[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"categoryMenus":3,"blogPost-3760":193,"$fRMNS-g5nqu250SupnDioSxwV3FW3Cw6J3AN0URfRSV0":214},{"status":4,"data":5},1,[6,46,106,124,144],{"id":4,"title":7,"list_order":4,"items":8},"آشنایی",[9,15,19,23,30,34,38,42],{"id":10,"link":11,"type":12,"slug":13,"title":14},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content",null,"قوانین و مقررات",{"id":16,"link":17,"type":12,"slug":13,"title":18},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":20,"link":21,"type":12,"slug":13,"title":22},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":24,"link":25,"type":26,"slug":27,"handler":28,"title":29},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":31,"link":32,"type":12,"slug":13,"title":33},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":35,"link":36,"type":12,"slug":13,"title":37},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":39,"link":40,"type":12,"slug":13,"title":41},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":43,"link":44,"type":12,"slug":13,"title":45},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":47,"title":48,"list_order":4,"items":49},2,"المپیادها",[50,54,58,62,66,70,74,78,82,86,90,94,98,102],{"id":51,"link":52,"type":12,"slug":13,"title":53},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":55,"link":56,"type":12,"slug":13,"title":57},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":59,"link":60,"type":12,"slug":13,"title":61},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":63,"link":64,"type":12,"slug":13,"title":65},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":67,"link":68,"type":12,"slug":13,"title":69},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":71,"link":72,"type":12,"slug":13,"title":73},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":75,"link":76,"type":12,"slug":13,"title":77},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":79,"link":80,"type":12,"slug":13,"title":81},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":83,"link":84,"type":12,"slug":13,"title":85},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":87,"link":88,"type":12,"slug":13,"title":89},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":91,"link":92,"type":12,"slug":13,"title":93},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":95,"link":96,"type":12,"slug":13,"title":97},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":99,"link":100,"type":12,"slug":13,"title":101},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":103,"link":104,"type":12,"slug":13,"title":105},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":107,"title":108,"list_order":4,"items":109},3,"نمونه و تیزهوشان",[110,114,119],{"id":111,"link":112,"type":12,"slug":13,"title":113},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":115,"link":116,"type":26,"slug":117,"handler":117,"title":118},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":120,"link":121,"type":26,"slug":122,"handler":122,"title":123},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":125,"title":126,"list_order":4,"items":127},7,"کتابهای درسی",[128,132,136,140],{"id":129,"link":130,"type":12,"slug":13,"title":131},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":133,"link":134,"type":12,"slug":13,"title":135},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":137,"link":138,"type":12,"slug":13,"title":139},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":141,"link":142,"type":12,"slug":13,"title":143},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":10,"title":145,"list_order":10,"items":146},"پیشنهاد ویژه",[147,152,157,162,167,172,177,181,185,189],{"id":148,"link":149,"type":26,"slug":150,"handler":150,"title":151},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":153,"link":154,"type":26,"slug":155,"handler":155,"title":156},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":158,"link":159,"type":26,"slug":160,"handler":160,"title":161},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":163,"link":164,"type":26,"slug":165,"handler":165,"title":166},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":168,"link":169,"type":26,"slug":170,"handler":170,"title":171},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":173,"link":174,"type":12,"slug":175,"title":176},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":178,"link":179,"type":12,"slug":13,"title":180},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":182,"link":183,"type":12,"slug":13,"title":184},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":186,"link":187,"type":12,"slug":13,"title":188},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":190,"link":191,"type":12,"slug":13,"title":192},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":194,"section":178,"base":195,"course":196,"lesson":197,"title":198,"cat":199,"pic":200,"info_graphic":13,"podcast":13,"body":201,"tags":202,"metadata":13,"featured":205,"status":4,"views":206,"subdate":207,"up_date":208,"first_name":209,"last_name":210,"avatar":13,"cat_title":211,"subdate_jalali":212,"update_jalali":213},3760,1168,1182,1189,"ماده زائد نیتروژنی: محصولات حاصل از تجزیه پروتئین‌ها و اسیدهای نوکلئیک",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fd4TIefvAI5cD5TFbj6Vq_800.png","\u003Cdiv aria-label=\"مقاله ماده زائد نیتروژنی\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">مواد زائد نیتروژنی: از غذای شما تا دفع از بدن\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">بررسی جامع محصولات دفعی حاصل از تجزیه پروتئین‌ها و اسیدهای نوکلئیک در موجودات زنده\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">این مقاله به زبان ساده به بررسی \u003Cstrong>مواد زائد نیتروژنی\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>۱\u003C\u002Fsup> می‌پردازد. این مواد، مانند \u003Cstrong>اوره\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>۲\u003C\u002Fsup> و \u003Cstrong>آمونیاک\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>۳\u003C\u002Fsup>، محصول نهایی سوخت و ساز\u003Csup>۴\u003C\u002Fsup> پروتئین‌ها و اسیدهای نوکلئیک در بدن هستند. ما چگونگی تولید این مواد، انواع مختلف آن در جانداران گوناگون و اهمیت دفع صحیح آن‌ها برای سلامتی را توضیح خواهیم داد. کلیدواژه‌های اصلی این مبحث شامل نیتروژن، متابولیسم پروتئین، دفع و کلیه می‌شود.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">نیتروژن چیست و چرا باید دفع شود؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>همهٔ موجودات زنده برای زنده ماندن به پروتئین و اسیدهای نوکلئیک (مثل DNA) نیاز دارند. این مولکول‌های بزرگ از واحدهای کوچکی به نام \u003Cem>اسید آمینه\u003C\u002Fem>\u003Csup>۵\u003C\u002Fsup> و \u003Cem>نوکلئوتید\u003C\u002Fem>\u003Csup>۶\u003C\u002Fsup> ساخته شده‌اند که اتم \u003Cstrong>نیتروژن\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>۷\u003C\u002Fsup> بخش مهمی از ساختار آن‌هاست. وقتی بدن شما این مولکول‌ها را برای تولید انرژی یا بازسازی سلول‌ها تجزیه می‌کند، اتم‌های نیتروژن آزاد می‌شوند. این نیتروژن اضافی برای سلول‌ها سمی است و باید به شکل بی‌خطری از بدن خارج گردد. به این ترکیبات، \u003Cstrong>مواد زائد نیتروژنی\u003C\u002Fstrong> می‌گویند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>برای درک بهتر، ساخت یک ساختمان را تصور کنید. پروتئین‌ها مانند مصالح ساختمانی هستند. وقتی ساختمان را بازسازی یا بخشی از آن را خراب می‌کنید، ضایعاتی به جا می‌ماند. نیتروژن هم مانند این ضایعات است که باید به طور ایمن از محل کار دور شود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"انواع اصلی مواد زائد نیتروژنی\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نام ماده زائد\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">فرمول شیمیایی\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">سمیت\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">حلالیت در آب\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">جاندارانی که دفع می‌کنند\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">آمونیاک\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">$NH_3$\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong style=\"background: #fee2e2; border-radius: 999px; color: #991b1b; font-size: 12px; font-weight: 700; line-height: 1; padding: 2px 8px; vertical-align: baseline\">بسیار بالا\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong style=\"background: #dcfce7; border-radius: 999px; color: #166534; font-size: 12px; font-weight: 700; line-height: 1; padding: 2px 8px; vertical-align: baseline\">عالی\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ماهیان آب‌شیرین، موجودات ساده\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">اوره\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">$(NH_2)_2CO$\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong style=\"background: #dcfce7; border-radius: 999px; color: #166534; font-size: 12px; font-weight: 700; line-height: 1; padding: 2px 8px; vertical-align: baseline\">پایین\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong style=\"background: #dcfce7; border-radius: 999px; color: #166534; font-size: 12px; font-weight: 700; line-height: 1; padding: 2px 8px; vertical-align: baseline\">عالی\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">پستانداران، دوزیستان بالغ، کوسه‌ها\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">اسید اوریک\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">$C_5H_4N_4O_3$\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong style=\"background: #dcfce7; border-radius: 999px; color: #166534; font-size: 12px; font-weight: 700; line-height: 1; padding: 2px 8px; vertical-align: baseline\">بسیار پایین\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong style=\"background: #fee2e2; border-radius: 999px; color: #991b1b; font-size: 12px; font-weight: 700; line-height: 1; padding: 2px 8px; vertical-align: baseline\">بسیار کم\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">پرندگان، خزندگان، حشرات\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">مسیر تبدیل: از آمونیاک سمی تا اوره و اسید اوریک\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>اولین ماده‌ای که از تجزیه اسیدهای آمینه در کبد تولید می‌شود، \u003Cstrong>آمونیاک\u003C\u002Fstrong> است. آمونیاک بسیار سمی است و حتی مقادیر کم آن به سلول‌های مغز آسیب می‌زند. بنابراین، بدن باید بلافاصله آن را به ماده کم‌خطرتری تبدیل کند. این تبدیل بستگی به محیط زندگی جاندار دارد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>چرخه اوره\u003Csup>۸\u003C\u002Fsup>:\u003C\u002Fstrong> این یک سری واکنش شیمیایی در کبد پستانداران است که آمونیاک سمی را به اوره نسبتاً بی‌ضرر تبدیل می‌کند. معادله ساده شده این تبدیل به صورت زیر است:\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 8px\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$2NH_3 + CO_2 \\rightarrow (NH_2)_2CO + H_2O$\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\nاین معادله نشان می‌دهد که دو مولکول آمونیاک با یک مولکول دی‌اکسید کربن ترکیب شده و یک مولکول اوره و یک مولکول آب تولید می‌کنند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>پرندگان و خزندگان که باید آب بدن خود را حفظ کنند، اوره را یک قدم فراتر برده و به \u003Cstrong>اسید اوریک\u003C\u002Fstrong> تبدیل می‌کنند. اسید اوریک تقریباً در آب نامحلول است و به صورت خمیر سفیدرنگی دفع می‌شود (همان بخش سفید رنگ فضله پرندگان). این کار باعث می‌شود این جانداران آب بسیار کمتری نسبت به پستانداران برای دفع مواد زائد از دست بدهند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">اندام‌های مسئول: کلیه، قهرمان دفع مواد زائد\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>پس از تولید مواد زائد در کبد، این مواد وارد جریان خون می‌شوند. اینجاست که \u003Cstrong>کلیه‌ها\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>۹\u003C\u002Fsup> وارد عمل می‌شوند. کلیه‌ها مانند یک تصفیه‌خانه بسیار پیشرفته عمل می‌کنند. خون از طریق سرخرگ‌ها وارد کلیه می‌شود. درون کلیه‌ها، واحدهای کوچک تصفیه به نام \u003Cem>نفرون\u003C\u002Fem>\u003Csup>۱۰\u003C\u002Fsup> وجود دارند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>هر نفرون مانند یک صافی بسیار ریز عمل می‌کند. آن‌ها مواد مفید مانند گلوکز و آب را دوباره به خون بازمی‌گردانند و مواد زائد مانند اوره را همراه با آب اضافی به صورت \u003Cstrong>ادرار\u003C\u002Fstrong> جمع‌آوری می‌کنند. ادرار از طریق میزنای به مثانه رفته و در نهایت از بدن دفع می‌شود. به ازای هر لیتر خونی که از کلیه‌ها عبور می‌کند، حدود \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">180\u003C\u002Fspan> لیتر مایع اولیه تولید می‌شود که بیش از \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">99\\%\u003C\u002Fspan> آن دوباره جذب خون شده و تنها حدود \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1\u003C\u002Fspan> لیتر به صورت ادرار نهایی دفع می‌گردد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">مواد زائد نیتروژنی در آزمایشگاه پزشکی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>پزشکان می‌توانند با آزمایش خون یا ادرار، میزان مواد زائد نیتروژنی مانند اوره (BUN)\u003Csup>۱۱\u003C\u002Fsup> و کراتینین\u003Csup>۱۲\u003C\u002Fsup> را اندازه‌گیری کنند. این آزمایش‌ها مانند یک گزارش از عملکرد کلیه‌ها هستند. اگر میزان این مواد در خون بالا باشد، نشان می‌دهد که کلیه‌ها به درستی کار نمی‌کنند و نمی‌توانند مواد زائد را فیلتر کنند. این وضعیت می‌تواند به دلیل بیماری‌های کلیوی، کم‌آبی بدن یا عفونت شدید رخ دهد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>برای مثال، یک بیمار که احساس ضعف و بی‌حالی دارد ممکن است برایش آزمایش "اوره و کراتینین" تجویز شود. اگر نتیجه آزمایش نشان دهد که عدد اوره خون او از حد طبیعی (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">7-20\u003C\u002Fspan> میلی‌گرم در دسی‌لیتر) بالاتر است، پزشک به دنبال علت مشکل در کلیه‌ها خواهد گشت.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>آیا اوره همان ادرار است؟\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 12px; padding: 12px 14px\">خیر. این یک اشتباه رایج است. اوره تنها یکی از اجزای تشکیل‌دهنده ادرار است. ادرار مخلوطی از آب، اوره، نمک‌های معدنی و سایر مواد زائد است. در واقع، اوره ماده‌ای است که کلیه‌ها آن را از خون جدا کرده و به ادرار اضافه می‌کنند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>چرا ماهی‌های آب‌شیرین مستقیماً آمونیاک دفع می‌کنند؟\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 12px; padding: 12px 14px\">ماهی‌های آب‌شیرین در محیطی زندگی می‌کنند که آب به فراوانی در دسترس است. آن‌ها دائماً آب را از طریق آبشش‌های خود می‌مکند و ادرار رقیق زیادی تولید می‌کنند. چون آب زیادی برای رقیق کردن آمونیاک دارند، نیاز نیست انرژی زیادی صرف تبدیل آن به اوره کنند. بنابراین آمونیاک را مستقیماً و به سرعت در آب حل کرده و دفع می‌نمایند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>اگر کلیه‌ها از کار بیفتند چه می‌شود؟\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 12px; padding: 12px 14px\">اگر کلیه‌ها نتوانند مواد زائد نیتروژنی را دفع کنند، این مواد در خون جمع شده و باعث مسمومیت می‌شوند. این وضعیت را "اورمی"\u003Csup>۱۳\u003C\u002Fsup> می‌نامند که بسیار خطرناک است. در چنین مواردی، بیماران نیاز به \u003Cem>دیالیز\u003C\u002Fem>\u003Csup>۱۴\u003C\u002Fsup> دارند. در دیالیز، دستگاهی کار کلیه‌ها را انجام می‌دهد و خون را از مواد زائد پاک می‌کند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>جمع‌بندی\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp>مواد زائد نیتروژنی محصول اجتناب‌ناپذیر سوخت و ساز پروتئین‌ها و اسیدهای نوکلئیک در بدن هستند. نوع این ماده زائد (آمونیاک، اوره یا اسید اوریک) به سازگاری جاندار با محیط زندگی‌اش بستگی دارد. در انسان‌ها و بیشتر پستانداران، اوره ماده زائد اصلی است که توسط کبد تولید و توسط کلیه‌ها از طریق ادرار دفع می‌شود. سلامت کلیه‌ها برای دفع موثر این مواد و جلوگیری از مسمومیت خون حیاتی است. درک این فرآیند ساده، اهمیت مصرف متعادل پروتئین و نوشیدن آب کافی را برای حفظ سلامت بدن نشان می‌دهد.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp style=\"font-size: smaller\">۱. \u003Cstrong>مواد زائد نیتروژنی (Nitrogenous Waste)\u003C\u002Fstrong>: ترکیبات حاوی نیتروژن که حاصل تجزیه مولکول‌های درون بدن بوده و باید دفع شوند.\u003Cbr>\r\n۲. \u003Cstrong>اوره (Urea)\u003C\u002Fstrong>: ماده زائد نیتروژنی اصلی در پستانداران که در کبد تولید می‌شود.\u003Cbr>\r\n۳. \u003Cstrong>آمونیاک (Ammonia)\u003C\u002Fstrong>: ماده زائد نیتروژنی بسیار سمی که اولین محصول تجزیه اسیدهای آمینه است.\u003Cbr>\r\n۴. \u003Cstrong>سوخت و ساز (Metabolism)\u003C\u002Fstrong>: مجموعه واکنش‌های شیمیایی در بدن موجودات زنده برای حفظ زندگی.\u003Cbr>\r\n۵. \u003Cstrong>اسید آمینه (Amino Acid)\u003C\u002Fstrong>: واحدهای سازنده پروتئین‌ها.\u003Cbr>\r\n۶. \u003Cstrong>نوکلئوتید (Nucleotide)\u003C\u002Fstrong>: واحدهای سازنده اسیدهای نوکلئیک مانند DNA و RNA.\u003Cbr>\r\n۷. \u003Cstrong>نیتروژن (Nitrogen)\u003C\u002Fstrong>: یک عنصر شیمیایی که بخش مهمی از مولکول‌های حیاتی را تشکیل می‌دهد.\u003Cbr>\r\n۸. \u003Cstrong>چرخه اوره (Urea Cycle)\u003C\u002Fstrong>: مجموعه واکنش‌های بیوشیمیایی در کبد که آمونیاک را به اوره تبدیل می‌کند.\u003Cbr>\r\n۹. \u003Cstrong>کلیه (Kidney)\u003C\u002Fstrong>: اندامی لوبیایی شکل که مسئول تصفیه خون و تولید ادرار است.\u003Cbr>\r\n۱۰. \u003Cstrong>نفرون (Nephron)\u003C\u002Fstrong>: واحدهای عملکردی و تصفیه‌کننده میکروسکوپی درون کلیه.\u003Cbr>\r\n۱۱. \u003Cstrong>BUN (Blood Urea Nitrogen)\u003C\u002Fstrong>: آزمایشی برای اندازه‌گیری میزان نیتروژن اوره در خون.\u003Cbr>\r\n۱۲. \u003Cstrong>کراتینین (Creatinine)\u003C\u002Fstrong>: ماده زائد حاصل از سوخت و ساز عضلات که سطح آن نشانگر عملکرد کلیه است.\u003Cbr>\r\n۱۳. \u003Cstrong>اورمی (Uremia)\u003C\u002Fstrong>: وضعیت خطرناک ناشی از تجمع مواد زائد نیتروژنی در خون به دلیل نارسایی کلیه.\u003Cbr>\r\n۱۴. \u003Cstrong>دیالیز (Dialysis)\u003C\u002Fstrong>: فرآیند پزشکی برای حذف مواد زائد و آب اضافی از خون هنگامی که کلیه‌ها قادر به انجام این کار نیستند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 20px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">دفع مواد زائد\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">اوره\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">کلیه\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">سوخت و ساز پروتئین\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">آمونیاک\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[203,204],"ماده زائد نیتروژنی","Nitrogenous Waste",0,312,"2025-09-27 08:51:42","2026-09-12 13:39:33","ندا","بنی هاشمی","کپسول آموزشی","1404\u002F07\u002F5","13:39 1405\u002F06\u002F21",{"tests":215,"papers":216,"files":217,"questions":218,"exams":219,"tutorials":220,"blogs":221},[],[],[],[],[],[],[222,231,239,247,255,263,271,279,287,295,303,311],{"id":223,"title":224,"cat":199,"pic":225,"up_date":226,"title_url":227,"url":228,"legacy_url":229,"cat_title":211,"update_jalali":230},3731,"هم‌ایستایی: حفظ ثبات محیط داخلی بدن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F9iXbvMJjqlH6k4nQppkW_200.png","2026-09-12 15:01:04","همایستایی-حفظ-ثبات-محیط-داخلی-بدن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3731\u002Fهمایستایی-حفظ-ثبات-محیط-داخلی-بدن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3731\u002Fهمایستایی-حفظ-ثبات-محیط-داخلی-بدن","1405\u002F06\u002F21",{"id":232,"title":233,"cat":199,"pic":234,"up_date":235,"title_url":236,"url":237,"legacy_url":238,"cat_title":211,"update_jalali":230},3732,"اسمز: انتشار آب از غشای نیمه‌تراوا از محلول رقیق به غلیظ","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FdJdbgipUn4mPEfTrB08x_200.png","2026-09-12 14:58:38","اسمز-انتشار-آب-از-غشای-نیمهتراوا-از-محلول-رقیق-به-غلیظ","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3732\u002Fاسمز-انتشار-آب-از-غشای-نیمهتراوا-از-محلول-رقیق-به-غلیظ","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3732\u002Fاسمز-انتشار-آب-از-غشای-نیمهتراوا-از-محلول-رقیق-به-غلیظ",{"id":240,"title":241,"cat":199,"pic":242,"up_date":243,"title_url":244,"url":245,"legacy_url":246,"cat_title":211,"update_jalali":230},3733,"فشار اسمزی: فشار لازم برای توقف جریان آب به سمت محلول غلیظ‌تر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F0W3IiaJ7LtzK4wctqfCx_200.png","2026-09-12 14:56:23","فشار-اسمزی-فشار-لازم-برای-توقف-جریان-آب-به-سمت-محلول-غلیظتر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3733\u002Fفشار-اسمزی-فشار-لازم-برای-توقف-جریان-آب-به-سمت-محلول-غلیظتر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3733\u002Fفشار-اسمزی-فشار-لازم-برای-توقف-جریان-آب-به-سمت-محلول-غلیظتر",{"id":248,"title":249,"cat":199,"pic":250,"up_date":251,"title_url":252,"url":253,"legacy_url":254,"cat_title":211,"update_jalali":230},3734,"تنظیم اسمزی: کنترل تعادل آب و املاح در بدن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FdjpcWnJPio9zHu2Zu819_200.png","2026-09-12 14:54:21","تنظیم-اسمزی-کنترل-تعادل-آب-و-املاح-در-بدن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3734\u002Fتنظیم-اسمزی-کنترل-تعادل-آب-و-املاح-در-بدن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3734\u002Fتنظیم-اسمزی-کنترل-تعادل-آب-و-املاح-در-بدن",{"id":256,"title":257,"cat":199,"pic":258,"up_date":259,"title_url":260,"url":261,"legacy_url":262,"cat_title":211,"update_jalali":230},3735,"کلیه: اندام اصلی دفع مواد زائد و تنظیم اسمزی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FuThvRxcaI9mEGeMl4cm6_200.png","2026-09-12 14:52:30","کلیه-اندام-اصلی-دفع-مواد-زائد-و-تنظیم-اسمزی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3735\u002Fکلیه-اندام-اصلی-دفع-مواد-زائد-و-تنظیم-اسمزی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3735\u002Fکلیه-اندام-اصلی-دفع-مواد-زائد-و-تنظیم-اسمزی",{"id":264,"title":265,"cat":199,"pic":266,"up_date":267,"title_url":268,"url":269,"legacy_url":270,"cat_title":211,"update_jalali":230},3736,"نفرون: واحد عملکردی کلیه برای تشکیل ادرار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FxGT0Qk28RpxpXFZTWc19_200.png","2026-09-12 14:35:41","نفرون-واحد-عملکردی-کلیه-برای-تشکیل-ادرار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3736\u002Fنفرون-واحد-عملکردی-کلیه-برای-تشکیل-ادرار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3736\u002Fنفرون-واحد-عملکردی-کلیه-برای-تشکیل-ادرار",{"id":272,"title":273,"cat":199,"pic":274,"up_date":275,"title_url":276,"url":277,"legacy_url":278,"cat_title":211,"update_jalali":230},3737,"گلومرول: توده مویرگی در نفرون برای فیلتراسیون خون","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FPyuLm0JHJGS0Ji81UrMY_200.png","2026-09-12 14:32:52","گلومرول-توده-مویرگی-در-نفرون-برای-فیلتراسیون-خون","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3737\u002Fگلومرول-توده-مویرگی-در-نفرون-برای-فیلتراسیون-خون","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3737\u002Fگلومرول-توده-مویرگی-در-نفرون-برای-فیلتراسیون-خون",{"id":280,"title":281,"cat":199,"pic":282,"up_date":283,"title_url":284,"url":285,"legacy_url":286,"cat_title":211,"update_jalali":230},3738,"کپسول بومن: ساختار کیسه‌ای پوشاننده گلومرول","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FJgT7E1yblUZTtSMC3Fce_200.png","2026-09-12 14:31:01","کپسول-بومن-ساختار-کیسهای-پوشاننده-گلومرول","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3738\u002Fکپسول-بومن-ساختار-کیسهای-پوشاننده-گلومرول","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3738\u002Fکپسول-بومن-ساختار-کیسهای-پوشاننده-گلومرول",{"id":288,"title":289,"cat":199,"pic":290,"up_date":291,"title_url":292,"url":293,"legacy_url":294,"cat_title":211,"update_jalali":230},3739,"لوله‌های کلیوی: لوله‌های پیچیده برای بازجذب و ترشح","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F0ItnB4ukMXnshflJZQHh_200.png","2026-09-12 14:28:50","لولههای-کلیوی-لولههای-پیچیده-برای-بازجذب-و-ترشح","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3739\u002Fلولههای-کلیوی-لولههای-پیچیده-برای-بازجذب-و-ترشح","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3739\u002Fلولههای-کلیوی-لولههای-پیچیده-برای-بازجذب-و-ترشح",{"id":296,"title":297,"cat":199,"pic":298,"up_date":299,"title_url":300,"url":301,"legacy_url":302,"cat_title":211,"update_jalali":230},3740,"شریان کلیوی: ورود خون به کلیه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F8fP12HdZJA7rR9ilv8qK_200.png","2026-09-12 14:26:41","شریان-کلیوی-ورود-خون-به-کلیه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3740\u002Fشریان-کلیوی-ورود-خون-به-کلیه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3740\u002Fشریان-کلیوی-ورود-خون-به-کلیه",{"id":304,"title":305,"cat":199,"pic":306,"up_date":307,"title_url":308,"url":309,"legacy_url":310,"cat_title":211,"update_jalali":230},3741,"سیاهرگ کلیوی: خروج خون تصفیه‌شده از کلیه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FWl2kk03k78ARyr5UkNqG_200.png","2026-09-12 14:25:03","سیاهرگ-کلیوی-خروج-خون-تصفیهشده-از-کلیه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3741\u002Fسیاهرگ-کلیوی-خروج-خون-تصفیهشده-از-کلیه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3741\u002Fسیاهرگ-کلیوی-خروج-خون-تصفیهشده-از-کلیه",{"id":312,"title":313,"cat":199,"pic":314,"up_date":315,"title_url":316,"url":317,"legacy_url":318,"cat_title":211,"update_jalali":230},3742,"حابس: ناحیه ورود و خروج عروق و حالب در کلیه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FKxZ60Gab39l5G5tp3TXo_200.png","2026-09-12 14:22:35","حابس-ناحیه-ورود-و-خروج-عروق-و-حالب-در-کلیه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3742\u002Fحابس-ناحیه-ورود-و-خروج-عروق-و-حالب-در-کلیه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3742\u002Fحابس-ناحیه-ورود-و-خروج-عروق-و-حالب-در-کلیه"]