[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"categoryMenus":3,"blogPost-7547":193,"$fYD__7XPj7tCveOyXLqRBgYKPAK5AAlbjDWg-gVpVXoM":216},{"status":4,"data":5},1,[6,46,106,124,144],{"id":4,"title":7,"list_order":4,"items":8},"آشنایی",[9,15,19,23,30,34,38,42],{"id":10,"link":11,"type":12,"slug":13,"title":14},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content",null,"قوانین و مقررات",{"id":16,"link":17,"type":12,"slug":13,"title":18},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":20,"link":21,"type":12,"slug":13,"title":22},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":24,"link":25,"type":26,"slug":27,"handler":28,"title":29},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":31,"link":32,"type":12,"slug":13,"title":33},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":35,"link":36,"type":12,"slug":13,"title":37},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":39,"link":40,"type":12,"slug":13,"title":41},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":43,"link":44,"type":12,"slug":13,"title":45},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":47,"title":48,"list_order":4,"items":49},2,"المپیادها",[50,54,58,62,66,70,74,78,82,86,90,94,98,102],{"id":51,"link":52,"type":12,"slug":13,"title":53},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":55,"link":56,"type":12,"slug":13,"title":57},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":59,"link":60,"type":12,"slug":13,"title":61},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":63,"link":64,"type":12,"slug":13,"title":65},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":67,"link":68,"type":12,"slug":13,"title":69},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":71,"link":72,"type":12,"slug":13,"title":73},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":75,"link":76,"type":12,"slug":13,"title":77},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":79,"link":80,"type":12,"slug":13,"title":81},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":83,"link":84,"type":12,"slug":13,"title":85},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":87,"link":88,"type":12,"slug":13,"title":89},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":91,"link":92,"type":12,"slug":13,"title":93},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":95,"link":96,"type":12,"slug":13,"title":97},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":99,"link":100,"type":12,"slug":13,"title":101},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":103,"link":104,"type":12,"slug":13,"title":105},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":107,"title":108,"list_order":4,"items":109},3,"نمونه و تیزهوشان",[110,114,119],{"id":111,"link":112,"type":12,"slug":13,"title":113},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":115,"link":116,"type":26,"slug":117,"handler":117,"title":118},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":120,"link":121,"type":26,"slug":122,"handler":122,"title":123},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":125,"title":126,"list_order":4,"items":127},7,"کتابهای درسی",[128,132,136,140],{"id":129,"link":130,"type":12,"slug":13,"title":131},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":133,"link":134,"type":12,"slug":13,"title":135},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":137,"link":138,"type":12,"slug":13,"title":139},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":141,"link":142,"type":12,"slug":13,"title":143},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":10,"title":145,"list_order":10,"items":146},"پیشنهاد ویژه",[147,152,157,162,167,172,177,181,185,189],{"id":148,"link":149,"type":26,"slug":150,"handler":150,"title":151},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":153,"link":154,"type":26,"slug":155,"handler":155,"title":156},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":158,"link":159,"type":26,"slug":160,"handler":160,"title":161},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":163,"link":164,"type":26,"slug":165,"handler":165,"title":166},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":168,"link":169,"type":26,"slug":170,"handler":170,"title":171},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":173,"link":174,"type":12,"slug":175,"title":176},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":178,"link":179,"type":12,"slug":13,"title":180},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":182,"link":183,"type":12,"slug":13,"title":184},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":186,"link":187,"type":12,"slug":13,"title":188},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":190,"link":191,"type":12,"slug":13,"title":192},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":194,"section":178,"base":195,"course":196,"lesson":197,"title":198,"cat":199,"pic":200,"info_graphic":13,"podcast":13,"body":201,"tags":202,"metadata":13,"featured":207,"status":4,"views":208,"subdate":209,"up_date":210,"first_name":211,"last_name":212,"avatar":13,"cat_title":213,"subdate_jalali":214,"update_jalali":215},7547,1168,1171,1190,"منبع دماپایین: منبع گرمایی با دمای پایین",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FPRlAJmmPtu5aeb5Pe1Tv_800.png","\u003Cdiv aria-label=\"مقاله منبع دماپایین (Low-temperature Reservoir)\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 28px; font-weight: 800\">منبع دماپایین: مخزن سرمای ماشین‌های گرمایی\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">نقش حیاتی منبع سرد در تبدیل گرما به کار، از یخچال خانه شما تا نیروگاه‌های عظیم.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>خلاصه:\u003C\u002Fstrong> هر وسیله‌ای که با گرما سر و کار دارد، از موتور ماشین گرفته تا کولر گازی، برای کار کردن نیاز به دو «مخزن» حرارتی دارد: یک منبع گرم و یک \u003Cstrong>منبع دماپایین\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>1\u003C\u002Fsup> (سرد). این مقاله به زبان ساده توضیح می‌دهد که منبع دماپایین چیست، چرا برای تمام ماشین‌های گرمایی\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> ضروری است، و چگونه در وسایل روزمره مانند \u003Cstrong>یخچال\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>موتور خودرو\u003C\u002Fstrong> عمل می‌کند. همچنین با مفاهیم پایه‌ای \u003Cstrong>قانون دوم ترمودینامیک\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>3\u003C\u002Fsup> و \u003Cstrong>بازده\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>4\u003C\u002Fsup> آشنا خواهیم شد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">مقدمه: گرمایی که باید به جایی برود!\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>تصور کنید یک فنجان چای داغ دارید. اگر آن را روی میز در اتاق قرار دهید، بعد از مدتی سرد می‌شود. گرما از چای (منبع گرم) به هوای اتاق (منبع سرد) منتقل شده است. این یک فرآیند طبیعی است: گرما همیشه از جسم گرم‌تر به جسم سردتر جریان می‌یابد. حالا اگر بخواهیم برعکس این کار را انجام دهیم، مثلاً گرما را از یک فضای سرد (داخل یخچال) به بیرون (هوای آشپزخانه) منتقل کنیم، نیاز به وسیله‌ای داریم که کار انجام دهد: این وسیله \u003Cem>ماشین گرمایی\u003C\u002Fem> یا \u003Cem>سرمایشی\u003C\u002Fem> است. تمام این ماشین‌ها برای عملکرد خود، به یک مقصد برای دفع گرما نیاز دارند که به آن \u003Cstrong>منبع دماپایین\u003C\u002Fstrong> می‌گویند. بدون این منبع، تبدیل گرما به کار یا سرد کردن یک فضا غیرممکن است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>یک نکتهٔ کلیدی:\u003C\u002Fstrong>\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">100%\u003C\u002Fspan> تبدیل گرما به کار، بر اساس قوانین فیزیک غیرممکن است. همیشه بخشی از گرما باید به یک منبع دماپایین دفع شود. این هستهٔ قانون دوم ترمودینامیک است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">منبع دماپایین در قالب‌های مختلف\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>منبع دماپایین همیشه لزوماً چیزی «خیلی سرد» مانند یخ نیست. هر چیزی که نسبت به منبع گرما، دمای پایین‌تری داشته باشد، می‌تواند نقش منبع دماپایین را ایفا کند. نوع منبع به محیط و مقیاس وسیله بستگی دارد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"انواع منابع دماپایین در کاربردهای مختلف\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">وسیله \u002F سیستم\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">منبع گرم (دمابالا)\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">منبع دماپایین (سرد)\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">هدف اصلی\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">موتور بنزینی خودرو\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">احتراق سوخت (دمای بسیار بالا)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">هوای اطراف (از طریق رادیاتور)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">تبدیل گرما به کار مکانیکی (حرکت)\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">یخچال خانگی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">هوای داخل محفظه (نسبتاً سرد)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">هوای آشپزخانه (از طریق پشت یخچال)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">انتقال گرما از داخل به خارج (سردسازی)\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">نیروگاه حرارتی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سوخت زغال‌سنگ یا گاز\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">آب یک رودخانه یا برج خنک‌کننده\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">تولید الکتریسیته\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">پمپ حرارتی\u003Csup>5\u003C\u002Fsup> (برای گرمایش)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">هوای خارج (حتی هوای سرد زمستان)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سیال مبرد داخل دستگاه\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">گرم کردن فضای داخل ساختمان\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">نقش منبع دماپایین در قانون دوم ترمودینامیک و بازده\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>برای درک بهتر، باید با مفهوم \u003Cstrong>چرخهٔ ترمودینامیکی\u003C\u002Fstrong> آشنا شویم. موتور یک خودرو، گرما را از احتراق می‌گیرد ($Q_H$)، بخشی از آن را به کار مفید ($W$) تبدیل می‌کند، اما بقیهٔ گرما ($Q_C$) \u003Cstrong>باید\u003C\u002Fstrong> به محیط (منبع دماپایین) دفع شود. اگر رادیاتور خودرو خراب شود، این گرمای اضافی دفع نمی‌شود و موتور بیش از حد گرم می‌شود (آسیب می‌بیند).\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>بازده یک موتور گرمایی، نسبت کار مفید به گرمای دریافتی است. فرمول ساده‌شده آن (برای یک موتور ایده‌آل کارنو\u003Csup>6\u003C\u002Fsup>) به دماهای دو منبع بستگی دارد:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>فرمول بازده ایده‌آل:\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 8px; text-align: center\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$\\eta = 1 - \\frac{T_C}{T_H}$\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 8px\">در این فرمول:\u003Cbr>\r\n\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">$\\eta$\u003C\u002Fspan> (اتا): بازده موتور\u003Cbr>\r\n\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">$T_C$\u003C\u002Fspan>: دمای مطلق منبع دماپایین (بر حسب کلوین)\u003Cbr>\r\n\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">$T_H$\u003C\u002Fspan>: دمای مطلق منبع دمابالا (بر حسب کلوین)\u003Cbr>\r\n\u003Csmall>دمای کلوین = دمای سلسیوس + \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">273.15\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fsmall>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>این فرمول دو نکتهٔ مهم را نشان می‌دهد:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Col>\r\n \u003Cli>بازده همیشه کمتر از \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1\u003C\u002Fspan> (یا \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">100%\u003C\u002Fspan>) است. زیرا کسر $T_C\u002FT_H$ هرگز صفر نمی‌شود مگر اینکه $T_C$ به صفر مطلق برسد که عملاً غیرممکن است.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>برای افزایش بازده، یا باید $T_H$ را افزایش داد (مثلاً با سوخت بهتر) یا $T_C$ را کاهش داد. به همین دلیل است که نیروگاه‌های نزدیک دریا یا رودخانه‌های بزرگ بازده بهتری دارند؛ زیرا آب سرد، $T_C$ مؤثر پایین‌تری فراهم می‌کند.\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Fol>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">یک آزمایش فکری: اگر منبع دماپایین نبود چه می‌شد؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>بیایید یک مثال عملی بزنیم. \u003Cstrong>کولر آبی\u003C\u002Fstrong> را در نظر بگیرید. این وسیله هوای گرم بیرون را به داخل می‌کشد و از روی پدهای خیس عبور می‌دهد. آب موجود در پدها تبخیر می‌شود و برای این تبخیر، به گرما نیاز دارد. این گرما را از هوای گذرنده می‌گیرد و در نتیجه هوا خنک می‌شود. اما این گرما کجا می‌رود؟ در واقع، هوای خنک‌شده به داخل اتاق فرستاده می‌شود و گرمای گرفته‌شده، در انرژی پنهان\u003Csup>7\u003C\u002Fsup> تبخیر آب ذخیره می‌شود. هوای مرطوب تولیدشده سپس به بیرون هدایت می‌شود. در اینجا، \u003Cem>محیط بیرون\u003C\u002Fem> و \u003Cem>فرآیند تبخیر\u003C\u002Fem> با هم نقش منبع دماپایین را ایفا می‌کنند. اگر کولر آبی را در یک اتاق کاملاً دربسته قرار دهید، پس از مدتی هوای اتاق مرطوب و گرم می‌شود، زیرا دیگر منبع دماپایین مؤثری (هوای خشک بیرون) برای دفع گرما و رطوبت وجود ندارد. این نشان می‌دهد که عملکرد یک وسیلهٔ سرمایشی کاملاً وابسته به وجود یک مخزن برای دفع گرماست.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>مثال از یخچال:\u003C\u002Fstrong> دست خود را به پشت یخچال، نزدیک لوله‌های مارپیچ (کندانسور\u003Csup>8\u003C\u002Fsup>) ببرید. هوای گرمی را احساس می‌کنید. این همان گرمایی است که از داخل یخچال بیرون کشیده شده و به هوای آشپزخانه (منبع دماپایین) داده شده است. اگر این لوله‌ها گردش هوای خوبی نداشته باشند (پر از گرد و غبار باشند)، یخچال نمی‌تواند گرما را به خوبی دفع کند و در نتیجه داخل آن به اندازهٔ کافی سرد نمی‌ماند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18-size:18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پرسش ۱:\u003C\u002Fstrong> آیا می‌توانیم با سردتر کردن منبع دماپایین، بازده یک موتور را به \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">100%\u003C\u002Fspan> برسانیم؟\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 8px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> خیر. طبق فرمول بازده، تنها در صورتی بازده \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">100%\u003C\u002Fspan> می‌شود که دمای منبع سرد ($T_C$) به صفر مطلق (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">0\u003C\u002Fspan> کلوین یا \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">-273.15°C\u003C\u002Fspan>) برسد. دستیابی به صفر مطلق از نظر فیزیکی غیرممکن است (قانون سوم ترمودینامیک). بنابراین بازده همیشه کمتر از \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">100%\u003C\u002Fspan> خواهد بود.\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پرسش ۲:\u003C\u002Fstrong> تفاوت منبع دماپایین در ماشین گرمایی (مثل موتور) و ماشین سرمایشی (مثل یخچال) چیست؟\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 8px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> نقش آن متفاوت است، اما ماهیت یکسان است. در \u003Cem>موتور\u003C\u002Fem>، منبع دماپایین محلی برای \u003Cstrong>دفع گرمای اضافی\u003C\u002Fstrong> است تا چرخه بتواند ادامه یابد. در \u003Cem>یخچال\u003C\u002Fem>، منبع دماپایین (هوای آشپزخانه) محلی برای \u003Cstrong>تخلیه گرمای بیرون کشیده شده از داخل\u003C\u002Fstrong> محفظه است. در هر دو مورد، وجود این منبع برای تکمیل چرخه ترمودینامیکی ضروری است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>پرسش ۳:\u003C\u002Fstrong> یک اشتباه رایج: آیا هوای داخل یخچال، منبع دماپایین برای یخچال است؟\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 8px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> خیر، این یک اشتباه مفهومی رایج است. در سیستم یخچال، هدف سرد کردن هوای داخل محفظه است. بنابراین، هوای داخل محفظه در واقع "چیزی است که باید سرد شود". منبع دماپایین برای چرخهٔ تبرید یخچال، \u003Cstrong>هوای بیرون از یخچال (آشپزخانه)\u003C\u002Fstrong> است که گرما به آن دفع می‌شود.\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>جمع‌بندی:\u003C\u002Fstrong>\u003Cstrong>منبع دماپایین\u003C\u002Fstrong> یک مفهوم بنیادی در ترمودینامیک و کلید درک نحوهٔ کار همهٔ ماشین‌های گرمایی و سرمایشی است. از کوچک‌ترین یخچال تا بزرگ‌ترین نیروگاه، همه برای عملکرد خود نیازمند دفع گرما به یک محیط با دمای پایین‌تر هستند. این نیاز، مستقیماً از \u003Cstrong>قانون دوم ترمودینامیک\u003C\u002Fstrong> نشأت می‌گیرد که می‌گوید تبدیل کامل گرما به کار بدون دفع بخشی از آن به یک منبع سردتر، غیرممکن است. درک این موضوع نه تنها به فهم بهتر دنیای فناوری اطراف ما کمک می‌کند، بلکه محدودیت‌های ذاتی در تبدیل انرژی را نیز روشن می‌سازد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>1\u003C\u002Fsup> منبع دماپایین (Low-temperature Reservoir): مخزنی که گرما به آن دفع می‌شود. گاهی منبع سرد (Cold Reservoir) نیز نامیده می‌شود.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> ماشین گرمایی (Heat Engine): وسیله‌ای که با دریافت گرما از یک منبع داغ، بخشی از آن را به کار مفید تبدیل می‌کند و بقیه را به یک منبع سرد می‌دهد. مانند موتور خودرو.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>3\u003C\u002Fsup> قانون دوم ترمودینامیک (Second Law of Thermodynamics): قانونی که جهت فرآیندهای طبیعی را تعیین می‌کند. یک بیان معروف آن: «گرما به خودی خود نمی‌تواند از یک جسم سرد به یک جسم گرم منتقل شود.»\u003Cbr>\r\n\u003Csup>4\u003C\u002Fsup> بازده (Efficiency): در ماشین گرمایی، نسبت کار خروجی مفید به گرمای ورودی.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>5\u003C\u002Fsup> پمپ حرارتی (Heat Pump): وسیله‌ای که برعکس یک ماشین گرمایی کار می‌کند. با دریافت کار، گرما را از یک منبع سرد (مثلاً هوای بیرون) می‌گیرد و به یک منبع گرم (مثلاً داخل خانه) می‌دهد.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>6\u003C\u002Fsup> چرخه کارنو (Carnot Cycle): یک چرخه ترمودینامیکی ایده‌آل و برگشت‌پذیر که دارای بیشترین بازده ممکن بین دو دمای معین است.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>7\u003C\u002Fsup> انرژی پنهان یا گرمای نهان (Latent Heat): انرژی‌ای که یک ماده هنگام تغییر فاز (مثلاً از مایع به گاز) جذب یا آزاد می‌کند، بدون اینکه دمای آن تغییر کند.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>8\u003C\u002Fsup> کندانسور (Condenser): قسمتی در سیستم‌های سرمایشی که در آن گاز مبرد، گرمای خود را دفع کرده و به مایع تبدیل می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 20px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; margin-left: 8px; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">ترمودینامیک\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; margin-left: 8px; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">قانون دوم ترمودینامیک\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; margin-left: 8px; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">بازده موتور گرمایی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; margin-left: 8px; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">چرخه کارنو\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; margin-left: 8px; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">سیستم‌های سرمایش\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[203,204,205,206],"منبع دماپایین","Low-temperature Reservoir","فیزیک دهم","پایه دهم",0,118,"2025-12-03 23:17:18","2026-07-21 20:50:51","ندا","بنی هاشمی","کپسول آموزشی","1404\u002F09\u002F12","20:50 1405\u002F04\u002F30",{"tests":217,"papers":218,"files":219,"questions":220,"exams":221,"tutorials":222,"blogs":223},[],[],[],[],[],[],[224,233,241,249,257,265,273,281,289,297,305,313],{"id":225,"title":226,"cat":199,"pic":227,"up_date":228,"title_url":229,"url":230,"legacy_url":231,"cat_title":213,"update_jalali":232},7319,"حالت: شکل ظاهری ماده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FV1VhXRitiaPSy1PNPqPt_200.png","2026-07-29 19:51:42","حالت-شکل-ظاهری-ماده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7319\u002Fحالت-شکل-ظاهری-ماده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7319\u002Fحالت-شکل-ظاهری-ماده","1405\u002F05\u002F7",{"id":234,"title":235,"cat":199,"pic":236,"up_date":237,"title_url":238,"url":239,"legacy_url":240,"cat_title":213,"update_jalali":232},7304,"جوّ زمین: لایه‌های گازی اطراف زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FlAahlXO4A5GrmZEttgPd_200.png","2026-07-29 19:48:36","جو-زمین-لایههای-گازی-اطراف-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7304\u002Fجو-زمین-لایههای-گازی-اطراف-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7304\u002Fجو-زمین-لایههای-گازی-اطراف-زمین",{"id":242,"title":243,"cat":199,"pic":244,"up_date":245,"title_url":246,"url":247,"legacy_url":248,"cat_title":213,"update_jalali":232},7305,"جو سنج: دستگاه اندازه‌گیری فشار هوا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FAwEWQSrL3LWQkbMwSZmM_200.png","2026-07-29 19:45:42","جو-سنج-دستگاه-اندازهگیری-فشار-هوا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7305\u002Fجو-سنج-دستگاه-اندازهگیری-فشار-هوا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7305\u002Fجو-سنج-دستگاه-اندازهگیری-فشار-هوا",{"id":250,"title":251,"cat":199,"pic":252,"up_date":253,"title_url":254,"url":255,"legacy_url":256,"cat_title":213,"update_jalali":232},7306,"جوشیدن: تبدیل مایع به گاز در کل حجم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F2uqdgHAdl7nNOs9xAfZS_200.png","2026-07-29 19:44:31","جوشیدن-تبدیل-مایع-به-گاز-در-کل-حجم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7306\u002Fجوشیدن-تبدیل-مایع-به-گاز-در-کل-حجم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7306\u002Fجوشیدن-تبدیل-مایع-به-گاز-در-کل-حجم",{"id":258,"title":259,"cat":199,"pic":260,"up_date":261,"title_url":262,"url":263,"legacy_url":264,"cat_title":213,"update_jalali":232},7307,"چرخه: فرایند تکرارشونده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FqFqYPMdysUxKeVktKnNG_200.png","2026-07-29 19:19:50","چرخه-فرایند-تکرارشونده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7307\u002Fچرخه-فرایند-تکرارشونده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7307\u002Fچرخه-فرایند-تکرارشونده",{"id":266,"title":267,"cat":199,"pic":268,"up_date":269,"title_url":270,"url":271,"legacy_url":272,"cat_title":213,"update_jalali":232},7309,"چرخهٔ اُتو: چرخه کاری موتور بنزینی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FIiGbCURfO9MWhJpGsSla_200.png","2026-07-29 19:12:45","چرخه-اتو-چرخه-کاری-موتور-بنزینی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7309\u002Fچرخه-اتو-چرخه-کاری-موتور-بنزینی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7309\u002Fچرخه-اتو-چرخه-کاری-موتور-بنزینی",{"id":274,"title":275,"cat":199,"pic":276,"up_date":277,"title_url":278,"url":279,"legacy_url":280,"cat_title":213,"update_jalali":232},7311,"گران رَوی: مقاومت سیال در برابر جاری شدن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FlbtupzzDZ2E9BLxVq5Hl_200.png","2026-07-29 19:10:05","گران-روی-مقاومت-سیال-در-برابر-جاری-شدن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7311\u002Fگران-روی-مقاومت-سیال-در-برابر-جاری-شدن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7311\u002Fگران-روی-مقاومت-سیال-در-برابر-جاری-شدن",{"id":282,"title":283,"cat":199,"pic":284,"up_date":285,"title_url":286,"url":287,"legacy_url":288,"cat_title":213,"update_jalali":232},7313,"چشمه: نقطه تولید یا شروع پدیده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fj5IvhyUrJx4iL7PwO3h9_200.png","2026-07-29 19:06:24","چشمه-نقطه-تولید-یا-شروع-پدیده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7313\u002Fچشمه-نقطه-تولید-یا-شروع-پدیده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7313\u002Fچشمه-نقطه-تولید-یا-شروع-پدیده",{"id":290,"title":291,"cat":199,"pic":292,"up_date":293,"title_url":294,"url":295,"legacy_url":296,"cat_title":213,"update_jalali":232},7314,"چگالش: تبدیل گاز به مایع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fwu9w3anGHkpVHJIZPXB9_200.png","2026-07-29 19:04:19","چگالش-تبدیل-گاز-به-مایع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7314\u002Fچگالش-تبدیل-گاز-به-مایع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7314\u002Fچگالش-تبدیل-گاز-به-مایع",{"id":298,"title":299,"cat":199,"pic":300,"up_date":301,"title_url":302,"url":303,"legacy_url":304,"cat_title":213,"update_jalali":232},7316,"چگالنده: دستگاه تبدیل گاز به مایع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FtYHJCFxiU1gjJIaN1IkS_200.png","2026-07-29 19:00:35","چگالنده-دستگاه-تبدیل-گاز-به-مایع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7316\u002Fچگالنده-دستگاه-تبدیل-گاز-به-مایع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7316\u002Fچگالنده-دستگاه-تبدیل-گاز-به-مایع",{"id":306,"title":307,"cat":199,"pic":308,"up_date":309,"title_url":310,"url":311,"legacy_url":312,"cat_title":213,"update_jalali":232},7318,"چگالى: جرم در واحد حجم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FYqFzm8TQG1ck83wpiQ18_200.png","2026-07-29 18:59:06","چگالى-جرم-در-واحد-حجم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7318\u002Fچگالى-جرم-در-واحد-حجم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7318\u002Fچگالى-جرم-در-واحد-حجم",{"id":314,"title":315,"cat":199,"pic":316,"up_date":317,"title_url":318,"url":319,"legacy_url":320,"cat_title":213,"update_jalali":232},7294,"توان: انرژی مصرف‌شده در واحد زمان","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FodQoWu06kPCVErI20s2E_200.png","2026-07-29 18:55:48","توان-انرژی-مصرفشده-در-واحد-زمان","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F7294\u002Fتوان-انرژی-مصرفشده-در-واحد-زمان","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F7294\u002Fتوان-انرژی-مصرفشده-در-واحد-زمان"]