[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"blogPost-6434":3,"categoryMenus":29,"$f-1gh6gPpSZsHh1HsVTrAvPHOebJUesEyGXS59zmXTys":216},{"id":4,"section":5,"base":6,"course":7,"lesson":8,"title":9,"cat":10,"pic":11,"info_graphic":12,"podcast":12,"body":13,"tags":14,"metadata":12,"featured":19,"status":20,"views":21,"subdate":22,"up_date":23,"first_name":24,"last_name":25,"avatar":12,"cat_title":26,"subdate_jalali":27,"update_jalali":28},6434,67,1169,1171,3855,"زباله الکترونیکی: دستگاه‌های الکترونیکی مصرف شده حاوی فلزات خطرناک",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FnkwXJhlQHrB6insCDy7Y_800.png",null,"\u003Cdiv aria-label=\"مقاله زباله الکترونیکی\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">زباله الکترونیکی (E-Waste): دستگاه‌های الکترونیکی مصرف شده حاوی فلزات خطرناک\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">از تلفن همراه شکسته تا یخچال فرسوده؛ سفر پرمخاطره زباله‌های دیجیتال و تأثیر آن بر سیاره‌ی ما\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">زباله الکترونیکی\u003Csup>۱\u003C\u002Fsup> یا E-Waste به دستگاه‌های الکتریکی و الکترونیکی خراب یا منسوخ شده اطلاق می‌شود که حاوی ترکیبی پیچیده از مواد، از جمله فلزات سنگین\u003Csup>۲\u003C\u002Fsup> و مواد شیمیایی سمی هستند. این مقاله به بررسی منابع اصلی این زباله‌ها، خطرات ناشی از فلزات خطرناک مانند سرب\u003Csup>۳\u003C\u002Fsup> و جیوه\u003Csup>۴\u003C\u002Fsup>، تأثیرات آن بر سلامت انسان و محیط زیست، و راهکارهای مدیریت صحیح از جمله بازیافت\u003Csup>۵\u003C\u002Fsup> امن می‌پردازد. درک این چالش جهانی برای دانش‌آموزان و نسل آینده، گام اول برای حرکت به سمت مصرف مسئولانه و یک اقتصاد چرخشی\u003Csup>۶\u003C\u002Fsup> است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">زباله الکترونیکی چیست و از کجا می‌آید؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>به هر وسیله‌ی الکتریکی یا الکترونیکی که به پایان عمر مفید خود رسیده باشد یا دیگر مورد استفاده قرار نگیرد، زباله الکترونیکی می‌گوییم. این تعریف وسایل زیادی را شامل می‌شود: از تلفن‌های همراه قدیمی و لپ‌تاپ‌های شکسته گرفته تا یخچال‌ها، تلویزیون‌ها و اسباب‌بازی‌های الکترونیکی.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>تصور کنید در یک سال، در سراسر جهان، حدود \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">50\u003C\u002Fspan> میلیون تن زباله الکترونیکی تولید می‌شود. این مقدار معادل پر کردن \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">125,000\u003C\u002Fspan> هواپیمای بزرگ مسافربری است! دلیل اصلی این حجم عظیم، "چرخه عمر کوتاه" محصولات است. یعنی ما دستگاه‌های جدید را سریع‌تر از قبل می‌خریم و دستگاه‌های قدیمی را دور می‌ریزیم.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"نمونه‌هایی از زباله‌های الکترونیکی رایج\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">دسته‌بندی\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نمونه‌های رایج\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">مواد خطرناک احتمالی\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">وسایل ارتباطی و رایانه‌ای\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">تلفن همراه، لپ‌تاپ، تبلت\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سرب، کادمیوم\u003Csup>۷\u003C\u002Fsup> در باتری‌ها\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">وسایل بزرگ خانگی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">یخچال، ماشین لباس‌شویی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">گازهای مبرد (CFC)\u003Csup>۸\u003C\u002Fsup>، عایق‌ها\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">صوتی و تصویری\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">تلویزیون‌های قدیمی (CRT)\u003Csup>۹\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سرب در صفحه‌ی نمایش، جیوه\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">فلزات خطرناک درون دستگاه‌ها چه هستند و چرا مضرند؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>دستگاه‌های الکترونیکی مانند یک معدن کوچک از فلزات مختلف هستند. برخی از این فلزات برای کارکرد دستگاه ضروری‌اند، اما اگر به درستی مدیریت نشوند، بسیار خطرناک می‌شوند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>به عنوان مثال، در یک تلویزیون قدیمی لامپی (CRT)، ممکن است تا \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">2\u003C\u002Fspan> کیلوگرم سرب وجود داشته باشد. سرب یک نوروتوکسین\u003Csup>۱۰\u003C\u002Fsup> قوی است؛ یعنی به سیستم عصبی، به ویژه در کودکان، آسیب جدی می‌زند و می‌تواند باعث مشکلات یادگیری و رفتاری شود. فرمول ساده‌شده‌ی ترکیب اکسید سرب که در این صفحات استفاده می‌شود را می‌توان به این صورت نشان داد: \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$PbO$\u003C\u002Fspan>.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>یک آزمایش فکری:\u003C\u002Fstrong> اگر یک باتری لیتیوم-یون\u003Csup>۱۱\u003C\u002Fsup> تلفن همراه خود را سوراخ کنید، ممکن است واکنش شیمیایی خطرناکی رخ دهد و حتی آتش بگیرد. این واکنش می‌تواند مواد سمی را در هوا منتشر کند. این مثال ساده نشان می‌دهد که چرا نباید این زباله‌ها را با پسماند عادی مخلوط کرد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>جیوه یکی دیگر از این فلزات خطرناک است که در برخی صفحه‌نمایش‌های تخت و لامپ‌های فلورسنت\u003Csup>۱۲\u003C\u002Fsup> یافت می‌شود. وقتی این وسایل در محل‌های دفن زباله شکسته می‌شوند، جیوه می‌تواند تبخیر شده و وارد هوا، آب و خاک شود. جیوه برای کلیه‌ها و سیستم عصبی سمی است. معادله‌ی ساده‌شده‌ی تبخیر جیوه به صورت \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$Hg_{(l)} \\to Hg_{(g)}$\u003C\u002Fspan> نشان داده می‌شود که در آن (l) نشانه مایع و (g) نشانه گاز است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"تأثیرات برخی فلزات خطرناک رایج در زباله الکترونیکی\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">فلز خطرناک\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">کاربرد در الکترونیک\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">تأثیرات بر سلامت\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سرب (Pb)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">صفحه‌نمایش‌های قدیمی، لحیم‌کاری\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">آسیب به مغز و سیستم عصبی، کم‌خونی\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">جیوه (Hg)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">لامپ‌های Backlight، کلیدزنی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">آسیب به کلیه و سیستم عصبی\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">کادمیوم (Cd)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">باتری‌های نیکل-کادمیوم قدیمی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">مسمومیت کلیه و سرطان‌زایی\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">راه حل چیست؟ از بازیافت امن تا مصرف هوشمند\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>خوشبختانه برای حل مشکل زباله الکترونیکی راه‌حل‌های عملی وجود دارد. مهم‌ترین این راه‌حل‌ها، "بازیافت امن و رسمی" است. در مراکز بازیافت مجاز، دستگاه‌ها به دقت جدا شده و فلزات ارزشمند مانند طلا، مس و نقره از آن‌ها استخراج می‌شود. به ازای بازیافت \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1\u003C\u002Fspan> میلیون تلفن همراه، می‌توان حدود \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">16\u003C\u002Fspan> تن مس، \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">350\u003C\u002Fspan> کیلوگرم نقره و \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">34\u003C\u002Fspan> کیلوگرم طلا بازیافت کرد!\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>اما بازیافت تنها راه نیست. ما به عنوان مصرف‌کننده می‌توانیم نقش مهمی ایفا کنیم:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cul>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>کاهش مصرف:\u003C\u002Fstrong> قبل از خرید دستگاه جدید، از خود بپرسیم: "آیا واقعاً به آن نیاز دارم؟"\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>استفاده‌ی طولانی‌تر:\u003C\u002Fstrong> با تعمیر و نگهداری مناسب، عمر دستگاه‌های خود را افزایش دهیم.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>اهدا کردن:\u003C\u002Fstrong> اگر دستگاه ما هنوز کار می‌کند اما دیگر به آن نیاز نداریم، می‌توانیم آن را به کسانی که نیاز دارند اهدا کنیم.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>تحویل به مراکز مجاز:\u003C\u002Fstrong> دستگاه‌های از کار افتاده را فقط به مراکز جمع‌آوری و بازیافت مجاز بسپاریم و هرگز آن‌ها را با زباله‌های معمولی مخلوط نکنیم.\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Ful>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال:\u003C\u002Fstrong> آیا گذاشتن باتری لیتیوم-یون قدیمی در سطل زباله‌ی خانگی کار اشتباهی است؟\u003Cbr>\r\n\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> بله، این یک اشتباه رایج و بسیار خطرناک است. این باتری‌ها در صورت آسیب‌دیدن می‌توانند آتش بگیرند و مواد شیمیایی سمی را نشت دهند. همیشه باید آن‌ها را به نقاط جمع‌آوری ویژه‌ی باتری تحویل داد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال:\u003C\u002Fstrong> چرا برخی کشورها زباله الکترونیکی خود را به کشورهای در حال توسعه می‌فرستند؟\u003Cbr>\r\n\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> متأسفانه، دلیل اصلی این کار هزینه کمتر است. قوانین سخت‌گیرانه‌ی زیست‌محیطی و دستمزد بالا در کشورهای توسعه‌یافته، بازیافت را برای آن‌ها پرهزینه می‌کند. در نتیجه، این زباله‌ها اغلب به کشورهایی فرستاده می‌شوند که قوانین سست‌تری دارند، جایی که به صورت غیراصولی و با روش‌های خطرناک (مانند سوزاندن در فضای باز) بازیافت می‌شوند و سلامت مردم و محیط زیست آنجا را به شدت تهدید می‌کنند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال:\u003C\u002Fstrong> آیا همه‌ی قسمت‌های یک دستگاه الکترونیکی سمی است؟\u003Cbr>\r\n\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> خیر. یک دستگاه الکترونیکی ترکیبی از مواد سمی (مانند فلزات سنگین در بردها و باتری‌ها) و مواد غیرسمی و با ارزش (مانند پلاستیک، شیشه و فلزات معمولی) است. هدف از بازیافت امن، جدا کردن این دو بخش از یکدیگر است تا هم مواد سمی به شکل ایمن دفن یا خنثی شوند و هم مواد با ارزش برای ساخت محصولات جدید مورد استفاده مجدد قرار گیرند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>جمع‌بندی:\u003C\u002Fstrong> زباله الکترونیکی چالشی پیچیده اما قابل مدیریت است. این مشکل تنها با دور ریختن یک تلفن همراه ایجاد نمی‌شود، بلکه حاصل رفتار جمعی ماست. راه حل آن نیز یک اقدام جمعی است: از مسئولیت تولیدکنندگان در طراحی محصولات بادوام‌تر و قابل بازیافت‌تر گرفته تا مسئولیت ما به عنوان مصرف‌کننده در انتخاب، استفاده‌ی طولانی و تحویل صحیح این زباله‌ها. با افزایش آگاهی و عمل کردن به دانسته‌هایمان، می‌توانیم از سیاره‌ی خود در برابر این موج سمی محافظت کنیم و به سمت آینده‌ای پایدارتر حرکت کنیم.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>۱\u003C\u002Fsup> زباله الکترونیکی (E-Waste): ضایعات الکترونیکی\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۲\u003C\u002Fsup> فلزات سنگین (Heavy Metals): دسته‌ای از فلزات با چگالی بالا که در غلظت‌های کم نیز می‌توانند برای موجودات زنده سمی باشند.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۳\u003C\u002Fsup> سرب (Lead): یک فلز سنگین سمی با نماد شیمیایی Pb.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۴\u003C\u002Fsup> جیوه (Mercury): یک فلز مایع سمی با نماد شیمیایی Hg.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۵\u003C\u002Fsup> بازیافت (Recycling): فرآیند تبدیل زباله به مواد یا محصولات جدید.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۶\u003C\u002Fsup> اقتصاد چرخشی (Circular Economy): یک نظام اقتصادی که هدف آن حذف ضایعات و استفاده مداوم از منابع است.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۷\u003C\u002Fsup> کادمیوم (Cadmium): یک فلز سنگین سمی با نماد شیمیایی Cd.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۸\u003C\u002Fsup> گازهای مبرد (CFCs): کلروفلوئوروکربن‌ها، گازهایی که قبلاً در یخچال‌ها استفاده می‌شد و به لایه اوزون آسیب می‌زند.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۹\u003C\u002Fsup> صفحه نمایش CRT: Cathode Ray Tube، نوع قدیمی صفحه‌نمایش‌های تلویزیون و مانیتور.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۱۰\u003C\u002Fsup> نوروتوکسین (Neurotoxin): ماده‌ای سمی که به طور خاص به سلول‌های عصبی آسیب می‌زند.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۱۱\u003C\u002Fsup> باتری لیتیوم-یون (Li-ion Battery): باتری لیتیوم-یون، نوع رایج باتری در دستگاه‌های الکترونیکی قابل حمل.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۱۲\u003C\u002Fsup> لامپ فلورسنت (Fluorescent Lamp): لامپ‌های مهتابی که در آن‌ها از بخار جیوه برای تولید نور استفاده می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 20px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">بازیافت الکترونیک\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">فلزات سنگین\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">سموم محیط زیست\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">مدیریت پسماند\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">اقتصاد چرخشی\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[15,16,17,18],"زباله الکترونیکی","E-Waste","انسان و محیط زیست یازدهم","پایه یازدهم",0,1,311,"2025-11-09 20:45:53","2026-09-13 13:51:27","ندا","بنی هاشمی","کپسول آموزشی","1404\u002F08\u002F18","13:51 1405\u002F06\u002F22",{"status":20,"data":30},[31,70,130,148,168],{"id":20,"title":32,"list_order":20,"items":33},"آشنایی",[34,39,43,47,54,58,62,66],{"id":35,"link":36,"type":37,"slug":12,"title":38},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content","قوانین و مقررات",{"id":40,"link":41,"type":37,"slug":12,"title":42},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":44,"link":45,"type":37,"slug":12,"title":46},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":48,"link":49,"type":50,"slug":51,"handler":52,"title":53},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":55,"link":56,"type":37,"slug":12,"title":57},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":59,"link":60,"type":37,"slug":12,"title":61},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":63,"link":64,"type":37,"slug":12,"title":65},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":67,"link":68,"type":37,"slug":12,"title":69},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":71,"title":72,"list_order":20,"items":73},2,"المپیادها",[74,78,82,86,90,94,98,102,106,110,114,118,122,126],{"id":75,"link":76,"type":37,"slug":12,"title":77},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":79,"link":80,"type":37,"slug":12,"title":81},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":83,"link":84,"type":37,"slug":12,"title":85},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":87,"link":88,"type":37,"slug":12,"title":89},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":91,"link":92,"type":37,"slug":12,"title":93},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":95,"link":96,"type":37,"slug":12,"title":97},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":99,"link":100,"type":37,"slug":12,"title":101},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":103,"link":104,"type":37,"slug":12,"title":105},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":107,"link":108,"type":37,"slug":12,"title":109},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":111,"link":112,"type":37,"slug":12,"title":113},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":115,"link":116,"type":37,"slug":12,"title":117},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":119,"link":120,"type":37,"slug":12,"title":121},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":123,"link":124,"type":37,"slug":12,"title":125},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":127,"link":128,"type":37,"slug":12,"title":129},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":131,"title":132,"list_order":20,"items":133},3,"نمونه و تیزهوشان",[134,138,143],{"id":135,"link":136,"type":37,"slug":12,"title":137},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":139,"link":140,"type":50,"slug":141,"handler":141,"title":142},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":144,"link":145,"type":50,"slug":146,"handler":146,"title":147},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":149,"title":150,"list_order":20,"items":151},7,"کتابهای درسی",[152,156,160,164],{"id":153,"link":154,"type":37,"slug":12,"title":155},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":157,"link":158,"type":37,"slug":12,"title":159},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":161,"link":162,"type":37,"slug":12,"title":163},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":165,"link":166,"type":37,"slug":12,"title":167},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":35,"title":169,"list_order":35,"items":170},"پیشنهاد ویژه",[171,176,181,186,191,196,201,204,208,212],{"id":172,"link":173,"type":50,"slug":174,"handler":174,"title":175},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":177,"link":178,"type":50,"slug":179,"handler":179,"title":180},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":182,"link":183,"type":50,"slug":184,"handler":184,"title":185},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":187,"link":188,"type":50,"slug":189,"handler":189,"title":190},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":192,"link":193,"type":50,"slug":194,"handler":194,"title":195},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":197,"link":198,"type":37,"slug":199,"title":200},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":5,"link":202,"type":37,"slug":12,"title":203},"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":205,"link":206,"type":37,"slug":12,"title":207},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":209,"link":210,"type":37,"slug":12,"title":211},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":213,"link":214,"type":37,"slug":12,"title":215},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"tests":217,"papers":218,"files":219,"questions":220,"exams":221,"tutorials":222,"blogs":223},[],[],[],[],[],[],[224,233,241,249,257,265,273,281,289,297,305,313],{"id":225,"title":226,"cat":10,"pic":227,"up_date":228,"title_url":229,"url":230,"legacy_url":231,"cat_title":26,"update_jalali":232},6435,"ژن: بخشی از مولکول DNA حاوی اطلاعات صفات ارثی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FrmIKHF27iQPmXSN0SJeU_200.png","2026-09-13 13:49:35","ژن-بخشی-از-مولکول-DNA-حاوی-اطلاعات-صفات-ارثی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F6435\u002Fژن-بخشی-از-مولکول-DNA-حاوی-اطلاعات-صفات-ارثی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F6435\u002Fژن-بخشی-از-مولکول-DNA-حاوی-اطلاعات-صفات-ارثی","1405\u002F06\u002F22",{"id":234,"title":235,"cat":10,"pic":236,"up_date":237,"title_url":238,"url":239,"legacy_url":240,"cat_title":26,"update_jalali":232},6436,"سرانه سالانه مصرف آب: آب مصرفی برای هر نفر در سال","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F71CWd4EZjKvEsgxT93ll_200.png","2026-09-13 13:47:41","سرانه-سالانه-مصرف-آب-آب-مصرفی-برای-هر-نفر-در-سال","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F6436\u002Fسرانه-سالانه-مصرف-آب-آب-مصرفی-برای-هر-نفر-در-سال","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F6436\u002Fسرانه-سالانه-مصرف-آب-آب-مصرفی-برای-هر-نفر-در-سال",{"id":242,"title":243,"cat":10,"pic":244,"up_date":245,"title_url":246,"url":247,"legacy_url":248,"cat_title":26,"update_jalali":232},6437,"سوخت سبز: سوخت سازگار با محیط زیست به دست آمده از مواد گیاهی و جانوری","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FS7PE8XQQaInn9CRZbFwV_200.png","2026-09-13 13:45:45","سوخت-سبز-سوخت-سازگار-با-محیط-زیست-به-دست-آمده-از-مواد-گیاهی-و-جانوری","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F6437\u002Fسوخت-سبز-سوخت-سازگار-با-محیط-زیست-به-دست-آمده-از-مواد-گیاهی-و-جانوری","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F6437\u002Fسوخت-سبز-سوخت-سازگار-با-محیط-زیست-به-دست-آمده-از-مواد-گیاهی-و-جانوری",{"id":250,"title":251,"cat":10,"pic":252,"up_date":253,"title_url":254,"url":255,"legacy_url":256,"cat_title":26,"update_jalali":232},6438,"سوخت فسیلی: مواد انرژی‌زا مانند زغال‌سنگ، نفت و گاز حاصل از تجزیه گیاهان و جانوران","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FfTNREf4c2gC2hJarCSBS_200.png","2026-09-13 13:43:33","سوخت-فسیلی-مواد-انرژیزا-مانند-زغالسنگ-نفت-و-گاز-حاصل-از-تجزیه-گیاهان-و-جانوران","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F6438\u002Fسوخت-فسیلی-مواد-انرژیزا-مانند-زغالسنگ-نفت-و-گاز-حاصل-از-تجزیه-گیاهان-و-جانوران","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F6438\u002Fسوخت-فسیلی-مواد-انرژیزا-مانند-زغالسنگ-نفت-و-گاز-حاصل-از-تجزیه-گیاهان-و-جانوران",{"id":258,"title":259,"cat":10,"pic":260,"up_date":261,"title_url":262,"url":263,"legacy_url":264,"cat_title":26,"update_jalali":232},6439,"شبکه لوله آب: کلیه لوله‌کشی‌ها و دستگاه‌های توزیع آب","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FgkFZa72IigGcacuRy4cY_200.png","2026-09-13 13:40:10","شبکه-لوله-آب-کلیه-لولهکشیها-و-دستگاههای-توزیع-آب","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F6439\u002Fشبکه-لوله-آب-کلیه-لولهکشیها-و-دستگاههای-توزیع-آب","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F6439\u002Fشبکه-لوله-آب-کلیه-لولهکشیها-و-دستگاههای-توزیع-آب",{"id":266,"title":267,"cat":10,"pic":268,"up_date":269,"title_url":270,"url":271,"legacy_url":272,"cat_title":26,"update_jalali":232},6440,"طوفان گرد و غبار: رخداد ناشی از بادهای متلاطم بالا برنده گرد و غبار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FMWt3DuY91GkgHQiASJzM_200.png","2026-09-13 13:37:14","طوفان-گرد-و-غبار-رخداد-ناشی-از-بادهای-متلاطم-بالا-برنده-گرد-و-غبار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F6440\u002Fطوفان-گرد-و-غبار-رخداد-ناشی-از-بادهای-متلاطم-بالا-برنده-گرد-و-غبار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F6440\u002Fطوفان-گرد-و-غبار-رخداد-ناشی-از-بادهای-متلاطم-بالا-برنده-گرد-و-غبار",{"id":274,"title":275,"cat":10,"pic":276,"up_date":277,"title_url":278,"url":279,"legacy_url":280,"cat_title":26,"update_jalali":232},6441,"ظرفیت زراعی خاک: بالاترین حد رطوبت قابل نگهداری در خاک برای گیاه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FDmtYXkgxxz0O13QIIbgG_200.png","2026-09-13 13:32:18","ظرفیت-زراعی-خاک-بالاترین-حد-رطوبت-قابل-نگهداری-در-خاک-برای-گیاه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F6441\u002Fظرفیت-زراعی-خاک-بالاترین-حد-رطوبت-قابل-نگهداری-در-خاک-برای-گیاه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F6441\u002Fظرفیت-زراعی-خاک-بالاترین-حد-رطوبت-قابل-نگهداری-در-خاک-برای-گیاه",{"id":282,"title":283,"cat":10,"pic":284,"up_date":285,"title_url":286,"url":287,"legacy_url":288,"cat_title":26,"update_jalali":232},6442,"غرقابی: آبیاری با جاری کردن آب روی سطح خاک","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FEZYJipTt0kIlb5HmnAeB_200.png","2026-09-13 13:30:44","غرقابی-آبیاری-با-جاری-کردن-آب-روی-سطح-خاک","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F6442\u002Fغرقابی-آبیاری-با-جاری-کردن-آب-روی-سطح-خاک","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F6442\u002Fغرقابی-آبیاری-با-جاری-کردن-آب-روی-سطح-خاک",{"id":290,"title":291,"cat":10,"pic":292,"up_date":293,"title_url":294,"url":295,"legacy_url":296,"cat_title":26,"update_jalali":232},6443,"فرمالدئید: گازی با بوی تند ناشی از احتراق ناقص ترکیبات کربن‌دار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F4lPlSxId4lQaVeSU7zAQ_200.png","2026-09-13 13:27:36","فرمالدئید-گازی-با-بوی-تند-ناشی-از-احتراق-ناقص-ترکیبات-کربندار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F6443\u002Fفرمالدئید-گازی-با-بوی-تند-ناشی-از-احتراق-ناقص-ترکیبات-کربندار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F6443\u002Fفرمالدئید-گازی-با-بوی-تند-ناشی-از-احتراق-ناقص-ترکیبات-کربندار",{"id":298,"title":299,"cat":10,"pic":300,"up_date":301,"title_url":302,"url":303,"legacy_url":304,"cat_title":26,"update_jalali":232},6444,"کسری مخزن تجمعی: از دست دادن حجم بزرگی آب از سفره‌های زیرزمینی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FWQZS0VMHWEGJ8JTIEzlM_200.png","2026-09-13 13:25:58","کسری-مخزن-تجمعی-از-دست-دادن-حجم-بزرگی-آب-از-سفرههای-زیرزمینی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F6444\u002Fکسری-مخزن-تجمعی-از-دست-دادن-حجم-بزرگی-آب-از-سفرههای-زیرزمینی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F6444\u002Fکسری-مخزن-تجمعی-از-دست-دادن-حجم-بزرگی-آب-از-سفرههای-زیرزمینی",{"id":306,"title":307,"cat":10,"pic":308,"up_date":309,"title_url":310,"url":311,"legacy_url":312,"cat_title":26,"update_jalali":232},6449,"کسری مخزن سالانه: برداشت آب بیشتر از میزان تغذیه آبخوان‌ها در سال","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FOoxzG321VwF9YDGO3gOX_200.png","2026-09-13 13:24:17","کسری-مخزن-سالانه-برداشت-آب-بیشتر-از-میزان-تغذیه-آبخوانها-در-سال","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F6449\u002Fکسری-مخزن-سالانه-برداشت-آب-بیشتر-از-میزان-تغذیه-آبخوانها-در-سال","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F6449\u002Fکسری-مخزن-سالانه-برداشت-آب-بیشتر-از-میزان-تغذیه-آبخوانها-در-سال",{"id":314,"title":315,"cat":10,"pic":316,"up_date":317,"title_url":318,"url":319,"legacy_url":320,"cat_title":26,"update_jalali":232},6452,"کود آلی: کود با منشأ جانوری و گیاهی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FDpI9Wddf4sS4edfHtvnr_200.png","2026-09-13 13:22:06","کود-آلی-کود-با-منشأ-جانوری-و-گیاهی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F6452\u002Fکود-آلی-کود-با-منشأ-جانوری-و-گیاهی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F6452\u002Fکود-آلی-کود-با-منشأ-جانوری-و-گیاهی"]