[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"blogPost-3005":3,"categoryMenus":26,"$fB644P3Sep5zhyvMkcDJLNukpeZKocr_iHqR9UkryZJQ":214},{"id":4,"section":5,"base":6,"course":7,"lesson":8,"title":9,"cat":10,"pic":11,"info_graphic":12,"podcast":12,"body":13,"tags":14,"metadata":12,"featured":7,"status":5,"views":17,"subdate":18,"up_date":19,"first_name":20,"last_name":21,"avatar":22,"cat_title":23,"subdate_jalali":24,"update_jalali":25},3005,1,60,0,126,"عوامل مؤثر بر سرعت تغییرات شیمیایی و فیزیکی",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FO0uXadFghT19yZQZw4gG_800.png",null,"\u003Cdiv aria-label=\"عوامل مؤثر بر سرعت تغییرات شیمیایی و فیزیکی\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">عوامل مؤثر بر سرعت تغییرات شیمیایی و فیزیکی: از آزمایشگاه تا زندگی روزمره\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">کاوشی در دنیای شگفت‌انگیز سرعت واکنش‌ها و تغییرات اطراف ما\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">سرعت تغییرات شیمیایی و فیزیکی تحت تأثیر عوامل کلیدی مانند \u003Cstrong>دما\u003C\u002Fstrong>، \u003Cstrong>غلظت\u003C\u002Fstrong>، \u003Cstrong>مساحت سطح\u003C\u002Fstrong> و حضور \u003Cstrong>کاتالیزور\u003C\u002Fstrong> قرار دارد. این مقاله به‌طور جامع به بررسی این عوامل با مثال‌های ملموس از زندگی روزمره و آزمایشگاه می‌پردازد و مفاهیم پایه را برای دانش‌آموزان ساده‌سازی می‌کند. درک این اصول نه‌تنها در علوم، بلکه در صنعت و محیط زیست نیز حیاتی است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">تغییرات فیزیکی در مقابل تغییرات شیمیایی: یک تمایز اساسی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>پیش از بررسی عوامل مؤثر بر سرعت، باید بدانیم با چه نوع تغییری روبرو هستیم. در یک \u003Cstrong>تغییر فیزیکی\u003C\u002Fstrong>، هویت و ماهیت ماده تغییر نمی‌کند، تنها شکل یا حالت فیزیکی آن عوض می‌شود. مثال‌های ساده‌ای مانند ذوب یخ (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">H\u003Csub>2\u003C\u002Fsub>O(s) → H\u003Csub>2\u003C\u002Fsub>O(l)\u003C\u002Fspan>)، شکستن شیشه یا حل شدن نمک در آب از این دسته هستند. در مقابل، یک \u003Cstrong>تغییر شیمیایی\u003C\u002Fstrong> منجر به تولید یک یا چند ماده جدید با خواص کاملاً متفاوت می‌شود. زنگ زدن آهن، پختن کیک و سوختن چوب نمونه‌های بارز تغییرات شیمیایی هستند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">عوامل کلیدی تعیین‌کننده سرعت تغییرات\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>سرعت یک تغییر، اعم از فیزیکی یا شیمیایی، به معنی میزان پیشرفت آن در واحد زمان است. این سرعت توسط چند عامل اصلی کنترل می‌شود که در ادامه به تفصیل بررسی می‌شوند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"جدول عوامل مؤثر بر سرعت تغییرات\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">عامل\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">تأثیر بر سرعت تغییر فیزیکی\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">تأثیر بر سرعت تغییر شیمیایی\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">دما\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">افزایش دما سرعت ذوب، تبخیر و انحلال را افزایش می‌دهد.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">افزایش دما به طور قابل توجهی سرعت اکثر واکنش‌ها را افزایش می‌دهد.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">غلظت\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">تأثیر مستقیم کمتری دارد (مثلاً در انحلال).\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">افزایش غلظت واکنش دهنده‌ها\u003Csup>[1]\u003C\u002Fsup> سرعت واکنش را افزایش می‌دهد.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">مساحت سطح\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ذرات ریزتر سریع‌تر حل یا ذوب می‌شوند.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">افزایش سطح تماس، سرعت واکنش‌های ناهمگن\u003Csup>[2]\u003C\u002Fsup> را افزایش می‌دهد.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">کاتالیزور\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">معمولاً بی‌تأثیر است.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سرعت واکنش را بدون مصرف شدن، به شدت افزایش می‌دهد.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">نقش بنیادین دما در تسریع تغییرات\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>دما احتمالاً مهم‌ترین عامل است. افزایش دما به ذرات ماده انرژی می‌دهد. این انرژی اضافی باعث می‌شود ذرات سریع‌تر حرکت کنند، تعداد برخوردهای بین آن‌ها بیشتر شود و مهم‌تر از آن، انرژی برخوردها افزایش یابد. برای وقوع یک تغییر شیمیایی، برخورد ذرات باید دارای انرژی کافی برای شکستن پیوندهای قدیمی و تشکیل پیوندهای جدید باشد. این حداقل انرژی لازم، \u003Cstrong>انرژی فعال‌سازی\u003C\u002Fstrong> نام دارد. دما با فراهم کردن این انرژی، سد انرژی فعال‌سازی را پایین می‌آورد. به عنوان مثال، شکر در دمای اتاق به آرامی در آب حل می‌شود (تغییر فیزیکی)، اما در یک قابلمه آب داغ بسیار سریع‌تر حل می‌شود. از طرفی، شکر اگر حرارت زیادی ببیند، کارامل شده و یک تغییر شیمیایی رخ می‌دهد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>قانون تجربی وانت هاف (Van't Hoff):\u003C\u002Fstrong> به ازای هر \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">10°C\u003C\u002Fspan> افزایش دما، سرعت بسیاری از واکنش‌های شیمیایی تقریباً دو برابر می‌شود. این یک قاعده سرانگشتی مفید است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">تأثیر غلظت و مساحت سطح: افزایش احتمال برخورد\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>برای اینکه یک تغییر، به ویژه یک واکنش شیمیایی، رخ دهد، ذرات باید با یکدیگر برخورد کنند. اگر تعداد ذرات در یک حجم ثابت بیشتر باشد (یعنی غلظت بالاتر باشد)، احتمال برخورد بین آن‌ها به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد. تصور کنید در یک سالن نیمه‌خالی هستید؛ احتمال برخورد شما با دیگران کم است. اما اگر سالن مملو از جمعیت باشد، این احتمال بسیار بالا می‌رود. در مورد مساحت سطح، اگر یک ماده جامد باشد، واکنش فقط در سطح آن رخ می‌دهد. با خرد کردن ماده به قطعات ریز یا پودر کردن آن، مساحت سطح در معرض تماس به شدت افزایش یافته و در نتیجه سرعت تغییر بالا می‌رود. آهن‌ربا را در نظر بگیرید: یک تکه آهن بزرگ به کندی زنگ می زند، اما براده‌های آهن بسیار سریع‌تر اکسید می‌شوند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">کاتالیزورها: تسهیل‌گران معجزه‌گر\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>کاتالیزورها موادی هستند که سرعت یک واکنش شیمیایی را بدون آنکه خود مصرف شوند، افزایش می‌دهند. آن‌ها این کار را با ارائه یک مسیر جایگزین برای واکنش انجام می‌دهند که انرژی فعال‌سازی کمتری دارد. به عبارت دیگر، آن‌ها "راه میان‌بر"ای برای رسیدن به محصولات فراهم می‌کنند. کاتالیزورها در بدن موجودات زنده (آنزیم‌ها)، صنعت (مثل مبدل کاتالیستی در خودروها) و آزمایشگاه‌ها همه‌جا هستند. آنزیم آمیلاز موجود در بزاق دهان، کاتالیزگر تجزیه نشاسته به قندهای ساده‌تر است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">کاربردهای عملی در صنعت و زندگی روزمره\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>درک عوامل کنترل سرعت تغییرات، پایه‌ای برای بسیاری از فناوری‌ها و فرآیندهای روزمره است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>صنایع غذایی:\u003C\u002Fstrong> برای کند کردن فساد مواد غذایی (یک تغییر شیمیایی)، آن‌ها را در یخچال با دمای پایین نگهداری می‌کنیم یا با بسته‌بندی وکیوم، غلظت اکسیژن را کاهش می‌دهیم.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>پخت‌وپز:\u003C\u002Fstrong> هنگام پخت کیک، از بیکینگ پودر (که یک منبع گاز است) استفاده می‌شود. گرما دادن به کیک، سرعت واکنش‌های شیمیایی داخل بیکینگ پودر را افزایش داده و باعث آزاد شدن سریع گاز و پف کردن کیک می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>مبدل کاتالیستی خودرو:\u003C\u002Fstrong> این قطعه حاوی کاتالیزورهای فلزی (مانند پلاتین) است که گازهای سمی خروجی از موتور (مانند مونوکسید کربن) را به سرعت به گازهای کم‌ضررتر تبدیل می‌کند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>هضم غذا:\u003C\u002Fstrong> آنزیم‌های موجود در معده و روده ما به عنوان کاتالیزور عمل کرده و سرعت تجزیه مولکول‌های بزرگ غذایی را به مولکول‌های کوچک و قابل جذب، افزایش می‌دهند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>آیا کاتالیزورها می‌توانند واکنشی که به طور طبیعی اتفاق نمی‌افتد را شروع کنند؟\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 0; padding-top: 8px\">خیر. کاتالیزورها فقط می‌توانند سرعت واکنشی را که از نظر ترمودینامیکی امکان‌پذیر است افزایش دهند، اما نمی‌توانند باعث وقوع واکنشی شوند که خودبه‌خود رخ نمی‌دهد.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>آیا همیشه افزایش دما باعث افزایش سرعت تغییرات می‌شود؟\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 0; padding-top: 8px\">در بیشتر موارد بله. اما برای برخی مواد، گرمای بیش از حد می‌تواند باعث تجزیه یا تغییرات ناخواسته دیگر شود. همچنین، در مورد برخی واکنش‌های آنزیمی در بدن، دمای بسیار بالا می‌تواند ساختار آنزیم را تخریب کرده و عملاً سرعت را کاهش دهد.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>آیا برای تغییرات فیزیکی نیز می‌توان از کاتالیزور استفاده کرد؟\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 0; padding-top: 8px\">خیر. مفهوم کاتالیزور مختص تغییرات شیمیایی است که در آن پیوندها شکسته و تشکیل می‌شوند. در تغییرات فیزیکی، که تنها حالت ماده تغییر می‌کند، کاتالیزور کاربردی ندارد.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 20px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">سرعت واکنش شیمیایی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">تغییر حالت فیزیکی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">کاتالیزور و آنزیم\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">انرژی فعال سازی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">غلظت و مساحت سطح\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>[1]\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>Reactants (واکنش‌دهنده‌ها):\u003C\u002Fstrong> مواد اولیه‌ای که در یک واکنش شیمیایی مصرف می‌شوند تا محصولات جدیدی تشکیل دهند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>[2]\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>واکنش ناهمگن (Heterogeneous Reaction):\u003C\u002Fstrong> واکنشی که در آن مواد واکنش‌دهنده در فازهای مختلفی قرار دارند (مثلاً یک جامد و یک مایع یا یک گاز و یک مایع).\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[15,16],"سرعت تغییرات فیزیکی","سرعت تغییرات شیمیایی",511,"2025-09-11 12:13:34","2026-08-28 15:49:46","پشتیبانی","عمومی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fuser\u002Favatars\u002Fgamaadmin.png","کپسول آموزشی","1404\u002F06\u002F20","15:49 1405\u002F06\u002F6",{"status":5,"data":27},[28,67,127,145,165],{"id":5,"title":29,"list_order":5,"items":30},"آشنایی",[31,36,40,44,51,55,59,63],{"id":32,"link":33,"type":34,"slug":12,"title":35},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content","قوانین و مقررات",{"id":37,"link":38,"type":34,"slug":12,"title":39},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":41,"link":42,"type":34,"slug":12,"title":43},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":45,"link":46,"type":47,"slug":48,"handler":49,"title":50},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":52,"link":53,"type":34,"slug":12,"title":54},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":56,"link":57,"type":34,"slug":12,"title":58},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":60,"link":61,"type":34,"slug":12,"title":62},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":64,"link":65,"type":34,"slug":12,"title":66},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":68,"title":69,"list_order":5,"items":70},2,"المپیادها",[71,75,79,83,87,91,95,99,103,107,111,115,119,123],{"id":72,"link":73,"type":34,"slug":12,"title":74},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":76,"link":77,"type":34,"slug":12,"title":78},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":80,"link":81,"type":34,"slug":12,"title":82},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":84,"link":85,"type":34,"slug":12,"title":86},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":88,"link":89,"type":34,"slug":12,"title":90},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":92,"link":93,"type":34,"slug":12,"title":94},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":96,"link":97,"type":34,"slug":12,"title":98},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":100,"link":101,"type":34,"slug":12,"title":102},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":104,"link":105,"type":34,"slug":12,"title":106},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":108,"link":109,"type":34,"slug":12,"title":110},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":112,"link":113,"type":34,"slug":12,"title":114},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":116,"link":117,"type":34,"slug":12,"title":118},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":120,"link":121,"type":34,"slug":12,"title":122},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":124,"link":125,"type":34,"slug":12,"title":126},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":128,"title":129,"list_order":5,"items":130},3,"نمونه و تیزهوشان",[131,135,140],{"id":132,"link":133,"type":34,"slug":12,"title":134},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":136,"link":137,"type":47,"slug":138,"handler":138,"title":139},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":141,"link":142,"type":47,"slug":143,"handler":143,"title":144},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":146,"title":147,"list_order":5,"items":148},7,"کتابهای درسی",[149,153,157,161],{"id":150,"link":151,"type":34,"slug":12,"title":152},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":154,"link":155,"type":34,"slug":12,"title":156},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":158,"link":159,"type":34,"slug":12,"title":160},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":162,"link":163,"type":34,"slug":12,"title":164},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":32,"title":166,"list_order":32,"items":167},"پیشنهاد ویژه",[168,173,178,183,188,193,198,202,206,210],{"id":169,"link":170,"type":47,"slug":171,"handler":171,"title":172},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":174,"link":175,"type":47,"slug":176,"handler":176,"title":177},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":179,"link":180,"type":47,"slug":181,"handler":181,"title":182},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":184,"link":185,"type":47,"slug":186,"handler":186,"title":187},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":189,"link":190,"type":47,"slug":191,"handler":191,"title":192},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":194,"link":195,"type":34,"slug":196,"title":197},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":199,"link":200,"type":34,"slug":12,"title":201},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":203,"link":204,"type":34,"slug":12,"title":205},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":207,"link":208,"type":34,"slug":12,"title":209},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":211,"link":212,"type":34,"slug":12,"title":213},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"tests":215,"papers":216,"files":217,"questions":218,"exams":219,"tutorials":220,"blogs":221},[],[],[],[],[],[],[222,231,239,247,255,263,271,279,287,295,303,311],{"id":223,"title":224,"cat":10,"pic":225,"up_date":226,"title_url":227,"url":228,"legacy_url":229,"cat_title":23,"update_jalali":230},2991,"متغیرهای کنترل‌شده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FNSGtY3qI4fCkTihiAxKN_200.png","2026-08-28 16:12:03","متغیرهای-کنترلشده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F2991\u002Fمتغیرهای-کنترلشده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F2991\u002Fمتغیرهای-کنترلشده","1405\u002F06\u002F6",{"id":232,"title":233,"cat":10,"pic":234,"up_date":235,"title_url":236,"url":237,"legacy_url":238,"cat_title":23,"update_jalali":230},2992,"سطح تماس با هوا؛ زمان فرود چه رابطه‌ای دارد؟","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FHmOoRKWS0SehlRUfDS9k_200.png","2026-08-28 16:09:29","سطح-تماس-با-هوا-زمان-فرود-چه-رابطهای-دارد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F2992\u002Fسطح-تماس-با-هوا-زمان-فرود-چه-رابطهای-دارد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F2992\u002Fسطح-تماس-با-هوا-زمان-فرود-چه-رابطهای-دارد",{"id":240,"title":241,"cat":10,"pic":242,"up_date":243,"title_url":244,"url":245,"legacy_url":246,"cat_title":23,"update_jalali":230},2997,"نیروی رو به بالا در فرود اجسام","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F7wFJUMpRE15bXqW95N0Z_200.png","2026-08-28 16:06:39","نیروی-رو-به-بالا-در-فرود-اجسام","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F2997\u002Fنیروی-رو-به-بالا-در-فرود-اجسام","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F2997\u002Fنیروی-رو-به-بالا-در-فرود-اجسام",{"id":248,"title":249,"cat":10,"pic":250,"up_date":251,"title_url":252,"url":253,"legacy_url":254,"cat_title":23,"update_jalali":230},3000,"تغییرات مواد چیست؟ انواع تغییرات در طبیعت و زندگی روزمره","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F9zDVedBZwyUW9Cpfalxu_200.png","2026-08-28 15:57:56","تغییرات-مواد-چیست-انواع-تغییرات-در-طبیعت-و-زندگی-روزمره","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3000\u002Fتغییرات-مواد-چیست-انواع-تغییرات-در-طبیعت-و-زندگی-روزمره","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3000\u002Fتغییرات-مواد-چیست-انواع-تغییرات-در-طبیعت-و-زندگی-روزمره",{"id":256,"title":257,"cat":10,"pic":258,"up_date":259,"title_url":260,"url":261,"legacy_url":262,"cat_title":23,"update_jalali":230},3003,"دخالت‌های انسان در طبیعت؛ پیامدها و راهکارها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FXEjgruBszCBKfJrMcLmQ_200.png","2026-08-28 15:54:54","دخالتهای-انسان-در-طبیعت-پیامدها-و-راهکارها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3003\u002Fدخالتهای-انسان-در-طبیعت-پیامدها-و-راهکارها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3003\u002Fدخالتهای-انسان-در-طبیعت-پیامدها-و-راهکارها",{"id":264,"title":265,"cat":10,"pic":266,"up_date":267,"title_url":268,"url":269,"legacy_url":270,"cat_title":23,"update_jalali":230},3007,"یادداشت برداری؛ بیان دقیق مشاهدات","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F4TDn48wfuM84wfKdteSS_200.png","2026-08-28 15:47:03","یادداشت-برداری-بیان-دقیق-مشاهدات","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3007\u002Fیادداشت-برداری-بیان-دقیق-مشاهدات","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3007\u002Fیادداشت-برداری-بیان-دقیق-مشاهدات",{"id":272,"title":273,"cat":10,"pic":274,"up_date":275,"title_url":276,"url":277,"legacy_url":278,"cat_title":23,"update_jalali":230},3031,"رنگین کمان و تشکیل آن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FrnlOZmG66AEp3pym5PiE_200.png","2026-08-28 15:44:52","رنگین-کمان-و-تشکیل-آن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3031\u002Fرنگین-کمان-و-تشکیل-آن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3031\u002Fرنگین-کمان-و-تشکیل-آن",{"id":280,"title":281,"cat":10,"pic":282,"up_date":283,"title_url":284,"url":285,"legacy_url":286,"cat_title":23,"update_jalali":230},3032,"منشور چیست و چه کاربردی دارد؟","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FfECXsyg9HHa4hdDCBftu_200.png","2026-08-28 15:41:33","منشور-چیست-و-چه-کاربردی-دارد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3032\u002Fمنشور-چیست-و-چه-کاربردی-دارد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3032\u002Fمنشور-چیست-و-چه-کاربردی-دارد",{"id":288,"title":289,"cat":10,"pic":290,"up_date":291,"title_url":292,"url":293,"legacy_url":294,"cat_title":23,"update_jalali":230},3033,"تجزیه نور چیست و چگونه اتفاق می‌افتد؟","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FWXfupRE1R1OjCwRNNfq4_200.png","2026-08-28 15:38:29","تجزیه-نور-چیست-و-چگونه-اتفاق-میافتد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3033\u002Fتجزیه-نور-چیست-و-چگونه-اتفاق-میافتد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3033\u002Fتجزیه-نور-چیست-و-چگونه-اتفاق-میافتد",{"id":296,"title":297,"cat":10,"pic":298,"up_date":299,"title_url":300,"url":301,"legacy_url":302,"cat_title":23,"update_jalali":230},3034,"ذره‌بین چیست و چگونه کار می‌کند؟","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fde5UeHoLAjvSO6sWlw5p_200.png","2026-08-28 15:36:39","ذرهبین-چیست-و-چگونه-کار-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3034\u002Fذرهبین-چیست-و-چگونه-کار-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3034\u002Fذرهبین-چیست-و-چگونه-کار-میکند",{"id":304,"title":305,"cat":10,"pic":306,"up_date":307,"title_url":308,"url":309,"legacy_url":310,"cat_title":23,"update_jalali":230},3035,"انواع عدسی و ویژگی‌های آن با مثال ساده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FvxFbYPQzRdVFxvdYY0T8_200.png","2026-08-28 15:33:23","انواع-عدسی-و-ویژگیهای-آن-با-مثال-ساده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3035\u002Fانواع-عدسی-و-ویژگیهای-آن-با-مثال-ساده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3035\u002Fانواع-عدسی-و-ویژگیهای-آن-با-مثال-ساده",{"id":312,"title":313,"cat":10,"pic":314,"up_date":315,"title_url":316,"url":317,"legacy_url":318,"cat_title":23,"update_jalali":230},3036,"کانون عدسی چیست؟","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FrkuIBOUgoUAM31d6hPgv_200.png","2026-08-28 15:29:56","کانون-عدسی-چیست","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3036\u002Fکانون-عدسی-چیست","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3036\u002Fکانون-عدسی-چیست"]