[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"categoryMenus":3,"blogPost-8089":193,"$fMiy_XEoPX1ZWZVuYIjAwADWcol587XJ9xTtHDR6qIwM":216},{"status":4,"data":5},1,[6,46,106,124,144],{"id":4,"title":7,"list_order":4,"items":8},"آشنایی",[9,15,19,23,30,34,38,42],{"id":10,"link":11,"type":12,"slug":13,"title":14},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content",null,"قوانین و مقررات",{"id":16,"link":17,"type":12,"slug":13,"title":18},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":20,"link":21,"type":12,"slug":13,"title":22},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":24,"link":25,"type":26,"slug":27,"handler":28,"title":29},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":31,"link":32,"type":12,"slug":13,"title":33},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":35,"link":36,"type":12,"slug":13,"title":37},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":39,"link":40,"type":12,"slug":13,"title":41},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":43,"link":44,"type":12,"slug":13,"title":45},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":47,"title":48,"list_order":4,"items":49},2,"المپیادها",[50,54,58,62,66,70,74,78,82,86,90,94,98,102],{"id":51,"link":52,"type":12,"slug":13,"title":53},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":55,"link":56,"type":12,"slug":13,"title":57},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":59,"link":60,"type":12,"slug":13,"title":61},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":63,"link":64,"type":12,"slug":13,"title":65},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":67,"link":68,"type":12,"slug":13,"title":69},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":71,"link":72,"type":12,"slug":13,"title":73},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":75,"link":76,"type":12,"slug":13,"title":77},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":79,"link":80,"type":12,"slug":13,"title":81},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":83,"link":84,"type":12,"slug":13,"title":85},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":87,"link":88,"type":12,"slug":13,"title":89},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":91,"link":92,"type":12,"slug":13,"title":93},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":95,"link":96,"type":12,"slug":13,"title":97},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":99,"link":100,"type":12,"slug":13,"title":101},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":103,"link":104,"type":12,"slug":13,"title":105},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":107,"title":108,"list_order":4,"items":109},3,"نمونه و تیزهوشان",[110,114,119],{"id":111,"link":112,"type":12,"slug":13,"title":113},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":115,"link":116,"type":26,"slug":117,"handler":117,"title":118},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":120,"link":121,"type":26,"slug":122,"handler":122,"title":123},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":125,"title":126,"list_order":4,"items":127},7,"کتابهای درسی",[128,132,136,140],{"id":129,"link":130,"type":12,"slug":13,"title":131},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":133,"link":134,"type":12,"slug":13,"title":135},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":137,"link":138,"type":12,"slug":13,"title":139},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":141,"link":142,"type":12,"slug":13,"title":143},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":10,"title":145,"list_order":10,"items":146},"پیشنهاد ویژه",[147,152,157,162,167,172,177,181,185,189],{"id":148,"link":149,"type":26,"slug":150,"handler":150,"title":151},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":153,"link":154,"type":26,"slug":155,"handler":155,"title":156},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":158,"link":159,"type":26,"slug":160,"handler":160,"title":161},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":163,"link":164,"type":26,"slug":165,"handler":165,"title":166},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":168,"link":169,"type":26,"slug":170,"handler":170,"title":171},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":173,"link":174,"type":12,"slug":175,"title":176},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":178,"link":179,"type":12,"slug":13,"title":180},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":182,"link":183,"type":12,"slug":13,"title":184},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":186,"link":187,"type":12,"slug":13,"title":188},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":190,"link":191,"type":12,"slug":13,"title":192},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":194,"section":178,"base":195,"course":196,"lesson":197,"title":198,"cat":199,"pic":200,"info_graphic":13,"podcast":13,"body":201,"tags":202,"metadata":13,"featured":207,"status":4,"views":208,"subdate":209,"up_date":210,"first_name":211,"last_name":212,"avatar":13,"cat_title":213,"subdate_jalali":214,"update_jalali":215},8089,1170,1182,4923,"گذار: تغییر الکترون بین ترازهای انرژی",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FNqY1Xl34K1hExUhxOsWw_800.png","\u003Cdiv aria-label=\"گذار (Transition): تغییر الکترون بین ترازهای انرژی\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">گذار: سفری کوانتومی در دنیای اتم‌ها\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">آشنایی با مفهوم پایه‌ای تغییر انرژی الکترون‌ها در اتم و نقش آن در پدیده‌های اطراف ما\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>خلاصه:\u003C\u002Fstrong> این مقاله به توضیح مفهوم بنیادی \u003Cstrong>گذار\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\"> (Transition)\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fstrong> در دنیای اتم‌ها می‌پردازد. منظور از گذار، پرش الکترون بین ترازهای \u003Cstrong>انرژی\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\"> (Energy Levels)\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fstrong> مختلف در اطراف هسته است. این پدیده که بر اساس نظریه \u003Cstrong>کوانتومی\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\"> (Quantum Theory)\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fstrong> توضیح داده می‌شود، منشاء بسیاری از پدیده‌های آشنا مانند نور لامپ، رنگ شعله و حتی نحوه کار لیزر است. در این مقاله به زبان ساده، با اصول این اتفاق، انواع آن و مثال‌های ملموس از دنیای اطراف آشنا می‌شویم.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">اتم، خانه چند طبقه الکترون‌ها\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>برای درک گذار، ابتدا باید ساختار اتم را بشناسیم. اتم از یک هسته با بار مثبت و الکترون‌هایی با بار منفی تشکیل شده که به دور هسته می‌چرخند. برخلاف تصور قدیمی، الکترون‌ها نمی‌توانند در هر فاصله‌ای از هسته قرار گیرند. آن‌ها فقط مجاز به اشغال مسیرها یا \u003Cem>ترازهای انرژی\u003C\u002Fem> مشخصی هستند. این ترازها مانند پله‌های یک نردبان یا طبقات یک ساختمان هستند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>هر تراز انرژی عددی مخصوص به خود دارد (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$n=1, 2, 3, ...$\u003C\u002Fspan>). تراز اول (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$n=1$\u003C\u002Fspan>) نزدیک‌ترین و پایدارترین طبقه به هسته است و انرژی الکترون در آن کمترین مقدار ممکن است. هرچه شماره تراز بالاتر رود (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$n=2, 3, ...$\u003C\u002Fspan>)، فاصله الکترون از هسته بیشتر و انرژی آن بیشتر می‌شود. الکترون ترجیح می‌دهد در پایین‌ترین تراز ممکن (حالت \u003Cstrong>پایه\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\"> (Ground State)\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fstrong>) قرار گیرد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>نکته کلیدی:\u003C\u002Fstrong> الکترون نمی‌تواند بین این ترازهای انرژی \u003Cem>آرام آرام\u003C\u002Fem> حرکت کند. یا باید روی یک پله بماند، یا یک‌باره به پله دیگر \u003Cstrong>بپرد\u003C\u002Fstrong>. این پرش ناگهانی را \u003Cstrong>گذار\u003C\u002Fstrong> می‌نامیم.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">انرژی؛ بلیط سفر الکترون\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>یک الکترون چگونه از طبقه پایین به طبقه بالا می‌رود؟ برای این کار به انرژی نیاز دارد، درست مانند اینکه برای بالا رفتن از پله‌ها انرژی مصرف می‌کنید. این انرژی می‌تواند به شکل‌های مختلفی به اتم داده شود، مثلاً:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cul>\r\n \u003Cli>گرما (مثلاً حرارت دادن به یک قطعه فلز).\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>برخورد با الکترون‌های پرانرژی دیگر.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>جذب یک \u003Cstrong>فوتون\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\"> (Photon)\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fstrong> از نور.\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Ful>\r\n\r\n\u003Cp>وقتی الکترون انرژی کافی را جذب کند، به تراز بالاتر منتقل می‌شود. به این حالت، حالت \u003Cstrong>برانگیخته\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\"> (Excited State)\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fstrong> می‌گویند. اما این وضعیت ناپایدار است؛ مانند توپی که روی بلندی قرار گرفته و تمایل به افتادن دارد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"مقایسه حالت‌های مختلف الکترون\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">وضعیت الکترون\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">تراز انرژی\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">پایداری\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">اقدام لازم برای تغییر\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">حالت پایه\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\"> (Ground State)\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">پایین‌ترین تراز (مثلاً \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$n=1$\u003C\u002Fspan>)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong style=\"background: #dcfce7; border-radius: 999px; color: #166534; font-size: 12px; font-weight: 700; line-height: 1; padding: 2px 8px; vertical-align: baseline\">بسیار پایدار\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">جذب انرژی\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">حالت برانگیخته\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\"> (Excited State)\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ترازهای بالاتر (مثلاً \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$n=2, 3, ...$\u003C\u002Fspan>)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong style=\"background: #fee2e2; border-radius: 999px; color: #991b1b; font-size: 12px; font-weight: 700; line-height: 1; padding: 2px 8px; vertical-align: baseline\">ناپایدار\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">گسیل انرژی و بازگشت\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">نور؛ کارت پرواز الکترون‌های بازگشتی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>الکترون در تراز برانگیخته نمی‌تواند زیاد دوام بیاورد و معمولاً در زمانی بسیار کوتاه (مثلاً یک میلیاردم ثانیه) به تراز پایین‌تر برمی‌گردد. در این بازگشت، انرژی مازادی که قبلاً جذب کرده بود را باید پس بدهد. این انرژی به صورت یک بسته کوچک انرژی به نام \u003Cstrong>فوتون\u003C\u002Fstrong> آزاد می‌شود. فوتون در واقع یک ذره نور است!\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>رابطه این گذار و نور بسیار جالب است: مقدار انرژی فوتون آزاد شده، دقیقاً برابر است با اختلاف انرژی بین دو تراز مبدأ و مقصد. اگر این اختلاف انرژی زیاد باشد، فوتون دارای انرژی بالا و طول موج کوتاه (مثلاً نور آبی یا فرابنفش) تولید می‌کند. اگر اختلاف انرژی کم باشد، فوتون دارای انرژی پایین و طول موج بلند (مثلاً نور قرمز یا مادون قرمز) تولید می‌کند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>این رابطه را می‌توان با فرمول معروف \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$E = h \\nu$\u003C\u002Fspan> نشان داد. در این فرمول، \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$E$\u003C\u002Fspan> انرژی فوتون، \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$h$\u003C\u002Fspan> ثابت پلانک\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\"> (Planck's Constant)\u003C\u002Fspan> و \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$\\nu$\u003C\u002Fspan> بسامد نور است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">از شعله شمع تا صفحه نمایش؛ گذار در عمل\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>حالا ببینیم این مفهوم انتزاعی چگونه در زندگی روزمره خودنمایی می‌کند:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>۱. رنگ شعله و آتش‌بازی:\u003C\u002Fstrong> وقتی نمک طعام (کلرید سدیم) را در شعله می‌پاشید، رنگ زرد درخشان می‌بینید. این رنگ ناشی از گذار الکترون‌های اتم سدیم است. الکترون‌های سدیم با جذب انرژی حرارت، برانگیخته می‌شوند و هنگام بازگشت به حالت پایه، فوتون‌های زردرنگ گسیل می‌کنند. هر عنصر شیمیایی به دلیل ساختار منحصر به فرد ترازهای انرژی خود، مجموعه خاصی از گذارها و در نتیجه رنگ‌های خاصی تولید می‌کند. این اصل اساس \u003Cstrong>طیف‌نمایی\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\"> (Spectroscopy)\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fstrong> برای شناسایی عناصر است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>۲. لامپ‌های نئون و الئیدی\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\"> (LED)\u003C\u002Fspan>:\u003C\u002Fstrong> در لامپ نئون، گاز نئون داخل لوله با الکتریسیته برانگیخته می‌شود. گذار الکترون‌های نئون نور قرمز-نارنجی تولید می‌کند. در الئیدی، گذار الکترون‌ها در نیمه‌هادی‌ها اتفاق می‌افتد و با تغییر مواد تشکیل‌دهنده، رنگ نور خروجی کنترل می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>۳. لیزر\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\"> (Laser)\u003C\u002Fspan>:\u003C\u002Fstrong> لیزر نمونه پیشرفته و کنترل‌شده‌ای از پدیده گذار است. در لیزر، با روشی خاص، تعداد زیادی از اتم‌ها را در حالت برانگیخته قرار می‌دهند (جمعیت وارون). سپس با تحریک، همه آن‌ها به صورت هماهنگ و در یک جهت خاص گذار انجام داده و فوتون‌های کاملاً یکسان گسیل می‌کنند. نتیجه، پرتوی نوری بسیار متمرکز و تک‌رنگ است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال ۱:\u003C\u002Fstrong> آیا الکترون هنگام گذار، مسیر فیزیکی را در فضای بین ترازها طی می‌کند؟\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> خیر. بر اساس فیزیک کوانتوم، الکترون یک ذره نقطه‌ای نیست که از نقطه A به نقطه B پرواز کند. گذار یک تغییر ناگهانی و گسسته در \u003Cem>حالت\u003C\u002Fem> الکترون است. الکترون در یک لحظه در تراز پایین است و در لحظه بعد، پس از جذب یا گسیل فوتون، در تراز جدید حضور دارد. به آن فکر کنید که یک تصویر ناگهان جایگزین تصویر دیگر شود، نه اینکه به آرامی تغییر شکل دهد.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال ۲:\u003C\u002Fstrong> چرا همه گذارها منجر به دیدن نور مرئی نمی‌شوند؟\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> زیرا چشم انسان فقط به محدوده کوچکی از کل طیف انرژی الکترومغناطیس حساس است. اختلاف انرژی بین بسیاری از ترازها می‌تواند خیلی زیاد (تولید پرتو ایکس یا فرابنفش) یا خیلی کم (تولید امواج مادون قرمز یا رادیویی) باشد. برای مثال، گرمایی که از یک رادیاتور حس می‌کنید، ناشی از گذارهایی است که فوتون‌های مادون قرمز گسیل می‌کنند، نه نور مرئی.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال ۳:\u003C\u002Fstrong> آیا الکترون همیشه فقط به تراز پایین‌تر مجاور برمی‌گردد؟\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> نه لزوماً. الکترون می‌تواند از یک تراز برانگیخته بالا، مستقیماً به حالت پایه برگردد (یک پرش بزرگ) یا اینکه ابتدا به یک تراز میانی و سپس به پایه گذار کند (چند پرش کوچک). هر مسیر ممکن است، به شرطی که انرژی کل حفظ شود. در مسیر چندپرشه، چند فوتون با انرژی‌های مختلف (معمولاً کمتر) گسیل می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>جمع‌بندی:\u003C\u002Fstrong> پدیده \u003Cstrong>گذار\u003C\u002Fstrong>، مفهومی کلیدی برای درک رفتار اتم‌ها و ارتباط آن با جهان نور و انرژی است. الکترون با \u003Cstrong>جذب انرژی\u003C\u002Fstrong> به تراز بالاتر می‌رود (حالت برانگیخته) و با \u003Cstrong>گسیل انرژی\u003C\u002Fstrong> (اغلب به صورت فوتون نور) به تراز پایین‌تر بازمی‌گردد. این مکانیسم ساده اما قدرتمند، توضیح‌دهنده طیف گسترده‌ای از پدیده‌ها، از رنگ زیبای آتش‌بازی گرفته تا فناوری پیشرفته لیزر و صفحه نمایش الئیدی است. درک این اصل، دریچه‌ای به دنیای شگفت‌انگیز فیزیک کوانتوم و کاربردهای بی‌شمار آن می‌گشاید.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>1\u003C\u002Fsup> گذار (Transition): تغییر ناگهانی و گسسته یک سیستم کوانتومی (مانند الکترون در اتم) از یک حالت انرژی به حالت دیگر.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> تراز انرژی (Energy Level): سطوح مجاز و گسسته انرژی که یک الکترون در یک اتم می‌تواند داشته باشد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>3\u003C\u002Fsup> کوانتومی (Quantum): مربوط به نظریه‌ای که رفتار ماده و انرژی را در مقیاس اتمی و زیراتمی توصیف می‌کند و بر پایه واحدهای گسسته (کوانتا) است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>4\u003C\u002Fsup> حالت پایه (Ground State): پایدارترین حالت یک سیستم کوانتومی که در آن کمترین انرژی ممکن را دارد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>5\u003C\u002Fsup> فوتون (Photon): ذره بنیادی و حامل نیروی الکترومغناطیس، که به عنوان بسته‌ای گسسته از انرژی نور در نظر گرفته می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>6\u003C\u002Fsup> حالت برانگیخته (Excited State): حالتی از یک سیستم کوانتومی که انرژی آن از حالت پایه بیشتر است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>7\u003C\u002Fsup> ثابت پلانک (Planck's Constant): ثابت بنیادی در فیزیک کوانتوم با نماد \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$h$\u003C\u002Fspan> که ارتباط بین انرژی یک فوتون و بسامد موج الکترومغناطیسی را برقرار می‌کند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>8\u003C\u002Fsup> طیف‌نمایی (Spectroscopy): مطالعه برهمکنش بین ماده و تابش الکترومغناطیس برای آنالیز و شناسایی مواد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>9\u003C\u002Fsup> الئیدی (LED): دیود نورافشان، وسیله‌ای نیمه‌هادی که با گذار الکترون‌ها در ناحیه پی‌ن-‌جونکشن، نور تولید می‌کند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>10\u003C\u002Fsup> لیزر (Laser): وسیله‌ای که نور را از طریق فرآیند گسیل تابش برانگیخته تقویت می‌کند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 20px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">گذار الکترونی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">تراز انرژی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">فوتون و نور\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">طیف‌نمایی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">لیزر\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[203,204,205,206],"گذار","Transition","فیزیک دوازدهم","پایه دوازدهم",0,231,"2025-12-14 13:28:50","2026-09-13 11:09:36","ندا","بنی هاشمی","کپسول آموزشی","1404\u002F09\u002F23","11:09 1405\u002F06\u002F22",{"tests":217,"papers":218,"files":219,"questions":220,"exams":221,"tutorials":222,"blogs":223},[],[],[],[],[],[],[224,233,241,251,259,267,275,283,291,299,307,315],{"id":225,"title":226,"cat":199,"pic":227,"up_date":228,"title_url":229,"url":230,"legacy_url":231,"cat_title":213,"update_jalali":232},7826,"بسامد زاوىه اى: سرعت زاویه‌ای نوسان بر حسب رادیان بر ثانیه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FAy3iZjfAyXAfQUl7doIf_200.png","2026-08-17 17:37:46","بسامد-زاوىه-اى-سرعت-زاویهای-نوسان-بر-حسب-رادیان-بر-ثانیه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7826\u002Fبسامد-زاوىه-اى-سرعت-زاویهای-نوسان-بر-حسب-رادیان-بر-ثانیه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7826\u002Fبسامد-زاوىه-اى-سرعت-زاویهای-نوسان-بر-حسب-رادیان-بر-ثانیه","1405\u002F05\u002F26",{"id":234,"title":235,"cat":199,"pic":236,"up_date":237,"title_url":238,"url":239,"legacy_url":240,"cat_title":213,"update_jalali":232},7950,"طیف اتمى: خطوط نشر یا جذب مشخصه اتم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F86yvKw7eTH5f6N4qka5Q_200.png","2026-08-17 17:35:32","طیف-اتمى-خطوط-نشر-یا-جذب-مشخصه-اتم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7950\u002Fطیف-اتمى-خطوط-نشر-یا-جذب-مشخصه-اتم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7950\u002Fطیف-اتمى-خطوط-نشر-یا-جذب-مشخصه-اتم",{"id":242,"title":243,"cat":137,"pic":244,"up_date":245,"title_url":246,"url":247,"legacy_url":248,"cat_title":249,"update_jalali":250},12004,"برنامه امتحان نهایی خرداد ماه 1405 یازدهم و دوازدهم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FPMfRDeny8ym1kQiC3qFu_200.png","2026-09-13 10:57:40","برنامه-امتحان-نهایی-خرداد-ماه-1405-یازدهم-و-دوازدهم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F12004\u002Fبرنامه-امتحان-نهایی-خرداد-ماه-1405-یازدهم-و-دوازدهم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F12004\u002Fبرنامه-امتحان-نهایی-خرداد-ماه-1405-یازدهم-و-دوازدهم","اخبار آموزش و پرورش","1405\u002F06\u002F22",{"id":252,"title":253,"cat":199,"pic":254,"up_date":255,"title_url":256,"url":257,"legacy_url":258,"cat_title":213,"update_jalali":250},13014,"درستی گزاره (صدق): حالتی که گزاره صحیح باشد.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FtIfY5hTDq9uklTTwE2rz_200.png","2026-09-13 10:37:04","درستی-گزاره-صدق-حالتی-که-گزاره-صحیح-باشد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F13014\u002Fدرستی-گزاره-صدق-حالتی-که-گزاره-صحیح-باشد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F13014\u002Fدرستی-گزاره-صدق-حالتی-که-گزاره-صحیح-باشد",{"id":260,"title":261,"cat":199,"pic":262,"up_date":263,"title_url":264,"url":265,"legacy_url":266,"cat_title":213,"update_jalali":250},13015,"نادرستی گزاره (کذب): حالتی که گزاره غلط باشد.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FnC9NHaQyPaFx8KyaBbY5_200.png","2026-09-13 10:33:13","نادرستی-گزاره-کذب-حالتی-که-گزاره-غلط-باشد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F13015\u002Fنادرستی-گزاره-کذب-حالتی-که-گزاره-غلط-باشد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F13015\u002Fنادرستی-گزاره-کذب-حالتی-که-گزاره-غلط-باشد",{"id":268,"title":269,"cat":199,"pic":270,"up_date":271,"title_url":272,"url":273,"legacy_url":274,"cat_title":213,"update_jalali":250},13016,"مثال نقض: نمونه‌ای که یک گزاره کلی را رد می‌کند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F9ZxXQUD1UrewPoWG9MEa_200.png","2026-09-13 10:30:53","مثال-نقض-نمونهای-که-یک-گزاره-کلی-را-رد-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F13016\u002Fمثال-نقض-نمونهای-که-یک-گزاره-کلی-را-رد-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F13016\u002Fمثال-نقض-نمونهای-که-یک-گزاره-کلی-را-رد-میکند",{"id":276,"title":277,"cat":199,"pic":278,"up_date":279,"title_url":280,"url":281,"legacy_url":282,"cat_title":213,"update_jalali":250},13017,"حکم کلی: گزاره‌ای که برای همه حالت‌ها ادعا دارد.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FEP0GI5qQsu3th91qXnY3_200.png","2026-09-13 10:28:33","حکم-کلی-گزارهای-که-برای-همه-حالتها-ادعا-دارد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F13017\u002Fحکم-کلی-گزارهای-که-برای-همه-حالتها-ادعا-دارد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F13017\u002Fحکم-کلی-گزارهای-که-برای-همه-حالتها-ادعا-دارد",{"id":284,"title":285,"cat":199,"pic":286,"up_date":287,"title_url":288,"url":289,"legacy_url":290,"cat_title":213,"update_jalali":250},13018,"اثبات مستقیم: اثباتی که از فرض به نتیجه به‌صورت مستقیم می‌رسد.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FDABIp6WAehXkKXsSG9FX_200.png","2026-09-13 10:24:30","اثبات-مستقیم-اثباتی-که-از-فرض-به-نتیجه-بهصورت-مستقیم-میرسد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F13018\u002Fاثبات-مستقیم-اثباتی-که-از-فرض-به-نتیجه-بهصورت-مستقیم-میرسد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F13018\u002Fاثبات-مستقیم-اثباتی-که-از-فرض-به-نتیجه-بهصورت-مستقیم-میرسد",{"id":292,"title":293,"cat":199,"pic":294,"up_date":295,"title_url":296,"url":297,"legacy_url":298,"cat_title":213,"update_jalali":250},13019,"اعداد متوالی: اعدادی که پشت‌سرهم با فاصله ۱ قرار دارند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FMQxKxC1tfajqKjaX6rsG_200.png","2026-09-13 10:21:49","اعداد-متوالی-اعدادی-که-پشتسرهم-با-فاصله-۱-قرار-دارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F13019\u002Fاعداد-متوالی-اعدادی-که-پشتسرهم-با-فاصله-۱-قرار-دارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F13019\u002Fاعداد-متوالی-اعدادی-که-پشتسرهم-با-فاصله-۱-قرار-دارند",{"id":300,"title":301,"cat":199,"pic":302,"up_date":303,"title_url":304,"url":305,"legacy_url":306,"cat_title":213,"update_jalali":250},13020,"اثبات با بررسی همه حالت‌های ممکن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FVXnKVCXmXgkUVE32J59s_200.png","2026-09-13 10:19:40","اثبات-با-بررسی-همه-حالتهای-ممکن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F13020\u002Fاثبات-با-بررسی-همه-حالتهای-ممکن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F13020\u002Fاثبات-با-بررسی-همه-حالتهای-ممکن",{"id":308,"title":309,"cat":199,"pic":310,"up_date":311,"title_url":312,"url":313,"legacy_url":314,"cat_title":213,"update_jalali":250},13021,"گزاره شرطی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FCybtTp6I2uiF6cc7dz25_200.png","2026-09-13 10:16:51","گزاره-شرطی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F13021\u002Fگزاره-شرطی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F13021\u002Fگزاره-شرطی",{"id":316,"title":317,"cat":199,"pic":318,"up_date":319,"title_url":320,"url":321,"legacy_url":322,"cat_title":213,"update_jalali":250},13022,"هم‌ارزی منطقی: داشتن ارزش منطقی یکسان بین دو گزاره","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FGYn2mG9hAqsZs8tfDydF_200.png","2026-09-13 10:14:05","همارزی-منطقی-داشتن-ارزش-منطقی-یکسان-بین-دو-گزاره","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F13022\u002Fهمارزی-منطقی-داشتن-ارزش-منطقی-یکسان-بین-دو-گزاره","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F13022\u002Fهمارزی-منطقی-داشتن-ارزش-منطقی-یکسان-بین-دو-گزاره"]