[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"categoryMenus":3,"blogPost-13573":193,"$fM4_aDDLBeZGwbgatCabuARAFQysiHbpwn8T_ToIidMU":214},{"status":4,"data":5},1,[6,46,106,124,144],{"id":4,"title":7,"list_order":4,"items":8},"آشنایی",[9,15,19,23,30,34,38,42],{"id":10,"link":11,"type":12,"slug":13,"title":14},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content",null,"قوانین و مقررات",{"id":16,"link":17,"type":12,"slug":13,"title":18},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":20,"link":21,"type":12,"slug":13,"title":22},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":24,"link":25,"type":26,"slug":27,"handler":28,"title":29},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":31,"link":32,"type":12,"slug":13,"title":33},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":35,"link":36,"type":12,"slug":13,"title":37},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":39,"link":40,"type":12,"slug":13,"title":41},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":43,"link":44,"type":12,"slug":13,"title":45},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":47,"title":48,"list_order":4,"items":49},2,"المپیادها",[50,54,58,62,66,70,74,78,82,86,90,94,98,102],{"id":51,"link":52,"type":12,"slug":13,"title":53},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":55,"link":56,"type":12,"slug":13,"title":57},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":59,"link":60,"type":12,"slug":13,"title":61},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":63,"link":64,"type":12,"slug":13,"title":65},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":67,"link":68,"type":12,"slug":13,"title":69},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":71,"link":72,"type":12,"slug":13,"title":73},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":75,"link":76,"type":12,"slug":13,"title":77},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":79,"link":80,"type":12,"slug":13,"title":81},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":83,"link":84,"type":12,"slug":13,"title":85},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":87,"link":88,"type":12,"slug":13,"title":89},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":91,"link":92,"type":12,"slug":13,"title":93},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":95,"link":96,"type":12,"slug":13,"title":97},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":99,"link":100,"type":12,"slug":13,"title":101},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":103,"link":104,"type":12,"slug":13,"title":105},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":107,"title":108,"list_order":4,"items":109},3,"نمونه و تیزهوشان",[110,114,119],{"id":111,"link":112,"type":12,"slug":13,"title":113},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":115,"link":116,"type":26,"slug":117,"handler":117,"title":118},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":120,"link":121,"type":26,"slug":122,"handler":122,"title":123},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":125,"title":126,"list_order":4,"items":127},7,"کتابهای درسی",[128,132,136,140],{"id":129,"link":130,"type":12,"slug":13,"title":131},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":133,"link":134,"type":12,"slug":13,"title":135},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":137,"link":138,"type":12,"slug":13,"title":139},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":141,"link":142,"type":12,"slug":13,"title":143},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":10,"title":145,"list_order":10,"items":146},"پیشنهاد ویژه",[147,152,157,162,167,172,177,181,185,189],{"id":148,"link":149,"type":26,"slug":150,"handler":150,"title":151},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":153,"link":154,"type":26,"slug":155,"handler":155,"title":156},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":158,"link":159,"type":26,"slug":160,"handler":160,"title":161},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":163,"link":164,"type":26,"slug":165,"handler":165,"title":166},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":168,"link":169,"type":26,"slug":170,"handler":170,"title":171},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":173,"link":174,"type":12,"slug":175,"title":176},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":178,"link":179,"type":12,"slug":13,"title":180},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":182,"link":183,"type":12,"slug":13,"title":184},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":186,"link":187,"type":12,"slug":13,"title":188},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":190,"link":191,"type":12,"slug":13,"title":192},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":194,"section":4,"base":195,"course":196,"lesson":197,"title":198,"cat":199,"pic":200,"info_graphic":13,"podcast":13,"body":201,"tags":202,"metadata":13,"featured":196,"status":4,"views":206,"subdate":207,"up_date":208,"first_name":209,"last_name":210,"avatar":13,"cat_title":211,"subdate_jalali":212,"update_jalali":213},13573,61,0,129,"تصحیح دیوان حافظ: مجموعه شعرهای حافظ که علی‌اکبر دهخدا آن را تصحیح کرده است.",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FlBwYVD5PE3OEPRzdeloY_800.png","\u003Cdiv aria-label=\"تصحیح دیوان حافظ توسط علی‌اکبر دهخدا\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">تصحیح دیوان حافظ: زحمت‌های علی‌اکبر دهخدا برای زنده نگه داشتن شعر پارسی\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">نقش دهخدا در پالایش و بازگردانی درست‌ترین نسخه از اشعار خواجه شیراز\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv class=\"seo-summary\" style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>خلاصهٔ مقاله:\u003C\u002Fstrong> دیوان حافظ یکی از پربازخوان‌ترین کتاب‌های شعر فارسی است. در طول تاریخ، کاتبان (نسخه‌نویسان) هنگام کپی کردن اشعار، گاهی اشتباه می‌کردند یا کلماتی را جابه‌جا می‌نوشتند. علی‌اکبر دهخدا، نویسندهٔ فرهنگ بزرگ لغت، زحمت زیادی کشید تا درست‌ترین و قدیمی‌ترین نسخهٔ اشعار حافظ را پیدا کند و آنها را تصحیح (یعنی پالایش و ویرایش علمی) نماید. در این مقاله می‌آموزیم که «تصحیح» چیست، دهخدا چگونه این کار را انجام داد و چرا خواندن نسخهٔ مصحح‌شدهٔ دیوان حافظ برای ما فارسی‌زبانان اهمیت دارد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">«تصحیح» یعنی چه؟ داستان اشتباهات در نسخه‌برداری\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>فرض کنید یک بازی گروهی به نام «تلفن» انجام می‌دهید. نفر اول یک جمله را در گوش نفر دوم زمزمه می‌کند، نفر دوم به نفر سوم می‌گوید و به همین ترتیب تا آخر. نفر آخر جمله‌ای را می‌گوید که معمولاً با جملهٔ اول خیلی فرق دارد! در دنیای کتاب‌های قدیمی هم همین اتفاق می‌افتاد. سال‌ها پیش، قبل از چاپخانه و کامپیوتر، کتاب‌ها را با دست می‌نوشتند (به این افراد «کاتب» می‌گویند). هر کاتب ممکن بود یک کلمه را اشتباه ببیند، خطش بد باشد یا حتی سهواً یک کلمه را عوض کند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>دیوان حافظ (مجموعهٔ غزل‌های حافظ) هم از این قاعده مستثنی نیست. حافظ شاعر بزرگ شیرازی، در حدود \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">700\u003C\u002Fspan> سال پیش می‌زیست. بعد از فوت او، افراد مختلف، اشعارش را جمع‌آوری کردند و بارها کپی نمودند. در نتیجه، امروز ما نسخه‌های متفاوتی از یک غزل واحد داریم. مثلاً در یک نسخه، بیتی (دو سطر شعر) با کلمه «مِی» و در نسخهٔ دیگر با کلمه «جام» نوشته شده است. حالا تکلیف چیست؟ کدام کلمه را حافظ واقعاً سروده است؟\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>کار «مصحح» (کسی که تصحیح می‌کند) این است که مثل یک کارآگاه باهوش عمل کند. او قدیمی‌ترین نسخه‌ها را پیدا می‌کند، آنها را کنار هم می‌گذارد و سعی می‌کند بفهمد شاعر واقعاً چه گفته است. گاهی مصحح مجبور است «تصحیح حدسی» کند؛ یعنی با دانش و تجربهٔ خود، بفهمد کدام کلمه با سبک شاعری حافظ هماهنگ‌تر است .\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv class=\"formula-box\" style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>نکتهٔ جالب:\u003C\u002Fstrong> برخی از پژوهشگران معتقدند خودِ حافظ نیز گاهی در شعرهایش دست‌ می‌برد و آن‌ها را تغییر می‌داد. به این کار «بازبینی شاعر» می‌گویند. به همین دلیل، حتی قدیمی‌ترین نسخه هم ممکن است با نظر نهایی حافظ مطابقت نداشته باشد .\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">علی‌اکبر دهخدا که بود و چرا دیوان حافظ را تصحیح کرد؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>علی‌اکبر دهخدا (زادهٔ \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1258\u003C\u002Fspan> خورشیدی در تهران) یک دانشمند بزرگ ایرانی است. مشهورترین کار او، نوشتن «لغت‌نامهٔ دهخدا» است که بزرگترین دایرةالمعارف کلمات فارسی به شمار می‌رود. اما دهخدا فقط فرهنگ‌نویس نبود؛ او به شعر و ادبیات فارسی هم عشق می‌ورزید.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>در اوایل قرن چهاردهم خورشیدی (حدود \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">100\u003C\u002Fspan> سال پیش)، انواع مختلف و غلطی از دیوان حافظ در بازار کتاب وجود داشت. مردم نمی‌دانستند کدام نسخه به حافظ واقعی نزدیک‌تر است. دهخدا تصمیم گرفت این آشفتگی را پایان دهد. او از قدیمی‌ترین دست‌نویس‌هایی که از دیوان حافظ باقی مانده بود (مثل نسخهٔ \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">801\u003C\u002Fspan> هجری قمری) استفاده کرد و با دقتی مثال‌زدنی، متن اصلی را بازسازی نمود .\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>نتیجهٔ زحمت‌های او، تصحیحی شد که به «دیوان حافظ به اهتمام علی‌اکبر دهخدا» معروف است. این نسخه یکی از معتبرترین و قابل‌استنادترین چاپ‌های دیوان حافظ به شمار می‌رود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"مقایسهٔ انواع مختلف تصحیح\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نوع نسخه\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">توضیحات\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">اعتبار\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">نسخهٔ تصحیح‌شده توسط دهخدا\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">مبتنی بر قدیمی‌ترین دست‌نویس‌ها و اصول علمی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong style=\"background: #dcfce7; border-radius: 999px; color: #166534; font-size: 12px; font-weight: 700; line-height: 1; padding: 2px 8px; vertical-align: baseline\">بسیار بالا\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">نسخهٔ عادی و بازاری\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">شامل اشتباهات کاتبان و اضافات بعدی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong style=\"background: #fee2e2; border-radius: 999px; color: #991b1b; font-size: 12px; font-weight: 700; line-height: 1; padding: 2px 8px; vertical-align: baseline\">متوسط تا پایین\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">نسخهٔ خطی بسیار قدیمی (مثل نسخهٔ \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">801\u003C\u002Fspan> قمری)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">دست‌نوشتهٔ اصلی یا کپی نزدیک به زمان حافظ\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong style=\"background: #dcfce7; border-radius: 999px; color: #166534; font-size: 12px; font-weight: 700; line-height: 1; padding: 2px 8px; vertical-align: baseline\">بسیار بالا\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">چالش‌های دهخدا در مسیر تصحیح\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>آیا کار دهخدا آسان بود؟ نه، اصلاً! مصححان با مشکلات زیادی روبرو هستند. فرض کنید می‌خواهید یک قصهٔ قدیمی را که چند نفر آن را متفاوت نقل کرده‌اند، به صورت اصلی بازنویسی کنید. باید تصمیم‌های سختی بگیرید.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">چالش اول: اختلاف در کلمات\u003C\u002Fspan> همان‌طور که در جدول زیر می‌بینید، گاهی دو نسخهٔ معتبر از یک بیت، کلماتی متفاوت دارند که معنی را کاملاً عوض می‌کند. مصحح باید با علم خود (و گاهی با کمک «نقد بلاغی» یعنی بررسی زیبایی‌های کلام) بهترین گزینه را انتخاب کند .\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"مقایسهٔ ضبط‌های مختلف در یک بیت از حافظ\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">ضبط (نسخه) اول\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">ضبط (نسخه) دوم\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">دلیل برتری انتخاب دهخدا\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>خریدار من است\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">وفادار من است\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">کلمهٔ «خریدار» با «بنده» و «قحط» (گرسنگی) در مصرع، هماهنگی معنایی بهتری دارد و اشاره به داستان حضرت یوسف دارد که بنده بود .\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>از این بادیه\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">در این بادیه\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">با «از این بادیه» معنی این است که آب در این بیابان (دنیا) وجود ندارد و بیرون از آن است، که با مفهوم «سراب» هماهنگ‌تر است .\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">سوال و پاسخ؛ چرا باید نسخهٔ دهخدا را بخوانیم؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv class=\"faq-item\" style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال ۱: آیا حافظ خودش دیوانش را مرتب کرد؟\u003C\u002Fstrong>\u003Cbr>\r\nپاسخ: خیر. بیشتر پژوهشگران بر این باورند که حافظ در زمان حیاتش فرصت نکرد یا نخواست همهٔ اشعارش را در یک کتاب جمع کند. بعد از مرگ او، شاگردان و دوستدارانش اشعار را جمع‌آوری کردند. به همین دلیل، ممکن است بعضی اشعار که واقعاً از حافظ نیست، به نام او معروف شده باشد. کار دهخدا در تصحیح، دقیقاً به خاطر همین بود که اشعار اصیل را از غیراصیل جدا کند .\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv class=\"faq-item\" style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال ۲: «تصحیح انتقادی» چیست و چرا دهخدا از آن استفاده کرد؟\u003C\u002Fstrong>\u003Cbr>\r\nپاسخ: «تصحیح انتقادی» به روشی گفته می‌شود که مصحح فقط به یک نسخهٔ قدیمی تکیه نمی‌کند، بلکه بین چند نسخهٔ معتبر مقایسه انجام می‌دهد و با دانش خود (یا «اجتهاد») بهترین گزینه را انتخاب می‌کند. دهخدا از این روش استفاده کرد، چون می‌دانست حتی قدیمی‌ترین نسخه‌ها هم ممکن است اشتباهات کاتبان را داشته باشند و حافظ ممکن بود شعرش را بعداً تغییر داده باشد .\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv class=\"faq-item\" style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال ۳: ارزش کار دهخدا برای ما امروز چیست؟\u003C\u002Fstrong>\u003Cbr>\r\nپاسخ: وقتی الان یک بیت زیبا از حافظ می‌خوانیم و لذت می‌بریم، مدیون زحمت دهخدا و امثال او هستیم. آنها غبارِ اشتباهات و تحریف‌ها را از چهرهٔ شعر حافظ زدودند و به ما کمک کردند تا با خیال راحت، شعر واقعی حافظ را بخوانیم. نسخهٔ مصححِ دهخدا یک «سند ملی» برای ادبیات ایران است .\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv class=\"summary-box\" style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>دستاوردهای اصلی تصحیح دهخدا:\u003C\u002Fstrong>\u003Cbr>\r\n۱. \u003Cstrong>پایان‌بخشی به سردرگمی:\u003C\u002Fstrong> دهخدا با ارائهٔ یک متن معتبر، دیگر اجازه نداد هر ناشری هر غلطی را به نام حافظ چاپ کند.\u003Cbr>\r\n۲. \u003Cstrong>احیای اصالت:\u003C\u002Fstrong> او توانست بسیاری از کلماتی را که در طول \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">700\u003C\u002Fspan> سال تحریف شده بودند، به شکل اصلی خود برگرداند.\u003Cbr>\r\n۳. \u003Cstrong>روش‌شناسی علمی:\u003C\u002Fstrong> روش دهخدا در مقایسه و گزینش میان نسخه‌ها، الگویی برای سایر مصححان شد.\u003Cbr>\r\n۴. \u003Cstrong>ارتباط با لغت‌نامه:\u003C\u002Fstrong> دانش عمیق دهخدا در لغت‌شناسی به او کمک کرد تا معانی نادرست کلمات در ابیات مختلف را تشخیص دهد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی‌ها\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">[1] \u003Cstrong>تصحیح (Emendation \u002F Correction):\u003C\u002Fstrong> در علم نسخه‌شناسی، تصحیح یعنی مقایسهٔ دست‌نویس‌های مختلف یک اثر و انتخاب درست‌ترین و اصیل‌ترین واژه‌ها و جملات برای چاپ متن نهایی.\u003Cbr>\r\n[2] \u003Cstrong>کاتب (Scribe):\u003C\u002Fstrong> شخصی که قبل از اختراع چاپ، کتاب‌ها را با دست می‌نوشت. کاتبان نقش مهمی در انتقال دانش داشتند، اما گاهی اشتباهات آنها باعث تغییر متن اصلی می‌شد.\u003Cbr>\r\n[3] \u003Cstrong>نسخهٔ خطی (Manuscript):\u003C\u002Fstrong> به کتاب یا سندی گفته می‌شود که با دست نوشته شده باشد، نه با ماشین چاپ. این نسخه‌ها اغلب بسیار قدیمی و ارزشمند هستند.\u003Cbr>\r\n[4] \u003Cstrong>نقد بلاغی (Rhetorical Criticism):\u003C\u002Fstrong> روشی برای سنجش درستی یک کلمه در شعر بر اساس زیبایی‌های ادبی مانند تشبیه، استعاره و موسیقی کلام.\u003Cbr>\r\n[5] \u003Cstrong>لغت‌نامهٔ دهخدا (Dehkhoda Dictionary):\u003C\u002Fstrong> بزرگترین و جامع‌ترین فرهنگ لغت زبان فارسی که توسط علی‌اکبر دهخدا و همکارانش تألیف شده است. این کتاب منبع اصلی برای یافتن معنی درست واژگان فارسی به شمار می‌رود.\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[203,204,205],"پایهٔ ششم","فارسی ششم","تصحیح دیوان حافظ",167,"2026-05-14 19:53:54","2026-08-01 00:25:25","سحر","شیرزاد","کپسول آموزشی","1405\u002F02\u002F24","0:25 1405\u002F05\u002F10",{"tests":215,"papers":216,"files":217,"questions":218,"exams":219,"tutorials":220,"blogs":221},[],[],[],[],[],[],[222,231,239,247,255,263,271,279,287,295,303,311],{"id":223,"title":224,"cat":199,"pic":225,"up_date":226,"title_url":227,"url":228,"legacy_url":229,"cat_title":211,"update_jalali":230},809,"قافیه چیست و چطور در شعر پیدا می‌شود؟","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FbtyGksVKTh321fK5VEoq_200.png","2026-08-05 11:41:14","قافیه-چیست-و-چطور-در-شعر-پیدا-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F809\u002Fقافیه-چیست-و-چطور-در-شعر-پیدا-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F809\u002Fقافیه-چیست-و-چطور-در-شعر-پیدا-میشود","1405\u002F05\u002F14",{"id":232,"title":233,"cat":199,"pic":234,"up_date":235,"title_url":236,"url":237,"legacy_url":238,"cat_title":211,"update_jalali":230},13474,"شیخ محمود شبستری کیست؟","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FDVmK9aLni13NXnWhzHKf_200.png","2026-08-05 11:35:11","شیخ-محمود-شبستری-کیست","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F13474\u002Fشیخ-محمود-شبستری-کیست","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F13474\u002Fشیخ-محمود-شبستری-کیست",{"id":240,"title":241,"cat":199,"pic":242,"up_date":243,"title_url":244,"url":245,"legacy_url":246,"cat_title":211,"update_jalali":230},13475,"کتاب گلشن راز","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FcayKLZu4gfgP2TChq1Ab_200.png","2026-08-05 11:29:12","کتاب-گلشن-راز","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F13475\u002Fکتاب-گلشن-راز","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F13475\u002Fکتاب-گلشن-راز",{"id":248,"title":249,"cat":199,"pic":250,"up_date":251,"title_url":252,"url":253,"legacy_url":254,"cat_title":211,"update_jalali":230},13476,"قالب شعری مثنوی چیست؟","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fpu06CTcTLbDaG08T29S4_200.png","2026-08-05 11:23:24","قالب-شعری-مثنوی-چیست","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F13476\u002Fقالب-شعری-مثنوی-چیست","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F13476\u002Fقالب-شعری-مثنوی-چیست",{"id":256,"title":257,"cat":199,"pic":258,"up_date":259,"title_url":260,"url":261,"legacy_url":262,"cat_title":211,"update_jalali":230},13477,"جابه‌جایی اجزای جمله در شعر: تغییر جای معمول اجزای جمله برای زیباتر و موزون‌تر شدن شعر.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F3HTZFv95upJb1HAbHiOg_200.png","2026-08-05 11:17:11","جابهجایی-اجزای-جمله-در-شعر-تغییر-جای-معمول-اجزای-جمله-برای-زیباتر-و-موزونتر-شدن-شعر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F13477\u002Fجابهجایی-اجزای-جمله-در-شعر-تغییر-جای-معمول-اجزای-جمله-برای-زیباتر-و-موزونتر-شدن-شعر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F13477\u002Fجابهجایی-اجزای-جمله-در-شعر-تغییر-جای-معمول-اجزای-جمله-برای-زیباتر-و-موزونتر-شدن-شعر",{"id":264,"title":265,"cat":199,"pic":266,"up_date":267,"title_url":268,"url":269,"legacy_url":270,"cat_title":211,"update_jalali":230},13478,"جمله: یک یا چند کلمه که پیام کاملی را از گوینده به شنونده برساند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FOheiEuQZja5P0LoEEGcS_200.png","2026-08-05 11:11:08","جمله-یک-یا-چند-کلمه-که-پیام-کاملی-را-از-گوینده-به-شنونده-برساند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F13478\u002Fجمله-یک-یا-چند-کلمه-که-پیام-کاملی-را-از-گوینده-به-شنونده-برساند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F13478\u002Fجمله-یک-یا-چند-کلمه-که-پیام-کاملی-را-از-گوینده-به-شنونده-برساند",{"id":272,"title":273,"cat":199,"pic":274,"up_date":275,"title_url":276,"url":277,"legacy_url":278,"cat_title":211,"update_jalali":230},13479,"جملهٔ خبری: جمله‌ای که خبری را بیان کند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FK4jh4qO4FPEh6NpzkmOo_200.png","2026-08-05 11:05:27","جمله-خبری-جملهای-که-خبری-را-بیان-کند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F13479\u002Fجمله-خبری-جملهای-که-خبری-را-بیان-کند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F13479\u002Fجمله-خبری-جملهای-که-خبری-را-بیان-کند",{"id":280,"title":281,"cat":199,"pic":282,"up_date":283,"title_url":284,"url":285,"legacy_url":286,"cat_title":211,"update_jalali":230},13480,"جملهٔ پرسشی: جمله‌ای که در آن پرسشی مطرح شود.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fv3cgqaheI84qGCdW0vLt_200.png","2026-08-05 10:58:22","جمله-پرسشی-جملهای-که-در-آن-پرسشی-مطرح-شود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F13480\u002Fجمله-پرسشی-جملهای-که-در-آن-پرسشی-مطرح-شود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F13480\u002Fجمله-پرسشی-جملهای-که-در-آن-پرسشی-مطرح-شود",{"id":288,"title":289,"cat":199,"pic":290,"up_date":291,"title_url":292,"url":293,"legacy_url":294,"cat_title":211,"update_jalali":230},13481,"جملهٔ امری: جمله‌ای که در آن خواهش یا فرمان بیان شود.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FQslFHIsWVCHGIc4g4EQd_200.png","2026-08-05 10:52:14","جمله-امری-جملهای-که-در-آن-خواهش-یا-فرمان-بیان-شود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F13481\u002Fجمله-امری-جملهای-که-در-آن-خواهش-یا-فرمان-بیان-شود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F13481\u002Fجمله-امری-جملهای-که-در-آن-خواهش-یا-فرمان-بیان-شود",{"id":296,"title":297,"cat":199,"pic":298,"up_date":299,"title_url":300,"url":301,"legacy_url":302,"cat_title":211,"update_jalali":230},13482,"جملهٔ عاطفی: جمله‌ای که بیانگر احساس و عاطفه باشد.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FKo0nFLc115WMNwtinpsR_200.png","2026-08-05 10:46:18","جمله-عاطفی-جملهای-که-بیانگر-احساس-و-عاطفه-باشد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F13482\u002Fجمله-عاطفی-جملهای-که-بیانگر-احساس-و-عاطفه-باشد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F13482\u002Fجمله-عاطفی-جملهای-که-بیانگر-احساس-و-عاطفه-باشد",{"id":304,"title":305,"cat":199,"pic":306,"up_date":307,"title_url":308,"url":309,"legacy_url":310,"cat_title":211,"update_jalali":230},13483,"ابوعلی بلعمی: نویسنده و وزیر ایرانی قرن چهارم هجری و از بزرگان تاریخ زبان و ادب فارسی.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FDBQAEr8yn60Pok8INkOF_200.png","2026-08-05 10:40:08","ابوعلی-بلعمی-نویسنده-و-وزیر-ایرانی-قرن-چهارم-هجری-و-از-بزرگان-تاریخ-زبان-و-ادب-فارسی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F13483\u002Fابوعلی-بلعمی-نویسنده-و-وزیر-ایرانی-قرن-چهارم-هجری-و-از-بزرگان-تاریخ-زبان-و-ادب-فارسی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F13483\u002Fابوعلی-بلعمی-نویسنده-و-وزیر-ایرانی-قرن-چهارم-هجری-و-از-بزرگان-تاریخ-زبان-و-ادب-فارسی",{"id":312,"title":313,"cat":199,"pic":314,"up_date":315,"title_url":316,"url":317,"legacy_url":318,"cat_title":211,"update_jalali":230},13484,"تاریخ بلعمی: ترجمه و تألیف فارسی تاریخ طبری به قلم ابوعلی بلعمی.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FfuWrijUSb4VQZ74Dk4Tu_200.png","2026-08-05 10:34:13","تاریخ-بلعمی-ترجمه-و-تألیف-فارسی-تاریخ-طبری-به-قلم-ابوعلی-بلعمی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F13484\u002Fتاریخ-بلعمی-ترجمه-و-تألیف-فارسی-تاریخ-طبری-به-قلم-ابوعلی-بلعمی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F13484\u002Fتاریخ-بلعمی-ترجمه-و-تألیف-فارسی-تاریخ-طبری-به-قلم-ابوعلی-بلعمی"]