[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"categoryMenus":3,"blogPost-21579":193,"$fYSVuQzhsWK7v7pBYpJB9oeSmUEBVcCuIoLO-WdfIOB4":215},{"status":4,"data":5},1,[6,46,106,124,144],{"id":4,"title":7,"list_order":4,"items":8},"آشنایی",[9,15,19,23,30,34,38,42],{"id":10,"link":11,"type":12,"slug":13,"title":14},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content",null,"قوانین و مقررات",{"id":16,"link":17,"type":12,"slug":13,"title":18},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":20,"link":21,"type":12,"slug":13,"title":22},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":24,"link":25,"type":26,"slug":27,"handler":28,"title":29},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":31,"link":32,"type":12,"slug":13,"title":33},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":35,"link":36,"type":12,"slug":13,"title":37},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":39,"link":40,"type":12,"slug":13,"title":41},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":43,"link":44,"type":12,"slug":13,"title":45},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":47,"title":48,"list_order":4,"items":49},2,"المپیادها",[50,54,58,62,66,70,74,78,82,86,90,94,98,102],{"id":51,"link":52,"type":12,"slug":13,"title":53},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":55,"link":56,"type":12,"slug":13,"title":57},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":59,"link":60,"type":12,"slug":13,"title":61},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":63,"link":64,"type":12,"slug":13,"title":65},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":67,"link":68,"type":12,"slug":13,"title":69},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":71,"link":72,"type":12,"slug":13,"title":73},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":75,"link":76,"type":12,"slug":13,"title":77},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":79,"link":80,"type":12,"slug":13,"title":81},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":83,"link":84,"type":12,"slug":13,"title":85},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":87,"link":88,"type":12,"slug":13,"title":89},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":91,"link":92,"type":12,"slug":13,"title":93},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":95,"link":96,"type":12,"slug":13,"title":97},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":99,"link":100,"type":12,"slug":13,"title":101},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":103,"link":104,"type":12,"slug":13,"title":105},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":107,"title":108,"list_order":4,"items":109},3,"نمونه و تیزهوشان",[110,114,119],{"id":111,"link":112,"type":12,"slug":13,"title":113},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":115,"link":116,"type":26,"slug":117,"handler":117,"title":118},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":120,"link":121,"type":26,"slug":122,"handler":122,"title":123},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":125,"title":126,"list_order":4,"items":127},7,"کتابهای درسی",[128,132,136,140],{"id":129,"link":130,"type":12,"slug":13,"title":131},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":133,"link":134,"type":12,"slug":13,"title":135},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":137,"link":138,"type":12,"slug":13,"title":139},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":141,"link":142,"type":12,"slug":13,"title":143},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":10,"title":145,"list_order":10,"items":146},"پیشنهاد ویژه",[147,152,157,162,167,172,177,181,185,189],{"id":148,"link":149,"type":26,"slug":150,"handler":150,"title":151},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":153,"link":154,"type":26,"slug":155,"handler":155,"title":156},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":158,"link":159,"type":26,"slug":160,"handler":160,"title":161},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":163,"link":164,"type":26,"slug":165,"handler":165,"title":166},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":168,"link":169,"type":26,"slug":170,"handler":170,"title":171},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":173,"link":174,"type":12,"slug":175,"title":176},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":178,"link":179,"type":12,"slug":13,"title":180},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":182,"link":183,"type":12,"slug":13,"title":184},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":186,"link":187,"type":12,"slug":13,"title":188},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":190,"link":191,"type":12,"slug":13,"title":192},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":194,"section":178,"base":195,"course":196,"lesson":197,"title":198,"cat":199,"pic":200,"info_graphic":13,"podcast":13,"body":201,"tags":202,"metadata":13,"featured":206,"status":4,"views":207,"subdate":208,"up_date":209,"first_name":210,"last_name":211,"avatar":13,"cat_title":212,"subdate_jalali":213,"update_jalali":214},21579,1168,1183,1184,"حقیقت و مجاز: حقیقت به‌کاربردن واژه در نخستین و رایج‌ترین معنای آن است و مجاز به‌کاربردن واژه در معنایی غیرحقیقی با وجود ارتباط میان معنای حقیقی و غیرحقیقی آن",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FPcyqvDXT8EjE6cw69EY1_800.png","\u003Cdiv id=\"article-core\" dir=\"rtl\" role=\"article\" aria-label=\"حقیقت و مجاز\" style=\"box-sizing: border-box; width: 100%; max-width: 980px; margin: 16px auto; padding: 16px; background: #ffffff; font-family: 'IRANSans', Tahoma, 'Times New Roman', serif; color: #667085; line-height: 1.8; word-break: break-word; : \">\r\n  \u003Ch2 style=\"margin: 0 0 6px 0; font-size: 22px; font-weight: 800; color: #344054; : \">حقیقت و مجاز\u003C\u002Fh2>\r\n  \u003Cdiv style=\"margin-top: 4px; font-size: 13px; opacity: .95; color: #667085; : \">از معنای نخستین واژه تا کاربرد غیرحقیقی آن با پیوندی پنهان\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 14px 0 16px 0; padding: 12px 14px; border: 1px solid #ffb600; border-radius: 12px; background: #fff8e1; color: #667085; : \">\r\n    \u003Cp style=\"margin: 0; : \">واژه‌ها در زبان تنها یک معنا ندارند. هر واژه نخست در معنایی به‌کار می‌رود که رایج‌ترین و شناخته‌شده‌ترین معنای آن است؛ همین معنا را معنای حقیقی می‌نامیم. اما گویشوران زبان گاه همان واژه را در معنایی دیگر به‌کار می‌برند، به‌شرط آن‌که میان معنای نخستین و معنای تازه پیوندی معنایی و ذهنی وجود داشته باشد. این کاربرد دوم را مجاز می‌گویند. شناخت حقیقت و مجاز به ما کمک می‌کند مقصود گوینده و نویسنده را دقیق‌تر دریابیم و زیبایی‌های نهفته در زبان فارسی را بهتر ببینیم. در این نوشته، نخست میان حقیقت و مجاز تفاوت می‌گذاریم، سپس پیوند میان آن دو را بررسی می‌کنیم و در پایان به چند پرسش رایج پاسخ می‌دهیم.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">معنای حقیقی و معنای مجازی\u003C\u002Fh3>\r\n  \u003Cp style=\"margin: 0 0 12px 0; : \">حقیقت، به‌کاربردن واژه در همان معنایی است که نخست به ذهن می‌آید و در گفتار روزمره بیشترین کاربرد را دارد. برای نمونه، واژهٔ «شیر» در جملهٔ «شیر در جنگل زندگی می‌کند» در معنای حقیقی خود به‌کار رفته است؛ چون جانوری چهارپا و درنده مقصود گوینده است. همچنین واژهٔ «آب» در جملهٔ «آب در کوزه است» همان مایع شناخته‌شده را نشان می‌دهد. در برابر این معنا، مجاز به‌کاربردن واژه در معنایی غیرحقیقی است، اما با شرطی مهم: میان معنای حقیقی و معنای مجازی باید پیوندی قابل‌فهم وجود داشته باشد. اگر این پیوند نباشد، کاربرد واژه نادرست یا نامفهوم می‌شود. در جملهٔ «شیر سخن می‌گفت»، واژهٔ شیر در معنای حقیقی نیست، بلکه به انسان دلیری اشاره دارد که ویژگی دلیری او با ویژگی شناخته‌شدهٔ شیر پیوند دارد. به همین سبب، این کاربرد مجاز است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 16px 0; padding: 12px 14px; border-radius: 12px; background: #fff7e6; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; : \">\r\n    \u003Cp style=\"margin: 0; : \">نکتهٔ کلیدی: در مجاز، واژه از معنای حقیقی خود جدا می‌شود، اما این جدایی همیشه با نوعی رابطه همراه است؛ مانند شباهت، جزء و کل، یا ابزار و هدف.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv role=\"region\" aria-label=\"جدول مقایسه حقیقت و مجاز\" style=\"box-sizing: border-box; margin: 8px 0 16px 0; padding: 0; border: 1px solid #e5e7eb; border-radius: 12px; overflow: auto; : \">\r\n    \u003Ctable style=\"box-sizing: border-box; width: 100%; min-width: 600px; border-collapse: collapse; : \">\r\n      \u003Cthead>\r\n        \u003Ctr>\r\n          \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">ویژگی\u003C\u002Fth>\r\n          \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">حقیقت\u003C\u002Fth>\r\n          \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">مجاز\u003C\u002Fth>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n      \u003C\u002Fthead>\r\n      \u003Ctbody>\r\n        \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">معنا\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">نخستین و رایج‌ترین معنا\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">معنای غیرحقیقی با پیوند معنایی\u003C\u002Ftd>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n        \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">نمونه\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">«آب در کوزه است.»\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">«آب از دستش رفت.»\u003C\u002Ftd>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n        \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">شرط\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">نیاز به قرینه ندارد\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">نیاز به قرینه و پیوند دارد\u003C\u002Ftd>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n        \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">کاربرد\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">گفتار روزمره و علمی\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">ادبیات، شعر و گفتار عادی\u003C\u002Ftd>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n      \u003C\u002Ftbody>\r\n    \u003C\u002Ftable>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">پیوند پنهان میان حقیقت و مجاز\u003C\u002Fh3>\r\n  \u003Cp style=\"margin: 0 0 12px 0; : \">مجاز بدون رابطه ممکن نیست. این رابطه می‌تواند بر شباهت استوار باشد؛ مانند آنجا که به انسان دلیر «شیر» می‌گویند. می‌تواند بر جزء و کل استوار باشد؛ مانند آنجا که به جای «خانه» می‌گوییم «سقف»، در حالی که سقف تنها بخشی از خانه است. همچنین می‌تواند بر ابزار و هدف استوار باشد؛ مانند آنجا که به جای «قلم» می‌گوییم «زبان»، چون قلم ابزار نوشتن است. تشخیص این پیوندها در فهم متن بسیار مهم است. اگر خواننده پیوند را نبیند، ممکن است معنای حقیقی را جای معنای مجازی بگیرد و مقصود نویسنده را وارونه بفهمد. برای نمونه، در جملهٔ «دست روزگار او را شکست»، «دست» معنای حقیقی اندام ندارد، بلکه به قدرت و تأثیر روزگار اشاره می‌کند. اینجا رابطه بر پایهٔ شباهت میان تأثیر دست و تأثیر روزگار ساخته شده است. توجه به قرینه‌های زبانی، مانند فعل و دیگر واژه‌های جمله، به ما کمک می‌کند معنای درست را انتخاب کنیم.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 16px 0; padding: 12px 14px; border-radius: 12px; background: #fff7e6; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; : \">\r\n    \u003Cp style=\"margin: 0; : \">نکتهٔ کلیدی: مجاز همیشه با قرینه همراه است؛ قرینه می‌تواند لفظی باشد، مانند واژه‌های دیگر جمله، یا معنایی باشد، مانند دانسته‌های پیشین خواننده.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">پرسش‌های چالشی دربارهٔ حقیقت و مجاز\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"padding: 12px 14px; margin-bottom: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; background: #f8fafc; : \">\r\n    \u003Cp style=\"margin: 0 0 6px 0; : \">\u003Cstrong style=\"color: #24292f; : \">پرسش:\u003C\u002Fstrong> آیا هر کاربرد غیرحقیقی واژه مجاز است؟\u003C\u002Fp>\r\n    \u003Cp style=\"margin: 0; : \">\u003Cstrong style=\"color: #24292f; : \">پاسخ:\u003C\u002Fstrong> نه. مجاز تنها زمانی درست است که میان معنای حقیقی و معنای غیرحقیقی پیوندی قابل‌فهم وجود داشته باشد. اگر این پیوند نباشد، کاربرد واژه نه مجاز، بلکه نادرست یا مبهم است.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"padding: 12px 14px; margin-bottom: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; background: #f8fafc; : \">\r\n    \u003Cp style=\"margin: 0 0 6px 0; : \">\u003Cstrong style=\"color: #24292f; : \">پرسش:\u003C\u002Fstrong> چگونه بفهمیم واژه‌ای در معنای حقیقی به‌کار رفته یا مجازی؟\u003C\u002Fp>\r\n    \u003Cp style=\"margin: 0; : \">\u003Cstrong style=\"color: #24292f; : \">پاسخ:\u003C\u002Fstrong> باید به قرینه‌های جمله توجه کنیم. اگر معنای نخستین واژه با دیگر بخش‌های جمله سازگار نباشد، احتمال مجازی بودن کاربرد بالا می‌رود. برای نمونه، در «دیوار گوش می‌داد»، ناسازگاری معنای حقیقی گوش با دیوار ما را به معنای مجازی راهنمایی می‌کند.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"padding: 12px 14px; margin-bottom: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; background: #f8fafc; : \">\r\n    \u003Cp style=\"margin: 0 0 6px 0; : \">\u003Cstrong style=\"color: #24292f; : \">پرسش:\u003C\u002Fstrong> آیا مجاز تنها در شعر و ادبیات دیده می‌شود؟\u003C\u002Fp>\r\n    \u003Cp style=\"margin: 0; : \">\u003Cstrong style=\"color: #24292f; : \">پاسخ:\u003C\u002Fstrong> نه. مجاز در گفتار روزمره نیز بسیار به‌کار می‌رود؛ مانند «سرِ کوچه»، «دستِ روزگار» یا «زبانِ قلم». آنچه اهمیت دارد، وجود پیوند معنایی و قرینه است، نه نوع متن.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"padding: 12px 14px; margin-bottom: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; background: #f8fafc; : \">\r\n    \u003Cp style=\"margin: 0 0 6px 0; : \">\u003Cstrong style=\"color: #24292f; : \">پرسش:\u003C\u002Fstrong> آیا یک واژه می‌تواند هم‌زمان حقیقی و مجازی باشد؟\u003C\u002Fp>\r\n    \u003Cp style=\"margin: 0; : \">\u003Cstrong style=\"color: #24292f; : \">پاسخ:\u003C\u002Fstrong> بله، به قرینه بستگی دارد. واژهٔ «شیر» در «شیر جنگل» حقیقی است و در «شیر میدان» مجازی. بنابراین یک واژه در جمله‌های گوناگون می‌تواند در معنای حقیقی یا مجازی به‌کار رود.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 16px 0 0 0; padding: 12px 14px; border-radius: 12px; background: #fffdf3; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; : \">\r\n    \u003Cp style=\"margin: 0; : \">حقیقت و مجاز دو شیوهٔ کاربرد واژه در زبان فارسی‌اند. حقیقت، معنای نخستین و رایج واژه است و مجاز، کاربرد غیرحقیقی آن با پیوندی معنایی. شناخت این دو به ما کمک می‌کند متن‌ها را دقیق‌تر بخوانیم، مقصود گوینده را بهتر دریابیم و از برداشت‌های نادرست بپرهیزیم. مهم‌ترین نکته آن است که مجاز بدون رابطه و قرینه ممکن نیست؛ پس در هر متن، پیش از انتخاب معنا، به واژه‌های پیرامون و پیوندهای معنایی توجه کنیم.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>",[203,204,205],"حقیقت و مجاز","فارسی دهم","پایه دهم",0,57,"2026-09-23 17:58:53","2026-09-23 20:02:29","ندا","بنی هاشمی","کپسول آموزشی","1405\u002F07\u002F1","20:02 1405\u002F07\u002F1",{"tests":216,"papers":217,"files":218,"questions":219,"exams":220,"tutorials":221,"blogs":222},[],[],[],[],[],[],[223,232,240,248,256,264,272,280,288,296,304,312],{"id":224,"title":225,"cat":199,"pic":226,"up_date":227,"title_url":228,"url":229,"legacy_url":230,"cat_title":212,"update_jalali":231},21537,"تلمیح: اشارهٔ غیرمستقیم به آیه، حدیث، داستان، شخصیت یا رویداد شناخته‌شده‌ای که مخاطب با دانستن آن، مفهوم متن را بهتر درک می‌کند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FvC0Kq8IbksBJs0nnaecX_200.png","2026-09-24 18:30:04","تلمیح-اشاره-غیرمستقیم-به-آیه-حدیث-داستان-شخصیت-یا-رویداد-شناختهشدهای-که-مخاطب-با-دانستن-آن-مفهوم-متن-را-بهتر-درک-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F21537\u002Fتلمیح-اشاره-غیرمستقیم-به-آیه-حدیث-داستان-شخصیت-یا-رویداد-شناختهشدهای-که-مخاطب-با-دانستن-آن-مفهوم-متن-را-بهتر-درک-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F21537\u002Fتلمیح-اشاره-غیرمستقیم-به-آیه-حدیث-داستان-شخصیت-یا-رویداد-شناختهشدهای-که-مخاطب-با-دانستن-آن-مفهوم-متن-را-بهتر-درک-میکند","1405\u002F07\u002F2",{"id":233,"title":234,"cat":199,"pic":235,"up_date":236,"title_url":237,"url":238,"legacy_url":239,"cat_title":212,"update_jalali":231},21538,"مجاز: به‌کارگیری واژه در معنایی غیر از معنای اصلی، بر پایهٔ رابطه‌ای شناخته‌شده میان معنای اصلی و معنای موردنظر.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F94dE0iGQgjmPqa8lLi2U_200.png","2026-09-24 18:23:09","مجاز-بهکارگیری-واژه-در-معنایی-غیر-از-معنای-اصلی-بر-پایه-رابطهای-شناختهشده-میان-معنای-اصلی-و-معنای-موردنظر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F21538\u002Fمجاز-بهکارگیری-واژه-در-معنایی-غیر-از-معنای-اصلی-بر-پایه-رابطهای-شناختهشده-میان-معنای-اصلی-و-معنای-موردنظر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F21538\u002Fمجاز-بهکارگیری-واژه-در-معنایی-غیر-از-معنای-اصلی-بر-پایه-رابطهای-شناختهشده-میان-معنای-اصلی-و-معنای-موردنظر",{"id":241,"title":242,"cat":199,"pic":243,"up_date":244,"title_url":245,"url":246,"legacy_url":247,"cat_title":212,"update_jalali":231},21539,"تضاد: آوردن دو واژه یا مفهوم با معنای مخالف برای برجسته‌سازی معنا.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FpMl8VmoNwuk5vWg2Uz4I_200.png","2026-09-24 18:05:46","تضاد-آوردن-دو-واژه-یا-مفهوم-با-معنای-مخالف-برای-برجستهسازی-معنا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F21539\u002Fتضاد-آوردن-دو-واژه-یا-مفهوم-با-معنای-مخالف-برای-برجستهسازی-معنا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F21539\u002Fتضاد-آوردن-دو-واژه-یا-مفهوم-با-معنای-مخالف-برای-برجستهسازی-معنا",{"id":249,"title":250,"cat":199,"pic":251,"up_date":252,"title_url":253,"url":254,"legacy_url":255,"cat_title":212,"update_jalali":231},21540,"جناس ناقص اختلافی: آوردن دو واژهٔ همسان یا نزدیک از نظر آوایی و نوشتاری که در یک یا چند حرف با یکدیگر تفاوت دارند و معانی متفاوتی دارند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FOWWohym60lTYXM9JCQBt_200.png","2026-09-24 17:54:23","جناس-ناقص-اختلافی-آوردن-دو-واژه-همسان-یا-نزدیک-از-نظر-آوایی-و-نوشتاری-که-در-یک-یا-چند-حرف-با-یکدیگر-تفاوت-دارند-و-معانی-متفاوتی-دارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F21540\u002Fجناس-ناقص-اختلافی-آوردن-دو-واژه-همسان-یا-نزدیک-از-نظر-آوایی-و-نوشتاری-که-در-یک-یا-چند-حرف-با-یکدیگر-تفاوت-دارند-و-معانی-متفاوتی-دارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F21540\u002Fجناس-ناقص-اختلافی-آوردن-دو-واژه-همسان-یا-نزدیک-از-نظر-آوایی-و-نوشتاری-که-در-یک-یا-چند-حرف-با-یکدیگر-تفاوت-دارند-و-معانی-متفاوتی-دارند",{"id":257,"title":258,"cat":199,"pic":259,"up_date":260,"title_url":261,"url":262,"legacy_url":263,"cat_title":212,"update_jalali":231},21541,"تناسب: آوردن واژه‌ها و مفاهیمی که از نظر معنایی با یکدیگر ارتباط و هماهنگی دارند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fg5Y2QA0t7sKQuGHc09rw_200.png","2026-09-24 17:24:18","تناسب-آوردن-واژهها-و-مفاهیمی-که-از-نظر-معنایی-با-یکدیگر-ارتباط-و-هماهنگی-دارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F21541\u002Fتناسب-آوردن-واژهها-و-مفاهیمی-که-از-نظر-معنایی-با-یکدیگر-ارتباط-و-هماهنگی-دارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F21541\u002Fتناسب-آوردن-واژهها-و-مفاهیمی-که-از-نظر-معنایی-با-یکدیگر-ارتباط-و-هماهنگی-دارند",{"id":265,"title":266,"cat":199,"pic":267,"up_date":268,"title_url":269,"url":270,"legacy_url":271,"cat_title":212,"update_jalali":231},21542,"کنایه: بیان غیرمستقیم یک مفهوم یا ویژگی از طریق عبارتی که افزون بر معنای ظاهری، معنای موردنظر دیگری دارد.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F1kpomi8FEItpfN2e2ezd_200.png","2026-09-24 17:15:25","کنایه-بیان-غیرمستقیم-یک-مفهوم-یا-ویژگی-از-طریق-عبارتی-که-افزون-بر-معنای-ظاهری-معنای-موردنظر-دیگری-دارد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F21542\u002Fکنایه-بیان-غیرمستقیم-یک-مفهوم-یا-ویژگی-از-طریق-عبارتی-که-افزون-بر-معنای-ظاهری-معنای-موردنظر-دیگری-دارد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F21542\u002Fکنایه-بیان-غیرمستقیم-یک-مفهوم-یا-ویژگی-از-طریق-عبارتی-که-افزون-بر-معنای-ظاهری-معنای-موردنظر-دیگری-دارد",{"id":273,"title":274,"cat":199,"pic":275,"up_date":276,"title_url":277,"url":278,"legacy_url":279,"cat_title":212,"update_jalali":231},21543,"واج‌آرایی: تکرار یک واج یا صدا در مجموعه‌ای از واژه‌ها برای ایجاد آهنگ و تأثیر موسیقایی در کلام.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F4cDofn4hZvSIL5TYJC4r_200.png","2026-09-24 17:08:23","واجآرایی-تکرار-یک-واج-یا-صدا-در-مجموعهای-از-واژهها-برای-ایجاد-آهنگ-و-تأثیر-موسیقایی-در-کلام","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F21543\u002Fواجآرایی-تکرار-یک-واج-یا-صدا-در-مجموعهای-از-واژهها-برای-ایجاد-آهنگ-و-تأثیر-موسیقایی-در-کلام","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F21543\u002Fواجآرایی-تکرار-یک-واج-یا-صدا-در-مجموعهای-از-واژهها-برای-ایجاد-آهنگ-و-تأثیر-موسیقایی-در-کلام",{"id":281,"title":282,"cat":199,"pic":283,"up_date":284,"title_url":285,"url":286,"legacy_url":287,"cat_title":212,"update_jalali":231},21544,"تشخیص: نسبت دادن ویژگی، رفتار یا حالت انسانی به اشیا، حیوانات، پدیده‌ها یا مفاهیم غیرانسانی.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FH9MzGFf6gzaK6xxlRaPJ_200.png","2026-09-24 16:59:43","تشخیص-نسبت-دادن-ویژگی-رفتار-یا-حالت-انسانی-به-اشیا-حیوانات-پدیدهها-یا-مفاهیم-غیرانسانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F21544\u002Fتشخیص-نسبت-دادن-ویژگی-رفتار-یا-حالت-انسانی-به-اشیا-حیوانات-پدیدهها-یا-مفاهیم-غیرانسانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F21544\u002Fتشخیص-نسبت-دادن-ویژگی-رفتار-یا-حالت-انسانی-به-اشیا-حیوانات-پدیدهها-یا-مفاهیم-غیرانسانی",{"id":289,"title":290,"cat":199,"pic":291,"up_date":292,"title_url":293,"url":294,"legacy_url":295,"cat_title":212,"update_jalali":231},21545,"حُسن تعلیل: آوردن علتی ادبی و خیال‌انگیز برای یک پدیده، به جای علت واقعی یا علمی آن.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F6WqzMkdpI9oTmVI1B5Tz_200.png","2026-09-24 16:53:54","حسن-تعلیل-آوردن-علتی-ادبی-و-خیالانگیز-برای-یک-پدیده-به-جای-علت-واقعی-یا-علمی-آن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F21545\u002Fحسن-تعلیل-آوردن-علتی-ادبی-و-خیالانگیز-برای-یک-پدیده-به-جای-علت-واقعی-یا-علمی-آن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F21545\u002Fحسن-تعلیل-آوردن-علتی-ادبی-و-خیالانگیز-برای-یک-پدیده-به-جای-علت-واقعی-یا-علمی-آن",{"id":297,"title":298,"cat":199,"pic":299,"up_date":300,"title_url":301,"url":302,"legacy_url":303,"cat_title":212,"update_jalali":231},21546,"استعاره: به‌کارگیری واژه یا عبارت در معنایی غیرحقیقی بر پایهٔ شباهت، به‌گونه‌ای که یکی از دو سوی تشبیه حذف شده باشد.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FVRyzRx3aVFEqFIsUDGfs_200.png","2026-09-24 16:48:10","استعاره-بهکارگیری-واژه-یا-عبارت-در-معنایی-غیرحقیقی-بر-پایه-شباهت-بهگونهای-که-یکی-از-دو-سوی-تشبیه-حذف-شده-باشد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F21546\u002Fاستعاره-بهکارگیری-واژه-یا-عبارت-در-معنایی-غیرحقیقی-بر-پایه-شباهت-بهگونهای-که-یکی-از-دو-سوی-تشبیه-حذف-شده-باشد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F21546\u002Fاستعاره-بهکارگیری-واژه-یا-عبارت-در-معنایی-غیرحقیقی-بر-پایه-شباهت-بهگونهای-که-یکی-از-دو-سوی-تشبیه-حذف-شده-باشد",{"id":305,"title":306,"cat":199,"pic":307,"up_date":308,"title_url":309,"url":310,"legacy_url":311,"cat_title":212,"update_jalali":231},21547,"قرینهٔ معنایی: نشانه‌ای معنایی در جمله یا متن که حذف یک واژه یا عبارت را ممکن می‌کند و معنای حذف‌شده را قابل دریافت می‌سازد.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fq2nRRUrJVuJBAVSdgryE_200.png","2026-09-24 16:41:43","قرینه-معنایی-نشانهای-معنایی-در-جمله-یا-متن-که-حذف-یک-واژه-یا-عبارت-را-ممکن-میکند-و-معنای-حذفشده-را-قابل-دریافت-میسازد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F21547\u002Fقرینه-معنایی-نشانهای-معنایی-در-جمله-یا-متن-که-حذف-یک-واژه-یا-عبارت-را-ممکن-میکند-و-معنای-حذفشده-را-قابل-دریافت-میسازد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F21547\u002Fقرینه-معنایی-نشانهای-معنایی-در-جمله-یا-متن-که-حذف-یک-واژه-یا-عبارت-را-ممکن-میکند-و-معنای-حذفشده-را-قابل-دریافت-میسازد",{"id":313,"title":314,"cat":199,"pic":315,"up_date":316,"title_url":317,"url":318,"legacy_url":319,"cat_title":212,"update_jalali":231},21548,"شبه‌جمله: واژه یا گروهی از واژه‌ها که از نظر معنایی نقش یک جمله را دارند، اما ساختار جملهٔ کامل را ندارند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FCp0CKDhzNUcLfAW7MEAu_200.png","2026-09-24 16:35:59","شبهجمله-واژه-یا-گروهی-از-واژهها-که-از-نظر-معنایی-نقش-یک-جمله-را-دارند-اما-ساختار-جمله-کامل-را-ندارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F21548\u002Fشبهجمله-واژه-یا-گروهی-از-واژهها-که-از-نظر-معنایی-نقش-یک-جمله-را-دارند-اما-ساختار-جمله-کامل-را-ندارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F21548\u002Fشبهجمله-واژه-یا-گروهی-از-واژهها-که-از-نظر-معنایی-نقش-یک-جمله-را-دارند-اما-ساختار-جمله-کامل-را-ندارند"]