[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"blogPost-16562":3,"categoryMenus":27,"$fLLFTn-xnL3fhCdh1pZ8W8ByaSKkosSu5q5Zw4S6PSYw":214},{"id":4,"section":5,"base":6,"course":7,"lesson":8,"title":9,"cat":10,"pic":11,"info_graphic":12,"podcast":12,"body":13,"tags":14,"metadata":12,"featured":7,"status":18,"views":19,"subdate":20,"up_date":21,"first_name":22,"last_name":23,"avatar":12,"cat_title":24,"subdate_jalali":25,"update_jalali":26},16562,2,5,0,283,"تخریب زیستگاه و کاهش تنوع زیستی: آسیب‌دیدن محیط طبیعی زندگی گونه‌ها که موجب کاهش شمار یا گوناگونی موجودات زنده می‌شود.",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Ft5b3tPdIrAUbK5AIUD4k_800.png",null,"\u003Cdiv aria-label=\"تخریب زیستگاه و کاهش تنوع زیستی\" dir=\"rtl\" id=\"article-core\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: 'IRANSans',Tahoma,'Times New Roman',serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">تخریب زیستگاه و کاهش تنوع زیستی\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">وقتی خانهٔ جانوران و گیاهان را خراب می‌کنیم، شمار و گوناگونی آنها کم می‌شود\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>چکیده:\u003C\u002Fstrong> همهٔ جانداران برای زندگی به خانه یا زیستگاه نیاز دارند. جنگل‌ها، تالاب‌ها، بیابان‌ها و حتی زمین‌های کشاورزی، خانهٔ گونه‌های گوناگونی هستند. وقتی انسان‌ها این زیستگاه‌ها را تخریب می‌کنند، بسیاری از جانوران و گیاهان جای زندگی ندارند و شمار آنها کم می‌شود. به این پدیده، «تخریب زیستگاه» می‌گوییم. کاهش تنوع زیستی یعنی از دست دادن گونه‌های مختلف در یک منطقه. در این مقاله، با سه زیرموضوع اصلی، مثال‌های روزمره و پاسخ به چند پرسش چالشی، بیشتر با این مشکل آشنا می‌شویم.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">زیستگاه چیست و چرا تخریب می‌شود؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>زیستگاه، یعنی جایی که یک گونه در آن زندگی می‌کند، غذا پیدا می‌کند، لانه می‌سازد و بچه‌های خود را بزرگ می‌کند. برای یک گنجشک، زیستگاه می‌تواند یک درخت یا بام خانه باشد. برای یک ماهی، زیستگاه می‌تواند رودخانه یا برکه باشد. وقتی ما درختان جنگل را می‌بریم تا جاده یا ساختمان بسازیم، در واقع خانهٔ پرندگان، پستانداران و حشرات را خراب کرده‌ایم.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>تخریب زیستگاه به دلایل گوناگونی رخ می‌دهد:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>نکته:\u003C\u002Fstrong> یکی از مهم‌ترین دلایل تخریب زیستگاه، گسترش شهرها و روستاهاست. همچنین کشاورزی بی‌رویه، قطع درختان برای سوخت و ساختمان‌سازی، و آلودگی آب و خاک، همگی باعث می‌شوند که محیط طبیعی گونه‌ها کوچک‌تر یا نابود شود.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>برای روشن‌تر شدن موضوع، می‌توانیم سه زیرموضوع اصلی را بررسی کنیم:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"زیرموضوع‌های تخریب زیستگاه\" role=\"region\" style=\"border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">زیرموضوع\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">توضیح ساده\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نمونهٔ روزمره\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">نابودی جنگل‌ها\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">قطع درختان برای ساخت وسایل چوبی یا زمین کشاورزی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">وقتی یک باغ بزرگ را خراب می‌کنند تا مجتمع مسکونی بسازند\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">خشک کردن تالاب‌ها\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">گرفتن آب تالاب برای کشاورزی یا پر کردن آن با خاک\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">خشک شدن یک برکهٔ کوچک در حاشیهٔ شهر که محل زندگی قورباغه‌ها بود\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">آلودگی و تغییر خاک\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ریختن زباله یا سموم در زمین که باعث نابودی گیاهان و کرم‌ها می‌شود\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ریختن مواد شوینده در باغچهٔ مدرسه که باعث پژمردن گل‌ها شد\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">این مشکل در زندگی روزمرهٔ ما چه شکلی است؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>شاید فکر کنید تخریب زیستگاه فقط در جنگل‌های دور دست رخ می‌دهد، اما این طور نیست. هر روز در اطراف خود نمونه‌هایی از آن را می‌بینیم. مثلاً وقتی در محلهٔ خود زمین خالی را می‌بینیم که قبلاً پر از علف و گل‌های وحشی بود و حالا به پارکینگ تبدیل شده است، در واقع زیستگاه پروانه‌ها و زنبورهای آن منطقه را از بین برده‌ایم.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>یکی از نمونه‌های ساده، استفاده از کیسه‌های پلاستیکی است. این کیسه‌ها وقتی در طبیعت رها می‌شوند، خاک را آلوده می‌کنند و کرم‌های خاکی که برای حاصلخیزی زمین بسیار مهم هستند، از بین می‌روند. با از بین رفتن کرم‌ها، گیاهان هم رشد نمی‌کنند و پرندگانی که از دانهٔ آن گیاهان تغذیه می‌کردند، گرسنه می‌مانند. این زنجیره نشان می‌دهد که یک کار سادهٔ ما، مثل انداختن یک کیسهٔ پلاستیک در کوچه، چگونه می‌تواند تنوع زیستی را کاهش دهد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>همچنین ساختوسازهای بی‌رویه در حومهٔ شهرها، جای زندگی پرندگان و خرگوش‌ها را می‌گیرد. وقتی یک فضای سبز به خیابان آسفالت تبدیل می‌شود، دیگر آنجا خبری از آواز پرندگان و پرواز پروانه‌ها نیست. به همین سادگی، ما با تغییر کاربری زمین، گونه‌های زیادی را از آن منطقه دور می‌کنیم.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>نکته:\u003C\u002Fstrong> اگر هر کدام از ما در مدرسه یا خانه، زباله‌ها را جداگانه جمع‌آوری کنیم و درخت بکاریم، می‌توانیم از تخریب بیشتر زیستگاه‌ها جلوگیری کنیم.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">سه پرسش چالشی و پاسخ‌های ساده\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cdiv style=\"border-bottom: 1px dashed #e2e8f0; margin-bottom: 12px; padding: 12px 14px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">پرسش\u003C\u002Fspan>\r\n\r\n\u003Cp style=\"color: #344054; font-weight: 700; margin-bottom: 8px; margin-left: 4px; margin-right: 4px; margin-top: 8px\">چرا با وجود این که گاهی یک گونه از بین می‌رود، باز هم به تنوع زیستی اهمیت می‌دهیم؟\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp style=\"color: #667085\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> چون هر گونه نقشی در چرخهٔ طبیعت دارد. مثلاً اگر همهٔ زنبورها از بین بروند، گرده‌افشانی گل‌ها انجام نمی‌شود و میوه‌ها و سبزیجات کم می‌شوند. پس از دست دادن حتی یک گونه، می‌تواند بر زندگی خود ما تأثیر بگذارد.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"border-bottom: 1px dashed #e2e8f0; margin-bottom: 12px; padding: 12px 14px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">پرسش\u003C\u002Fspan>\r\n\r\n\u003Cp style=\"color: #344054; font-weight: 700; margin-bottom: 8px; margin-left: 4px; margin-right: 4px; margin-top: 8px\">آیا ساخت یک مدرسه یا بیمارستان هم تخریب زیستگاه محسوب می‌شود؟\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp style=\"color: #667085\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> بله، اگر این ساخت‌وساز بدون برنامه‌ریزی انجام شود و به جای یک زمین سبز یا باغ قدیمی ساخته شود، زیستگاه موجودات آن منطقه را از بین برده است. البته ما به مدرسه و بیمارستان نیاز داریم، اما بهتر است مکان‌های مناسب‌تری را انتخاب کنیم که کمتر به طبیعت آسیب بزند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-bottom: 0; padding: 12px 14px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">پرسش\u003C\u002Fspan>\r\n\r\n\u003Cp style=\"color: #344054; font-weight: 700; margin-bottom: 8px; margin-left: 4px; margin-right: 4px; margin-top: 8px\">آیا خود ما دانش‌آموزان می‌توانیم کاری برای کاهش این مشکل انجام دهیم؟\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp style=\"color: #667085\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> قطعاً! با شرکت در برنامه‌های کاشت درخت، کاهش مصرف کاغذ، بازیافت زباله و آگاه کردن خانواده و دوستان، می‌توانیم گامی مؤثر برداریم. حتی جمع‌آوری زباله از یک پارک کوچک، به حفظ زیستگاه پرندگان و حشرات آنجا کمک می‌کند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>جمع‌بندی\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>تخریب زیستگاه و کاهش تنوع زیستی، دو مشکل به هم پیوسته هستند که آیندهٔ طبیعت و حتی زندگی خود ما را تهدید می‌کنند. با شناخت این مشکل و تغییر رفتارهای روزمره، مثل کاشت درخت، بازیافت زباله و پرهیز از آلوده کردن محیط، می‌توانیم از خانهٔ جانوران و گیاهان محافظت کنیم. هر عمل کوچکی، وقتی توسط بسیاری از ما انجام شود، تأثیری بزرگ خواهد داشت. بیایید با هم برای حفظ گوناگونی جانداران و محیط طبیعی خود بکوشیم، چون این زمین تنها خانهٔ ماست.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[15,16,17],"پایهٔ نهم","مطالعات اجتماعی نهم","تخریب زیستگاه و کاهش تنوع زیستی",1,153,"2026-06-30 12:59:51","2026-09-01 15:04:06","سحر","شیرزاد","کپسول آموزشی","1405\u002F04\u002F9","15:04 1405\u002F06\u002F10",{"status":18,"data":28},[29,68,127,145,165],{"id":18,"title":30,"list_order":18,"items":31},"آشنایی",[32,37,41,45,52,56,60,64],{"id":33,"link":34,"type":35,"slug":12,"title":36},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content","قوانین و مقررات",{"id":38,"link":39,"type":35,"slug":12,"title":40},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":42,"link":43,"type":35,"slug":12,"title":44},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":46,"link":47,"type":48,"slug":49,"handler":50,"title":51},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":53,"link":54,"type":35,"slug":12,"title":55},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":57,"link":58,"type":35,"slug":12,"title":59},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":61,"link":62,"type":35,"slug":12,"title":63},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":65,"link":66,"type":35,"slug":12,"title":67},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":5,"title":69,"list_order":18,"items":70},"المپیادها",[71,75,79,83,87,91,95,99,103,107,111,115,119,123],{"id":72,"link":73,"type":35,"slug":12,"title":74},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":76,"link":77,"type":35,"slug":12,"title":78},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":80,"link":81,"type":35,"slug":12,"title":82},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":84,"link":85,"type":35,"slug":12,"title":86},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":88,"link":89,"type":35,"slug":12,"title":90},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":92,"link":93,"type":35,"slug":12,"title":94},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":96,"link":97,"type":35,"slug":12,"title":98},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":100,"link":101,"type":35,"slug":12,"title":102},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":104,"link":105,"type":35,"slug":12,"title":106},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":108,"link":109,"type":35,"slug":12,"title":110},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":112,"link":113,"type":35,"slug":12,"title":114},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":116,"link":117,"type":35,"slug":12,"title":118},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":120,"link":121,"type":35,"slug":12,"title":122},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":124,"link":125,"type":35,"slug":12,"title":126},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":128,"title":129,"list_order":18,"items":130},3,"نمونه و تیزهوشان",[131,135,140],{"id":132,"link":133,"type":35,"slug":12,"title":134},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":136,"link":137,"type":48,"slug":138,"handler":138,"title":139},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":141,"link":142,"type":48,"slug":143,"handler":143,"title":144},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":146,"title":147,"list_order":18,"items":148},7,"کتابهای درسی",[149,153,157,161],{"id":150,"link":151,"type":35,"slug":12,"title":152},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":154,"link":155,"type":35,"slug":12,"title":156},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":158,"link":159,"type":35,"slug":12,"title":160},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":162,"link":163,"type":35,"slug":12,"title":164},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":33,"title":166,"list_order":33,"items":167},"پیشنهاد ویژه",[168,173,178,183,188,193,198,202,206,210],{"id":169,"link":170,"type":48,"slug":171,"handler":171,"title":172},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":174,"link":175,"type":48,"slug":176,"handler":176,"title":177},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":179,"link":180,"type":48,"slug":181,"handler":181,"title":182},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":184,"link":185,"type":48,"slug":186,"handler":186,"title":187},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":189,"link":190,"type":48,"slug":191,"handler":191,"title":192},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":194,"link":195,"type":35,"slug":196,"title":197},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":199,"link":200,"type":35,"slug":12,"title":201},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":203,"link":204,"type":35,"slug":12,"title":205},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":207,"link":208,"type":35,"slug":12,"title":209},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":211,"link":212,"type":35,"slug":12,"title":213},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"tests":215,"papers":216,"files":217,"questions":218,"exams":219,"tutorials":220,"blogs":221},[],[],[],[],[],[],[222,231,239,247,255,263,271,279,287,295,303,311],{"id":223,"title":224,"cat":10,"pic":225,"up_date":226,"title_url":227,"url":228,"legacy_url":229,"cat_title":24,"update_jalali":230},16187,"منظومهٔ شمسی: مجموعه‌ای شامل خورشید و اجرام آسمانی که در مدارهای پیرامون آن حرکت می‌کنند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FXVlacxrhXhl0VwsPOSyE_200.png","2026-09-01 23:45:42","منظومه-شمسی-مجموعهای-شامل-خورشید-و-اجرام-آسمانی-که-در-مدارهای-پیرامون-آن-حرکت-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F16187\u002Fمنظومه-شمسی-مجموعهای-شامل-خورشید-و-اجرام-آسمانی-که-در-مدارهای-پیرامون-آن-حرکت-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F16187\u002Fمنظومه-شمسی-مجموعهای-شامل-خورشید-و-اجرام-آسمانی-که-در-مدارهای-پیرامون-آن-حرکت-میکنند","1405\u002F06\u002F10",{"id":232,"title":233,"cat":10,"pic":234,"up_date":235,"title_url":236,"url":237,"legacy_url":238,"cat_title":24,"update_jalali":230},16190,"خورشید: ستارهٔ مرکزی منظومهٔ شمسی و سرچشمهٔ اصلی انرژی و زندگی بر روی زمین.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FEfwYVzJni1OQ4Nj6dw78_200.png","2026-09-01 23:44:00","خورشید-ستاره-مرکزی-منظومه-شمسی-و-سرچشمه-اصلی-انرژی-و-زندگی-بر-روی-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F16190\u002Fخورشید-ستاره-مرکزی-منظومه-شمسی-و-سرچشمه-اصلی-انرژی-و-زندگی-بر-روی-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F16190\u002Fخورشید-ستاره-مرکزی-منظومه-شمسی-و-سرچشمه-اصلی-انرژی-و-زندگی-بر-روی-زمین",{"id":240,"title":241,"cat":10,"pic":242,"up_date":243,"title_url":244,"url":245,"legacy_url":246,"cat_title":24,"update_jalali":230},16192,"سیاره: جرم آسمانی که به دور یک ستاره می‌گردد و در منظومهٔ شمسی شامل هشت جرم اصلی است.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fkcoyeks12jRc61QxHcGC_200.png","2026-09-01 23:41:31","سیاره-جرم-آسمانی-که-به-دور-یک-ستاره-میگردد-و-در-منظومه-شمسی-شامل-هشت-جرم-اصلی-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F16192\u002Fسیاره-جرم-آسمانی-که-به-دور-یک-ستاره-میگردد-و-در-منظومه-شمسی-شامل-هشت-جرم-اصلی-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F16192\u002Fسیاره-جرم-آسمانی-که-به-دور-یک-ستاره-میگردد-و-در-منظومه-شمسی-شامل-هشت-جرم-اصلی-است",{"id":248,"title":249,"cat":10,"pic":250,"up_date":251,"title_url":252,"url":253,"legacy_url":254,"cat_title":24,"update_jalali":230},16195,"سیاره‌های درونی: چهار سیارهٔ نزدیک به خورشید با سطح جامد، شامل تیر، ناهید، زمین و بهرام.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FAH5Aq0yiB3QwBbdA5U0R_200.png","2026-09-01 23:39:00","سیارههای-درونی-چهار-سیاره-نزدیک-به-خورشید-با-سطح-جامد-شامل-تیر-ناهید-زمین-و-بهرام","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F16195\u002Fسیارههای-درونی-چهار-سیاره-نزدیک-به-خورشید-با-سطح-جامد-شامل-تیر-ناهید-زمین-و-بهرام","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F16195\u002Fسیارههای-درونی-چهار-سیاره-نزدیک-به-خورشید-با-سطح-جامد-شامل-تیر-ناهید-زمین-و-بهرام",{"id":256,"title":257,"cat":10,"pic":258,"up_date":259,"title_url":260,"url":261,"legacy_url":262,"cat_title":24,"update_jalali":230},16199,"سیاره‌های بیرونی: چهار سیارهٔ دورتر از خورشید که عمدتاً از گازهای مختلف تشکیل شده‌اند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FGljv6ZCVqQQAfKKV4yOA_200.png","2026-09-01 23:37:17","سیارههای-بیرونی-چهار-سیاره-دورتر-از-خورشید-که-عمدتا-از-گازهای-مختلف-تشکیل-شدهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F16199\u002Fسیارههای-بیرونی-چهار-سیاره-دورتر-از-خورشید-که-عمدتا-از-گازهای-مختلف-تشکیل-شدهاند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F16199\u002Fسیارههای-بیرونی-چهار-سیاره-دورتر-از-خورشید-که-عمدتا-از-گازهای-مختلف-تشکیل-شدهاند",{"id":264,"title":265,"cat":10,"pic":266,"up_date":267,"title_url":268,"url":269,"legacy_url":270,"cat_title":24,"update_jalali":230},16202,"قمر: جرم آسمانی که به دور یک سیاره می‌گردد.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fj5nylENtff4b5RNns9kD_200.png","2026-09-01 23:35:00","قمر-جرم-آسمانی-که-به-دور-یک-سیاره-میگردد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F16202\u002Fقمر-جرم-آسمانی-که-به-دور-یک-سیاره-میگردد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F16202\u002Fقمر-جرم-آسمانی-که-به-دور-یک-سیاره-میگردد",{"id":272,"title":273,"cat":10,"pic":274,"up_date":275,"title_url":276,"url":277,"legacy_url":278,"cat_title":24,"update_jalali":230},16204,"کهکشان راه شیری: کهکشانی عظیم شامل میلیاردها ستاره که خورشید یکی از آن‌هاست.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FsgO2nQbBbPPaiEdfYk8Y_200.png","2026-09-01 23:32:46","کهکشان-راه-شیری-کهکشانی-عظیم-شامل-میلیاردها-ستاره-که-خورشید-یکی-از-آنهاست","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F16204\u002Fکهکشان-راه-شیری-کهکشانی-عظیم-شامل-میلیاردها-ستاره-که-خورشید-یکی-از-آنهاست","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F16204\u002Fکهکشان-راه-شیری-کهکشانی-عظیم-شامل-میلیاردها-ستاره-که-خورشید-یکی-از-آنهاست",{"id":280,"title":281,"cat":10,"pic":282,"up_date":283,"title_url":284,"url":285,"legacy_url":286,"cat_title":24,"update_jalali":230},16210,"کیهان: جهان مادی و فضای بی‌کران شامل کهکشان‌ها، ستارگان، سیاره‌ها و دیگر اجرام آسمانی.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FF7TZV7MlayBq2CTt8i8I_200.png","2026-09-01 23:29:58","کیهان-جهان-مادی-و-فضای-بیکران-شامل-کهکشانها-ستارگان-سیارهها-و-دیگر-اجرام-آسمانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F16210\u002Fکیهان-جهان-مادی-و-فضای-بیکران-شامل-کهکشانها-ستارگان-سیارهها-و-دیگر-اجرام-آسمانی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F16210\u002Fکیهان-جهان-مادی-و-فضای-بیکران-شامل-کهکشانها-ستارگان-سیارهها-و-دیگر-اجرام-آسمانی",{"id":288,"title":289,"cat":10,"pic":290,"up_date":291,"title_url":292,"url":293,"legacy_url":294,"cat_title":24,"update_jalali":230},16213,"حیات فرازمینی: فرض وجود زندگی در جایی خارج از زمین که تاکنون به‌طور قطعی اثبات نشده است.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fyr5YGbtSw6D8WEUvuSBf_200.png","2026-09-01 23:28:09","حیات-فرازمینی-فرض-وجود-زندگی-در-جایی-خارج-از-زمین-که-تاکنون-بهطور-قطعی-اثبات-نشده-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F16213\u002Fحیات-فرازمینی-فرض-وجود-زندگی-در-جایی-خارج-از-زمین-که-تاکنون-بهطور-قطعی-اثبات-نشده-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F16213\u002Fحیات-فرازمینی-فرض-وجود-زندگی-در-جایی-خارج-از-زمین-که-تاکنون-بهطور-قطعی-اثبات-نشده-است",{"id":296,"title":297,"cat":10,"pic":298,"up_date":299,"title_url":300,"url":301,"legacy_url":302,"cat_title":24,"update_jalali":230},16216,"کمربند زیستی: ناحیه‌ای پیرامون خورشید که در آن امکان وجود آب مایع و شرایط مناسب برای شکل‌گیری حیات فراهم است.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FdnybLkkMf1VxbBCDhofv_200.png","2026-09-01 23:25:17","کمربند-زیستی-ناحیهای-پیرامون-خورشید-که-در-آن-امکان-وجود-آب-مایع-و-شرایط-مناسب-برای-شکلگیری-حیات-فراهم-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F16216\u002Fکمربند-زیستی-ناحیهای-پیرامون-خورشید-که-در-آن-امکان-وجود-آب-مایع-و-شرایط-مناسب-برای-شکلگیری-حیات-فراهم-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F16216\u002Fکمربند-زیستی-ناحیهای-پیرامون-خورشید-که-در-آن-امکان-وجود-آب-مایع-و-شرایط-مناسب-برای-شکلگیری-حیات-فراهم-است",{"id":304,"title":305,"cat":10,"pic":306,"up_date":307,"title_url":308,"url":309,"legacy_url":310,"cat_title":24,"update_jalali":230},16218,"مریخ‌کاوی و جست‌وجوی حیات: بررسی سیارهٔ بهرام به‌دلیل شباهت‌های آن با زمین و احتمال وجود شرایط پیشین یا کنونی حیات.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F5Dpo17D1YXx2E3HMiju3_200.png","2026-09-01 23:22:43","مریخکاوی-و-جستوجوی-حیات-بررسی-سیاره-بهرام-بهدلیل-شباهتهای-آن-با-زمین-و-احتمال-وجود-شرایط-پیشین-یا-کنونی-حیات","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F16218\u002Fمریخکاوی-و-جستوجوی-حیات-بررسی-سیاره-بهرام-بهدلیل-شباهتهای-آن-با-زمین-و-احتمال-وجود-شرایط-پیشین-یا-کنونی-حیات","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F16218\u002Fمریخکاوی-و-جستوجوی-حیات-بررسی-سیاره-بهرام-بهدلیل-شباهتهای-آن-با-زمین-و-احتمال-وجود-شرایط-پیشین-یا-کنونی-حیات",{"id":312,"title":313,"cat":10,"pic":314,"up_date":315,"title_url":316,"url":317,"legacy_url":318,"cat_title":24,"update_jalali":230},16221,"موقعیت مکانی: مکان دقیق قرار گرفتن یک پدیده بر روی کرهٔ زمین.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F0Ylgo27U6NDQ7OswrXlD_200.png","2026-09-01 23:20:15","موقعیت-مکانی-مکان-دقیق-قرار-گرفتن-یک-پدیده-بر-روی-کره-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F16221\u002Fموقعیت-مکانی-مکان-دقیق-قرار-گرفتن-یک-پدیده-بر-روی-کره-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F16221\u002Fموقعیت-مکانی-مکان-دقیق-قرار-گرفتن-یک-پدیده-بر-روی-کره-زمین"]