[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"blogPost-5549":3,"categoryMenus":27,"$f64EH9X94fNj62hvx2-HwFDNc7pjOhO8cgAq7eBG1sZ8":214},{"id":4,"section":5,"base":6,"course":7,"lesson":8,"title":9,"cat":10,"pic":11,"info_graphic":12,"podcast":12,"body":13,"tags":14,"metadata":12,"featured":17,"status":18,"views":19,"subdate":20,"up_date":21,"first_name":22,"last_name":23,"avatar":12,"cat_title":24,"subdate_jalali":25,"update_jalali":26},5549,67,1170,1182,4919,"باز شدن روزنه‌ها در شب: جذب CO₂ در شب در گیاهان CAM",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Ff457KhenPpRUmF5WeBXV_800.png",null,"\u003Cdiv aria-label=\"مقاله علمی در مورد باز شدن روزنه‌ها در شب در گیاهان CAM\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">باز شدن روزنه‌ها در شب: جذب دی‌اکسید کربن در گیاهان CAM\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">سفری شگفت‌انگیز به دنیای گیاهانی که در تاریکی نفس می‌کشند\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">این مقاله به بررسی پدیده‌ی جالب \u003Cstrong>باز شدن روزنه‌ها در شب\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>1\u003C\u002Fsup> در گیاهان CAM\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> می‌پردازد. ما کشف خواهیم کرد که چگونه این گیاهان هوشمند، با معکوس کردن الگوی معمول تنفس، در روزهای گرم و خشف زنده می‌مانند. کلیدواژه‌های مهم این مقاله عبارت‌اند از: \u003Cstrong>فتوسنتز\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>3\u003C\u002Fsup>، \u003Cstrong>متابولیسم اسید کراسولاسه\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>4، \u003Cstrong>تغییر اقلیم\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>کم‌آبی\u003C\u002Fstrong>. \u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">گیاهان چگونه نفس می‌کشند و غذا می‌سازند؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>همه‌ی ما می‌دانیم که انسان‌ها و حیوانات برای نفس کشیدن به اکسیژن نیاز دارند. اما گیاهان چطور؟ گیاهان نیز نفس می‌کشند، اما روش آن‌ها کمی پیچیده‌تر است. آن‌ها برای فرآیند بسیار مهم \u003Cstrong>فتوسنتز\u003C\u002Fstrong> به دی‌اکسید کربن (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">CO\u003Csub>2\u003C\u002Fsub>\u003C\u002Fspan>) نیاز دارند. در فتوسنتز، گیاهان با استفاده از انرژی نور خورشید، آب و دی‌اکسید کربن را به قند (غذای گیاه) و اکسیژن تبدیل می‌کنند. معادله‌ی ساده‌ی این فرآیند به صورت زیر است:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ 6CO_2 + 6H_2O + \\text{انرژی نور} \\rightarrow C_6H_{12}O_6 + 6O_2 $\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>دریافت \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">CO\u003Csub>2\u003C\u002Fsub>\u003C\u002Fspan> از طریق منافذ بسیار ریزی در سطح برگ‌ها به نام \u003Cstrong>روزنه\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>5\u003C\u002Fsup> انجام می‌شود. اما یک مشکل بزرگ وجود دارد: وقتی روزنه‌ها برای جذب \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">CO\u003Csub>2\u003C\u002Fsub>\u003C\u002Fspan> باز می‌شوند، آب نیز از گیاه به صورت بخار خارج می‌شود. این فرآیند \u003Cstrong>تعرق\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>6\u003C\u002Fsup> نام دارد. برای یک گیاه که در بیابان زندگی می‌کند، از دست دادن آب می‌تواند مرگبار باشد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">راه حل هوشمندانه: متابولیسم اسید کراسولاسه (CAM)\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>برخی از گیاهان، مانند کاکتوس‌ها و آناناس، یک راه حل فوق‌العاده برای این مشکل پیدا کرده‌اند. آن‌ها از روشی به نام \u003Cstrong>متابولیسم اسید کراسولاسه\u003C\u002Fstrong> استفاده می‌کنند. این گیاهان، برخلاف بیشتر گیاهان که روزنه‌های خود را در روز باز می‌کنند، این کار را در \u003Cstrong>شب\u003C\u002Fstrong> انجام می‌دهند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"مقایسه گیاهان معمولی و گیاهان CAM\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">ویژگی\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">گیاهان معمولی\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">گیاهان CAM\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">زمان باز شدن روزنه‌ها\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">روز\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong style=\"background: #dcfce7; border-radius: 999px; color: #166534; font-size: 12px; font-weight: 700; line-height: 1; padding: 2px 8px; vertical-align: baseline\">شب\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">اتلاف آب (تعرق)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">بسیار بالا (به دلیل گرمای روز)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">بسیار پایین (به دلیل خنکی شب)\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">محل زندگی معمول\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">مناطق معتدل و پرآب\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">مناطق گرم و خشک (بیابان‌ها)\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">مثال‌ها\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">درخت بلوط، چمن\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">کاکتوس، آلوئه‌ورا، آناناس\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>در شب، هوا خنک‌تر و مرطوب‌تر است. بنابراین، هنگامی که روزنه‌ها باز می‌شوند، گیاه \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">CO\u003Csub>2\u003C\u002Fsub>\u003C\u002Fspan> جذب می‌کند اما آب بسیار کمتری از دست می‌دهد. این \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">CO\u003Csub>2\u003C\u002Fsub>\u003C\u002Fspan> بلافاصله برای فتوسنتز استفاده نمی‌شود (چون نور خورشید وجود ندارد). در عوض، آن را به یک اسید ساده مانند \u003Cstrong>اسید مالیک\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>7\u003C\u002Fsup> تبدیل و در \u003Cstrong>واکوئل\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>8\u003C\u002Fsup> سلول‌های خود ذخیره می‌کنند. این کار مانند پر کردن یک بانک ذخیره‌ی غذایی است!\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">یک روز در زندگی یک کاکتوس: از شب تا روز\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>بیایید این فرآیند را در یک کاکتوس که در بیابان زندگی می‌کند، قدم به قدم دنبال کنیم:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>شب:\u003C\u002Fstrong> هوا خنک است. روزنه‌های کاکتوس باز می‌شوند و \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">CO\u003Csub>2\u003C\u002Fsub>\u003C\u002Fspan> جذب می‌شود. این \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">CO\u003Csub>2\u003C\u002Fsub>\u003C\u002Fspan> بلافاصله به اسید مالیک تبدیل و در واکوئل ذخیره می‌شود. برگ‌های کاکتوس در پایان شب به دلیل تجمع این اسیدها، مزه‌ی ترش‌تری دارند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>روز:\u003C\u002Fstrong> خورشید می‌درخشد و هوا بسیار گرم می‌شود. کاکتوس برای حفظ آب، روزنه‌های خود را \u003Cstrong>می‌بندد\u003C\u002Fstrong>. اکنون، اسید مالیکی که شب قبل ذخیره شده است، از واکوئل خارج می‌شود. با استفاده از انرژی نور خورشید، اسید مالیک تجزیه و \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">CO\u003Csub>2\u003C\u002Fsub>\u003C\u002Fspan> از آن آزاد می‌شود. این \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">CO\u003Csub>2\u003C\u002Fsub>\u003C\u002Fspan> دقیقاً همان چیزی است که برای انجام فتوسنتز و تولید قند نیاز است! بنابراین، گیاه بدون اینکه مجبور باشد در گرمای روز روزنه‌هایش را باز کند، غذا می‌سازد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">کاربردهای شگفت‌انگیز در زندگی ما\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>این مکانیسم هوشمندانه فقط یک پدیده‌ی علمی جالب نیست؛ کاربردهای عملی زیادی در زندگی انسان دارد. برای مثال، گیاه \u003Cstrong>آلوئه‌ورا\u003C\u002Fstrong> که یک گیاه CAM است، به خاطر ژل داخل برگ‌هایش معروف است. این گیاه می‌تواند در شرایط کم‌آبی به خوبی رشد کند، به همین دلیل نگهداری از آن در خانه بسیار آسان است. گیاه \u003Cstrong>آناناس\u003C\u002Fstrong> نیز از این گروه است و کشت آن در مناطق گرمسیری رایج است. مطالعه‌ی این گیاهان به دانشمندان کمک می‌کند تا درک بهتری از چگونگی مقابله با \u003Cstrong>کم‌آبی\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>تغییر اقلیم\u003C\u002Fstrong> پیدا کنند. شاید در آینده بتوان ژن‌های مسئول این مکانیسم را به محصولات کشاورزی دیگر منتقل کرد تا در برابر خشکی مقاوم شوند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال: آیا همه‌ی کاکتوس‌ها و ساکولنت‌ها گیاه CAM هستند؟\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 0; padding-bottom: 0\">پاسخ: خیر، اگرچه اکثر آن‌ها این ویژگی را دارند، اما استثناهایی هم وجود دارد. برخی از ساکولنت‌ها می‌توانند در شرایط خاص، الگوی باز و بسته شدن روزنه‌های خود را تغییر دهند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال: اگر گیاهان CAM در شب \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">CO\u003Csub>2\u003C\u002Fsub>\u003C\u002Fspan> جذب می‌کنند، آیا این معنی آن‌ها در شب اکسیژن تولید نمی‌کنند؟\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 0; padding-bottom: 0\">پاسخ: دقیقاً! فرآیند اصلی تولید اکسیژن (فتوسنتز) فقط در روز و با نور خورشید انجام می‌شود. در شب، گیاهان CAM نیز مانند سایر گیاهان فقط تنفس سلولی انجام می‌دهند که در آن اکسیژن مصرف و دی‌اکسید کربن تولید می‌شود. بنابراین، قرار دادن تعداد زیادی از این گیاهان در یک اتاق خواب کوچک و دربسته چندان ایده‌ی خوبی نیست.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال: آیا گیاهان CAM سریع رشد می‌کنند؟\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 0; padding-bottom: 0\">پاسخ: خیر، معمولاً رشد آن‌ها کند است. دلیل این است که ذخیره‌سازی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">CO\u003Csub>2\u003C\u002Fsub>\u003C\u002Fspan> در شب و سپس استفاده از آن در روز، یک فرآیند پیچیده و انرژی‌بر است که در مقایسه با فتوسنتز مستقیم در گیاهان معمولی، بازده کمتری دارد. این قیمتی است که آن‌ها برای زنده ماندن در محیط‌های سخت می‌پردازند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>جمع‌بندی:\u003C\u002Fstrong> گیاهان CAM با معکوس کردن الگوی تنفس خود، یکی از شگفت‌انگیزترین راهبردهای انطباق\u003Csup>9\u003C\u002Fsup> در طبیعت را به نمایش می‌گذارند. آن‌ها با \u003Cstrong>باز کردن روزنه‌ها در شب\u003C\u002Fstrong>، مشکل از دست دادن آب در روزهای گرم و خشک را به زیبایی حل کرده‌اند. این مکانیسم نه تنها به بقای آن‌ها کمک می‌کند، بلکه درس‌های ارزشمندی برای ما در مواجهه با چالش‌های زیست‌محیطی آینده دارد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>1\u003C\u002Fsup> Nocturnal Stomatal Opening\u003Cbr>\r\n\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> Crassulacean Acid Metabolism (CAM)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>3\u003C\u002Fsup> Photosynthesis\u003Cbr>\r\n\u003Csup>4\u003C\u002Fsup> Crassulacean Acid Metabolism\u003Cbr>\r\n\u003Csup>5\u003C\u002Fsup> Stomata\u003Cbr>\r\n\u003Csup>6\u003C\u002Fsup> Transpiration\u003Cbr>\r\n\u003Csup>7\u003C\u002Fsup> Malic Acid\u003Cbr>\r\n\u003Csup>8\u003C\u002Fsup> Vacuole\u003Cbr>\r\n\u003Csup>9\u003C\u002Fsup> Adaptation (سازگاری)\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 20px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">فتوسنتز\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">متابولیسم اسید کراسولاسه\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">روزنه\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">کم‌آبی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">گیاهان CAM\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[15,16],"باز شدن روزنه‌ها در شب","Nocturnal Stomatal Opening",0,1,232,"2025-10-23 17:28:56","2026-08-18 01:42:21","ندا","بنی هاشمی","کپسول آموزشی","1404\u002F08\u002F1","1:42 1405\u002F05\u002F27",{"status":18,"data":28},[29,68,128,146,166],{"id":18,"title":30,"list_order":18,"items":31},"آشنایی",[32,37,41,45,52,56,60,64],{"id":33,"link":34,"type":35,"slug":12,"title":36},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content","قوانین و مقررات",{"id":38,"link":39,"type":35,"slug":12,"title":40},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":42,"link":43,"type":35,"slug":12,"title":44},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":46,"link":47,"type":48,"slug":49,"handler":50,"title":51},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":53,"link":54,"type":35,"slug":12,"title":55},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":57,"link":58,"type":35,"slug":12,"title":59},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":61,"link":62,"type":35,"slug":12,"title":63},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":65,"link":66,"type":35,"slug":12,"title":67},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":69,"title":70,"list_order":18,"items":71},2,"المپیادها",[72,76,80,84,88,92,96,100,104,108,112,116,120,124],{"id":73,"link":74,"type":35,"slug":12,"title":75},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":77,"link":78,"type":35,"slug":12,"title":79},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":81,"link":82,"type":35,"slug":12,"title":83},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":85,"link":86,"type":35,"slug":12,"title":87},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":89,"link":90,"type":35,"slug":12,"title":91},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":93,"link":94,"type":35,"slug":12,"title":95},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":97,"link":98,"type":35,"slug":12,"title":99},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":101,"link":102,"type":35,"slug":12,"title":103},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":105,"link":106,"type":35,"slug":12,"title":107},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":109,"link":110,"type":35,"slug":12,"title":111},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":113,"link":114,"type":35,"slug":12,"title":115},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":117,"link":118,"type":35,"slug":12,"title":119},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":121,"link":122,"type":35,"slug":12,"title":123},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":125,"link":126,"type":35,"slug":12,"title":127},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":129,"title":130,"list_order":18,"items":131},3,"نمونه و تیزهوشان",[132,136,141],{"id":133,"link":134,"type":35,"slug":12,"title":135},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":137,"link":138,"type":48,"slug":139,"handler":139,"title":140},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":142,"link":143,"type":48,"slug":144,"handler":144,"title":145},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":147,"title":148,"list_order":18,"items":149},7,"کتابهای درسی",[150,154,158,162],{"id":151,"link":152,"type":35,"slug":12,"title":153},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":155,"link":156,"type":35,"slug":12,"title":157},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":159,"link":160,"type":35,"slug":12,"title":161},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":163,"link":164,"type":35,"slug":12,"title":165},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":33,"title":167,"list_order":33,"items":168},"پیشنهاد ویژه",[169,174,179,184,189,194,199,202,206,210],{"id":170,"link":171,"type":48,"slug":172,"handler":172,"title":173},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":175,"link":176,"type":48,"slug":177,"handler":177,"title":178},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":180,"link":181,"type":48,"slug":182,"handler":182,"title":183},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":185,"link":186,"type":48,"slug":187,"handler":187,"title":188},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":190,"link":191,"type":48,"slug":192,"handler":192,"title":193},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":195,"link":196,"type":35,"slug":197,"title":198},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":5,"link":200,"type":35,"slug":12,"title":201},"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":203,"link":204,"type":35,"slug":12,"title":205},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":207,"link":208,"type":35,"slug":12,"title":209},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":211,"link":212,"type":35,"slug":12,"title":213},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"tests":215,"papers":216,"files":217,"questions":218,"exams":219,"tutorials":220,"blogs":221},[],[],[],[],[],[],[222,231,239,247,255,263,271,279,287,295,303,311],{"id":223,"title":224,"cat":10,"pic":225,"up_date":226,"title_url":227,"url":228,"legacy_url":229,"cat_title":24,"update_jalali":230},5040,"دِنا: مولکول ذخیره‌کننده اطلاعات وراثتی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fy8eETa74pHYaZTBRAOsx_200.png","2026-08-18 23:53:45","دنا-مولکول-ذخیرهکننده-اطلاعات-وراثتی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F5040\u002Fدنا-مولکول-ذخیرهکننده-اطلاعات-وراثتی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F5040\u002Fدنا-مولکول-ذخیرهکننده-اطلاعات-وراثتی","1405\u002F05\u002F27",{"id":232,"title":233,"cat":10,"pic":234,"up_date":235,"title_url":236,"url":237,"legacy_url":238,"cat_title":24,"update_jalali":230},5041,"رِنا: مولکول تک‌رشته‌ای حاوی ریبوز، نقش انتقال اطلاعات","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F4aGwCa4hK70RZo59A2Li_200.png","2026-08-18 23:51:54","رنا-مولکول-تکرشتهای-حاوی-ریبوز-نقش-انتقال-اطلاعات","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F5041\u002Fرنا-مولکول-تکرشتهای-حاوی-ریبوز-نقش-انتقال-اطلاعات","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F5041\u002Fرنا-مولکول-تکرشتهای-حاوی-ریبوز-نقش-انتقال-اطلاعات",{"id":240,"title":241,"cat":10,"pic":242,"up_date":243,"title_url":244,"url":245,"legacy_url":246,"cat_title":24,"update_jalali":230},5042,"نوکلئوتید: واحد سازنده نوکلئیک اسیدها شامل قند، باز و فسفات","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FnYELLzEYQ0FJs02wGjwL_200.png","2026-08-18 23:50:50","نوکلئوتید-واحد-سازنده-نوکلئیک-اسیدها-شامل-قند-باز-و-فسفات","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F5042\u002Fنوکلئوتید-واحد-سازنده-نوکلئیک-اسیدها-شامل-قند-باز-و-فسفات","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F5042\u002Fنوکلئوتید-واحد-سازنده-نوکلئیک-اسیدها-شامل-قند-باز-و-فسفات",{"id":248,"title":249,"cat":10,"pic":250,"up_date":251,"title_url":252,"url":253,"legacy_url":254,"cat_title":24,"update_jalali":230},5043,"دئوکسی ریبوز: قند پنج‌کربنه موجود در دِنا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FViK8k3XVW3fi5PN2zFPO_200.png","2026-08-18 23:46:33","دئوکسی-ریبوز-قند-پنجکربنه-موجود-در-دنا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F5043\u002Fدئوکسی-ریبوز-قند-پنجکربنه-موجود-در-دنا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F5043\u002Fدئوکسی-ریبوز-قند-پنجکربنه-موجود-در-دنا",{"id":256,"title":257,"cat":10,"pic":258,"up_date":259,"title_url":260,"url":261,"legacy_url":262,"cat_title":24,"update_jalali":230},5044,"ریبوز: قند پنج‌کربنه موجود در رِنا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fi0G0Bisen8mqurtDJfS7_200.png","2026-08-18 23:45:18","ریبوز-قند-پنجکربنه-موجود-در-رنا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F5044\u002Fریبوز-قند-پنجکربنه-موجود-در-رنا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F5044\u002Fریبوز-قند-پنجکربنه-موجود-در-رنا",{"id":264,"title":265,"cat":10,"pic":266,"up_date":267,"title_url":268,"url":269,"legacy_url":270,"cat_title":24,"update_jalali":230},5045,"باز آلی نیتروژن‌دار: ساختار حلقه‌ای حاوی نیتروژن در نوکلئوتید","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FHr3bY2O7jNjkoSHZBzQo_200.png","2026-08-18 23:43:54","باز-آلی-نیتروژندار-ساختار-حلقهای-حاوی-نیتروژن-در-نوکلئوتید","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F5045\u002Fباز-آلی-نیتروژندار-ساختار-حلقهای-حاوی-نیتروژن-در-نوکلئوتید","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F5045\u002Fباز-آلی-نیتروژندار-ساختار-حلقهای-حاوی-نیتروژن-در-نوکلئوتید",{"id":272,"title":273,"cat":10,"pic":274,"up_date":275,"title_url":276,"url":277,"legacy_url":278,"cat_title":24,"update_jalali":230},5046,"پورین: باز دوحلقه‌ای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FBQX6yNziVgxA4i6eh7WK_200.png","2026-08-18 23:42:43","پورین-باز-دوحلقهای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F5046\u002Fپورین-باز-دوحلقهای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F5046\u002Fپورین-باز-دوحلقهای",{"id":280,"title":281,"cat":10,"pic":282,"up_date":283,"title_url":284,"url":285,"legacy_url":286,"cat_title":24,"update_jalali":230},5047,"پیریمیدین: باز تک‌حلقه‌ای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F8yXOn870bJ67oT1Joowv_200.png","2026-08-18 23:41:09","پیریمیدین-باز-تکحلقهای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F5047\u002Fپیریمیدین-باز-تکحلقهای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F5047\u002Fپیریمیدین-باز-تکحلقهای",{"id":288,"title":289,"cat":10,"pic":290,"up_date":291,"title_url":292,"url":293,"legacy_url":294,"cat_title":24,"update_jalali":230},5048,"پیوند فسفودی استر: پیوند کوالانسی بین نوکلئوتیدها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FF4O3DGg10VdBRQQZ5ynh_200.png","2026-08-18 23:39:51","پیوند-فسفودی-استر-پیوند-کوالانسی-بین-نوکلئوتیدها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F5048\u002Fپیوند-فسفودی-استر-پیوند-کوالانسی-بین-نوکلئوتیدها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F5048\u002Fپیوند-فسفودی-استر-پیوند-کوالانسی-بین-نوکلئوتیدها",{"id":296,"title":297,"cat":10,"pic":298,"up_date":299,"title_url":300,"url":301,"legacy_url":302,"cat_title":24,"update_jalali":230},5049,"مارپیچ دو رشته‌ای: ساختار مارپیچی دِنا با دو رشته مکمل","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FUXxOXG9tCNwauccqkAdk_200.png","2026-08-18 23:38:55","مارپیچ-دو-رشتهای-ساختار-مارپیچی-دنا-با-دو-رشته-مکمل","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F5049\u002Fمارپیچ-دو-رشتهای-ساختار-مارپیچی-دنا-با-دو-رشته-مکمل","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F5049\u002Fمارپیچ-دو-رشتهای-ساختار-مارپیچی-دنا-با-دو-رشته-مکمل",{"id":304,"title":305,"cat":10,"pic":306,"up_date":307,"title_url":308,"url":309,"legacy_url":310,"cat_title":24,"update_jalali":230},5050,"جفت باز مکمل: جفت‌های اختصاصی آدنین-تیمین و گوانین-سیتوزین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F7M2zBPmJiVcNMRyHEZKG_200.png","2026-08-18 23:37:08","جفت-باز-مکمل-جفتهای-اختصاصی-آدنین-تیمین-و-گوانین-سیتوزین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F5050\u002Fجفت-باز-مکمل-جفتهای-اختصاصی-آدنین-تیمین-و-گوانین-سیتوزین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F5050\u002Fجفت-باز-مکمل-جفتهای-اختصاصی-آدنین-تیمین-و-گوانین-سیتوزین",{"id":312,"title":313,"cat":10,"pic":314,"up_date":315,"title_url":316,"url":317,"legacy_url":318,"cat_title":24,"update_jalali":230},5051,"پیوند هیدروژنی: پیوند ضعیف بین بازهای مکمل","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F5ibr5Z7ObrvnTX93tM9h_200.png","2026-08-18 23:35:56","پیوند-هیدروژنی-پیوند-ضعیف-بین-بازهای-مکمل","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F5051\u002Fپیوند-هیدروژنی-پیوند-ضعیف-بین-بازهای-مکمل","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F5051\u002Fپیوند-هیدروژنی-پیوند-ضعیف-بین-بازهای-مکمل"]