[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"blogPost-17937":3,"categoryMenus":27,"$f6XzpN4g4YAcXuPJeuvXDgaAsT5N7aT0IVmswiabiTJQ":214},{"id":4,"section":5,"base":6,"course":7,"lesson":8,"title":9,"cat":10,"pic":11,"info_graphic":12,"podcast":12,"body":13,"tags":14,"metadata":12,"featured":7,"status":18,"views":19,"subdate":20,"up_date":21,"first_name":22,"last_name":23,"avatar":12,"cat_title":24,"subdate_jalali":25,"update_jalali":26},17937,2,5,0,283,"تاریخ شفاهی انقلاب: گردآوری خاطرات و روایت‌های شاهدان رویدادهای انقلاب، نهادهای مردمی و دفاع مقدس.",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FuV52MTmIs0m7R4RjJbF1_800.png",null,"\u003Cdiv aria-label=\"تاریخ شفاهی انقلاب: روایت‌های شاهدان\" dir=\"rtl\" id=\"article-core\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: 'IRANSans',Tahoma,'Times New Roman',serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">تاریخ شفاهی انقلاب؛ روایت‌هایی که از دل مردم بیرون آمد\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">گوشه‌هایی از خاطرات شاهدان عینی، نقش مردم در پیروزی انقلاب و ایستادگی در دفاع مقدس\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong style=\"color: #344054\">چکیده:\u003C\u002Fstrong> تاریخ شفاهی یعنی شنیدن رویدادهای گذشته از زبان کسانی که خودشان در آن رویدادها حضور داشته‌اند. در این مقاله، با چند نمونه از خاطرات شاهدان انقلاب اسلامی، فعالیت‌های مردمی در آن روزها و نیز روایت‌هایی از جبهه‌های دفاع مقدس آشنا می‌شویم. این روایت‌ها به ما نشان می‌دهند که مردم چگونه با ایمان و اراده، نقش بزرگی در سرنوشت کشور ایفا کردند و خاطراتشان همچون چراغی، راه نسل‌های بعد را روشن می‌کند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">روایت‌های مردمی از روزهای انقلاب\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>وقتی از انقلاب صحبت می‌کنیم، فقط کتاب‌های تاریخ نیستند که حرف می‌زنند؛ بلکه مردم کوچه و بازار هم راویان مهمی هستند. خیلی از پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها هنوز یادشان هست که در تظاهرات شرکت می‌کردند، شب‌ها روی پشت‌بام‌ها الله‌اکبر می‌گفتند یا در مساجد جمع می‌شدند و اعلامیه‌ها را پخش می‌کردند. این خاطرات، مثل یک فیلم قدیمی، جزئیات ریز و درشتی دارند که در کتاب‌ها کمتر به چشم می‌خورد. برای مثال، بعضی از نوجوانان آن زمان، در مدرسه‌هایشان گروه‌های کوچک تشکیل می‌دادند و اخبار را با خطِ درشت روی دیوار می‌نوشتند. یا مادرها نان و خوراکی برای معترضان می‌پختند و مخفیانه به دستشان می‌رساندند. این کارها شاید ساده به نظر برسند، اما همان کارهای کوچک، کمکم به موجی بزرگ تبدیل شد و همه را به خیابان‌ها کشاند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>یکی از راویان قدیمی تعریف می‌کند که در روزهای اوج انقلاب، مردم با چراغ قوه و شمع، شب‌ها در کوچه‌پس‌کوچه‌ها راهپیمایی می‌کردند و شعار می‌دادند. او می‌گوید: «همه چیز دست‌ساز بود؛ پلاکاردها را با چوبِ جارو و پارچه‌های سفید درست کرده بودیم و با ماژیک رویشان شعار می‌نوشتیم.» این روایت‌های ساده، قدرت باورنکردنی مردم را نشان می‌دهد؛ مردمی که بدون امکانات پیشرفته، اما با دلی بزرگ، اراده کردند تغییری بزرگ به وجود آورند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong style=\"color: #344054\">نکته:\u003C\u002Fstrong> تاریخ شفاهی فقط به خاطرات افراد مشهور محدود نمی‌شود؛ بلکه هر کسی که در آن روزگار زندگی می‌کرده، می‌تواند یک راوی باشد. حتی خاطره‌ی یک نانوای قدیمی از نحوه‌ی پخت نان در شب‌های انقلاب، برای ما ارزش تاریخی دارد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">نهادهای مردمی و نقش آنها در پیروزی و استواری\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>در روزهای انقلاب، نهادهای مردمی مثل مساجد، هیئت‌های مذهبی و انجمن‌های محلی، نقش یک ستون را داشتند. مردم در این مکان‌ها گرد هم می‌آمدند، تصمیم می‌گرفتند و کارها را بین خودشان تقسیم می‌کردند. مثلاً یک گروه مسئول چاپ و پخش اعلامیه‌ها بود، گروهی دیگر وظیفه‌ی هماهنگی تظاهرات را بر عهده داشت و گروهی هم از مجروحان و خانواده‌هایشان مراقبت می‌کرد. این نهادها بعد از پیروزی انقلاب هم از بین نرفتند؛ بلکه شکل تازه‌ای پیدا کردند و در دفاع مقدس هم بسیار پررنگ ظاهر شدند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>در دوران دفاع مقدس، نهادهای مردمی به کمک رزمندگان آمدند. مردم پشت جبهه، لباس می‌دوختند، مواد غذایی جمع‌آوری می‌کردند و برای نیروهای رزمنده نامه‌های امیدبخش می‌نوشتند. یک خاطره‌ی شنیدنی از آن روزها این است که دانش‌آموزان مدرسه‌ها، با پول تو جیبی‌شان، کمک‌های نقدی کوچک جمع می‌کردند و برای خرید تجهیزات پزشکی به جبهه می‌فرستادند. این نشان می‌دهد که نهادهای مردمی فقط به دوران انقلاب محدود نشدند، بلکه در سخت‌ترین شرایط جنگ هم، پشتوانه‌ی محکمی برای کشور بودند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"مقایسه نقش مردم در انقلاب و دفاع مقدس\" role=\"region\" style=\"border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">دوره\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نقش مردم\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نمونه‌ی فعالیت‌ها\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">انقلاب اسلامی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">آگاهی‌بخشی و هماهنگی تظاهرات\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">چاپ اعلامیه، شب‌نشینی در مساجد، شعارنویسی روی دیوار\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">دفاع مقدس\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">پشتیبانی لجستیکی و روحیه‌بخشی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ارسال بسته‌های غذایی، دوخت لباس، نوشتن نامه برای رزمندگان\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پرسش‌های چالشی درباره‌ی تاریخ شفاهی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 12px; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cp>\u003Cstrong style=\"color: #344054\">پرسش:\u003C\u002Fstrong> آیا خاطرات شاهدان همیشه دقیق هستند؟ مگر ممکن است یک نفر اشتباه چیزی را به خاطر بیاورد؟\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong style=\"color: #344054\">پاسخ:\u003C\u002Fstrong> بله، حافظه‌ی انسان ممکن است با گذشت زمان، بعضی جزئیات را تغییر دهد یا فراموش کند. اما ارزش تاریخ شفاهی در این است که چندین راوی از یک رویداد، می‌توانند تصویر کامل‌تری بسازند. مثل این می‌ماند که چند نفر از یک تصویر، نقاشی بکشند؛ هر کدام گوشه‌ای از آن را بهتر دیده‌اند. پس اگر یک خاطره را چند نفر تعریف کنند، می‌توانیم به واقعیت نزدیک‌تر شویم.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 12px; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cp>\u003Cstrong style=\"color: #344054\">پرسش:\u003C\u002Fstrong> چرا نباید فقط به کتاب‌های تاریخی اکتفا کنیم و سراغ خاطرات مردم برویم؟\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong style=\"color: #344054\">پاسخ:\u003C\u002Fstrong> کتاب‌های تاریخ معمولاً رویدادهای بزرگ را از زاویه‌ای کلی نگاه می‌کنند، اما خاطرات مردم، جزئیات ریز و احساسی را نشان می‌دهند که در هیچ کتابی نوشته نشده است. مثلاً اینکه یک مادر در شبِ انقلاب، چه دعایی برای فرزندش می‌خوانده یا یک سرباز جوان در سنگر چه احساسی داشته، فقط از زبان خودشان شنیدنی است. این روایت‌ها، تاریخ را زنده و ملموس می‌کنند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 12px; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cp>\u003Cstrong style=\"color: #344054\">پرسش:\u003C\u002Fstrong> آیا نوجوانان هم می‌توانند راوی تاریخ شفاهی باشند؟ مگر آنها در آن روزها حضور داشتند؟\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong style=\"color: #344054\">پاسخ:\u003C\u002Fstrong> امروز خودِ نوجوانان می‌توانند راوی خاطرات پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌هایشان باشند. آنها با ضبط کردن صحبت‌های بزرگ‌ترها، یا نوشتن خاطراتشان، نقش یک راوی را ایفا می‌کنند. پس نوجوانان هم نه‌تنها می‌توانند، بلکه باید این خاطرات را ثبت کنند تا نسل‌های آینده هم آنها را بشناسند. این کار، مثل ساختن یک پل بین گذشته و آینده است.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cp>\u003Cstrong style=\"color: #344054\">گلچین پایانی:\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>تاریخ شفاهی انقلاب، دفاع مقدس و نهادهای مردمی، گنجینه‌ای از ایثار و همدلی است که نباید از یاد برود. هر خاطره، یک درس بزرگ درباره‌ی شجاعت، فداکاری و عشق به میهن دارد. وقتی خاطرات را می‌شنویم، می‌فهمیم که مردم عادی با کارهای به‌ظاهر کوچک خود، چطور مسیر تاریخ را عوض کردند. پس بیایید گوش‌هایمان را برای شنیدن این روایت‌ها باز کنیم و قلم‌هایمان را برای نوشتنشان آماده، تا این میراث گرانبها برای همیشه زنده بماند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[15,16,17],"پایهٔ نهم","مطالعات اجتماعی نهم","تاریخ شفاهی انقلاب",1,128,"2026-07-09 13:23:45","2026-08-29 16:57:02","سحر","شیرزاد","کپسول آموزشی","1405\u002F04\u002F18","16:57 1405\u002F06\u002F7",{"status":18,"data":28},[29,68,127,145,165],{"id":18,"title":30,"list_order":18,"items":31},"آشنایی",[32,37,41,45,52,56,60,64],{"id":33,"link":34,"type":35,"slug":12,"title":36},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content","قوانین و مقررات",{"id":38,"link":39,"type":35,"slug":12,"title":40},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":42,"link":43,"type":35,"slug":12,"title":44},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":46,"link":47,"type":48,"slug":49,"handler":50,"title":51},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":53,"link":54,"type":35,"slug":12,"title":55},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":57,"link":58,"type":35,"slug":12,"title":59},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":61,"link":62,"type":35,"slug":12,"title":63},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":65,"link":66,"type":35,"slug":12,"title":67},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":5,"title":69,"list_order":18,"items":70},"المپیادها",[71,75,79,83,87,91,95,99,103,107,111,115,119,123],{"id":72,"link":73,"type":35,"slug":12,"title":74},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":76,"link":77,"type":35,"slug":12,"title":78},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":80,"link":81,"type":35,"slug":12,"title":82},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":84,"link":85,"type":35,"slug":12,"title":86},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":88,"link":89,"type":35,"slug":12,"title":90},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":92,"link":93,"type":35,"slug":12,"title":94},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":96,"link":97,"type":35,"slug":12,"title":98},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":100,"link":101,"type":35,"slug":12,"title":102},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":104,"link":105,"type":35,"slug":12,"title":106},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":108,"link":109,"type":35,"slug":12,"title":110},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":112,"link":113,"type":35,"slug":12,"title":114},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":116,"link":117,"type":35,"slug":12,"title":118},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":120,"link":121,"type":35,"slug":12,"title":122},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":124,"link":125,"type":35,"slug":12,"title":126},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":128,"title":129,"list_order":18,"items":130},3,"نمونه و تیزهوشان",[131,135,140],{"id":132,"link":133,"type":35,"slug":12,"title":134},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":136,"link":137,"type":48,"slug":138,"handler":138,"title":139},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":141,"link":142,"type":48,"slug":143,"handler":143,"title":144},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":146,"title":147,"list_order":18,"items":148},7,"کتابهای درسی",[149,153,157,161],{"id":150,"link":151,"type":35,"slug":12,"title":152},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":154,"link":155,"type":35,"slug":12,"title":156},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":158,"link":159,"type":35,"slug":12,"title":160},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":162,"link":163,"type":35,"slug":12,"title":164},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":33,"title":166,"list_order":33,"items":167},"پیشنهاد ویژه",[168,173,178,183,188,193,198,202,206,210],{"id":169,"link":170,"type":48,"slug":171,"handler":171,"title":172},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":174,"link":175,"type":48,"slug":176,"handler":176,"title":177},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":179,"link":180,"type":48,"slug":181,"handler":181,"title":182},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":184,"link":185,"type":48,"slug":186,"handler":186,"title":187},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":189,"link":190,"type":48,"slug":191,"handler":191,"title":192},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":194,"link":195,"type":35,"slug":196,"title":197},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":199,"link":200,"type":35,"slug":12,"title":201},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":203,"link":204,"type":35,"slug":12,"title":205},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":207,"link":208,"type":35,"slug":12,"title":209},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":211,"link":212,"type":35,"slug":12,"title":213},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"tests":215,"papers":216,"files":217,"questions":218,"exams":219,"tutorials":220,"blogs":221},[],[],[],[],[],[],[222,231,239,247,255,263,271,279,287,295,303,311],{"id":223,"title":224,"cat":10,"pic":225,"up_date":226,"title_url":227,"url":228,"legacy_url":229,"cat_title":24,"update_jalali":230},16187,"منظومهٔ شمسی: مجموعه‌ای شامل خورشید و اجرام آسمانی که در مدارهای پیرامون آن حرکت می‌کنند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FXVlacxrhXhl0VwsPOSyE_200.png","2026-09-01 23:45:42","منظومه-شمسی-مجموعهای-شامل-خورشید-و-اجرام-آسمانی-که-در-مدارهای-پیرامون-آن-حرکت-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F16187\u002Fمنظومه-شمسی-مجموعهای-شامل-خورشید-و-اجرام-آسمانی-که-در-مدارهای-پیرامون-آن-حرکت-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F16187\u002Fمنظومه-شمسی-مجموعهای-شامل-خورشید-و-اجرام-آسمانی-که-در-مدارهای-پیرامون-آن-حرکت-میکنند","1405\u002F06\u002F10",{"id":232,"title":233,"cat":10,"pic":234,"up_date":235,"title_url":236,"url":237,"legacy_url":238,"cat_title":24,"update_jalali":230},16190,"خورشید: ستارهٔ مرکزی منظومهٔ شمسی و سرچشمهٔ اصلی انرژی و زندگی بر روی زمین.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FEfwYVzJni1OQ4Nj6dw78_200.png","2026-09-01 23:44:00","خورشید-ستاره-مرکزی-منظومه-شمسی-و-سرچشمه-اصلی-انرژی-و-زندگی-بر-روی-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F16190\u002Fخورشید-ستاره-مرکزی-منظومه-شمسی-و-سرچشمه-اصلی-انرژی-و-زندگی-بر-روی-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F16190\u002Fخورشید-ستاره-مرکزی-منظومه-شمسی-و-سرچشمه-اصلی-انرژی-و-زندگی-بر-روی-زمین",{"id":240,"title":241,"cat":10,"pic":242,"up_date":243,"title_url":244,"url":245,"legacy_url":246,"cat_title":24,"update_jalali":230},16192,"سیاره: جرم آسمانی که به دور یک ستاره می‌گردد و در منظومهٔ شمسی شامل هشت جرم اصلی است.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fkcoyeks12jRc61QxHcGC_200.png","2026-09-01 23:41:31","سیاره-جرم-آسمانی-که-به-دور-یک-ستاره-میگردد-و-در-منظومه-شمسی-شامل-هشت-جرم-اصلی-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F16192\u002Fسیاره-جرم-آسمانی-که-به-دور-یک-ستاره-میگردد-و-در-منظومه-شمسی-شامل-هشت-جرم-اصلی-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F16192\u002Fسیاره-جرم-آسمانی-که-به-دور-یک-ستاره-میگردد-و-در-منظومه-شمسی-شامل-هشت-جرم-اصلی-است",{"id":248,"title":249,"cat":10,"pic":250,"up_date":251,"title_url":252,"url":253,"legacy_url":254,"cat_title":24,"update_jalali":230},16195,"سیاره‌های درونی: چهار سیارهٔ نزدیک به خورشید با سطح جامد، شامل تیر، ناهید، زمین و بهرام.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FAH5Aq0yiB3QwBbdA5U0R_200.png","2026-09-01 23:39:00","سیارههای-درونی-چهار-سیاره-نزدیک-به-خورشید-با-سطح-جامد-شامل-تیر-ناهید-زمین-و-بهرام","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F16195\u002Fسیارههای-درونی-چهار-سیاره-نزدیک-به-خورشید-با-سطح-جامد-شامل-تیر-ناهید-زمین-و-بهرام","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F16195\u002Fسیارههای-درونی-چهار-سیاره-نزدیک-به-خورشید-با-سطح-جامد-شامل-تیر-ناهید-زمین-و-بهرام",{"id":256,"title":257,"cat":10,"pic":258,"up_date":259,"title_url":260,"url":261,"legacy_url":262,"cat_title":24,"update_jalali":230},16199,"سیاره‌های بیرونی: چهار سیارهٔ دورتر از خورشید که عمدتاً از گازهای مختلف تشکیل شده‌اند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FGljv6ZCVqQQAfKKV4yOA_200.png","2026-09-01 23:37:17","سیارههای-بیرونی-چهار-سیاره-دورتر-از-خورشید-که-عمدتا-از-گازهای-مختلف-تشکیل-شدهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F16199\u002Fسیارههای-بیرونی-چهار-سیاره-دورتر-از-خورشید-که-عمدتا-از-گازهای-مختلف-تشکیل-شدهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F16199\u002Fسیارههای-بیرونی-چهار-سیاره-دورتر-از-خورشید-که-عمدتا-از-گازهای-مختلف-تشکیل-شدهاند",{"id":264,"title":265,"cat":10,"pic":266,"up_date":267,"title_url":268,"url":269,"legacy_url":270,"cat_title":24,"update_jalali":230},16202,"قمر: جرم آسمانی که به دور یک سیاره می‌گردد.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fj5nylENtff4b5RNns9kD_200.png","2026-09-01 23:35:00","قمر-جرم-آسمانی-که-به-دور-یک-سیاره-میگردد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F16202\u002Fقمر-جرم-آسمانی-که-به-دور-یک-سیاره-میگردد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F16202\u002Fقمر-جرم-آسمانی-که-به-دور-یک-سیاره-میگردد",{"id":272,"title":273,"cat":10,"pic":274,"up_date":275,"title_url":276,"url":277,"legacy_url":278,"cat_title":24,"update_jalali":230},16204,"کهکشان راه شیری: کهکشانی عظیم شامل میلیاردها ستاره که خورشید یکی از آن‌هاست.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FsgO2nQbBbPPaiEdfYk8Y_200.png","2026-09-01 23:32:46","کهکشان-راه-شیری-کهکشانی-عظیم-شامل-میلیاردها-ستاره-که-خورشید-یکی-از-آنهاست","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F16204\u002Fکهکشان-راه-شیری-کهکشانی-عظیم-شامل-میلیاردها-ستاره-که-خورشید-یکی-از-آنهاست","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F16204\u002Fکهکشان-راه-شیری-کهکشانی-عظیم-شامل-میلیاردها-ستاره-که-خورشید-یکی-از-آنهاست",{"id":280,"title":281,"cat":10,"pic":282,"up_date":283,"title_url":284,"url":285,"legacy_url":286,"cat_title":24,"update_jalali":230},16210,"کیهان: جهان مادی و فضای بی‌کران شامل کهکشان‌ها، ستارگان، سیاره‌ها و دیگر اجرام آسمانی.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FF7TZV7MlayBq2CTt8i8I_200.png","2026-09-01 23:29:58","کیهان-جهان-مادی-و-فضای-بیکران-شامل-کهکشانها-ستارگان-سیارهها-و-دیگر-اجرام-آسمانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F16210\u002Fکیهان-جهان-مادی-و-فضای-بیکران-شامل-کهکشانها-ستارگان-سیارهها-و-دیگر-اجرام-آسمانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F16210\u002Fکیهان-جهان-مادی-و-فضای-بیکران-شامل-کهکشانها-ستارگان-سیارهها-و-دیگر-اجرام-آسمانی",{"id":288,"title":289,"cat":10,"pic":290,"up_date":291,"title_url":292,"url":293,"legacy_url":294,"cat_title":24,"update_jalali":230},16213,"حیات فرازمینی: فرض وجود زندگی در جایی خارج از زمین که تاکنون به‌طور قطعی اثبات نشده است.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fyr5YGbtSw6D8WEUvuSBf_200.png","2026-09-01 23:28:09","حیات-فرازمینی-فرض-وجود-زندگی-در-جایی-خارج-از-زمین-که-تاکنون-بهطور-قطعی-اثبات-نشده-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F16213\u002Fحیات-فرازمینی-فرض-وجود-زندگی-در-جایی-خارج-از-زمین-که-تاکنون-بهطور-قطعی-اثبات-نشده-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F16213\u002Fحیات-فرازمینی-فرض-وجود-زندگی-در-جایی-خارج-از-زمین-که-تاکنون-بهطور-قطعی-اثبات-نشده-است",{"id":296,"title":297,"cat":10,"pic":298,"up_date":299,"title_url":300,"url":301,"legacy_url":302,"cat_title":24,"update_jalali":230},16216,"کمربند زیستی: ناحیه‌ای پیرامون خورشید که در آن امکان وجود آب مایع و شرایط مناسب برای شکل‌گیری حیات فراهم است.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FdnybLkkMf1VxbBCDhofv_200.png","2026-09-01 23:25:17","کمربند-زیستی-ناحیهای-پیرامون-خورشید-که-در-آن-امکان-وجود-آب-مایع-و-شرایط-مناسب-برای-شکلگیری-حیات-فراهم-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F16216\u002Fکمربند-زیستی-ناحیهای-پیرامون-خورشید-که-در-آن-امکان-وجود-آب-مایع-و-شرایط-مناسب-برای-شکلگیری-حیات-فراهم-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F16216\u002Fکمربند-زیستی-ناحیهای-پیرامون-خورشید-که-در-آن-امکان-وجود-آب-مایع-و-شرایط-مناسب-برای-شکلگیری-حیات-فراهم-است",{"id":304,"title":305,"cat":10,"pic":306,"up_date":307,"title_url":308,"url":309,"legacy_url":310,"cat_title":24,"update_jalali":230},16218,"مریخ‌کاوی و جست‌وجوی حیات: بررسی سیارهٔ بهرام به‌دلیل شباهت‌های آن با زمین و احتمال وجود شرایط پیشین یا کنونی حیات.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F5Dpo17D1YXx2E3HMiju3_200.png","2026-09-01 23:22:43","مریخکاوی-و-جستوجوی-حیات-بررسی-سیاره-بهرام-بهدلیل-شباهتهای-آن-با-زمین-و-احتمال-وجود-شرایط-پیشین-یا-کنونی-حیات","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F16218\u002Fمریخکاوی-و-جستوجوی-حیات-بررسی-سیاره-بهرام-بهدلیل-شباهتهای-آن-با-زمین-و-احتمال-وجود-شرایط-پیشین-یا-کنونی-حیات","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F16218\u002Fمریخکاوی-و-جستوجوی-حیات-بررسی-سیاره-بهرام-بهدلیل-شباهتهای-آن-با-زمین-و-احتمال-وجود-شرایط-پیشین-یا-کنونی-حیات",{"id":312,"title":313,"cat":10,"pic":314,"up_date":315,"title_url":316,"url":317,"legacy_url":318,"cat_title":24,"update_jalali":230},16221,"موقعیت مکانی: مکان دقیق قرار گرفتن یک پدیده بر روی کرهٔ زمین.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F0Ylgo27U6NDQ7OswrXlD_200.png","2026-09-01 23:20:15","موقعیت-مکانی-مکان-دقیق-قرار-گرفتن-یک-پدیده-بر-روی-کره-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F16221\u002Fموقعیت-مکانی-مکان-دقیق-قرار-گرفتن-یک-پدیده-بر-روی-کره-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F16221\u002Fموقعیت-مکانی-مکان-دقیق-قرار-گرفتن-یک-پدیده-بر-روی-کره-زمین"]