[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"categoryMenus":3,"blogPost-16270":193,"$fS3F0xfJVdg7ynom27Ly8TIG2uRH1BKrYgMBGr79U1ew":213},{"status":4,"data":5},1,[6,46,106,124,144],{"id":4,"title":7,"list_order":4,"items":8},"آشنایی",[9,15,19,23,30,34,38,42],{"id":10,"link":11,"type":12,"slug":13,"title":14},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content",null,"قوانین و مقررات",{"id":16,"link":17,"type":12,"slug":13,"title":18},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":20,"link":21,"type":12,"slug":13,"title":22},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":24,"link":25,"type":26,"slug":27,"handler":28,"title":29},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":31,"link":32,"type":12,"slug":13,"title":33},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":35,"link":36,"type":12,"slug":13,"title":37},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":39,"link":40,"type":12,"slug":13,"title":41},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":43,"link":44,"type":12,"slug":13,"title":45},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":47,"title":48,"list_order":4,"items":49},2,"المپیادها",[50,54,58,62,66,70,74,78,82,86,90,94,98,102],{"id":51,"link":52,"type":12,"slug":13,"title":53},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":55,"link":56,"type":12,"slug":13,"title":57},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":59,"link":60,"type":12,"slug":13,"title":61},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":63,"link":64,"type":12,"slug":13,"title":65},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":67,"link":68,"type":12,"slug":13,"title":69},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":71,"link":72,"type":12,"slug":13,"title":73},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":75,"link":76,"type":12,"slug":13,"title":77},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":79,"link":80,"type":12,"slug":13,"title":81},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":83,"link":84,"type":12,"slug":13,"title":85},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":87,"link":88,"type":12,"slug":13,"title":89},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":91,"link":92,"type":12,"slug":13,"title":93},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":95,"link":96,"type":12,"slug":13,"title":97},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":99,"link":100,"type":12,"slug":13,"title":101},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":103,"link":104,"type":12,"slug":13,"title":105},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":107,"title":108,"list_order":4,"items":109},3,"نمونه و تیزهوشان",[110,114,119],{"id":111,"link":112,"type":12,"slug":13,"title":113},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":115,"link":116,"type":26,"slug":117,"handler":117,"title":118},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":120,"link":121,"type":26,"slug":122,"handler":122,"title":123},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":125,"title":126,"list_order":4,"items":127},7,"کتابهای درسی",[128,132,136,140],{"id":129,"link":130,"type":12,"slug":13,"title":131},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":133,"link":134,"type":12,"slug":13,"title":135},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":137,"link":138,"type":12,"slug":13,"title":139},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":141,"link":142,"type":12,"slug":13,"title":143},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":10,"title":145,"list_order":10,"items":146},"پیشنهاد ویژه",[147,152,157,162,167,172,177,181,185,189],{"id":148,"link":149,"type":26,"slug":150,"handler":150,"title":151},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":153,"link":154,"type":26,"slug":155,"handler":155,"title":156},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":158,"link":159,"type":26,"slug":160,"handler":160,"title":161},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":163,"link":164,"type":26,"slug":165,"handler":165,"title":166},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":168,"link":169,"type":26,"slug":170,"handler":170,"title":171},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":173,"link":174,"type":12,"slug":175,"title":176},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":178,"link":179,"type":12,"slug":13,"title":180},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":182,"link":183,"type":12,"slug":13,"title":184},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":186,"link":187,"type":12,"slug":13,"title":188},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":190,"link":191,"type":12,"slug":13,"title":192},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":194,"section":47,"base":16,"course":195,"lesson":196,"title":197,"cat":198,"pic":199,"info_graphic":13,"podcast":13,"body":200,"tags":201,"metadata":13,"featured":195,"status":4,"views":205,"subdate":206,"up_date":207,"first_name":208,"last_name":209,"avatar":13,"cat_title":210,"subdate_jalali":211,"update_jalali":212},16270,0,150,"سقوط بغداد و برافتادن خلافت عباسی: پایان حکومت عباسیان پس از تسخیر بغداد و کشته شدن خلیفه به دست مغولان",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FDbrhKLvkoW3SLEWP4ul7_800.png","\u003Cdiv aria-label=\"سقوط بغداد و برافتادن خلافت عباسی\" dir=\"rtl\" id=\"article-core\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: 'IRANSans',Tahoma,'Times New Roman',serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">سقوط بغداد و برافتادن خلافت عباسی\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">پایان حکومت عباسیان پس از تسخیر بغداد و کشته شدن خلیفه به دست مغولان\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong style=\"color: #24292f\">چکیده:\u003C\u002Fstrong> در سال \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۶۵۶\u003C\u002Fspan> هجری قمری، مغولان به فرماندهی هلاکوخان به پایتخت خلافت عباسی یعنی بغداد حمله کردند. این رویداد بزرگ، پایان حکومتی بود که بیش از پنج قرن بر جهان اسلام فرمانروایی کرده بود. در این مقاله با سه کلیدواژهٔ «خلافت عباسی»، «حملهٔ مغول» و «سقوط بغداد» آشنا می‌شویم و تأثیر این واقعه را بر تاریخ و زندگی مردم بررسی می‌کنیم.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">عباسیان؛ از اوج قدرت تا روزهای پایانی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 8px; margin-left: 12px; margin-right: 12px; margin-top: 8px\">خلافت عباسی یکی از طولانی‌ترین سلسله‌های اسلامی بود که از سال \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۱۳۲\u003C\u002Fspan> هجری قمری آغاز شد. این خلافت در دوران اوج خود، مانند یک مدرسهٔ بزرگ علمی بود که دانشمندان بسیاری را پرورش داد. اما مانند هر حکومت طولانی‌مدتی، کمکم دچار ضعف شد. خلفای بعدی بیشتر به فکر خوشگذرانی بودند تا ادارهٔ کشور. فرماندهان نظامی قدرت را در دست گرفتند و قلمرو خلافت روزبه‌روز کوچک‌تر شد. اگر خلافت را به یک تیم فوتبال تشبیه کنیم، در اوایل همه با هم هماهنگ بودند و قهرمان می‌شدند، اما بعداً بازیکنان دچار اختلاف شدند و تیم از هم پاشید.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 8px; margin-left: 12px; margin-right: 12px; margin-top: 8px\">در سال \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۶۵۶\u003C\u002Fspan> هجری قمری، هلاکوخان، نوهٔ چنگیزخان مغول، با لشکری عظیم به سوی بغداد حرکت کرد. خلیفهٔ وقت، مستعصم‌بالله، نه ارتش قدرتمندی داشت و نه پشتیبانان وفاداری که بتوانند در برابر مغولان بایستند. بغداد پس از چند روز محاصره سقوط کرد و این شهر باشکوه غرق در خون و آتش شد. کتابخانه‌ها و مدرسه‌ها که مراکز مهم علمی بودند، نابود شدند و رود دجله از جوهر کتاب‌ها و خون کشته‌شدگان سیاه گشت.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">تأثیر سقوط بغداد بر زندگی مردم و علم\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 8px; margin-left: 12px; margin-right: 12px; margin-top: 8px\">سقوط بغداد فقط پایان یک حکومت نبود، بلکه ضربهٔ سختی به تمدن و فرهنگ اسلامی وارد کرد. برای فهم بهتر، تصور کنید اگر کتابخانهٔ مدرسهٔ شما یکباره آتش بگیرد و همهٔ کتاب‌ها و پژوهش‌های دانش‌آموزان از بین برود. آن زمان چه حسی خواهید داشت؟ در بغداد، هزاران کتاب نفیس و دست‌نوشتهٔ علمی در آتش سوخت و بسیاری از دانشمندان کشته یا آواره شدند. این رویداد مانند آن است که تابلوی نقاشی یک هنرمند بزرگ را نابود کنند؛ چیزی که هرگز قابل جبران نیست.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 8px; margin-left: 12px; margin-right: 12px; margin-top: 8px\">پس از این حمله، بسیاری از شهرهای دیگر اسلامی نیز به تدریج تضعیف شدند. البته تأثیر مثبت این رویداد این بود که برخی از دانشمندان به شهرهای دیگر مانند مصر و شام کوچ کردند و علوم خود را در آنجا گسترش دادند. مانند وقتی که یک گروه از دانش‌آموزان به مدرسه‌ای جدید نقل مکان می‌کنند و باعث رونق آن مدرسه می‌شوند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong style=\"color: #24292f\">نکتهٔ مهم:\u003C\u002Fstrong> اگرچه مغولان خلیفه را کشتند و بغداد را ویران کردند، اما خودشان چند دهه بعد مسلمان شدند و به ترویج فرهنگ اسلامی کمک کردند. این اتفاق مانند آن است که کسی به زمین بازی شما آسیب بزند، اما بعداً خودش عضو تیم شما شود و برای پیشرفت آن تلاش کند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"مقایسهٔ دوران اوج و افول عباسیان\" role=\"region\" style=\"border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">دوران\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">ویژگی‌ها\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نمونهٔ عینی برای دانش‌آموز\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">اوج قدرت (دوران هارون‌الرشید و مأمون)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">پیشرفت علم، ترجمهٔ کتاب‌ها، تأسیس بیت‌الحکمه\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">مثل مدرسه‌ای که بهترین معلم‌ها و کتاب‌ها را دارد\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سال‌های پایانی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ضعف خلفا، نفوذ فرماندهان نظامی، اختلافات داخلی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">مثل تیمی که کاپیتانش انگیزه ندارد و بازیکنان با هم دعوا دارند\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سقوط بغداد\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">حملهٔ مغول، کشته شدن خلیفه، نابودی کتابخانه‌ها\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">مثل وقتی که یک بلای طبیعی تمام دست‌سازه‌های شما را نابود کند\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پرسش‌های چالشی برای درک بهتر\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 12px; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; margin-bottom: 6px; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">پرسش\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 6px; margin-left: 4px; margin-right: 4px; margin-top: 6px\">\u003Cstrong>آیا مغولان فقط به بغداد حمله کردند؟\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>خیر، مغولان پیش از بغداد، بسیاری از شهرهای آسیای مرکزی و ایران را نیز تسخیر کرده بودند. اما بغداد به دلیل جایگاه علمی و مذهبی‌اش، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بود.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 12px; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; margin-bottom: 6px; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">پرسش\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 6px; margin-left: 4px; margin-right: 4px; margin-top: 6px\">\u003Cstrong>چرا خلیفه نتوانست از بغداد دفاع کند؟\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>زیرا خلفای عباسی در اواخر دورهٔ خود قدرت واقعی را از دست داده بودند. مانند مدیری که فقط عنوان دارد، اما تصمیم‌گیرندهٔ اصلی شخص دیگری است. همچنین سپاه مغول بسیار منظم و مجهزتر از سپاه عباسی بود.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 12px; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; margin-bottom: 6px; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">پرسش\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 6px; margin-left: 4px; margin-right: 4px; margin-top: 6px\">\u003Cstrong>آیا پس از سقوط بغداد، خلافت اسلامی کاملاً از بین رفت؟\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>بله، خلافت عباسی به عنوان یک نهاد سیاسی پایان یافت، اما بعداً خلفایی در مصر و سپس در عثمانی ظهور کردند، هرچند قدرت آن‌ها به پای عباسیان نمی‌رسید.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong style=\"color: #344054\">جمع‌بندی\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp>سقوط بغداد در سال \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۶۵۶\u003C\u002Fspan> هجری قمری، نقطهٔ عطفی در تاریخ جهان اسلام بود. این رویداد نشان داد که حتی بزرگترین حکومت‌ها اگر به فکر مردم و دانش نباشند، روزی از هم فرو می‌پاشند. با این حال، فرهنگ و علم اسلامی به طور کامل نابود نشد و دانشمندان با انتقال به نقاط دیگر، میراث خود را زنده نگه داشتند. امروز ما با مطالعهٔ این وقایع، می‌آموزیم که حفظ علم، وحدت و هوشیاری در برابر خطرات، رمز ماندگاری هر تمدنی است.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[202,203,204],"سقوط بغداد و برافتادن خلافت عباسی","مطالعات اجتماعی هشتم","پایه هشتم",190,"2026-06-29 12:19:44","2026-09-06 19:57:23","ندا","بنی هاشمی","کپسول آموزشی","1405\u002F04\u002F8","19:57 1405\u002F06\u002F15",{"tests":214,"papers":215,"files":216,"questions":217,"exams":218,"tutorials":219,"blogs":220},[],[],[],[],[],[],[221,230,238,246,254,262,270,278,286,294,302,310],{"id":222,"title":223,"cat":198,"pic":224,"up_date":225,"title_url":226,"url":227,"legacy_url":228,"cat_title":210,"update_jalali":229},15488,"گنجینهٔ هنری و آثار باستانی: اشیای ارزشمند تاریخی و هنری که اطلاعاتی دربارهٔ گذشته می‌دهند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FvKe2MUkL2MJXTYpD1SYN_200.png","2026-09-09 12:55:22","گنجینه-هنری-و-آثار-باستانی-اشیای-ارزشمند-تاریخی-و-هنری-که-اطلاعاتی-درباره-گذشته-میدهند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F15488\u002Fگنجینه-هنری-و-آثار-باستانی-اشیای-ارزشمند-تاریخی-و-هنری-که-اطلاعاتی-درباره-گذشته-میدهند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F15488\u002Fگنجینه-هنری-و-آثار-باستانی-اشیای-ارزشمند-تاریخی-و-هنری-که-اطلاعاتی-درباره-گذشته-میدهند","1405\u002F06\u002F18",{"id":231,"title":232,"cat":198,"pic":233,"up_date":234,"title_url":235,"url":236,"legacy_url":237,"cat_title":210,"update_jalali":229},15746,"تعاون: همکاری و یاری‌رساندن افراد به یکدیگر برای انجام کارهای نیک و رفع نیازهای فردی و اجتماعی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fxf9sh5aUHUX4DVOYIEUj_200.png","2026-09-09 12:52:56","تعاون-همکاری-و-یاریرساندن-افراد-به-یکدیگر-برای-انجام-کارهای-نیک-و-رفع-نیازهای-فردی-و-اجتماعی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F15746\u002Fتعاون-همکاری-و-یاریرساندن-افراد-به-یکدیگر-برای-انجام-کارهای-نیک-و-رفع-نیازهای-فردی-و-اجتماعی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F15746\u002Fتعاون-همکاری-و-یاریرساندن-افراد-به-یکدیگر-برای-انجام-کارهای-نیک-و-رفع-نیازهای-فردی-و-اجتماعی",{"id":239,"title":240,"cat":198,"pic":241,"up_date":242,"title_url":243,"url":244,"legacy_url":245,"cat_title":210,"update_jalali":229},15747,"جامعه باایمان: جامعه‌ای که اعضای آن نسبت به رنج، نیاز و وضعیت یکدیگر بی‌تفاوت نیستند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FDakh56qoP8qW03M3BbBf_200.png","2026-09-09 12:50:21","جامعه-باایمان-جامعهای-که-اعضای-آن-نسبت-به-رنج-نیاز-و-وضعیت-یکدیگر-بیتفاوت-نیستند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F15747\u002Fجامعه-باایمان-جامعهای-که-اعضای-آن-نسبت-به-رنج-نیاز-و-وضعیت-یکدیگر-بیتفاوت-نیستند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F15747\u002Fجامعه-باایمان-جامعهای-که-اعضای-آن-نسبت-به-رنج-نیاز-و-وضعیت-یکدیگر-بیتفاوت-نیستند",{"id":247,"title":248,"cat":198,"pic":249,"up_date":250,"title_url":251,"url":252,"legacy_url":253,"cat_title":210,"update_jalali":229},15748,"همیاری اجتماعی: مشارکت داوطلبانه افراد برای کمک به دیگران و کاهش مشکلات جامعه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fyj7MYon322cuECuPjr0t_200.png","2026-09-09 12:46:41","همیاری-اجتماعی-مشارکت-داوطلبانه-افراد-برای-کمک-به-دیگران-و-کاهش-مشکلات-جامعه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F15748\u002Fهمیاری-اجتماعی-مشارکت-داوطلبانه-افراد-برای-کمک-به-دیگران-و-کاهش-مشکلات-جامعه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F15748\u002Fهمیاری-اجتماعی-مشارکت-داوطلبانه-افراد-برای-کمک-به-دیگران-و-کاهش-مشکلات-جامعه",{"id":255,"title":256,"cat":198,"pic":257,"up_date":258,"title_url":259,"url":260,"legacy_url":261,"cat_title":210,"update_jalali":229},15749,"همکاری در گناه و ستم: کمک مستقیم یا غیرمستقیم به انجام کار ناپسند، گناه یا رفتار ظالمانه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fn7xuaD9pS7WI0N9wx9tV_200.png","2026-09-09 12:44:54","همکاری-در-گناه-و-ستم-کمک-مستقیم-یا-غیرمستقیم-به-انجام-کار-ناپسند-گناه-یا-رفتار-ظالمانه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F15749\u002Fهمکاری-در-گناه-و-ستم-کمک-مستقیم-یا-غیرمستقیم-به-انجام-کار-ناپسند-گناه-یا-رفتار-ظالمانه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F15749\u002Fهمکاری-در-گناه-و-ستم-کمک-مستقیم-یا-غیرمستقیم-به-انجام-کار-ناپسند-گناه-یا-رفتار-ظالمانه",{"id":263,"title":264,"cat":198,"pic":265,"up_date":266,"title_url":267,"url":268,"legacy_url":269,"cat_title":210,"update_jalali":229},15750,"تقسیم وظایف: واگذاری منظم مسئولیت‌ها میان افراد برای کاهش فشار کار و افزایش مشارکت","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FWoP9qRXoM1Jr0UPDKUKK_200.png","2026-09-09 12:41:29","تقسیم-وظایف-واگذاری-منظم-مسئولیتها-میان-افراد-برای-کاهش-فشار-کار-و-افزایش-مشارکت","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F15750\u002Fتقسیم-وظایف-واگذاری-منظم-مسئولیتها-میان-افراد-برای-کاهش-فشار-کار-و-افزایش-مشارکت","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F15750\u002Fتقسیم-وظایف-واگذاری-منظم-مسئولیتها-میان-افراد-برای-کاهش-فشار-کار-و-افزایش-مشارکت",{"id":271,"title":272,"cat":198,"pic":273,"up_date":274,"title_url":275,"url":276,"legacy_url":277,"cat_title":210,"update_jalali":229},15751,"صندوق قرض‌الحسنه خانوادگی: سازوکاری مشارکتی که اعضای خانواده با پرداخت منظم پول، امکان وام‌دهی به افراد نیازمند را فراهم می‌کنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FtoNa1tJ631EWYexKkymy_200.png","2026-09-09 12:38:47","صندوق-قرضالحسنه-خانوادگی-سازوکاری-مشارکتی-که-اعضای-خانواده-با-پرداخت-منظم-پول-امکان-وامدهی-به-افراد-نیازمند-را-فراهم-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F15751\u002Fصندوق-قرضالحسنه-خانوادگی-سازوکاری-مشارکتی-که-اعضای-خانواده-با-پرداخت-منظم-پول-امکان-وامدهی-به-افراد-نیازمند-را-فراهم-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F15751\u002Fصندوق-قرضالحسنه-خانوادگی-سازوکاری-مشارکتی-که-اعضای-خانواده-با-پرداخت-منظم-پول-امکان-وامدهی-به-افراد-نیازمند-را-فراهم-میکنند",{"id":279,"title":280,"cat":198,"pic":281,"up_date":282,"title_url":283,"url":284,"legacy_url":285,"cat_title":210,"update_jalali":229},15752,"حقوق همسایگی: مجموعه رفتارهای مسئولانه و محترمانه نسبت به همسایگان، مانند کمک، خوش‌رفتاری و توجه به نیازهای آنان","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FFZNs8vOlaTOdE8CBXr8e_200.png","2026-09-09 12:36:45","حقوق-همسایگی-مجموعه-رفتارهای-مسئولانه-و-محترمانه-نسبت-به-همسایگان-مانند-کمک-خوشرفتاری-و-توجه-به-نیازهای-آنان","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F15752\u002Fحقوق-همسایگی-مجموعه-رفتارهای-مسئولانه-و-محترمانه-نسبت-به-همسایگان-مانند-کمک-خوشرفتاری-و-توجه-به-نیازهای-آنان","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F15752\u002Fحقوق-همسایگی-مجموعه-رفتارهای-مسئولانه-و-محترمانه-نسبت-به-همسایگان-مانند-کمک-خوشرفتاری-و-توجه-به-نیازهای-آنان",{"id":287,"title":288,"cat":198,"pic":289,"up_date":290,"title_url":291,"url":292,"legacy_url":293,"cat_title":210,"update_jalali":229},15753,"اموال عمومی: دارایی‌هایی که متعلق به همه مردم است و نگهداری از آن‌ها مسئولیت اجتماعی شهروندان به شمار می‌آید","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FbN0x4qbEBiNkCwN2w5kH_200.png","2026-09-09 12:34:58","اموال-عمومی-داراییهایی-که-متعلق-به-همه-مردم-است-و-نگهداری-از-آنها-مسئولیت-اجتماعی-شهروندان-به-شمار-میآید","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F15753\u002Fاموال-عمومی-داراییهایی-که-متعلق-به-همه-مردم-است-و-نگهداری-از-آنها-مسئولیت-اجتماعی-شهروندان-به-شمار-میآید","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F15753\u002Fاموال-عمومی-داراییهایی-که-متعلق-به-همه-مردم-است-و-نگهداری-از-آنها-مسئولیت-اجتماعی-شهروندان-به-شمار-میآید",{"id":295,"title":296,"cat":198,"pic":297,"up_date":298,"title_url":299,"url":300,"legacy_url":301,"cat_title":210,"update_jalali":229},15754,"مشارکت زیست‌محیطی: همکاری افراد برای کاهش آلودگی، تفکیک زباله و حفظ محیط زندگی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FI0l9nVhEWqb9CCRcRXyI_200.png","2026-09-09 12:32:35","مشارکت-زیستمحیطی-همکاری-افراد-برای-کاهش-آلودگی-تفکیک-زباله-و-حفظ-محیط-زندگی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F15754\u002Fمشارکت-زیستمحیطی-همکاری-افراد-برای-کاهش-آلودگی-تفکیک-زباله-و-حفظ-محیط-زندگی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F15754\u002Fمشارکت-زیستمحیطی-همکاری-افراد-برای-کاهش-آلودگی-تفکیک-زباله-و-حفظ-محیط-زندگی",{"id":303,"title":304,"cat":198,"pic":305,"up_date":306,"title_url":307,"url":308,"legacy_url":309,"cat_title":210,"update_jalali":229},15755,"تفکیک زباله: جداسازی زباله‌ها بر اساس نوع و قابلیت بازیافت برای کاهش آلودگی و استفاده دوباره از منابع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FLGNtYOIwAGvQy3xYQgWH_200.png","2026-09-09 12:30:39","تفکیک-زباله-جداسازی-زبالهها-بر-اساس-نوع-و-قابلیت-بازیافت-برای-کاهش-آلودگی-و-استفاده-دوباره-از-منابع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F15755\u002Fتفکیک-زباله-جداسازی-زبالهها-بر-اساس-نوع-و-قابلیت-بازیافت-برای-کاهش-آلودگی-و-استفاده-دوباره-از-منابع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F15755\u002Fتفکیک-زباله-جداسازی-زبالهها-بر-اساس-نوع-و-قابلیت-بازیافت-برای-کاهش-آلودگی-و-استفاده-دوباره-از-منابع",{"id":311,"title":312,"cat":198,"pic":313,"up_date":314,"title_url":315,"url":316,"legacy_url":317,"cat_title":210,"update_jalali":229},15756,"بازیافت: تبدیل مواد دورریختنی قابل استفاده به منابع تازه برای کاهش آلودگی و حفظ محیط زیست","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F1UwkveUfO9bmZ3sgbiTA_200.png","2026-09-09 12:27:34","بازیافت-تبدیل-مواد-دورریختنی-قابل-استفاده-به-منابع-تازه-برای-کاهش-آلودگی-و-حفظ-محیط-زیست","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F15756\u002Fبازیافت-تبدیل-مواد-دورریختنی-قابل-استفاده-به-منابع-تازه-برای-کاهش-آلودگی-و-حفظ-محیط-زیست","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F15756\u002Fبازیافت-تبدیل-مواد-دورریختنی-قابل-استفاده-به-منابع-تازه-برای-کاهش-آلودگی-و-حفظ-محیط-زیست"]