[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"blogPost-16098":3,"categoryMenus":27,"$fCUmSsRoYe7ZN4J-D2fTii9yegC7btw1LdZ4yS8PQLLw":213},{"id":4,"section":5,"base":6,"course":7,"lesson":8,"title":9,"cat":10,"pic":11,"info_graphic":12,"podcast":12,"body":13,"tags":14,"metadata":12,"featured":7,"status":18,"views":19,"subdate":20,"up_date":21,"first_name":22,"last_name":23,"avatar":12,"cat_title":24,"subdate_jalali":25,"update_jalali":26},16098,2,9,0,150,"تاریخ سیستان: کتابی کهن به زبان فارسی درباره تاریخ سیستان و صفاریان که بخشی از نگاه ضدعباسی صفاریان را نشان می‌دهد",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FyvZexJVBYJWAtdhyKPyT_800.png",null,"\u003Cdiv aria-label=\"تاریخ سیستان و نگاه ضدعباسی صفاریان\" dir=\"rtl\" id=\"article-core\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: 'IRANSans',Tahoma,'Times New Roman',serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">تاریخ سیستان و صفاریان؛ روایتی کهن از مخالفت با عباسیان\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">کتابی که نگاه متفاوت صفاریان به خلافت عباسی را در دل خود جای داده است\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong style=\"color: #24292f\">چکیده:\u003C\u002Fstrong> کتاب «تاریخ سیستان» یکی از کهن‌ترین نوشته‌های فارسی دربارهٔ سرگذشت این منطقه و خاندان صفاری است. این کتاب نشان می‌دهد که صفاریان چگونه با عباسیان مخالفت می‌کردند و نگاه مستقل خود را نسبت به حکومت مرکزی داشتند. در این مقاله، با محتوای این کتاب، دلایل مخالفت صفاریان با عباسیان و نمونه‌هایی از زندگی روزمره آشنا می‌شوید.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">صفاریان؛ حکمرانانی با نگاه مستقل\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>صفاریان در قرن سوم هجری در سیستان به قدرت رسیدند. بنیان‌گذار این خاندان، یعقوب لیث صفاری، از دل مردم عادی برخاست و توانست حکومتی نیرومند بسازد. آنچه صفاریان را از دیگر حکومت‌های هم‌زمان متمایز می‌کرد، نگاه ویژهٔ آنان به خلافت عباسی بود. عباسیان خود را خلیفهٔ مسلمانان و جانشین پیامبر معرفی می‌کردند و انتظار داشتند همهٔ حکمرانان از آنان پیروی کنند. اما صفاریان، به‌ویژه یعقوب لیث، چنین نگاهی نداشتند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>کتاب «تاریخ سیستان» که به زبان فارسی کهن نوشته شده، به خوبی این نگاه ضدعباسی را نشان می‌دهد. در این کتاب، نویسنده نه تنها رویدادهای نظامی و سیاسی را شرح می‌دهد، بلکه دیدگاه صفاریان را دربارهٔ مشروعیت خلافت عباسی نیز بازگو می‌کند. برای نمونه، در این کتاب آمده است که یعقوب لیث وقتی از سوی خلیفه عباسی فرمان می‌یابد، گاهی از پذیرش آن سر باز می‌زند و کارهای خود را مستقل از نظر خلیفه پیش می‌برد. این رفتار، نشانهٔ استقلال‌طلبی و مخالفت با سلطهٔ عباسیان بود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong style=\"color: #24292f\">نکته:\u003C\u002Fstrong> کتاب «تاریخ سیستان» را می‌توان یکی از نخستین آثاری دانست که به زبان فارسی و نه عربی، دربارهٔ تاریخ ایران نوشته شده است. این موضوع نشان می‌دهد که صفاریان به زبان و فرهنگ فارسی توجه ویژه‌ای داشتند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">مخالفت با عباسیان در زندگی روزمره؛ تشبیهی ساده\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>برای درک بهتر نگاه ضدعباسی صفاریان، می‌توانیم به یک مثال ساده از زندگی روزمرهٔ دانش‌آموزان توجه کنیم. فرض کنید در مدرسه، مدیر مدرسه برای همهٔ کلاس‌ها قوانین یکسانی وضع کرده است. اما یک کلاس، با کمک معلم خود، تصمیم می‌گیرد که برخی از این قوانین را برای خود تغییر دهد و مستقل از نظر مدیر عمل کند. این کلاس نشان می‌دهد که می‌تواند راه خود را برود، بدون اینکه از مدیر فرمان بگیرد. صفاریان نیز دقیقاً چنین نگاهی به خلافت عباسی داشتند. آنان معتقد بودند که می‌توانند بدون دستور خلیفه، کشور خود را اداره کنند و حتی با دشمنان عباسیان نیز وارد مذاکره شوند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>در کتاب «تاریخ سیستان» نمونه‌های زیادی از این استقلال‌طلبی دیده می‌شود. مثلاً وقتی خلیفه از یعقوب لیث می‌خواهد که لشکریان خود را برای جنگ با دشمنانش بفرستد، یعقوب به جای اطاعت، به فکر گسترش قلمرو خود می‌افتد و به مناطقی لشکرکشی می‌کند که خودش تشخیص می‌دهد. این رفتار، مانند همان کلاس مستقلی است که به جای پیروی کورکورانه، مسیر خود را انتخاب می‌کند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"مقایسه نگاه صفاریان و عباسیان\" role=\"region\" style=\"border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">موضوع مقایسه\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نگاه عباسیان\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نگاه صفاریان (بر اساس کتاب تاریخ سیستان)\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">منبع مشروعیت\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">خلیفه به عنوان جانشین پیامبر\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">قدرت و توانایی نظامی و مردمی\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">نسبت با خلیفه\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">فرمانبرداری کامل\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">استقلال و گاهی مخالفت آشکار\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">زبان رسمی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">عربی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">فارسی (نوشتن تاریخ سیستان به فارسی)\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پرسش‌های چالشی دربارهٔ نگاه ضدعباسی صفاریان\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cdiv style=\"border-bottom: 1px dashed #e2e8f0; margin-bottom: 12px; padding: 12px 14px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">پرسش\u003C\u002Fspan>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 8px; margin-left: 4px; margin-right: 4px; margin-top: 8px\">\u003Cstrong style=\"color: #24292f\">چرا صفاریان با وجود اینکه مسلمان بودند، با خلیفه عباسی مخالفت می‌کردند؟\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong style=\"color: #24292f\">پاسخ:\u003C\u002Fstrong> صفاریان مسلمان بودند، اما معتقد بودند که خلیفه عباسی شایستگی کامل برای رهبری همهٔ مسلمانان را ندارد. آنان می‌گفتند که حکومت باید بر اساس عدالت و توانایی باشد، نه فقط بر اساس نسب و ادعای جانشینی. یعقوب لیث حتی در شعری معروف می‌گوید که حکومت باید به دست کسانی باشد که می‌توانند از مردم دفاع کنند، نه کسانی که فقط در کاخ‌های خود نشسته‌اند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"border-bottom: 1px dashed #e2e8f0; margin-bottom: 12px; padding: 12px 14px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">پرسش\u003C\u002Fspan>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 8px; margin-left: 4px; margin-right: 4px; margin-top: 8px\">\u003Cstrong style=\"color: #24292f\">کتاب تاریخ سیستان چگونه این مخالفت را نشان می‌دهد؟\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong style=\"color: #24292f\">پاسخ:\u003C\u002Fstrong> نویسندهٔ کتاب با بیان رویدادهایی مانند جنگ‌ها، نامه‌ها و گفتگوهای یعقوب لیث با خلیفه، مخالفت او را به تصویر می‌کشد. همچنین در برخی بخش‌ها، نویسنده مستقیماً از رفتارهای نادرست عباسیان انتقاد می‌کند و نشان می‌دهد که صفاریان به دنبال ایجاد حکومتی مستقل و عادلانه بودند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-bottom: 0; padding: 12px 14px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">پرسش\u003C\u002Fspan>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 8px; margin-left: 4px; margin-right: 4px; margin-top: 8px\">\u003Cstrong style=\"color: #24292f\">آیا مخالفت صفاریان با عباسیان موفقیت‌آمیز بود؟\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong style=\"color: #24292f\">پاسخ:\u003C\u002Fstrong> مخالفت صفاریان در کوتاه‌مدت موفقیت‌هایی داشت. آنان توانستند بخش‌های بزرگی از ایران را زیر فرمان خود درآورند و حتی سپاه خلیفه را شکست دهند. اما در بلندمدت، عباسیان با کمک سایر حکومت‌ها، توانستند صفاریان را تضعیف کنند. با این حال، نگاه استقلال‌طلبانهٔ صفاریان الگویی برای حکومت‌های بعدی ایرانی شد.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cp>\u003Cstrong style=\"color: #344054\">نکتهٔ پایانی:\u003C\u002Fstrong> کتاب «تاریخ سیستان» نه تنها یک منبع تاریخی ارزشمند است، بلکه نشان می‌دهد که چگونه ایرانیان در قرن‌های نخستین اسلامی، به دنبال هویت مستقل خود بودند. نگاه ضدعباسی صفاریان، بخشی از این تلاش برای ساختن حکومتی بر پایهٔ عدالت و توانمندی بود. امروز نیز این کتاب به ما یادآوری می‌کند که تاریخ فقط روایت پیروزی‌ها نیست، بلکه روایت تلاش انسان‌ها برای حفظ استقلال و کرامت خویش است.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[15,16,17],"تاریخ سیستان","مطالعات اجتماعی هشتم","پایه هشتم",1,63,"2026-06-28 14:33:56","2026-09-07 18:16:42","ندا","بنی هاشمی","کپسول آموزشی","1405\u002F04\u002F7","18:16 1405\u002F06\u002F16",{"status":18,"data":28},[29,67,126,144,164],{"id":18,"title":30,"list_order":18,"items":31},"آشنایی",[32,37,40,44,51,55,59,63],{"id":33,"link":34,"type":35,"slug":12,"title":36},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content","قوانین و مقررات",{"id":6,"link":38,"type":35,"slug":12,"title":39},"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":41,"link":42,"type":35,"slug":12,"title":43},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":45,"link":46,"type":47,"slug":48,"handler":49,"title":50},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":52,"link":53,"type":35,"slug":12,"title":54},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":56,"link":57,"type":35,"slug":12,"title":58},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":60,"link":61,"type":35,"slug":12,"title":62},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":64,"link":65,"type":35,"slug":12,"title":66},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":5,"title":68,"list_order":18,"items":69},"المپیادها",[70,74,78,82,86,90,94,98,102,106,110,114,118,122],{"id":71,"link":72,"type":35,"slug":12,"title":73},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":75,"link":76,"type":35,"slug":12,"title":77},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":79,"link":80,"type":35,"slug":12,"title":81},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":83,"link":84,"type":35,"slug":12,"title":85},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":87,"link":88,"type":35,"slug":12,"title":89},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":91,"link":92,"type":35,"slug":12,"title":93},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":95,"link":96,"type":35,"slug":12,"title":97},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":99,"link":100,"type":35,"slug":12,"title":101},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":103,"link":104,"type":35,"slug":12,"title":105},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":107,"link":108,"type":35,"slug":12,"title":109},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":111,"link":112,"type":35,"slug":12,"title":113},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":115,"link":116,"type":35,"slug":12,"title":117},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":119,"link":120,"type":35,"slug":12,"title":121},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":123,"link":124,"type":35,"slug":12,"title":125},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":127,"title":128,"list_order":18,"items":129},3,"نمونه و تیزهوشان",[130,134,139],{"id":131,"link":132,"type":35,"slug":12,"title":133},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":135,"link":136,"type":47,"slug":137,"handler":137,"title":138},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":140,"link":141,"type":47,"slug":142,"handler":142,"title":143},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":145,"title":146,"list_order":18,"items":147},7,"کتابهای درسی",[148,152,156,160],{"id":149,"link":150,"type":35,"slug":12,"title":151},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":153,"link":154,"type":35,"slug":12,"title":155},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":157,"link":158,"type":35,"slug":12,"title":159},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":161,"link":162,"type":35,"slug":12,"title":163},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":33,"title":165,"list_order":33,"items":166},"پیشنهاد ویژه",[167,172,177,182,187,192,197,201,205,209],{"id":168,"link":169,"type":47,"slug":170,"handler":170,"title":171},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":173,"link":174,"type":47,"slug":175,"handler":175,"title":176},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":178,"link":179,"type":47,"slug":180,"handler":180,"title":181},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":183,"link":184,"type":47,"slug":185,"handler":185,"title":186},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":188,"link":189,"type":47,"slug":190,"handler":190,"title":191},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":193,"link":194,"type":35,"slug":195,"title":196},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":198,"link":199,"type":35,"slug":12,"title":200},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":202,"link":203,"type":35,"slug":12,"title":204},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":206,"link":207,"type":35,"slug":12,"title":208},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":210,"link":211,"type":35,"slug":12,"title":212},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"tests":214,"papers":215,"files":216,"questions":217,"exams":218,"tutorials":219,"blogs":220},[],[],[],[],[],[],[221,230,238,246,254,262,270,278,286,294,302,310],{"id":222,"title":223,"cat":10,"pic":224,"up_date":225,"title_url":226,"url":227,"legacy_url":228,"cat_title":24,"update_jalali":229},15488,"گنجینهٔ هنری و آثار باستانی: اشیای ارزشمند تاریخی و هنری که اطلاعاتی دربارهٔ گذشته می‌دهند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FvKe2MUkL2MJXTYpD1SYN_200.png","2026-09-09 12:55:22","گنجینه-هنری-و-آثار-باستانی-اشیای-ارزشمند-تاریخی-و-هنری-که-اطلاعاتی-درباره-گذشته-میدهند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F15488\u002Fگنجینه-هنری-و-آثار-باستانی-اشیای-ارزشمند-تاریخی-و-هنری-که-اطلاعاتی-درباره-گذشته-میدهند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F15488\u002Fگنجینه-هنری-و-آثار-باستانی-اشیای-ارزشمند-تاریخی-و-هنری-که-اطلاعاتی-درباره-گذشته-میدهند","1405\u002F06\u002F18",{"id":231,"title":232,"cat":10,"pic":233,"up_date":234,"title_url":235,"url":236,"legacy_url":237,"cat_title":24,"update_jalali":229},15746,"تعاون: همکاری و یاری‌رساندن افراد به یکدیگر برای انجام کارهای نیک و رفع نیازهای فردی و اجتماعی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fxf9sh5aUHUX4DVOYIEUj_200.png","2026-09-09 12:52:56","تعاون-همکاری-و-یاریرساندن-افراد-به-یکدیگر-برای-انجام-کارهای-نیک-و-رفع-نیازهای-فردی-و-اجتماعی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F15746\u002Fتعاون-همکاری-و-یاریرساندن-افراد-به-یکدیگر-برای-انجام-کارهای-نیک-و-رفع-نیازهای-فردی-و-اجتماعی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F15746\u002Fتعاون-همکاری-و-یاریرساندن-افراد-به-یکدیگر-برای-انجام-کارهای-نیک-و-رفع-نیازهای-فردی-و-اجتماعی",{"id":239,"title":240,"cat":10,"pic":241,"up_date":242,"title_url":243,"url":244,"legacy_url":245,"cat_title":24,"update_jalali":229},15747,"جامعه باایمان: جامعه‌ای که اعضای آن نسبت به رنج، نیاز و وضعیت یکدیگر بی‌تفاوت نیستند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FDakh56qoP8qW03M3BbBf_200.png","2026-09-09 12:50:21","جامعه-باایمان-جامعهای-که-اعضای-آن-نسبت-به-رنج-نیاز-و-وضعیت-یکدیگر-بیتفاوت-نیستند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F15747\u002Fجامعه-باایمان-جامعهای-که-اعضای-آن-نسبت-به-رنج-نیاز-و-وضعیت-یکدیگر-بیتفاوت-نیستند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F15747\u002Fجامعه-باایمان-جامعهای-که-اعضای-آن-نسبت-به-رنج-نیاز-و-وضعیت-یکدیگر-بیتفاوت-نیستند",{"id":247,"title":248,"cat":10,"pic":249,"up_date":250,"title_url":251,"url":252,"legacy_url":253,"cat_title":24,"update_jalali":229},15748,"همیاری اجتماعی: مشارکت داوطلبانه افراد برای کمک به دیگران و کاهش مشکلات جامعه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fyj7MYon322cuECuPjr0t_200.png","2026-09-09 12:46:41","همیاری-اجتماعی-مشارکت-داوطلبانه-افراد-برای-کمک-به-دیگران-و-کاهش-مشکلات-جامعه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F15748\u002Fهمیاری-اجتماعی-مشارکت-داوطلبانه-افراد-برای-کمک-به-دیگران-و-کاهش-مشکلات-جامعه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F15748\u002Fهمیاری-اجتماعی-مشارکت-داوطلبانه-افراد-برای-کمک-به-دیگران-و-کاهش-مشکلات-جامعه",{"id":255,"title":256,"cat":10,"pic":257,"up_date":258,"title_url":259,"url":260,"legacy_url":261,"cat_title":24,"update_jalali":229},15749,"همکاری در گناه و ستم: کمک مستقیم یا غیرمستقیم به انجام کار ناپسند، گناه یا رفتار ظالمانه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fn7xuaD9pS7WI0N9wx9tV_200.png","2026-09-09 12:44:54","همکاری-در-گناه-و-ستم-کمک-مستقیم-یا-غیرمستقیم-به-انجام-کار-ناپسند-گناه-یا-رفتار-ظالمانه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F15749\u002Fهمکاری-در-گناه-و-ستم-کمک-مستقیم-یا-غیرمستقیم-به-انجام-کار-ناپسند-گناه-یا-رفتار-ظالمانه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F15749\u002Fهمکاری-در-گناه-و-ستم-کمک-مستقیم-یا-غیرمستقیم-به-انجام-کار-ناپسند-گناه-یا-رفتار-ظالمانه",{"id":263,"title":264,"cat":10,"pic":265,"up_date":266,"title_url":267,"url":268,"legacy_url":269,"cat_title":24,"update_jalali":229},15750,"تقسیم وظایف: واگذاری منظم مسئولیت‌ها میان افراد برای کاهش فشار کار و افزایش مشارکت","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FWoP9qRXoM1Jr0UPDKUKK_200.png","2026-09-09 12:41:29","تقسیم-وظایف-واگذاری-منظم-مسئولیتها-میان-افراد-برای-کاهش-فشار-کار-و-افزایش-مشارکت","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F15750\u002Fتقسیم-وظایف-واگذاری-منظم-مسئولیتها-میان-افراد-برای-کاهش-فشار-کار-و-افزایش-مشارکت","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F15750\u002Fتقسیم-وظایف-واگذاری-منظم-مسئولیتها-میان-افراد-برای-کاهش-فشار-کار-و-افزایش-مشارکت",{"id":271,"title":272,"cat":10,"pic":273,"up_date":274,"title_url":275,"url":276,"legacy_url":277,"cat_title":24,"update_jalali":229},15751,"صندوق قرض‌الحسنه خانوادگی: سازوکاری مشارکتی که اعضای خانواده با پرداخت منظم پول، امکان وام‌دهی به افراد نیازمند را فراهم می‌کنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FtoNa1tJ631EWYexKkymy_200.png","2026-09-09 12:38:47","صندوق-قرضالحسنه-خانوادگی-سازوکاری-مشارکتی-که-اعضای-خانواده-با-پرداخت-منظم-پول-امکان-وامدهی-به-افراد-نیازمند-را-فراهم-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F15751\u002Fصندوق-قرضالحسنه-خانوادگی-سازوکاری-مشارکتی-که-اعضای-خانواده-با-پرداخت-منظم-پول-امکان-وامدهی-به-افراد-نیازمند-را-فراهم-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F15751\u002Fصندوق-قرضالحسنه-خانوادگی-سازوکاری-مشارکتی-که-اعضای-خانواده-با-پرداخت-منظم-پول-امکان-وامدهی-به-افراد-نیازمند-را-فراهم-میکنند",{"id":279,"title":280,"cat":10,"pic":281,"up_date":282,"title_url":283,"url":284,"legacy_url":285,"cat_title":24,"update_jalali":229},15752,"حقوق همسایگی: مجموعه رفتارهای مسئولانه و محترمانه نسبت به همسایگان، مانند کمک، خوش‌رفتاری و توجه به نیازهای آنان","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FFZNs8vOlaTOdE8CBXr8e_200.png","2026-09-09 12:36:45","حقوق-همسایگی-مجموعه-رفتارهای-مسئولانه-و-محترمانه-نسبت-به-همسایگان-مانند-کمک-خوشرفتاری-و-توجه-به-نیازهای-آنان","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F15752\u002Fحقوق-همسایگی-مجموعه-رفتارهای-مسئولانه-و-محترمانه-نسبت-به-همسایگان-مانند-کمک-خوشرفتاری-و-توجه-به-نیازهای-آنان","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F15752\u002Fحقوق-همسایگی-مجموعه-رفتارهای-مسئولانه-و-محترمانه-نسبت-به-همسایگان-مانند-کمک-خوشرفتاری-و-توجه-به-نیازهای-آنان",{"id":287,"title":288,"cat":10,"pic":289,"up_date":290,"title_url":291,"url":292,"legacy_url":293,"cat_title":24,"update_jalali":229},15753,"اموال عمومی: دارایی‌هایی که متعلق به همه مردم است و نگهداری از آن‌ها مسئولیت اجتماعی شهروندان به شمار می‌آید","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FbN0x4qbEBiNkCwN2w5kH_200.png","2026-09-09 12:34:58","اموال-عمومی-داراییهایی-که-متعلق-به-همه-مردم-است-و-نگهداری-از-آنها-مسئولیت-اجتماعی-شهروندان-به-شمار-میآید","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F15753\u002Fاموال-عمومی-داراییهایی-که-متعلق-به-همه-مردم-است-و-نگهداری-از-آنها-مسئولیت-اجتماعی-شهروندان-به-شمار-میآید","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F15753\u002Fاموال-عمومی-داراییهایی-که-متعلق-به-همه-مردم-است-و-نگهداری-از-آنها-مسئولیت-اجتماعی-شهروندان-به-شمار-میآید",{"id":295,"title":296,"cat":10,"pic":297,"up_date":298,"title_url":299,"url":300,"legacy_url":301,"cat_title":24,"update_jalali":229},15754,"مشارکت زیست‌محیطی: همکاری افراد برای کاهش آلودگی، تفکیک زباله و حفظ محیط زندگی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FI0l9nVhEWqb9CCRcRXyI_200.png","2026-09-09 12:32:35","مشارکت-زیستمحیطی-همکاری-افراد-برای-کاهش-آلودگی-تفکیک-زباله-و-حفظ-محیط-زندگی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F15754\u002Fمشارکت-زیستمحیطی-همکاری-افراد-برای-کاهش-آلودگی-تفکیک-زباله-و-حفظ-محیط-زندگی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F15754\u002Fمشارکت-زیستمحیطی-همکاری-افراد-برای-کاهش-آلودگی-تفکیک-زباله-و-حفظ-محیط-زندگی",{"id":303,"title":304,"cat":10,"pic":305,"up_date":306,"title_url":307,"url":308,"legacy_url":309,"cat_title":24,"update_jalali":229},15755,"تفکیک زباله: جداسازی زباله‌ها بر اساس نوع و قابلیت بازیافت برای کاهش آلودگی و استفاده دوباره از منابع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FLGNtYOIwAGvQy3xYQgWH_200.png","2026-09-09 12:30:39","تفکیک-زباله-جداسازی-زبالهها-بر-اساس-نوع-و-قابلیت-بازیافت-برای-کاهش-آلودگی-و-استفاده-دوباره-از-منابع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F15755\u002Fتفکیک-زباله-جداسازی-زبالهها-بر-اساس-نوع-و-قابلیت-بازیافت-برای-کاهش-آلودگی-و-استفاده-دوباره-از-منابع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F15755\u002Fتفکیک-زباله-جداسازی-زبالهها-بر-اساس-نوع-و-قابلیت-بازیافت-برای-کاهش-آلودگی-و-استفاده-دوباره-از-منابع",{"id":311,"title":312,"cat":10,"pic":313,"up_date":314,"title_url":315,"url":316,"legacy_url":317,"cat_title":24,"update_jalali":229},15756,"بازیافت: تبدیل مواد دورریختنی قابل استفاده به منابع تازه برای کاهش آلودگی و حفظ محیط زیست","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F1UwkveUfO9bmZ3sgbiTA_200.png","2026-09-09 12:27:34","بازیافت-تبدیل-مواد-دورریختنی-قابل-استفاده-به-منابع-تازه-برای-کاهش-آلودگی-و-حفظ-محیط-زیست","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F15756\u002Fبازیافت-تبدیل-مواد-دورریختنی-قابل-استفاده-به-منابع-تازه-برای-کاهش-آلودگی-و-حفظ-محیط-زیست","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F15756\u002Fبازیافت-تبدیل-مواد-دورریختنی-قابل-استفاده-به-منابع-تازه-برای-کاهش-آلودگی-و-حفظ-محیط-زیست"]