali":230},8189,"فشار در گاز: گازها نیز مانند مایعات فشار وارد می‌کنند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FYtoMF4ovxyLsxr6Nf2ln_200.png","2026-08-28 17:59:40","فشار-در-گاز-گازها-نیز-مانند-مایعات-فشار-وارد-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8189\u002Fفشار-در-گاز-گازها-نیز-مانند-مایعات-فشار-وارد-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8189\u002Fفشار-در-گاز-گازها-نیز-مانند-مایعات-فشار-وارد-میکنند","1405\u002F06\u002F6",{"id":232,"title":233,"cat":199,"pic":234,"up_date":235,"title_url":236,"url":237,"legacy_url":238,"cat_title":211,"update_jalali":230},8190,"ستون هوا: لایه‌ای از هوا روی سطح زمین که باعث ایجاد فشار هوا می‌شود.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FYvg6GeicjWBtv18z5Pbq_200.png","2026-08-28 17:56:28","ستون-هوا-لایهای-از-هوا-روی-سطح-زمین-که-باعث-ایجاد-فشار-هوا-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8190\u002Fستون-هوا-لایهای-از-هوا-روی-سطح-زمین-که-باعث-ایجاد-فشار-هوا-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8190\u002Fستون-هوا-لایهای-از-هوا-روی-سطح-زمین-که-باعث-ایجاد-فشار-هوا-میشود",{"id":240,"title":241,"cat":199,"pic":242,"up_date":243,"title_url":244,"url":245,"legacy_url":246,"cat_title":211,"update_jalali":230},8191,"کاهش فشار هوا: پدیده‌ای که در ارتفاعات رخ می‌دهد.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fp2cirvio7x1mYqmherYx_200.png","2026-08-28 17:53:08","کاهش-فشار-هوا-پدیدهای-که-در-ارتفاعات-رخ-میدهد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8191\u002Fکاهش-فشار-هوا-پدیدهای-که-در-ارتفاعات-رخ-میدهد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8191\u002Fکاهش-فشار-هوا-پدیدهای-که-در-ارتفاعات-رخ-میدهد",{"id":248,"title":249,"cat":199,"pic":250,"up_date":251,"title_url":252,"url":253,"legacy_url":254,"cat_title":211,"update_jalali":230},8144,"نوع آب‌وهوای گذشته: شرایط آب‌وهوایی که از طریق مطالعه فسیل‌ها قابل تشخیص است.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F6v6IA0Q7U6d79iE2Zat5_200.png","2026-08-28 17:48:18","نوع-آبوهوای-گذشته-شرایط-آبوهوایی-که-از-طریق-مطالعه-فسیلها-قابل-تشخیص-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8144\u002Fنوع-آبوهوای-گذشته-شرایط-آبوهوایی-که-از-طریق-مطالعه-فسیلها-قابل-تشخیص-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8144\u002Fنوع-آبوهوای-گذشته-شرایط-آبوهوایی-که-از-طریق-مطالعه-فسیلها-قابل-تشخیص-است",{"id":256,"title":257,"cat":199,"pic":258,"up_date":259,"title_url":260,"url":261,"legacy_url":262,"cat_title":211,"update_jalali":230},8145,"سنگ تبخیری: سنگی مانند گچ یا نمک که در محیط خشک و گرم تشکیل می‌شود.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FHojwwzUPv6QVHQUGNhVx_200.png","2026-08-28 17:45:22","سنگ-تبخیری-سنگی-مانند-گچ-یا-نمک-که-در-محیط-خشک-و-گرم-تشکیل-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8145\u002Fسنگ-تبخیری-سنگی-مانند-گچ-یا-نمک-که-در-محیط-خشک-و-گرم-تشکیل-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8145\u002Fسنگ-تبخیری-سنگی-مانند-گچ-یا-نمک-که-در-محیط-خشک-و-گرم-تشکیل-میشود",{"id":264,"title":265,"cat":199,"pic":266,"up_date":267,"title_url":268,"url":269,"legacy_url":270,"cat_title":211,"update_jalali":230},8147,"فسیل مرجان: فسیلی که نشان‌دهنده محیط کم‌عمق و گرم دریایی در گذشته است.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FgitOhEpsHdQJjb2s1yIz_200.png","2026-08-28 17:42:19","فسیل-مرجان-فسیلی-که-نشاندهنده-محیط-کمعمق-و-گرم-دریایی-در-گذشته-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8147\u002Fفسیل-مرجان-فسیلی-که-نشاندهنده-محیط-کمعمق-و-گرم-دریایی-در-گذشته-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8147\u002Fفسیل-مرجان-فسیلی-که-نشاندهنده-محیط-کمعمق-و-گرم-دریایی-در-گذشته-است",{"id":272,"title":273,"cat":199,"pic":274,"up_date":275,"title_url":276,"url":277,"legacy_url":278,"cat_title":211,"update_jalali":230},8149,"اصل «حال، کلیدی برای گذشته است»: استفاده از فرایندهای امروزی برای درک گذشته زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FfAn3EqDGg64VJKlaOra8_200.png","2026-08-28 17:40:00","اصل-حال-کلیدی-برای-گذشته-است-استفاده-از-فرایندهای-امروزی-برای-درک-گذشته-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8149\u002Fاصل-حال-کلیدی-برای-گذشته-است-استفاده-از-فرایندهای-امروزی-برای-درک-گذشته-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8149\u002Fاصل-حال-کلیدی-برای-گذشته-است-استفاده-از-فرایندهای-امروزی-برای-درک-گذشته-زمین",{"id":280,"title":281,"cat":199,"pic":282,"up_date":283,"title_url":284,"url":285,"legacy_url":286,"cat_title":211,"update_jalali":230},8151,"فشار: مقدار نیروی وارد بر واحد سطح","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FecP1TmRYzMiQCv2LwYzt_200.png","2026-08-28 17:37:09","فشار-مقدار-نیروی-وارد-بر-واحد-سطح","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8151\u002Fفشار-مقدار-نیروی-وارد-بر-واحد-سطح","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8151\u002Fفشار-مقدار-نیروی-وارد-بر-واحد-سطح",{"id":288,"title":289,"cat":199,"pic":290,"up_date":291,"title_url":292,"url":293,"legacy_url":294,"cat_title":211,"update_jalali":230},8153,"یکای فشار: پاسکال، برابر با یک نیوتون بر متر مربع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F2NsVzv3kyR0PIGUsb9Z1_200.png","2026-08-28 17:28:59","یکای-فشار-پاسکال-برابر-با-یک-نیوتون-بر-متر-مربع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8153\u002Fیکای-فشار-پاسکال-برابر-با-یک-نیوتون-بر-متر-مربع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8153\u002Fیکای-فشار-پاسکال-برابر-با-یک-نیوتون-بر-متر-مربع",{"id":296,"title":297,"cat":199,"pic":298,"up_date":299,"title_url":300,"url":301,"legacy_url":302,"cat_title":211,"update_jalali":230},8154,"تأثیر سطح بر فشار: کاهش سطح → افزایش فشار، افزایش سطح → کاهش فشار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F6gpdXme8ApQxPIdOoXlJ_200.png","2026-08-28 17:25:04","تأثیر-سطح-بر-فشار-کاهش-سطح-افزایش-فشار-افزایش-سطح-کاهش-فشار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8154\u002Fتأثیر-سطح-بر-فشار-کاهش-سطح-افزایش-فشار-افزایش-سطح-کاهش-فشار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8154\u002Fتأثیر-سطح-بر-فشار-کاهش-سطح-افزایش-فشار-افزایش-سطح-کاهش-فشار",{"id":304,"title":305,"cat":199,"pic":306,"up_date":307,"title_url":308,"url":309,"legacy_url":310,"cat_title":211,"update_jalali":230},8156,"نیروی وارد بر سطح: نیرویی مانند وزن که باعث ایجاد فشار می‌شود.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FvkYgd3getQ0Jwnu9mrhK_200.png","2026-08-28 17:21:34","نیروی-وارد-بر-سطح-نیرویی-مانند-وزن-که-باعث-ایجاد-فشار-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8156\u002Fنیروی-وارد-بر-سطح-نیرویی-مانند-وزن-که-باعث-ایجاد-فشار-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8156\u002Fنیروی-وارد-بر-سطح-نیرویی-مانند-وزن-که-باعث-ایجاد-فشار-میشود",{"id":312,"title":313,"cat":199,"pic":314,"up_date":315,"title_url":316,"url":317,"legacy_url":318,"cat_title":211,"update_jalali":230},8158,"چوب‌اسکی: وسیله‌ای که با افزایش سطح تماس، فشار وارد بر برف را کم می‌کند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fw2hplC076oj33wBiMzFc_200.png","2026-08-28 17:17:40","چوباسکی-وسیلهای-که-با-افزایش-سطح-تماس-فشار-وارد-بر-برف-را-کم-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8158\u002Fچوباسکی-وسیلهای-که-با-افزایش-سطح-تماس-فشار-وارد-بر-برف-را-کم-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8158\u002Fچوباسکی-وسیلهای-که-با-افزایش-سطح-تماس-فشار-وارد-بر-برف-را-کم-میکند"]