[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"categoryMenus":3,"blogPost-12339":193,"$fM51N55H4j9PWpSM0gS1bM21tbJA-HmJ_nZw5Cl6kIP8":214},{"status":4,"data":5},1,[6,46,106,124,144],{"id":4,"title":7,"list_order":4,"items":8},"آشنایی",[9,15,19,23,30,34,38,42],{"id":10,"link":11,"type":12,"slug":13,"title":14},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content",null,"قوانین و مقررات",{"id":16,"link":17,"type":12,"slug":13,"title":18},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":20,"link":21,"type":12,"slug":13,"title":22},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":24,"link":25,"type":26,"slug":27,"handler":28,"title":29},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":31,"link":32,"type":12,"slug":13,"title":33},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":35,"link":36,"type":12,"slug":13,"title":37},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":39,"link":40,"type":12,"slug":13,"title":41},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":43,"link":44,"type":12,"slug":13,"title":45},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":47,"title":48,"list_order":4,"items":49},2,"المپیادها",[50,54,58,62,66,70,74,78,82,86,90,94,98,102],{"id":51,"link":52,"type":12,"slug":13,"title":53},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":55,"link":56,"type":12,"slug":13,"title":57},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":59,"link":60,"type":12,"slug":13,"title":61},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":63,"link":64,"type":12,"slug":13,"title":65},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":67,"link":68,"type":12,"slug":13,"title":69},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":71,"link":72,"type":12,"slug":13,"title":73},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":75,"link":76,"type":12,"slug":13,"title":77},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":79,"link":80,"type":12,"slug":13,"title":81},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":83,"link":84,"type":12,"slug":13,"title":85},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":87,"link":88,"type":12,"slug":13,"title":89},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":91,"link":92,"type":12,"slug":13,"title":93},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":95,"link":96,"type":12,"slug":13,"title":97},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":99,"link":100,"type":12,"slug":13,"title":101},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":103,"link":104,"type":12,"slug":13,"title":105},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":107,"title":108,"list_order":4,"items":109},3,"نمونه و تیزهوشان",[110,114,119],{"id":111,"link":112,"type":12,"slug":13,"title":113},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":115,"link":116,"type":26,"slug":117,"handler":117,"title":118},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":120,"link":121,"type":26,"slug":122,"handler":122,"title":123},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":125,"title":126,"list_order":4,"items":127},7,"کتابهای درسی",[128,132,136,140],{"id":129,"link":130,"type":12,"slug":13,"title":131},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":133,"link":134,"type":12,"slug":13,"title":135},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":137,"link":138,"type":12,"slug":13,"title":139},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":141,"link":142,"type":12,"slug":13,"title":143},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":10,"title":145,"list_order":10,"items":146},"پیشنهاد ویژه",[147,152,157,162,167,172,177,181,185,189],{"id":148,"link":149,"type":26,"slug":150,"handler":150,"title":151},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":153,"link":154,"type":26,"slug":155,"handler":155,"title":156},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":158,"link":159,"type":26,"slug":160,"handler":160,"title":161},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":163,"link":164,"type":26,"slug":165,"handler":165,"title":166},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":168,"link":169,"type":26,"slug":170,"handler":170,"title":171},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":173,"link":174,"type":12,"slug":175,"title":176},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":178,"link":179,"type":12,"slug":13,"title":180},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":182,"link":183,"type":12,"slug":13,"title":184},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":186,"link":187,"type":12,"slug":13,"title":188},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":190,"link":191,"type":12,"slug":13,"title":192},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":194,"section":4,"base":195,"course":196,"lesson":197,"title":198,"cat":199,"pic":200,"info_graphic":13,"podcast":13,"body":201,"tags":202,"metadata":13,"featured":196,"status":4,"views":206,"subdate":207,"up_date":208,"first_name":209,"last_name":210,"avatar":13,"cat_title":211,"subdate_jalali":212,"update_jalali":213},12339,61,0,14209,"ویروس کامپیوتری: یک برنامه مخرب است که مثل ویروس بیماری، می‌تواند از یک رایانه به رایانه دیگر سرایت کند و به آنها آسیب بزند یا اطلاعات را خراب کند.",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FkO9XVDEWWJyZ7qVkz0Mt_800.png","\u003Cdiv aria-label=\"ویروس کامپیوتری: برنامه مخرب و روش های انتشار\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">ویروس کامپیوتری: ساختار، روش انتشار و راه‌های مقابله با برنامه‌های مخرب خودتکثیرشونده\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">آشنایی با نحوه عملکرد ویروس‌های دیجیتال و دفاع در برابر آنها — راهنمای جامع برای دانش‌آموزان دبیرستان\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv class=\"seo-summary\" style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong style=\"color: #344054\">خلاصه:\u003C\u002Fstrong> ویروس کامپیوتری نوعی برنامه مخرب است که بدون آگاهی کاربر اجرا شده و توانایی کپی‌کردن خود را به سایر فایل‌ها یا رایانه‌ها دارد. در این مقاله یاد می‌گیرید که ویروس‌ها چگونه از راه ایمیل‌ها، حافظه‌های جانبی و شبکه به سیستم نفوذ می‌کنند؛ همچنین با انواع معروف مانند ویروس‌های بوت، فایل‌آلوده‌کننده و ویروس‌های ماکرو آشنا می‌شوید. در پایان، روش‌های ساده اما مؤثر برای محافظت از رایانه در برابر این تهدیدها توضیح داده شده است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">۱. ویروس کامپیوتری چیست؟ تشبیه به ویروس زیستی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>درست همانطور که یک \u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">ویروس آنفلوانزا\u003C\u002Fspan> از فردی به فرد دیگر منتقل می‌شود و سلول‌های بدن را بیمار می‌کند، ویروس کامپیوتری نیز از یک رایانه به رایانه دیگر سرایت می‌کند و فایل‌ها، برنامه‌ها یا حتی سیستم عامل را دچار اختلال می‌سازد. یک برنامه مخرب زمانی «ویروس» نامیده می‌شود که توانایی تکثیر خودکار داشته باشد و برای انتقال به فایل‌های دیگر یا رایانه‌های دیگر طراحی شده باشد. برای مثال، فرض کنید یک فایل اجرایی آلوده (با پسوند \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">.exe\u003C\u002Fspan>) را از یک فلش مموری کپی می‌کنید. به محض اجرا، ویروس خود را درون حافظه رایانه مستقر کرده و شروع به الصاق کد خود به سایر فایل‌های اجرایی روی هارددیسک می‌کند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>تفاوت اساسی ویروس با سایر بدافزارها مانند «کرم»\u003Csup>1\u003C\u002Fsup> یا «اسب تروا»\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> در همان خاصیت خودتکثیری وابسته به فایل میزبان است. ویروس بدون فایل آلوده و اجرای آن قادر به پخش شدن نیست، در حالی که کرم می‌تواند به طور مستقل از طریق شبکه منتشر شود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv class=\"math-note\" style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong style=\"color: #24292f\">نکته ریاضی:\u003C\u002Fstrong> اگر فرض کنیم هر ویروس در هر مرحله به طور متوسط \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">\u003Cem>k\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fspan> فایل جدید را آلوده می‌کند و تعداد مراحل تکثیر \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">\u003Cem>n\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fspan> باشد، تعداد کل فایل‌های آلوده پس از \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">\u003Cem>n\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fspan> مرحله به صورت نمایی رشد می‌کند: \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ N = k^n $\u003C\u002Fspan>. اگر \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">\u003Cem>k = 2\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fspan> و \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">\u003Cem>n = 10\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fspan> باشد، بیش از \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۱۰۲۴\u003C\u002Fspan> فایل آلوده خواهیم داشت. این رشد سریع، زنگ خطر را برای کاربران به صدا درمی‌آورد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">۲. طبقه‌بندی ویروس‌ها از نظر قلمرو آسیب و روش آلوده‌سازی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>برنامه‌نویسان بدافزار برای رسیدن به اهداف متفاوت (تخریب اطلاعات، سرقت رمز عبور، یا استفاده از رایانه کاربر برای حمله به دیگران) انواع مختلفی از ویروس‌ها را طراحی کرده‌اند. در جدول زیر با مهمترین گونه‌ها آشنا می‌شوید:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"جدول مقایسه انواع ویروس کامپیوتری\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نوع ویروس\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">روش آلوده‌سازی\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نمونه اثر مخرب\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ویروس بوت سکتور\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">آلوده کردن بخش راه‌انداز هارددیسک یا فلش\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">عدم بوت شدن ویندوز و از دست رفتن جداول پارتیشن\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ویروس فایل‌آلوده‌کننده\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">چسبیدن به فایل‌های اجرایی (مانند \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">.exe\u003C\u002Fspan> یا \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">.com\u003C\u002Fspan>)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">از کار افتادن برنامه‌های کاربردی و افزایش حجم فایل‌ها\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ویروس ماکرو\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">قرارگیری در فایل‌های آفیس (ورد، اکسل) از طریق ماکروهای مخرب\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">حذف محتوای اسناد یا ارسال ایمیل‌های آلوده\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ویروس چندریخت\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">تغییر شکل کد خود در هر تکثیر (Polymorphic)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">فرار از شناسایی آنتی‌ویروس‌های مبتنی بر امضا\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>به عنوان یک مثال علمی، ویروس معروف \u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">ملیسا (Melissa)\u003C\u002Fspan> در سال \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۱۹۹۹\u003C\u002Fspan> از نوع ویروس ماکرو بود. این ویروس خود را در یک سند ورد قرار می‌داد و از طریق دفترچه آدرس \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">آوتلوک\u003C\u002Fspan> برای \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۵۰\u003C\u002Fspan> نفر اول ایمیل می‌فرستاد. در عرض چند روز میلیون‌ها رایانه را آلوده کرد و باعث اختلال در سرورهای ایمیل شرکت‌های بزرگ شد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">۳. چرخه عمر یک ویروس در رایانه میزبان\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>همه ویروس‌ها معمولاً چهار مرحله اصلی را طی می‌کنند:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Col style=\"list-style-position: outside; padding-right: 18px\">\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>مرحله خفته (Dormant)\u003C\u002Fstrong> – ویروس در فایل میزبان ذخیره شده اما هنوز اجرا نشده است. کاربر بدون اطلاع آن را در حافظه جانبی نگه می‌دارد.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>مرحله تکثیر (Propagation)\u003C\u002Fstrong> – پس از اجرا، ویروس کد خود را به فایل‌های دیگر یا مکان‌های قابل دسترس کپی می‌کند. در این مرحله معمولاً یک کپی از خود را در بخش‌های مختلف دیسک ذخیره می‌نویسد.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>مرحله بارگذاری (Triggering)\u003C\u002Fstrong> – رویدادی مانند رسیدن تاریخ مشخص، تعداد دفعات بوت یا کلیک کاربر، ویروس را برای مرحله بعد فعال می‌کند. فرمول ساده برای محاسبه زمان تحریک: اگر \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ T_{trigger} = T_{infection} + \\Delta t $\u003C\u002Fspan> و \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">\u003Cem>\\Delta t\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fspan> یک بازه زمانی مشخص باشد، ویروس در آن زمان شروع به آسیب‌رسانی می‌کند.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>مرحله اجرای بار مخرب (Payload)\u003C\u002Fstrong> – عمل اصلی ویروس مانند حذف فایل‌ها، رمزنگاری اطلاعات یا نمایش پیام انجام می‌شود.\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Fol>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">۴. مثال عملی: شبیه‌سازی یک حمله ویروسی در آزمایشگاه امنیت سایبری\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>فرض کنید در کلاس درس رایانه، یک محیط مجازی (مجزا از شبکه اصلی) ایجاد کرده‌اید. یک فایل متنی ساده به نام \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">report.txt\u003C\u002Fspan> دارید و یک فایل مخرب جعلی با نام \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">setup.exe\u003C\u002Fspan> که عملاً یک ویروس آموزشی (بی‌ضرر) است. مراحل زیر رخ می‌دهد:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cul style=\"list-style-position: outside; padding-right: 18px\">\r\n \u003Cli>دانش‌آموز فایل \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">setup.exe\u003C\u002Fspan> را از روی فلش مموری اجرا می‌کند.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>ویروس در حافظه فعال شده و شروع به جستجوی فایل‌های با پسوند \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">.txt\u003C\u002Fspan> می‌کند.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>به انتهای هر فایل متنی، یک رشته اضافه می‌شود: \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ [VIRUS\\_MARKER] $\u003C\u002Fspan>.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>وقتی کاربر فایل \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">report.txt\u003C\u002Fspan> را باز می‌کند، آن رشته اضافی دیده نمی‌شود ولی در واقع ویروس خود را در آن کمین کرده است. اگر آن فایل را برای دوست خود ایمیل کند، رایانه دوست نیز به همین ترتیب آلوده خواهد شد.\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Ful>\r\n\r\n\u003Cp>در دنیای واقعی، ویروس می‌تواند ایمیل‌های کاربر را بدون اطلاع او باز کرده و برای همه مخاطبان پیامی همراه با پیوست آلوده ارسال کند. برای مدلسازی ریاضی نرخ انتشار می‌توان از معادله دیفرانسیل ساده زیر استفاده کرد (صرفاً برای آشنایی):\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ \\frac{dI}{dt} = \\beta \\cdot S \\cdot I $\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>در این معادله، \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">\u003Cem>I\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fspan> تعداد رایانه‌های آلوده، \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">\u003Cem>S\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fspan> رایانه‌های آسیب‌پذیر و \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">\u003Cem>\\beta\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fspan> میزان سرایت است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">۵. چالش‌های مفهومی: سه پرسش و پاسخ درباره ویروس‌ها\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 12px; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cp>\u003Cstrong style=\"color: #24292f\">پرسش ۱: آیا هر برنامه‌ای که باعث کندی رایانه شود ویروس است؟\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>خیر. کندی رایانه می‌تواند دلایل متعددی از جمله پر بودن حافظه، قطعه‌قطعه شدن هارددیسک یا اجرای همزمان چند برنامه سنگین داشته باشد. ویروس یکی از علل کندی است اما تنها علت نیست. برای تشخیص باید از آنتی‌ویروس به‌روز استفاده کرد.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 12px; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cp>\u003Cstrong style=\"color: #24292f\">پرسش ۲: چرا آنتی‌ویروس قادر به حذف همه ویروس‌های جدید نیست؟\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>به دلیل تکنیک «ابهام‌افکنی» (Obfuscation) و «چندریختی»، ویروس‌های مدرن هر بار با امضای متفاوتی ظاهر می‌شوند. آنتی‌ویروس‌های سنتی که بر پایه امضای فایل کار می‌کنند، ممکن است ویروس را نشناسند. راهکار استفاده از آنالیز رفتاری و یادگیری ماشین است.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 12px; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cp>\u003Cstrong style=\"color: #24292f\">پرسش ۳: آیا نصب نکردن هیچ نرم‌افزاری از اینترنت، امنیت کامل ایجاد می‌کند؟\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>نه کاملاً. ویروس‌ها ممکن است از طریق افزونه‌های آلوده مرورگر، شبکه‌های اجتماعی، ایمیل‌های فیشینگ یا حتی درایوهای فلش دوستان وارد شوند. بهترین روش ترکیبی از به‌روزرسانی سیستم‌عامل، استفاده از دیوار آتش و رعایت احتیاط در باز کردن پیوست‌هاست.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">۶. راهکارهای ساده دفاعی برای کاربران خانگی و دانش‌آموزان\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>برای در امان ماندن از ویروس‌ها، می‌توانید از روش‌های مؤثر زیر پیروی کنید. این روش‌ها در یک نگاه:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cul style=\"list-style-position: outside; padding-right: 18px\">\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>نصب آنتی‌ویروس معتبر\u003C\u002Fstrong> مانند \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">Windows Defender\u003C\u002Fspan> یا نسخه‌های رایگان معروف و به‌روزرسانی روزانه پایگاه داده آن.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>خاموش کردن اجرای خودکار (AutoRun)\u003C\u002Fstrong> برای درایوهای جانبی مانند فلش مموری تا ویروس بلافاصله پس از اتصال اجرا نشود.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>دریافت فایل فقط از منابع رسمی\u003C\u002Fstrong> و اجتناب از کلیک روی لینک‌های مشکوک در ایمیل یا پیام‌رسان‌ها.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>ایجاد نسخه پشتیبان (Backup)\u003C\u002Fstrong> دوره‌ای از فایل‌های مهم روی هارد اکسترنال یا فضای ابری. فرمول طلایی پشتیبان‌گیری: \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ 3-2-1 $\u003C\u002Fspan> یعنی حداقل \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۳\u003C\u002Fspan> نسخه، روی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۲\u003C\u002Fspan> نوع رسانه متفاوت، که \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۱\u003C\u002Fspan> نسخه خارج از محل کار\u002Fخانه نگهداری شود.\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Ful>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong style=\"color: #344054\">نکته پایانی:\u003C\u002Fstrong> ویروس‌های کامپیوتری از اولین روزهای ظهور رایانه‌های شخصی وجود داشته‌اند و با پیشرفت فناوری، روش‌های تکثیر و پنهان‌سازی آنها نیز پیچیده‌تر شده است. اما آگاهی از نحوه عملکرد آنها و رعایت بهداشت دیجیتال (مانند نصب به‌موقع وصله‌های امنیتی و استفاده از رمزهای قوی) تا \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۹۰٪\u003C\u002Fspan> خطر آلودگی را کاهش می‌دهد. به یاد داشته باشید که مهم‌ترین دفاع، ذهن آگاه و کنجکاو شماست.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی‌ها\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"border-top: 1px solid #e2e8f0; color: #667085; font-size: 12px; padding: 8px 0\">\r\n\u003Cp>\u003Csup>1\u003C\u002Fsup> کرم (Worm) – نوعی بدافزار خودتکثیرشونده که برخلاف ویروس برای انتشار نیازی به چسبیدن به فایل میزبان ندارد و می‌تواند از طریق شبکه به تنهایی حرکت کند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> اسب تروا (Trojan) – برنامه‌ای مخرب که خود را به عنوان نرم‌افزار مفید جا می‌زند ولی پس از اجرا اقدام به دزدی اطلاعات یا ایجاد در پشتی می‌کند. برخلاف ویروس، تکثیر نمی‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>3\u003C\u002Fsup> چندریخت (Polymorphic) – قابلیت تغییر امضای کد خود در هر بار تکثیر برای فریب آنتی‌ویروس‌ها.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>4\u003C\u002Fsup> بار مخرب (Payload) – عملی که بدافزار پس از فعال‌شدن کامل انجام می‌دهد، مانند حذف فایل‌ها یا رمزگذاری اطلاعات.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[203,204,205],"ویروس کامپیوتری","کار و فناوری ششم آزمایشی"," پایه ششم",158,"2026-04-23 18:05:41","2026-08-17 00:59:35","ندا","بنی هاشمی","کپسول آموزشی","1405\u002F02\u002F3","0:59 1405\u002F05\u002F26",{"tests":215,"papers":216,"files":217,"questions":218,"exams":219,"tutorials":220,"blogs":221},[],[],[],[],[],[],[222,231,240,248,256,264,272,280,288,296,304,312],{"id":223,"title":224,"cat":199,"pic":225,"up_date":226,"title_url":227,"url":228,"legacy_url":229,"cat_title":211,"update_jalali":230},12380,"وب جهانی: به همه وب‌سایت‌هایی که در اینترنت وجود دارند، می‌گویند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FMpAArtaGYajsR2Xb0RBy_200.png","2026-09-13 10:52:45","وب-جهانی-به-همه-وبسایتهایی-که-در-اینترنت-وجود-دارند-میگویند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F12380\u002Fوب-جهانی-به-همه-وبسایتهایی-که-در-اینترنت-وجود-دارند-میگویند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F12380\u002Fوب-جهانی-به-همه-وبسایتهایی-که-در-اینترنت-وجود-دارند-میگویند","1405\u002F06\u002F22",{"id":232,"title":233,"cat":199,"pic":234,"up_date":235,"title_url":236,"url":237,"legacy_url":238,"cat_title":211,"update_jalali":239},12033,"فناوری:  استفاده از علم و تجربه برای درست کردن یک چیز یا پیدا کردن یک راه‌حل که بتواند یک نیاز یا خواسته ما را برطرف کند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FUnZNixy4T7D4hbHQdeYm_200.png","2026-08-17 18:24:57","فناوری-استفاده-از-علم-و-تجربه-برای-درست-کردن-یک-چیز-یا-پیدا-کردن-یک-راهحل-که-بتواند-یک-نیاز-یا-خواسته-ما-را-برطرف-کند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F12033\u002Fفناوری-استفاده-از-علم-و-تجربه-برای-درست-کردن-یک-چیز-یا-پیدا-کردن-یک-راهحل-که-بتواند-یک-نیاز-یا-خواسته-ما-را-برطرف-کند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F12033\u002Fفناوری-استفاده-از-علم-و-تجربه-برای-درست-کردن-یک-چیز-یا-پیدا-کردن-یک-راهحل-که-بتواند-یک-نیاز-یا-خواسته-ما-را-برطرف-کند","1405\u002F05\u002F26",{"id":241,"title":242,"cat":199,"pic":243,"up_date":244,"title_url":245,"url":246,"legacy_url":247,"cat_title":211,"update_jalali":239},12034,"فناوری سخت: وقتی برای حل یک مشکل، جواب ما یک چیز فیزیکی و قابل لمس باشد، مثل یک وسیله یا ابزار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FezF1Ac0cZPOkT5lSVW7o_200.png","2026-08-17 18:21:41","فناوری-سخت-وقتی-برای-حل-یک-مشکل-جواب-ما-یک-چیز-فیزیکی-و-قابل-لمس-باشد-مثل-یک-وسیله-یا-ابزار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F12034\u002Fفناوری-سخت-وقتی-برای-حل-یک-مشکل-جواب-ما-یک-چیز-فیزیکی-و-قابل-لمس-باشد-مثل-یک-وسیله-یا-ابزار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F12034\u002Fفناوری-سخت-وقتی-برای-حل-یک-مشکل-جواب-ما-یک-چیز-فیزیکی-و-قابل-لمس-باشد-مثل-یک-وسیله-یا-ابزار",{"id":249,"title":250,"cat":199,"pic":251,"up_date":252,"title_url":253,"url":254,"legacy_url":255,"cat_title":211,"update_jalali":239},12035,"فناوری نرم: وقتی برای حل یک مشکل، جواب ما یک برنامه، روش یا راهکار باشد، نه یک وسیله فیزیکی.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F7osdfdT97zlnOzj9Ftrf_200.png","2026-08-17 18:18:49","فناوری-نرم-وقتی-برای-حل-یک-مشکل-جواب-ما-یک-برنامه-روش-یا-راهکار-باشد-نه-یک-وسیله-فیزیکی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F12035\u002Fفناوری-نرم-وقتی-برای-حل-یک-مشکل-جواب-ما-یک-برنامه-روش-یا-راهکار-باشد-نه-یک-وسیله-فیزیکی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F12035\u002Fفناوری-نرم-وقتی-برای-حل-یک-مشکل-جواب-ما-یک-برنامه-روش-یا-راهکار-باشد-نه-یک-وسیله-فیزیکی",{"id":257,"title":258,"cat":199,"pic":259,"up_date":260,"title_url":261,"url":262,"legacy_url":263,"cat_title":211,"update_jalali":239},12036,"خلاقیت: یعنی از قوه تخیل خود استفاده کنیم و ایده‌های تازه و نو خلق کنیم تا بتوانیم مسائل مختلف زندگیمان را حل کنیم.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FOMK1buXry6FOOU28QSQ0_200.png","2026-08-17 18:16:00","خلاقیت-یعنی-از-قوه-تخیل-خود-استفاده-کنیم-و-ایدههای-تازه-و-نو-خلق-کنیم-تا-بتوانیم-مسائل-مختلف-زندگیمان-را-حل-کنیم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F12036\u002Fخلاقیت-یعنی-از-قوه-تخیل-خود-استفاده-کنیم-و-ایدههای-تازه-و-نو-خلق-کنیم-تا-بتوانیم-مسائل-مختلف-زندگیمان-را-حل-کنیم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F12036\u002Fخلاقیت-یعنی-از-قوه-تخیل-خود-استفاده-کنیم-و-ایدههای-تازه-و-نو-خلق-کنیم-تا-بتوانیم-مسائل-مختلف-زندگیمان-را-حل-کنیم",{"id":265,"title":266,"cat":199,"pic":267,"up_date":268,"title_url":269,"url":270,"legacy_url":271,"cat_title":211,"update_jalali":239},12037,"نوآوری: یعنی ایده‌های جدید و خلاقانه خود را عملی کنیم و یک محصول یا خدمت را برای اولین بار بسازیم یا آن را خیلی بهتر از قبل کنیم.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FWa5zWis1yzHNh28fgqk3_200.png","2026-08-17 18:13:26","نوآوری-یعنی-ایدههای-جدید-و-خلاقانه-خود-را-عملی-کنیم-و-یک-محصول-یا-خدمت-را-برای-اولین-بار-بسازیم-یا-آن-را-خیلی-بهتر-از-قبل-کنیم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F12037\u002Fنوآوری-یعنی-ایدههای-جدید-و-خلاقانه-خود-را-عملی-کنیم-و-یک-محصول-یا-خدمت-را-برای-اولین-بار-بسازیم-یا-آن-را-خیلی-بهتر-از-قبل-کنیم","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F12037\u002Fنوآوری-یعنی-ایدههای-جدید-و-خلاقانه-خود-را-عملی-کنیم-و-یک-محصول-یا-خدمت-را-برای-اولین-بار-بسازیم-یا-آن-را-خیلی-بهتر-از-قبل-کنیم",{"id":273,"title":274,"cat":199,"pic":275,"up_date":276,"title_url":277,"url":278,"legacy_url":279,"cat_title":211,"update_jalali":239},12038,"اختراع: یعنی برای اولین بار یک وسیله یا روش کاملاً جدید بسازیم که تا به حال وجود نداشته است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F3kLRN85mzwSbfcdXKEPZ_200.png","2026-08-17 18:10:15","اختراع-یعنی-برای-اولین-بار-یک-وسیله-یا-روش-کاملا-جدید-بسازیم-که-تا-به-حال-وجود-نداشته-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F12038\u002Fاختراع-یعنی-برای-اولین-بار-یک-وسیله-یا-روش-کاملا-جدید-بسازیم-که-تا-به-حال-وجود-نداشته-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F12038\u002Fاختراع-یعنی-برای-اولین-بار-یک-وسیله-یا-روش-کاملا-جدید-بسازیم-که-تا-به-حال-وجود-نداشته-است",{"id":281,"title":282,"cat":199,"pic":283,"up_date":284,"title_url":285,"url":286,"legacy_url":287,"cat_title":211,"update_jalali":239},12039,"محصول: به چیزی می‌گویند که در کارخانه یا توسط یک فرد ساخته می‌شود و ما می‌توانیم آن را بخریم و از آن استفاده کنیم، مثل تلویزیون یا دوچرخه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FAPhKhA9fedyLrTL62Y8C_200.png","2026-08-17 18:07:42","محصول-به-چیزی-میگویند-که-در-کارخانه-یا-توسط-یک-فرد-ساخته-میشود-و-ما-میتوانیم-آن-را-بخریم-و-از-آن-استفاده-کنیم-مثل-تلویزیون-یا-دوچرخه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F12039\u002Fمحصول-به-چیزی-میگویند-که-در-کارخانه-یا-توسط-یک-فرد-ساخته-میشود-و-ما-میتوانیم-آن-را-بخریم-و-از-آن-استفاده-کنیم-مثل-تلویزیون-یا-دوچرخه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F12039\u002Fمحصول-به-چیزی-میگویند-که-در-کارخانه-یا-توسط-یک-فرد-ساخته-میشود-و-ما-میتوانیم-آن-را-بخریم-و-از-آن-استفاده-کنیم-مثل-تلویزیون-یا-دوچرخه",{"id":289,"title":290,"cat":199,"pic":291,"up_date":292,"title_url":293,"url":294,"legacy_url":295,"cat_title":211,"update_jalali":239},12076,"تکامل فناوری: یعنی یک فناوری در طول زمان تغییر کند و پیشرفت نماید تا بهتر، قوی‌تر یا کارآمدتر شود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F63tYXxHSZOsmfr3Wljd8_200.png","2026-08-17 18:05:14","تکامل-فناوری-یعنی-یک-فناوری-در-طول-زمان-تغییر-کند-و-پیشرفت-نماید-تا-بهتر-قویتر-یا-کارآمدتر-شود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F12076\u002Fتکامل-فناوری-یعنی-یک-فناوری-در-طول-زمان-تغییر-کند-و-پیشرفت-نماید-تا-بهتر-قویتر-یا-کارآمدتر-شود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F12076\u002Fتکامل-فناوری-یعنی-یک-فناوری-در-طول-زمان-تغییر-کند-و-پیشرفت-نماید-تا-بهتر-قویتر-یا-کارآمدتر-شود",{"id":297,"title":298,"cat":199,"pic":299,"up_date":300,"title_url":301,"url":302,"legacy_url":303,"cat_title":211,"update_jalali":239},12077,"سنگ چخماق: نوعی سنگ سخت و تیز بوده که انسان‌های اولیه از آن برای درست کردن آتش یا ساخت ابزارهای تیز مثل تیغه استفاده می‌کردند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FXUXKcOvAHkDy2zjE9xTz_200.png","2026-08-17 18:02:47","سنگ-چخماق-نوعی-سنگ-سخت-و-تیز-بوده-که-انسانهای-اولیه-از-آن-برای-درست-کردن-آتش-یا-ساخت-ابزارهای-تیز-مثل-تیغه-استفاده-میکردند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F12077\u002Fسنگ-چخماق-نوعی-سنگ-سخت-و-تیز-بوده-که-انسانهای-اولیه-از-آن-برای-درست-کردن-آتش-یا-ساخت-ابزارهای-تیز-مثل-تیغه-استفاده-میکردند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F12077\u002Fسنگ-چخماق-نوعی-سنگ-سخت-و-تیز-بوده-که-انسانهای-اولیه-از-آن-برای-درست-کردن-آتش-یا-ساخت-ابزارهای-تیز-مثل-تیغه-استفاده-میکردند",{"id":305,"title":306,"cat":199,"pic":307,"up_date":308,"title_url":309,"url":310,"legacy_url":311,"cat_title":211,"update_jalali":239},12078,"الهام گرفتن از طبیعت: یعنی وقتی دانشمندان و مخترعان به دقت به طبیعت، گیاهان و جانوران نگاه می‌کنند و از شکل، کار یا ویژگی آنها برای ساخت یک وسیله جدید ایده می‌گیرند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FrpiYyAmwvcCjlKGMLHJi_200.png","2026-08-17 13:44:48","الهام-گرفتن-از-طبیعت-یعنی-وقتی-دانشمندان-و-مخترعان-به-دقت-به-طبیعت-گیاهان-و-جانوران-نگاه-میکنند-و-از-شکل-کار-یا-ویژگی-آنها-برای-ساخت-یک-وسیله-جدید-ایده-میگیرند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F12078\u002Fالهام-گرفتن-از-طبیعت-یعنی-وقتی-دانشمندان-و-مخترعان-به-دقت-به-طبیعت-گیاهان-و-جانوران-نگاه-میکنند-و-از-شکل-کار-یا-ویژگی-آنها-برای-ساخت-یک-وسیله-جدید-ایده-میگیرند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F12078\u002Fالهام-گرفتن-از-طبیعت-یعنی-وقتی-دانشمندان-و-مخترعان-به-دقت-به-طبیعت-گیاهان-و-جانوران-نگاه-میکنند-و-از-شکل-کار-یا-ویژگی-آنها-برای-ساخت-یک-وسیله-جدید-ایده-میگیرند",{"id":313,"title":314,"cat":199,"pic":315,"up_date":316,"title_url":317,"url":318,"legacy_url":319,"cat_title":211,"update_jalali":239},12079,"آب‌گریزی: خاصیتی در برخی سطوح است که باعث می‌شود آب به شکل قطره روی آن بماند و داخل آن فرو نرود یا روی آن پخش نشود، مثل برگ نیلوفر آبی.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FoWcIwbgtFXOE2Xnlwzmk_200.png","2026-08-17 13:42:34","آبگریزی-خاصیتی-در-برخی-سطوح-است-که-باعث-میشود-آب-به-شکل-قطره-روی-آن-بماند-و-داخل-آن-فرو-نرود-یا-روی-آن-پخش-نشود-مثل-برگ-نیلوفر-آبی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F12079\u002Fآبگریزی-خاصیتی-در-برخی-سطوح-است-که-باعث-میشود-آب-به-شکل-قطره-روی-آن-بماند-و-داخل-آن-فرو-نرود-یا-روی-آن-پخش-نشود-مثل-برگ-نیلوفر-آبی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F12079\u002Fآبگریزی-خاصیتی-در-برخی-سطوح-است-که-باعث-میشود-آب-به-شکل-قطره-روی-آن-بماند-و-داخل-آن-فرو-نرود-یا-روی-آن-پخش-نشود-مثل-برگ-نیلوفر-آبی"]