[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"categoryMenus":3,"blogPost-16124":193,"$fmfBVyC_KW0xg-1duH-B2iXq-_c4XGR7EVWCHvRMf78M":212},{"status":4,"data":5},1,[6,46,106,124,144],{"id":4,"title":7,"list_order":4,"items":8},"آشنایی",[9,15,19,23,30,34,38,42],{"id":10,"link":11,"type":12,"slug":13,"title":14},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content",null,"قوانین و مقررات",{"id":16,"link":17,"type":12,"slug":13,"title":18},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":20,"link":21,"type":12,"slug":13,"title":22},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":24,"link":25,"type":26,"slug":27,"handler":28,"title":29},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":31,"link":32,"type":12,"slug":13,"title":33},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":35,"link":36,"type":12,"slug":13,"title":37},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":39,"link":40,"type":12,"slug":13,"title":41},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":43,"link":44,"type":12,"slug":13,"title":45},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":47,"title":48,"list_order":4,"items":49},2,"المپیادها",[50,54,58,62,66,70,74,78,82,86,90,94,98,102],{"id":51,"link":52,"type":12,"slug":13,"title":53},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":55,"link":56,"type":12,"slug":13,"title":57},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":59,"link":60,"type":12,"slug":13,"title":61},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":63,"link":64,"type":12,"slug":13,"title":65},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":67,"link":68,"type":12,"slug":13,"title":69},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":71,"link":72,"type":12,"slug":13,"title":73},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":75,"link":76,"type":12,"slug":13,"title":77},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":79,"link":80,"type":12,"slug":13,"title":81},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":83,"link":84,"type":12,"slug":13,"title":85},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":87,"link":88,"type":12,"slug":13,"title":89},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":91,"link":92,"type":12,"slug":13,"title":93},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":95,"link":96,"type":12,"slug":13,"title":97},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":99,"link":100,"type":12,"slug":13,"title":101},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":103,"link":104,"type":12,"slug":13,"title":105},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":107,"title":108,"list_order":4,"items":109},3,"نمونه و تیزهوشان",[110,114,119],{"id":111,"link":112,"type":12,"slug":13,"title":113},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":115,"link":116,"type":26,"slug":117,"handler":117,"title":118},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":120,"link":121,"type":26,"slug":122,"handler":122,"title":123},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":125,"title":126,"list_order":4,"items":127},7,"کتابهای درسی",[128,132,136,140],{"id":129,"link":130,"type":12,"slug":13,"title":131},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":133,"link":134,"type":12,"slug":13,"title":135},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":137,"link":138,"type":12,"slug":13,"title":139},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":141,"link":142,"type":12,"slug":13,"title":143},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":10,"title":145,"list_order":10,"items":146},"پیشنهاد ویژه",[147,152,157,162,167,172,177,181,185,189],{"id":148,"link":149,"type":26,"slug":150,"handler":150,"title":151},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":153,"link":154,"type":26,"slug":155,"handler":155,"title":156},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":158,"link":159,"type":26,"slug":160,"handler":160,"title":161},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":163,"link":164,"type":26,"slug":165,"handler":165,"title":166},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":168,"link":169,"type":26,"slug":170,"handler":170,"title":171},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":173,"link":174,"type":12,"slug":175,"title":176},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":178,"link":179,"type":12,"slug":13,"title":180},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":182,"link":183,"type":12,"slug":13,"title":184},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":186,"link":187,"type":12,"slug":13,"title":188},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":190,"link":191,"type":12,"slug":13,"title":192},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":194,"section":47,"base":51,"course":195,"lesson":95,"title":196,"cat":197,"pic":198,"info_graphic":13,"podcast":13,"body":199,"tags":200,"metadata":13,"featured":195,"status":4,"views":204,"subdate":205,"up_date":206,"first_name":207,"last_name":208,"avatar":13,"cat_title":209,"subdate_jalali":210,"update_jalali":211},16124,0,"پارسی باستان، پهلوی و فارسی دری: سه دورهٔ مهم زبان فارسی از هخامنشی تا امروز.",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FDL3Nwg98uv9PlbSrbpLD_800.png","\u003Cdiv aria-label=\"مقاله زبان فارسی از هخامنشی تا امروز\" dir=\"rtl\" id=\"article-core\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: 'IRANSans',Tahoma,'Times New Roman',serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">پارسی باستان، پهلوی و فارسی دری: سه دورهٔ مهم زبان فارسی از هخامنشی تا امروز\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">سفری کوتاه از کتیبه‌های داریوش بزرگ تا شعرهای امروزی که هر روز می‌خوانیم\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">زبان فارسی مانند رودی پرپیچ‌وخم از گذشتهٔ دور تا امروز جریان داشته است. در این مقاله با سه دورهٔ مهم آن آشنا می‌شوید: \u003Cstrong>پارسی باستان\u003C\u002Fstrong> که در زمان هخامنشیان رواج داشت، \u003Cstrong>پهلوی\u003C\u002Fstrong> که زبان دوران ساسانیان بود و \u003Cstrong>فارسی دری\u003C\u002Fstrong> که همان زبانی است که امروز در مدرسه و خانه با آن حرف می‌زنیم. هر دوره ویژگی‌های خاص خود را دارد و ما سعی می‌کنیم با مثال‌های ساده، تفاوت‌های آن‌ها را درک کنیم.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">سه دورهٔ مهم؛ هر کدام با ویژگی‌های خود\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>زبان فارسی در طول تاریخ دستخوش تغییرات زیادی شده است. برای درک بهتر این تغییرات، بیایید هر دوره را با یک مثال ساده از زندگی روزمره مقایسه کنیم. مثلاً وقتی می‌خواهیم بگوییم «من کتاب می‌خوانم»، در هر دوره این جمله شکل متفاوتی داشته است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"مقایسهٔ سه دورهٔ زبان فارسی\" role=\"region\" style=\"border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">دورهٔ تاریخی\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">زمان تقریبی\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">یک ویژگی مهم\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">مثال ساده\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">پارسی باستان\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">هزارهٔ اول پیش از میلاد\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">نوشته با خط میخی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">«اَدَم \\ دَریَوَئوش» (من داریوش)\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">پهلوی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">حدود \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۳۰۰\u003C\u002Fspan> تا \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۹۰۰\u003C\u002Fspan> میلادی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">نوشته با خط پهلوی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">«اَن \\ مَن \\ کِتاب» (من کتابم)\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">فارسی دری\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">از حدود \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۹۰۰\u003C\u002Fspan> میلادی تا امروز\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">نوشته با خط فارسی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">«من کتابم را می‌خوانم»\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>همان‌طور که در جدول دیدید، هر دوره خط و دستور مخصوص به خود داشته است. پارسی باستان بیشتر روی سنگ‌نوشته‌ها دیده می‌شود و برای خواندن آن باید خط میخی را یاد بگیرید. پهلوی زبان رسمی دوران ساسانیان بود و کتاب‌های زیادی به این زبان نوشته شده است. فارسی دری اما زبانی است که هم‌اکنون در مدرسه، خانه و کتاب‌های درسی با آن سروکار داریم. جالب است بدانید که بسیاری از واژه‌هایی که امروز به کار می‌بریم، ریشه در همین دوره‌های قدیمی دارند. مثلاً واژهٔ «برادر» در پارسی باستان «براتَر» بوده و در پهلوی به «برادَر» تبدیل شده و امروز همان «برادر» است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">این سه دوره در زندگی روزمرهٔ ما\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>شاید فکر کنید که این دوره‌ها فقط مربوط به تاریخ هستند، اما ردپای آن‌ها را هر روز در اطراف خود می‌بینید. وقتی نام «داریوش» یا «خشایارشا» را در کتاب تاریخ می‌خوانید، در حال دیدن یک نام پارسی باستان هستید. وقتی با پدربزرگ یا مادربزرگ‌تان صحبت می‌کنید و آن‌ها از کلماتی مثل «چراغ» یا «باغ» استفاده می‌کنند، این واژه‌ها ریشه در زبان پهلوی دارند. حتی بسیاری از کلمات محاوره‌ای که میان دوستانتان به کار می‌برید، مانند «آب»، «نان» و «گل»، از همان زبان‌های باستانی به ما رسیده‌اند. پس هر بار که حرف می‌زنید، در واقع از میراثی چند هزارساله استفاده می‌کنید.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; margin-left: 6px; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">نکته\u003C\u002Fspan> یکی از جذابیت‌های فارسی دری این است که بسیاری از کلمات آن، هم در متون کهن و هم در محاورهٔ امروزی کاربرد دارند. مثلاً کلمهٔ «گفتن» از پارسی باستان «گَوب» آمده و هنوز هم همان معنا را دارد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">سه پرسش و پاسخ دربارهٔ زبان فارسی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 12px; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cp style=\"color: #344054; font-weight: 700\">پرسش: آیا فارسی دری همان فارسی کهن است؟\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>پاسخ: نه، کاملاً یکسان نیست. فارسی دری مانند فرزندی است که از پدر و مادر خود (پارسی باستان و پهلوی) تأثیر گرفته، اما بزرگ شده و تغییرات زیادی کرده است. دستور زبان، تلفظ و حتی بسیاری از واژه‌ها در این سه دوره تفاوت دارند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 12px; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cp style=\"color: #344054; font-weight: 700\">پرسش: چرا باید این سه دوره را بشناسیم؟\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>پاسخ: چون با شناخت آن‌ها می‌فهمیم که زبان ما چقدر قدیمی و ارزشمند است. همچنین وقتی متنی کهن مثل شاهنامه را می‌خوانیم، بهتر درک می‌کنیم که چرا برخی کلمات به شکل امروزی نوشته نشده‌اند. این شناخت کمک می‌کند با تاریخ و فرهنگ خود ارتباط عمیق‌تری پیدا کنیم.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 12px; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cp style=\"color: #344054; font-weight: 700\">پرسش: آیا هنوز هم از کلمات پهلوی و پارسی باستان استفاده می‌شود؟\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>پاسخ: بله، خیلی از آن‌ها به شکل تغییر یافته در فارسی دری باقی مانده‌اند. برای مثال کلمهٔ «چشم» در پارسی باستان «چَش» بوده و در پهلوی «چَشم» شده و امروز همان «چشم» است. بنابراین هر روز از این کلمات استفاده می‌کنیم، بی‌آنکه بدانیم چقدر قدمت دارند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>در یک نگاه\u003C\u002Fstrong>، زبان فارسی در سه دورهٔ مهم پارسی باستان، پهلوی و فارسی دری، راه طولانی را پیموده است. هر دوره ویژگی‌های خاص خود را دارد، اما همهٔ آن‌ها زنجیره‌ای به هم پیوسته هستند که به ما می‌رسند. شناخت این دوره‌ها به ما کمک می‌کند تا ریشه‌های زبان خود را بهتر بشناسیم و به غنای آن پی ببریم. فارسی دری که امروز با آن سخن می‌گوییم، حاصل این تغییرات تدریجی است و هنوز هم در حال رشد و تحول است. پس هر بار که واژه‌ای را به کار می‌برید، به یاد داشته باشید که بخشی از تاریخ زندهٔ ایران را در دهان دارید.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[201,202,203],"پایهٔ هفتم","مطالعات اجتماعی هفتم","پارسی باستان، پهلوی و فارسی دری",779,"2026-06-28 19:17:53","2026-08-24 20:19:34","سحر","شیرزاد","کپسول آموزشی","1405\u002F04\u002F7","20:19 1405\u002F06\u002F2",{"tests":213,"papers":214,"files":215,"questions":216,"exams":217,"tutorials":218,"blogs":219},[],[],[],[],[],[],[220,229,237,245,253,261,269,277,285,293,301,309],{"id":221,"title":222,"cat":197,"pic":223,"up_date":224,"title_url":225,"url":226,"legacy_url":227,"cat_title":209,"update_jalali":228},14866,"حق و مسئولیت: برخورداری انسان از شایستگی‌های انسانی همراه با انجام وظیفه در برابر خود، دیگران، جامعه، محیط زندگی و خداوند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FLFwAKTKcG71VqEQ4o8yC_200.png","2026-09-01 12:36:26","حق-و-مسئولیت-برخورداری-انسان-از-شایستگیهای-انسانی-همراه-با-انجام-وظیفه-در-برابر-خود-دیگران-جامعه-محیط-زندگی-و-خداوند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F14866\u002Fحق-و-مسئولیت-برخورداری-انسان-از-شایستگیهای-انسانی-همراه-با-انجام-وظیفه-در-برابر-خود-دیگران-جامعه-محیط-زندگی-و-خداوند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F14866\u002Fحق-و-مسئولیت-برخورداری-انسان-از-شایستگیهای-انسانی-همراه-با-انجام-وظیفه-در-برابر-خود-دیگران-جامعه-محیط-زندگی-و-خداوند","1405\u002F06\u002F10",{"id":230,"title":231,"cat":197,"pic":232,"up_date":233,"title_url":234,"url":235,"legacy_url":236,"cat_title":209,"update_jalali":228},14867,"حقوق طبیعی انسان: حقوق بنیادینی مانند حیات، کرامت، آزادی و استفادهٔ درست از نعمت‌های الهی که به دلیل انسان بودن وجود دارد.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fif5zIqwUSgIQqGLznNGa_200.png","2026-09-01 12:32:58","حقوق-طبیعی-انسان-حقوق-بنیادینی-مانند-حیات-کرامت-آزادی-و-استفاده-درست-از-نعمتهای-الهی-که-به-دلیل-انسان-بودن-وجود-دارد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F14867\u002Fحقوق-طبیعی-انسان-حقوق-بنیادینی-مانند-حیات-کرامت-آزادی-و-استفاده-درست-از-نعمتهای-الهی-که-به-دلیل-انسان-بودن-وجود-دارد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F14867\u002Fحقوق-طبیعی-انسان-حقوق-بنیادینی-مانند-حیات-کرامت-آزادی-و-استفاده-درست-از-نعمتهای-الهی-که-به-دلیل-انسان-بودن-وجود-دارد",{"id":238,"title":239,"cat":197,"pic":240,"up_date":241,"title_url":242,"url":243,"legacy_url":244,"cat_title":209,"update_jalali":228},14868,"حقوق اجتماعی: حقوقی که انسان در رابطه با خانواده، مدرسه، جامعه و کشور به دست می‌آورد.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fb50U16q0SutR2NZWIlHN_200.png","2026-09-01 12:28:22","حقوق-اجتماعی-حقوقی-که-انسان-در-رابطه-با-خانواده-مدرسه-جامعه-و-کشور-به-دست-میآورد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F14868\u002Fحقوق-اجتماعی-حقوقی-که-انسان-در-رابطه-با-خانواده-مدرسه-جامعه-و-کشور-به-دست-میآورد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F14868\u002Fحقوق-اجتماعی-حقوقی-که-انسان-در-رابطه-با-خانواده-مدرسه-جامعه-و-کشور-به-دست-میآورد",{"id":246,"title":247,"cat":197,"pic":248,"up_date":249,"title_url":250,"url":251,"legacy_url":252,"cat_title":209,"update_jalali":228},14869,"تابعیت و قانون کشور: تعلق قانونی فرد به کشور و برخورداری از حقوق و وظایف بر پایهٔ قواعد رسمی آن کشور.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FdG1205D3Ul1nUgBjJdIQ_200.png","2026-09-01 02:16:14","تابعیت-و-قانون-کشور-تعلق-قانونی-فرد-به-کشور-و-برخورداری-از-حقوق-و-وظایف-بر-پایه-قواعد-رسمی-آن-کشور","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F14869\u002Fتابعیت-و-قانون-کشور-تعلق-قانونی-فرد-به-کشور-و-برخورداری-از-حقوق-و-وظایف-بر-پایه-قواعد-رسمی-آن-کشور","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F14869\u002Fتابعیت-و-قانون-کشور-تعلق-قانونی-فرد-به-کشور-و-برخورداری-از-حقوق-و-وظایف-بر-پایه-قواعد-رسمی-آن-کشور",{"id":254,"title":255,"cat":197,"pic":256,"up_date":257,"title_url":258,"url":259,"legacy_url":260,"cat_title":209,"update_jalali":228},14870,"هویت فردی و ملی: شناخت رسمی فرد از راه نام، نام خانوادگی، شناسنامه و تعلق به کشور.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F1AeTKhoQ2556DKP3ftdI_200.png","2026-09-01 02:12:04","هویت-فردی-و-ملی-شناخت-رسمی-فرد-از-راه-نام-نام-خانوادگی-شناسنامه-و-تعلق-به-کشور","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F14870\u002Fهویت-فردی-و-ملی-شناخت-رسمی-فرد-از-راه-نام-نام-خانوادگی-شناسنامه-و-تعلق-به-کشور","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F14870\u002Fهویت-فردی-و-ملی-شناخت-رسمی-فرد-از-راه-نام-نام-خانوادگی-شناسنامه-و-تعلق-به-کشور",{"id":262,"title":263,"cat":197,"pic":264,"up_date":265,"title_url":266,"url":267,"legacy_url":268,"cat_title":209,"update_jalali":228},14871,"حقوق خانوادگی: برخورداری فرزند از محبت، توجه، حمایت، مراقبت و زندگی خانوادگی سالم.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FLV6ckVNb9K05bKdVeQqJ_200.png","2026-09-01 02:09:10","حقوق-خانوادگی-برخورداری-فرزند-از-محبت-توجه-حمایت-مراقبت-و-زندگی-خانوادگی-سالم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F14871\u002Fحقوق-خانوادگی-برخورداری-فرزند-از-محبت-توجه-حمایت-مراقبت-و-زندگی-خانوادگی-سالم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F14871\u002Fحقوق-خانوادگی-برخورداری-فرزند-از-محبت-توجه-حمایت-مراقبت-و-زندگی-خانوادگی-سالم",{"id":270,"title":271,"cat":197,"pic":272,"up_date":273,"title_url":274,"url":275,"legacy_url":276,"cat_title":209,"update_jalali":228},14872,"حقوق پایهٔ زندگی: برخورداری از خوراک، پوشاک، مسکن، درمان، سلامت و امکانات ضروری زندگی.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FHuXkyJRP3jNBTN39rKcc_200.png","2026-09-01 02:05:57","حقوق-پایه-زندگی-برخورداری-از-خوراک-پوشاک-مسکن-درمان-سلامت-و-امکانات-ضروری-زندگی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F14872\u002Fحقوق-پایه-زندگی-برخورداری-از-خوراک-پوشاک-مسکن-درمان-سلامت-و-امکانات-ضروری-زندگی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F14872\u002Fحقوق-پایه-زندگی-برخورداری-از-خوراک-پوشاک-مسکن-درمان-سلامت-و-امکانات-ضروری-زندگی",{"id":278,"title":279,"cat":197,"pic":280,"up_date":281,"title_url":282,"url":283,"legacy_url":284,"cat_title":209,"update_jalali":228},14873,"حق آموزش و شکوفایی استعداد: برخورداری فرد از یادگیری و فرصت رشد توانایی‌های خود برای زندگی فردی و اجتماعی.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FpKVdgF4a7jm03Yco7zBi_200.png","2026-09-01 02:03:10","حق-آموزش-و-شکوفایی-استعداد-برخورداری-فرد-از-یادگیری-و-فرصت-رشد-تواناییهای-خود-برای-زندگی-فردی-و-اجتماعی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F14873\u002Fحق-آموزش-و-شکوفایی-استعداد-برخورداری-فرد-از-یادگیری-و-فرصت-رشد-تواناییهای-خود-برای-زندگی-فردی-و-اجتماعی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F14873\u002Fحق-آموزش-و-شکوفایی-استعداد-برخورداری-فرد-از-یادگیری-و-فرصت-رشد-تواناییهای-خود-برای-زندگی-فردی-و-اجتماعی",{"id":286,"title":287,"cat":197,"pic":288,"up_date":289,"title_url":290,"url":291,"legacy_url":292,"cat_title":209,"update_jalali":228},14874,"عدالت و احترام در مدرسه: برخورد برابر و منصفانه با دانش‌آموزان و دوری از تمسخر، تهدید، تبعیض و تنبیه بدنی.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F26qWN6gdUOObtdwod6SR_200.png","2026-09-01 01:59:15","عدالت-و-احترام-در-مدرسه-برخورد-برابر-و-منصفانه-با-دانشآموزان-و-دوری-از-تمسخر-تهدید-تبعیض-و-تنبیه-بدنی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F14874\u002Fعدالت-و-احترام-در-مدرسه-برخورد-برابر-و-منصفانه-با-دانشآموزان-و-دوری-از-تمسخر-تهدید-تبعیض-و-تنبیه-بدنی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F14874\u002Fعدالت-و-احترام-در-مدرسه-برخورد-برابر-و-منصفانه-با-دانشآموزان-و-دوری-از-تمسخر-تهدید-تبعیض-و-تنبیه-بدنی",{"id":294,"title":295,"cat":197,"pic":296,"up_date":297,"title_url":298,"url":299,"legacy_url":300,"cat_title":209,"update_jalali":228},14875,"حق بیان محترمانهٔ نظر: امکان مطرح کردن مؤدبانهٔ دیدگاه دربارهٔ مسائل درسی، آموزشی یا اجتماعی.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FQGbdg6JobQlw2IvkjzL2_200.png","2026-09-01 01:55:54","حق-بیان-محترمانه-نظر-امکان-مطرح-کردن-مؤدبانه-دیدگاه-درباره-مسائل-درسی-آموزشی-یا-اجتماعی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F14875\u002Fحق-بیان-محترمانه-نظر-امکان-مطرح-کردن-مؤدبانه-دیدگاه-درباره-مسائل-درسی-آموزشی-یا-اجتماعی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F14875\u002Fحق-بیان-محترمانه-نظر-امکان-مطرح-کردن-مؤدبانه-دیدگاه-درباره-مسائل-درسی-آموزشی-یا-اجتماعی",{"id":302,"title":303,"cat":197,"pic":304,"up_date":305,"title_url":306,"url":307,"legacy_url":308,"cat_title":209,"update_jalali":228},14876,"محیط زندگی سالم: محیطی پاک، ایمن و مناسب برای زندگی فرد و جامعه.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FBDyGIW9gjFLeO4Q2vMRe_200.png","2026-09-01 01:51:19","محیط-زندگی-سالم-محیطی-پاک-ایمن-و-مناسب-برای-زندگی-فرد-و-جامعه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F14876\u002Fمحیط-زندگی-سالم-محیطی-پاک-ایمن-و-مناسب-برای-زندگی-فرد-و-جامعه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F14876\u002Fمحیط-زندگی-سالم-محیطی-پاک-ایمن-و-مناسب-برای-زندگی-فرد-و-جامعه",{"id":310,"title":311,"cat":197,"pic":312,"up_date":313,"title_url":314,"url":315,"legacy_url":316,"cat_title":209,"update_jalali":228},14877,"اموال عمومی: دارایی‌های متعلق به همهٔ مردم که باید برای استفادهٔ همگانی حفظ شوند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FhZ7xpswBpnu2X3VFwy1C_200.png","2026-09-01 01:49:04","اموال-عمومی-داراییهای-متعلق-به-همه-مردم-که-باید-برای-استفاده-همگانی-حفظ-شوند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F14877\u002Fاموال-عمومی-داراییهای-متعلق-به-همه-مردم-که-باید-برای-استفاده-همگانی-حفظ-شوند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F14877\u002Fاموال-عمومی-داراییهای-متعلق-به-همه-مردم-که-باید-برای-استفاده-همگانی-حفظ-شوند"]