[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"blogPost-11438":3,"categoryMenus":28,"$fMWJynyHiE_kbDGVlrRj0lcRuWleG9JmzsEr_97G0g-k":215},{"id":4,"section":5,"base":6,"course":7,"lesson":8,"title":9,"cat":10,"pic":11,"info_graphic":12,"podcast":12,"body":13,"tags":14,"metadata":12,"featured":18,"status":19,"views":20,"subdate":21,"up_date":22,"first_name":23,"last_name":24,"avatar":12,"cat_title":25,"subdate_jalali":26,"update_jalali":27},11438,67,1169,1182,3863,"رشد گیاه: افزایش اندازه و تکامل ساختارهای گیاهی",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F114384Ag6gKvKTAGhmAjyezhy_800.png",null,"\u003Cdiv id=\"microecon-article\" dir=\"rtl\" role=\"article\" aria-label=\"مقاله جامع رشد گیاه: افزایش اندازه و تکامل ساختارهای گیاهی\" style=\"box-sizing: border-box; width: 100%; max-width: 980px; margin: 16px auto; padding: 16px; background: #ffffff; font-family: IRANSans, Tahoma, Arial, sans-serif; color: #667085; line-height: 1.8; word-break: break-word; : \">\r\n\r\n\u003Ch2 style=\"margin: 0 0 6px 0; font-size: 22px; font-weight: 800; color: #344054; : \">رشد گیاه: از جوانه‌زنی تا بلوغ ساختاری\u003C\u002Fh2>\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 4px; font-size: 13px; opacity: .95; color: #667085; : \">بررسی مراحل افزایش اندازه، عوامل مؤثر بر رشد و تکامل اندام‌های گیاهی از ریشه تا گل\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin: 14px 0 16px 0; padding: 12px 14px; border: 1px solid #ffb600; border-radius: 12px; background: #fff8e1; color: #667085; : \">\r\nرشد گیاه پدیده‌ای پویا و وابسته به عوامل درونی و بیرونی است که طی آن اندازه گیاه افزایش یافته و ساختارهای جدیدی مانند برگ، گل و میوه تکامل می‌یابند. در این مقاله با زبانی ساده و با مثال‌های علمی، مراحل رشد، هورمون‌های مؤثر، نقش فتوسنتز و چالش‌های پیش‌روی گیاه را بررسی می‌کنیم.\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">مراحل بنیادین رشد گیاه: از بذر تا گیاه بالغ\u003C\u002Fh3>\r\n\u003Cdiv style=\"margin: 0 0 16px 0; padding: 0 12px; : \">\r\nرشد گیاهان با یک نقطه آغازین به نام بذر شروع می‌شود. این فرآیند را می‌توان به چند مرحله کلیدی تقسیم کرد:\r\n\u003Cul style=\"padding-right: 18px; list-style-position: outside; : \">\r\n\u003Cli>\u003Cstrong style=\"color: #344054; : \">جوانه‌زنی:\u003C\u002Fstrong> با جذب آب، بذر متورم شده و پوسته آن شکافته می‌شود. ریشه‌چه ابتدا به سمت خاک رشد می‌کند تا آب و مواد معدنی جذب کند و سپس ساقه‌چه به سمت نور حرکت می‌کند. برای مثال، لوبیا پس از \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">24\u003C\u002Fspan> تا \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">48\u003C\u002Fspan> ساعت خیس‌خوردن، جوانه می‌زند.\u003C\u002Fli>\r\n\u003Cli>\u003Cstrong style=\"color: #344054; : \">رشد رویشی:\u003C\u002Fstrong> در این مرحله، گیاه بر تولید برگ و ساقه تمرکز دارد. فتوسنتز در برگ‌ها آغاز شده و انرژی لازم برای افزایش اندازه را تأمین می‌کند. گیاه گوجه‌فرنگی در این مرحله شاهد افزایش چشمگیر تعداد برگ‌ها و ارتفاع ساقه است.\u003C\u002Fli>\r\n\u003Cli>\u003Cstrong style=\"color: #344054; : \">رشد زایشی:\u003C\u002Fstrong> با رسیدن به شرایط محیطی مناسب (مانند طول روز مشخص)، گیاه وارد فاز گل‌دهی و میوه‌دهی می‌شود. انرژی از تولید برگ به سمت تولید گل و میوه هدایت می‌گردد. درخت سیب پس از گذراندن سرمای زمستان، در بهار گل می‌دهد.\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Ful>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">هورمون‌های گیاهی: رهبران پنهان رشد\u003C\u002Fh3>\r\n\u003Cdiv style=\"margin: 0 0 16px 0; padding: 0 12px; : \">\r\nرشد گیاه توسط مواد شیمیایی به نام هورمون تنظیم می‌شود. این مواد در مقادیر کم تولید شده و تأثیرات عمیقی بر تقسیم سلولی، طویل‌شدن سلول‌ها و تمایز آن‌ها دارند. مهم‌ترین هورمون‌ها عبارتند از:\r\n\u003Cul style=\"padding-right: 18px; list-style-position: outside; : \">\r\n\u003Cli>\u003Cspan style=\"display: inline-block; padding: 4px 8px; border-radius: 999px; font-size: 12px; line-height: 1; vertical-align: baseline; background: #fff3c4; color: #24292f; : \">اوکسین\u003C\u002Fspan> مسئول طویل‌شدن ساقه و رشد به سمت نور است.\u003C\u002Fli>\r\n\u003Cli>\u003Cspan style=\"display: inline-block; padding: 4px 8px; border-radius: 999px; font-size: 12px; line-height: 1; vertical-align: baseline; background: #fff3c4; color: #24292f; : \">جیبرلین\u003C\u002Fspan> باعث افزایش اندازه سلول‌ها و رشد سریع ساقه و برگ می‌شود.\u003C\u002Fli>\r\n\u003Cli>\u003Cspan style=\"display: inline-block; padding: 4px 8px; border-radius: 999px; font-size: 12px; line-height: 1; vertical-align: baseline; background: #fff3c4; color: #24292f; : \">سیتوکینین\u003C\u002Fspan> تقسیم سلولی در ریشه و ساقه را تحریک می‌کند.\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Ful>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin: 0 0 16px 0; padding: 12px 14px; border-radius: 12px; background: #fff7e6; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; : \">\r\n\u003Cstrong>? نکته علمی:\u003C\u002Fstrong> شاید برای شما جالب باشد که چمن‌های یک زمین پس از چیده شدن، دوباره بلند می‌شوند. این به دلیل فعالیت هورمون جیبرلین در نقاط رشد انتهایی گیاه است که باعث طویل‌شدن مجدد سلول‌ها و افزایش ارتفاع می‌شود.\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">نقش فتوسنتز و تنفس در تولید انرژی برای رشد\u003C\u002Fh3>\r\n\u003Cdiv style=\"margin: 0 0 16px 0; padding: 0 12px; : \">\r\nرشد به انرژی نیاز دارد. گیاهان این انرژی را از فرآیند فتوسنتز تأمین می‌کنند. معادله ساده فتوسنتز به صورت زیر است:\r\n\u003Cdiv style=\"direction: ltr; display: block; text-align: center; margin: 8px 0; : \">\r\n\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; unicode-bidi: isolate; white-space: nowrap; : \">$ 6CO_2 + 6H_2O + نور \\rightarrow C_6H_{12}O_6 + 6O_2 $\u003C\u002Fspan>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\nگیاه با استفاده از دی‌اکسید کربن، آب و انرژی نور خورشید، گلوکز (قند) تولید می‌کند. این گلوکز هم به عنوان ماده ساختمانی برای تولید سلولز (دیواره سلولی) و هم به عنوان سوخت برای تنفس استفاده می‌شود. در تنفس، انرژی ذخیره‌شده در گلوکز آزاد شده و برای فعالیت‌های حیاتی مانند جذب مواد معدنی و تقسیم سلولی به کار می‌رود:\r\n\u003Cdiv style=\"direction: ltr; display: block; text-align: center; margin: 8px 0; : \">\r\n\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; unicode-bidi: isolate; white-space: nowrap; : \">$ C_6H_{12}O_6 + 6O_2 \\rightarrow 6CO_2 + 6H_2O + انرژی $\u003C\u002Fspan>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv role=\"region\" aria-label=\"جدول مقایسه عوامل مؤثر بر رشد گیاه\" style=\"box-sizing: border-box; margin: 8px 0 16px 0; padding: 0; border: 1px solid #e5e7eb; border-radius: 12px; overflow: auto; -webkit-overflow-scrolling: touch; : \">\r\n\u003Ctable style=\"box-sizing: border-box; width: 100%; min-width: 600px; border-collapse: collapse; : \">\r\n\u003Cthead>\r\n\u003Ctr>\r\n\u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">عامل مؤثر\u003C\u002Fth>\r\n\u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نقش در رشد\u003C\u002Fth>\r\n\u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">مثال عملی\u003C\u002Fth>\r\n\u003C\u002Ftr>\r\n\u003C\u002Fthead>\r\n\u003Ctbody>\r\n\u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n\u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">نور خورشید\u003C\u002Ftd>\r\n\u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">تأمین انرژی برای فتوسنتز و تنظیم باز و بسته شدن روزنه‌ها\u003C\u002Ftd>\r\n\u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">گیاهان آپارتمانی در نور کم، ساقه‌های بلند و ضعیف پیدا می‌کنند.\u003C\u002Ftd>\r\n\u003C\u002Ftr>\r\n\u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n\u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">آب\u003C\u002Ftd>\r\n\u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">حلال مواد معدنی، عامل تورژسانس (سفتی سلول) و محیط واکنش‌های شیمیایی\u003C\u002Ftd>\r\n\u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">پژمردگی کاهو در یک روز گرم به دلیل کمبود آب.\u003C\u002Ftd>\r\n\u003C\u002Ftr>\r\n\u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n\u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">مواد معدنی\u003C\u002Ftd>\r\n\u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">عناصر ضروری مانند نیتروژن (برای ساخت پروتئین) و پتاسیم (برای باز و بسته شدن روزنه‌ها)\u003C\u002Ftd>\r\n\u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">زردی برگ‌های ذرت به دلیل کمبود نیتروژن.\u003C\u002Ftd>\r\n\u003C\u002Ftr>\r\n\u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n\u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">دما\u003C\u002Ftd>\r\n\u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">سرعت واکنش‌های آنزیمی را کنترل می‌کند.\u003C\u002Ftd>\r\n\u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">رشد کند برنج در بهار خنک و رشد سریع آن در تابستان گرم.\u003C\u002Ftd>\r\n\u003C\u002Ftr>\r\n\u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">مثال عینی: رشد روزانه یک گیاه لوبیا\u003C\u002Fh3>\r\n\u003Cdiv style=\"margin: 0 0 16px 0; padding: 0 12px; : \">\r\nیک آزمایش ساده در خانه یا مدرسه می‌تواند درک ما را از رشد گیاه کامل کند. چند دانه لوبیا را در یک لیوان شیشه‌ای حاوی پنبه مرطوب قرار دهید. طی چند روز:\r\n\u003Cul style=\"padding-right: 18px; list-style-position: outside; : \">\r\n\u003Cli>روز \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">1-2\u003C\u002Fspan>: پوسته دانه ترک خورده و ریشه کوچکی ظاهر می‌شود. (جوانه‌زنی)\u003C\u002Fli>\r\n\u003Cli>روز \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">3-5\u003C\u002Fspan>: ساقه به سمت بالا رشد کرده و دو برگ اولیه (لپه) باز می‌شوند.\u003C\u002Fli>\r\n\u003Cli>روز \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">7-10\u003C\u002Fspan>: برگ‌های واقعی و سبز رنگ برای فتوسنتز ظاهر شده و گیاه مستقل می‌شود. (رشد رویشی)\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Ful>\r\nاین مشاهدات ساده، مراحل افزایش اندازه و تکامل ساختارهای گیاهی را به وضوح نشان می‌دهد.\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">چالش‌های مفهومی در رشد گیاهان\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin: 10px 0 12px 0; padding: 12px 14px; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; background: #f8fafc; : \">\r\n\u003Cstrong style=\"color: #344054; : \">❓ چرا گیاهان همیشه به سمت بالا رشد نمی‌کنند و بعضی از آن‌ها حالت رونده یا خزنده دارند؟\u003C\u002Fstrong>\u003Cbr>\r\nپاسخ: این موضوع به ژنتیک گیاه و توزیع هورمون‌ها مربوط است. در گیاهان رونده مانند خیار یا کدو، هورمون اوکسین به طور یکنواخت توزیع نمی‌شود یا ساقه از استحکام مکانیکی کافی برای ایستادن برخوردار نیست. این گیاهان با رشد روی زمین یا با کمک پیچک‌ها به سطوح دیگر می‌چسبند تا به نور برسند.\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin: 10px 0 12px 0; padding: 12px 14px; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; background: #f8fafc; : \">\r\n\u003Cstrong style=\"color: #344054; : \">❓ اگر نوک یک گیاه را بچینیم، چرا گیاه پرپشت‌تر می‌شود؟\u003C\u002Fstrong>\u003Cbr>\r\nپاسخ: در نوک ساقه، جوانه انتهایی هورمون اوکسین تولید می‌کند که از رشد جوانه‌های جانبی جلوگیری می‌کند (پدیده غالبیت انتهایی). با چیدن نوک ساقه، این مهار از بین رفته و جوانه‌های جانبی شروع به رشد می‌کنند و گیاه ظاهری پرپشت‌تر پیدا می‌کند. هرس کردن درختان بر اساس همین اصل است.\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin: 10px 0 0 0; padding: 12px 14px; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; background: #f8fafc; : \">\r\n\u003Cstrong style=\"color: #344054; : \">❓ آیا رشد گیاه در شب هم اتفاق می‌افتد؟\u003C\u002Fstrong>\u003Cbr>\r\nپاسخ: بله، رشد در شب نیز رخ می‌دهد. اگرچه فتوسنتز در شب انجام نمی‌شود، اما فرآیند تنفس و تقسیم سلولی ادامه دارد. گیاه از مواد قندی که در روز ساخته، برای تولید انرژی و رشد در شب استفاده می‌کند. به همین دلیل است که گاهی صبح‌ها شبنم روی برگ‌ها را می‌بینیم که حاصل فعالیت شبانه روزنه‌هاست.\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin: 16px 0 0 0; padding: 12px 14px; border-radius: 12px; background: #fffdf3; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; : \">\r\n\u003Cstrong>? جمع‌بندی:\u003C\u002Fstrong> رشد گیاه فرآیندی مستمر و وابسته به تعامل پیچیده عوامل ژنتیکی و محیطی است. از یک دانه کوچک، با جذب آب، مواد معدنی و انرژی نور، ساختارهای پیچیده‌ای مانند ریشه، ساقه، برگ و گل پدید می‌آید. هورمون‌ها این مسیر را هدایت کرده و فتوسنتز انرژی لازم را تأمین می‌کند. درک این مراحل به ما در کشاورزی، باغبانی و حفاظت از محیط زیست کمک شایانی می‌کند.\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\u003Cdiv style=\"margin: 0 0 16px 0; padding: 0 12px; font-size: 14px; : \">\r\n\u003Csup>1\u003C\u002Fsup> جوانه‌زنی (Germination): فرآیندی که طی آن جنین داخل بذر از حالت سکون خارج شده و شروع به رشد می‌کند.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> هورمون گیاهی (Phytohormone): ترکیبات آلی که در مقادیر کم در گیاه ساخته شده و رشد و تمایز را تنظیم می‌کنند.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>3\u003C\u002Fsup> فتوسنتز (Photosynthesis): فرآیند تولید مواد آلی (گلوکز) از دی‌اکسید کربن و آب با استفاده از انرژی نور خورشید.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>4\u003C\u002Fsup> اوکسین (Auxin): هورمونی که باعث طویل‌شدن سلول‌ها، رشد ساقه و ریشه‌زایی می‌شود.\u003Cbr>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003C\u002Fdiv>",[15,16,17],"پایهٔ یازدهم","آزمایشگاه علوم تجربی یازدهم","رشد گیاه",0,1,172,"2026-02-22 12:42:03","2026-02-22 13:23:21","سحر","شیرزاد","کپسول آموزشی","1404\u002F12\u002F3","13:23 1404\u002F12\u002F3",{"status":19,"data":29},[30,69,129,147,167],{"id":19,"title":31,"list_order":19,"items":32},"آشنایی",[33,38,42,46,53,57,61,65],{"id":34,"link":35,"type":36,"slug":12,"title":37},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content","قوانین و مقررات",{"id":39,"link":40,"type":36,"slug":12,"title":41},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":43,"link":44,"type":36,"slug":12,"title":45},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":47,"link":48,"type":49,"slug":50,"handler":51,"title":52},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":54,"link":55,"type":36,"slug":12,"title":56},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":58,"link":59,"type":36,"slug":12,"title":60},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":62,"link":63,"type":36,"slug":12,"title":64},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":66,"link":67,"type":36,"slug":12,"title":68},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":70,"title":71,"list_order":19,"items":72},2,"المپیادها",[73,77,81,85,89,93,97,101,105,109,113,117,121,125],{"id":74,"link":75,"type":36,"slug":12,"title":76},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":78,"link":79,"type":36,"slug":12,"title":80},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":82,"link":83,"type":36,"slug":12,"title":84},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":86,"link":87,"type":36,"slug":12,"title":88},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":90,"link":91,"type":36,"slug":12,"title":92},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":94,"link":95,"type":36,"slug":12,"title":96},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":98,"link":99,"type":36,"slug":12,"title":100},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":102,"link":103,"type":36,"slug":12,"title":104},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":106,"link":107,"type":36,"slug":12,"title":108},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":110,"link":111,"type":36,"slug":12,"title":112},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":114,"link":115,"type":36,"slug":12,"title":116},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":118,"link":119,"type":36,"slug":12,"title":120},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":122,"link":123,"type":36,"slug":12,"title":124},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":126,"link":127,"type":36,"slug":12,"title":128},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":130,"title":131,"list_order":19,"items":132},3,"نمونه و تیزهوشان",[133,137,142],{"id":134,"link":135,"type":36,"slug":12,"title":136},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":138,"link":139,"type":49,"slug":140,"handler":140,"title":141},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":143,"link":144,"type":49,"slug":145,"handler":145,"title":146},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":148,"title":149,"list_order":19,"items":150},7,"کتابهای درسی",[151,155,159,163],{"id":152,"link":153,"type":36,"slug":12,"title":154},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":156,"link":157,"type":36,"slug":12,"title":158},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":160,"link":161,"type":36,"slug":12,"title":162},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":164,"link":165,"type":36,"slug":12,"title":166},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":34,"title":168,"list_order":34,"items":169},"پیشنهاد ویژه",[170,175,180,185,190,195,200,203,207,211],{"id":171,"link":172,"type":49,"slug":173,"handler":173,"title":174},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":176,"link":177,"type":49,"slug":178,"handler":178,"title":179},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":181,"link":182,"type":49,"slug":183,"handler":183,"title":184},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":186,"link":187,"type":49,"slug":188,"handler":188,"title":189},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":191,"link":192,"type":49,"slug":193,"handler":193,"title":194},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":196,"link":197,"type":36,"slug":198,"title":199},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":5,"link":201,"type":36,"slug":12,"title":202},"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":204,"link":205,"type":36,"slug":12,"title":206},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":208,"link":209,"type":36,"slug":12,"title":210},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":212,"link":213,"type":36,"slug":12,"title":214},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"tests":216,"papers":217,"files":218,"questions":219,"exams":220,"tutorials":221,"blogs":222},[],[],[],[],[],[],[223,232,240,248,256,264,272,280,288,296,304,312],{"id":224,"title":225,"cat":10,"pic":226,"up_date":227,"title_url":228,"url":229,"legacy_url":230,"cat_title":25,"update_jalali":231},10473,"محیط آزمایشگاه: فضای آموزشی ویژه‌ای که به‌دلیل وجود مواد شیمیایی، وسایل حساس و تجهیزات فنی، نیازمند رعایت دقیق نکات ایمنی است.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fn7EmuaB0P3YffPqNZEiF_200.png","2026-09-13 02:58:42","محیط-آزمایشگاه-فضای-آموزشی-ویژهای-که-بهدلیل-وجود-مواد-شیمیایی-وسایل-حساس-و-تجهیزات-فنی-نیازمند-رعایت-دقیق-نکات-ایمنی-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10473\u002Fمحیط-آزمایشگاه-فضای-آموزشی-ویژهای-که-بهدلیل-وجود-مواد-شیمیایی-وسایل-حساس-و-تجهیزات-فنی-نیازمند-رعایت-دقیق-نکات-ایمنی-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10473\u002Fمحیط-آزمایشگاه-فضای-آموزشی-ویژهای-که-بهدلیل-وجود-مواد-شیمیایی-وسایل-حساس-و-تجهیزات-فنی-نیازمند-رعایت-دقیق-نکات-ایمنی-است","1405\u002F06\u002F22",{"id":233,"title":234,"cat":10,"pic":235,"up_date":236,"title_url":237,"url":238,"legacy_url":239,"cat_title":25,"update_jalali":231},10474,"ایمنی آزمایشگاه: مجموعه اصول و اقداماتی که برای پیشگیری از حادثه و حفظ سلامت افراد در آزمایشگاه رعایت می‌شود.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FhVEPo8253ErEnckJhPQ7_200.png","2026-09-13 02:56:31","ایمنی-آزمایشگاه-مجموعه-اصول-و-اقداماتی-که-برای-پیشگیری-از-حادثه-و-حفظ-سلامت-افراد-در-آزمایشگاه-رعایت-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10474\u002Fایمنی-آزمایشگاه-مجموعه-اصول-و-اقداماتی-که-برای-پیشگیری-از-حادثه-و-حفظ-سلامت-افراد-در-آزمایشگاه-رعایت-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10474\u002Fایمنی-آزمایشگاه-مجموعه-اصول-و-اقداماتی-که-برای-پیشگیری-از-حادثه-و-حفظ-سلامت-افراد-در-آزمایشگاه-رعایت-میشود",{"id":241,"title":242,"cat":10,"pic":243,"up_date":244,"title_url":245,"url":246,"legacy_url":247,"cat_title":25,"update_jalali":231},10475,"میز کار آزمایشگاهی: سطح مشخصی برای انجام آزمایش و قرار دادن وسایل و مواد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FuQNC6P81BHvxnaew47Ok_200.png","2026-09-13 02:55:09","میز-کار-آزمایشگاهی-سطح-مشخصی-برای-انجام-آزمایش-و-قرار-دادن-وسایل-و-مواد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10475\u002Fمیز-کار-آزمایشگاهی-سطح-مشخصی-برای-انجام-آزمایش-و-قرار-دادن-وسایل-و-مواد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10475\u002Fمیز-کار-آزمایشگاهی-سطح-مشخصی-برای-انجام-آزمایش-و-قرار-دادن-وسایل-و-مواد",{"id":249,"title":250,"cat":10,"pic":251,"up_date":252,"title_url":253,"url":254,"legacy_url":255,"cat_title":25,"update_jalali":231},10476,"مواد شیمیایی: موادی با ترکیب مشخص که در آزمایش‌ها استفاده می‌شوند و ممکن است خطرناک باشند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FTmVhjr2ezXDNtMsSRj5q_200.png","2026-09-13 02:53:28","مواد-شیمیایی-موادی-با-ترکیب-مشخص-که-در-آزمایشها-استفاده-میشوند-و-ممکن-است-خطرناک-باشند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10476\u002Fمواد-شیمیایی-موادی-با-ترکیب-مشخص-که-در-آزمایشها-استفاده-میشوند-و-ممکن-است-خطرناک-باشند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10476\u002Fمواد-شیمیایی-موادی-با-ترکیب-مشخص-که-در-آزمایشها-استفاده-میشوند-و-ممکن-است-خطرناک-باشند",{"id":257,"title":258,"cat":10,"pic":259,"up_date":260,"title_url":261,"url":262,"legacy_url":263,"cat_title":25,"update_jalali":231},10477,"وسایل آزمایشگاهی: ابزارها و تجهیزات مورد استفاده برای انجام آزمایش‌ها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F5UMl2OTzkD322HZSFG8J_200.png","2026-09-13 02:50:41","وسایل-آزمایشگاهی-ابزارها-و-تجهیزات-مورد-استفاده-برای-انجام-آزمایشها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10477\u002Fوسایل-آزمایشگاهی-ابزارها-و-تجهیزات-مورد-استفاده-برای-انجام-آزمایشها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10477\u002Fوسایل-آزمایشگاهی-ابزارها-و-تجهیزات-مورد-استفاده-برای-انجام-آزمایشها",{"id":265,"title":266,"cat":10,"pic":267,"up_date":268,"title_url":269,"url":270,"legacy_url":271,"cat_title":25,"update_jalali":231},10478,"کپسول آتش‌نشانی: وسیله‌ای برای خاموش کردن آتش در مواقع اضطراری","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FF5RMrkJQHN1QgqFXj4sa_200.png","2026-09-13 02:48:17","کپسول-آتشنشانی-وسیلهای-برای-خاموش-کردن-آتش-در-مواقع-اضطراری","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10478\u002Fکپسول-آتشنشانی-وسیلهای-برای-خاموش-کردن-آتش-در-مواقع-اضطراری","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10478\u002Fکپسول-آتشنشانی-وسیلهای-برای-خاموش-کردن-آتش-در-مواقع-اضطراری",{"id":273,"title":274,"cat":10,"pic":275,"up_date":276,"title_url":277,"url":278,"legacy_url":279,"cat_title":25,"update_jalali":231},10479,"جعبه کمک‌های اولیه: مجموعه‌ای از وسایل اولیه برای رسیدگی فوری به آسیب‌ها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FM3SHKHIyHdOaTW2VP23X_200.png","2026-09-13 02:45:51","جعبه-کمکهای-اولیه-مجموعهای-از-وسایل-اولیه-برای-رسیدگی-فوری-به-آسیبها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10479\u002Fجعبه-کمکهای-اولیه-مجموعهای-از-وسایل-اولیه-برای-رسیدگی-فوری-به-آسیبها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10479\u002Fجعبه-کمکهای-اولیه-مجموعهای-از-وسایل-اولیه-برای-رسیدگی-فوری-به-آسیبها",{"id":281,"title":282,"cat":10,"pic":283,"up_date":284,"title_url":285,"url":286,"legacy_url":287,"cat_title":25,"update_jalali":231},10480,"شیر اصلی آب و گاز: محل کنترل جریان آب و گاز در آزمایشگاه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FKmGJOH3MC8rmSHgXfYNg_200.png","2026-09-13 02:43:15","شیر-اصلی-آب-و-گاز-محل-کنترل-جریان-آب-و-گاز-در-آزمایشگاه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10480\u002Fشیر-اصلی-آب-و-گاز-محل-کنترل-جریان-آب-و-گاز-در-آزمایشگاه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10480\u002Fشیر-اصلی-آب-و-گاز-محل-کنترل-جریان-آب-و-گاز-در-آزمایشگاه",{"id":289,"title":290,"cat":10,"pic":291,"up_date":292,"title_url":293,"url":294,"legacy_url":295,"cat_title":25,"update_jalali":231},10481,"هود آزمایشگاهی: محفظه‌ای برای انجام آزمایش‌هایی که بخار، گاز یا مواد خطرناک تولید می‌کنند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fsgz1xHEDtHeXNz88ChJD_200.png","2026-09-13 02:39:36","هود-آزمایشگاهی-محفظهای-برای-انجام-آزمایشهایی-که-بخار-گاز-یا-مواد-خطرناک-تولید-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10481\u002Fهود-آزمایشگاهی-محفظهای-برای-انجام-آزمایشهایی-که-بخار-گاز-یا-مواد-خطرناک-تولید-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10481\u002Fهود-آزمایشگاهی-محفظهای-برای-انجام-آزمایشهایی-که-بخار-گاز-یا-مواد-خطرناک-تولید-میکنند",{"id":297,"title":298,"cat":10,"pic":299,"up_date":300,"title_url":301,"url":302,"legacy_url":303,"cat_title":25,"update_jalali":231},10482,"پریز و فیوز برق: تجهیزات کنترل و تأمین ایمن جریان برق در آزمایشگاه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F9DAJkUSDJubXZ6VJMW8k_200.png","2026-09-13 02:38:29","پریز-و-فیوز-برق-تجهیزات-کنترل-و-تأمین-ایمن-جریان-برق-در-آزمایشگاه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10482\u002Fپریز-و-فیوز-برق-تجهیزات-کنترل-و-تأمین-ایمن-جریان-برق-در-آزمایشگاه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10482\u002Fپریز-و-فیوز-برق-تجهیزات-کنترل-و-تأمین-ایمن-جریان-برق-در-آزمایشگاه",{"id":305,"title":306,"cat":10,"pic":307,"up_date":308,"title_url":309,"url":310,"legacy_url":311,"cat_title":25,"update_jalali":231},10483,"پسماند شیمیایی: مواد زائد حاصل از آزمایش‌ها که نیاز به دفع ایمن دارند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FNDTYuI6jB89cJNXQT8YW_200.png","2026-09-13 02:37:14","پسماند-شیمیایی-مواد-زائد-حاصل-از-آزمایشها-که-نیاز-به-دفع-ایمن-دارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10483\u002Fپسماند-شیمیایی-مواد-زائد-حاصل-از-آزمایشها-که-نیاز-به-دفع-ایمن-دارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10483\u002Fپسماند-شیمیایی-مواد-زائد-حاصل-از-آزمایشها-که-نیاز-به-دفع-ایمن-دارند",{"id":313,"title":314,"cat":10,"pic":315,"up_date":316,"title_url":317,"url":318,"legacy_url":319,"cat_title":25,"update_jalali":231},10484,"خروج اضطراری: مسیر مشخص برای ترک سریع آزمایشگاه در شرایط خطر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FVc1vC9F5CLgKBeoXfNMi_200.png","2026-09-13 02:35:46","خروج-اضطراری-مسیر-مشخص-برای-ترک-سریع-آزمایشگاه-در-شرایط-خطر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10484\u002Fخروج-اضطراری-مسیر-مشخص-برای-ترک-سریع-آزمایشگاه-در-شرایط-خطر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10484\u002Fخروج-اضطراری-مسیر-مشخص-برای-ترک-سریع-آزمایشگاه-در-شرایط-خطر"]