[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"blogPost-11436":3,"categoryMenus":28,"$fFaXrm-RoM_QuO9I9XAWb3Z6IYA0XAy7cdkfTETtV39E":214},{"id":4,"section":5,"base":6,"course":7,"lesson":8,"title":9,"cat":10,"pic":11,"info_graphic":12,"podcast":12,"body":13,"tags":14,"metadata":12,"featured":18,"status":19,"views":20,"subdate":21,"up_date":22,"first_name":23,"last_name":24,"avatar":12,"cat_title":25,"subdate_jalali":26,"update_jalali":27},11436,67,1169,1182,3863,"نوکلئیک اسید: مولکول‌های زیستی حامل اطلاعات ژنتیکی",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FTZzEtX3UPA88OP8Avvtb_800.png",null,"\u003Cdiv aria-label=\"مقاله: نوکلئیک اسید؛ مولکول‌های زیستی حامل اطلاعات ژنتیکی\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">نوکلئیک اسید؛ مولکول‌های زیستی حامل اطلاعات ژنتیکی\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">از ساختار مارپیچ دوگانه تا پروتئین‌سازی؛ سفری به دنیای درون سلول\u003C\u002Fdiv>\r\n<!-- خلاصه سئو -->\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">نوکلئیک اسیدها (DNA و RNA) مولکول‌های حیاتی هستند که دستورالعمل‌های ساخت و ادارهٔ موجودات زنده را در خود ذخیره می‌کنند. این مقاله به زبانی ساده به بررسی ساختار مولکولی DNA، فرایند همانندسازی\u003Csup>1\u003C\u002Fsup>، رونویسی\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> برای ساخت RNA و نقش حیاتی آن در ترجمه\u003Csup>3\u003C\u002Fsup> برای تولید پروتئین می‌پردازد. با درک این مفاهیم، با چگونگی انتقال صفات ارثی و اساس مولکولی حیات آشنا خواهید شد.\u003C\u002Fdiv>\r\n<!-- H3: بخش اول: ساختار و ماهیت نوکلئیک اسیدها -->\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">۱. ساختار مولکولی: الفبای حیات\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-bottom: 12px\">\r\n\u003Cp>همهٔ نوکلئیک اسیدها از واحدهای کوچک‌تری به نام نوکلئوتید\u003Csup>4\u003C\u002Fsup> ساخته شده‌اند. هر نوکلئوتید از سه بخش تشکیل شده است: یک قند پنج‌کربنه (که در DNA، «دئوکسی‌ریبوز» و در RNA، «ریبوز» نام دارد)، یک گروه فسفات، و یک باز نیتروژنی. بازهای نیتروژنی خود به دو دسته تقسیم می‌شوند:\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n<!-- باکس نکته: جدول بازها -->\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong style=\"color: #344054\">✱ بازهای آلی:\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cul style=\"list-style-position: outside; padding-right: 18px\">\r\n \u003Cli>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">پورین‌ها\u003C\u002Fspan> (دو حلقه‌ای): آدنین (A) و گوانین (G)\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">پیریمیدین‌ها\u003C\u002Fspan> (یک حلقه‌ای): سیتوزین (C)، تیمین (T) (فقط در DNA) و اوراسیل (U) (فقط در RNA)\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Ful>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-top: 8px\">قانون طلایی جفت‌شدن بازها که توسط واتسون و کریک کشف شد، پایه و اساس همهٔ فرایندهای ژنتیکی است: \u003Cstrong>A همواره با T (یا در RNA با U) و G همواره با C جفت می‌شود\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n<!-- باکس مثال عینی -->\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong style=\"color: #344054\">✱ مثال عینی:\u003C\u002Fstrong> توالی نوکلئوتیدها را مانند حروف یک کتاب در نظر بگیرید. اگر یک رشته از DNA دارای توالی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">ATC\u003C\u002Fspan> باشد، رشتهٔ مقابل آن باید \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">TAG\u003C\u002Fspan> باشد. این همانند یک قفل و کلید عمل می‌کند و تضمین می‌کند که اطلاعات ژنتیکی دقیقاً کپی شوند .\u003C\u002Fdiv>\r\n<!-- H3: بخش دوم: همانندسازی (DNA Replication) - تکثیر دقیق اطلاعات -->\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">۲. همانندسازی: کپی‌برداری از کتابخانهٔ ژنتیک\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-bottom: 12px\">\r\n\u003Cp>هنگامی که یک سلول تقسیم می‌شود، باید یک کپی کامل از DNA خود به سلول جدید بدهد. این فرایند «همانندسازی» نام دارد. تصور کنید یک زیپ بسیار بلند را باز می‌کنید؛ هر سمت زیپ، الگویی برای ساختن یک سمت جدید و مکمل است. آنزیم کلیدی در اینجا \u003Cstrong>DNA پلیمراز\u003C\u002Fstrong> است که نوکلئوتیدها را می‌خواند و رشتهٔ جدید را می‌سازد. این فرایند به دلیل جفت‌شدن اختصاصی بازها (A=T و G≡C) با دقت بسیار بالایی انجام می‌شود .\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n<!-- جدول مقایسه همانندسازی در موجودات مختلف -->\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"جدول مقایسه همانندسازی در پروکاریوت‌ها و یوکاریوت‌ها\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">ویژگی\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">پروکاریوت‌ها (باکتری‌ها)\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">یوکاریوت‌ها (گیاهان، جانوران)\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">محل انجام\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سیتوپلاسم\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">هسته\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">نقطهٔ شروع\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">یک نقطهٔ آغاز (ori)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">صدها نقطهٔ آغاز\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سرعت\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سریعتر (حدود \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">1000\u003C\u002Fspan> نوکلئوتید در ثانیه)\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">کندتر (حدود \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">50\u003C\u002Fspan> نوکلئوتید در ثانیه)\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n<!-- H3: بخش سوم: رونویسی (Transcription) - از DNA تا RNA -->\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">۳. رونویسی: نسخه‌برداری از دستورالعمل\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-bottom: 12px\">\r\n\u003Cp>DNA هرگز از هسته خارج نمی‌شود، چون بسیار ارزشمند است. برای استفاده از اطلاعات آن، سلول یک نسخهٔ موقت از روی ژن مورد نظر برمی‌دارد که به آن RNA پیام‌رسان (mRNA) می‌گویند. این فرایند «رونویسی» نام دارد و توسط آنزیم \u003Cstrong>RNA پلیمراز\u003C\u002Fstrong> انجام می‌شود. در اینجا به جای تیمین (T) از اوراسیل (U) استفاده می‌شود. بنابراین اگر روی DNA adenine (A) داشته باشیم، روی RNA uracil (U) قرار می‌گیرد .\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f0f4f9; border-radius: 8px; font-size: 14px; padding: 8px 12px; text-align: center\">\u003Cspan style=\"background: #ffffff; border-radius: 20px; direction: ltr; display: inline-block; font-weight: 500; padding: 6px 12px; vertical-align: baseline\">$ \\text{DNA: } 3'-ATCGGCTA-5' $\u003C\u002Fspan>\u003Cbr>\r\n\u003Cspan style=\"background: #ffffff; border-radius: 20px; direction: ltr; display: inline-block; font-weight: 500; margin-top: 5px; padding: 6px 12px; vertical-align: baseline\">$ \\text{mRNA: } 5'-UAGCCGAU-3' $\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>در یوکاریوت‌ها، پس از رونویسی، RNA پردازش می‌شود؛ بخش‌های غیرضروری (اینترون‌ها) جدا شده و بخش‌های مفید (اگزون‌ها) به هم متصل می‌شوند .\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n<!-- H3: بخش چهارم: ترجمه (Translation) - از RNA به پروتئین (کاربرد عملی) -->\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">۴. ترجمه: از زبان نوکلئوتیدها به زبان پروتئین‌ها\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-bottom: 12px\">\r\n\u003Cp>حال نوبت به مرحلهٔ نهایی می‌رسد: ساخت پروتئین. mRNA وارد ریزدانه‌ها (ریبوزوم) می‌شود. ریبوزوم کدهای سه‌حرفی mRNA را می‌خواند. هر سه حرف (کدون) مشخص‌کنندهٔ یک اسید آمینه خاص است. اینجاست که \u003Cstrong>RNA ناقل (tRNA)\u003C\u002Fstrong> نقش خود را ایفا می‌کند. هر tRNA یک اسید آمینه را حمل می‌کند و دارای سه حرف مکمل به نام «آنتی‌کدون» است که کدون روی mRNA را تشخیص می‌دهد .\u003C\u002Fp>\r\n<!-- باکس مثال عینی -->\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong style=\"color: #344054\">✱ مثال عینی (مترجمی):\u003C\u002Fstrong> فرض کنید mRNA این پیام را دارد: \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">AUG-CCU-UAA\u003C\u002Fspan>. ریبوزوم این پیام را می‌خواند: \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">AUG\u003C\u002Fspan> به tRNA حامل اسید آمینهٔ «متیونین» متصل می‌شود (شروع ساخت). سپس \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">CCU\u003C\u002Fspan> به «پرولین» متصل می‌شود و در نهایت \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">UAA\u003C\u002Fspan> یک کدون «ایست» است و ساخت پروتئین خاتمه می‌یابد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>به این ترتیب، توالی نوکلئوتیدها به توالی اسیدهای آمینه تبدیل شده و یک پروتئین ساخته می‌شود. این پروتئین‌ها هستند که وظایف اصلی سلول مانند هضم مواد، انقباض عضلات یا مبارزه با میکروب‌ها را بر عهده دارند .\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n<!-- H3: بخش پنجم: چالش‌های مفهومی (پرسش و پاسخ) -->\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">۵. چالش‌های مفهومی (پرسش و پاسخ)\u003C\u002Fh3>\r\n<!-- سوال ۱ -->\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cp style=\"color: #344054; font-weight: 700\">❓ اگر رشتهٔ DNAای به صورت \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">5'-GATTACA-3'\u003C\u002Fspan> باشد، رشتهٔ مکمل آن به صورت \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">3'-______-5'\u003C\u002Fspan> چیست؟\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp style=\"color: #24292f\">پاسخ: \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">CTAATGT\u003C\u002Fspan>. زیرا A به T و T به A و G به C و C به G متصل می‌شود. همچنین جهت رشته‌ها مخالف هم (ناموازی) هستند .\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n<!-- سوال ۲ -->\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cp style=\"color: #344054; font-weight: 700\">❓ تفاوت اصلی بین یک ژن در پروکاریوت‌ها و یوکاریوت‌ها از نظر ساختار چیست؟\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp style=\"color: #24292f\">پاسخ: ژن‌های یوکاریوتی معمولاً دارای نواحی غیررمزکننده به نام «اینترون» هستند که درون ژن فاصله می‌اندازند، در حالی که ژن‌های پروکاریوتی به صورت پیوسته و بدون اینترون هستند .\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n<!-- سوال ۳ -->\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cp style=\"color: #344054; font-weight: 700\">❓ چرا به جریان اطلاعات از DNA به RNA و سپس به پروتئین «دگم مرکزی» می‌گویند؟\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp style=\"color: #24292f\">پاسخ: زیرا این مسیر اصلی و همیشگی انتقال اطلاعات ژنتیکی در تمام سلول‌های زنده است. البته استثناهایی مثل ویروس‌ها وجود دارند که از RNA به DNA استفاده می‌کنند (با آنزیم رونوشت‌بردار معکوس)، اما قاعدهٔ کلی همین است .\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n<!-- باکس جمع‌بندی -->\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\r\n\u003Cp>\u003Cstrong style=\"color: #344054\">✱ جمع‌بندی:\u003C\u002Fstrong> نوکلئیک اسیدها (DNA و RNA) حامل کدهای حیات هستند. DNA با ساختار مارپیچ دوگانه خود اطلاعات را ذخیره می‌کند. این اطلاعات از طریق فرایند «همانندسازی» تکثیر، با «رونویسی» به mRNA منتقل و نهایتاً در فرایند «ترجمه» با کمک tRNA و ریبوزوم به پروتئین تبدیل می‌شوند. این زنجیرهٔ زیستی، اساس تمام فعالیت‌های سلولی و وراثت را تشکیل می‌دهد.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n<!-- H3: پاورقی -->\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 8px\">\r\n\u003Cp>\u003Csup>1\u003C\u002Fsup> همانندسازی (Replication): فرایند ساخت یک کپی دقیق از مولکول DNA.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> رونویسی (Transcription): فرایند ساخت RNA از روی الگوی DNA.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>3\u003C\u002Fsup> ترجمه (Translation): فرایند ساخت پروتئین از روی الگوی mRNA در ریبوزوم.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>4\u003C\u002Fsup> نوکلئوتید (Nucleotide): واحد سازندهٔ نوکلئیک اسیدها، شامل قند، فسفات و باز نیتروژنی.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[15,16,17],"پایهٔ یازدهم","آزمایشگاه علوم تجربی یازدهم","نوکلئیک اسید",0,1,151,"2026-02-22 12:27:41","2026-09-10 23:05:07","سحر","شیرزاد","کپسول آموزشی","1404\u002F12\u002F3","23:05 1405\u002F06\u002F19",{"status":19,"data":29},[30,69,128,146,166],{"id":19,"title":31,"list_order":19,"items":32},"آشنایی",[33,38,42,46,53,57,61,65],{"id":34,"link":35,"type":36,"slug":12,"title":37},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content","قوانین و مقررات",{"id":39,"link":40,"type":36,"slug":12,"title":41},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":43,"link":44,"type":36,"slug":12,"title":45},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":47,"link":48,"type":49,"slug":50,"handler":51,"title":52},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":54,"link":55,"type":36,"slug":12,"title":56},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":58,"link":59,"type":36,"slug":12,"title":60},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":62,"link":63,"type":36,"slug":12,"title":64},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":66,"link":67,"type":36,"slug":12,"title":68},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":70,"title":71,"list_order":19,"items":72},2,"المپیادها",[73,77,81,85,89,93,97,101,105,109,113,117,121,125],{"id":74,"link":75,"type":36,"slug":12,"title":76},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":78,"link":79,"type":36,"slug":12,"title":80},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":82,"link":83,"type":36,"slug":12,"title":84},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":86,"link":87,"type":36,"slug":12,"title":88},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":90,"link":91,"type":36,"slug":12,"title":92},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":94,"link":95,"type":36,"slug":12,"title":96},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":98,"link":99,"type":36,"slug":12,"title":100},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":102,"link":103,"type":36,"slug":12,"title":104},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":106,"link":107,"type":36,"slug":12,"title":108},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":110,"link":111,"type":36,"slug":12,"title":112},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":114,"link":115,"type":36,"slug":12,"title":116},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":118,"link":119,"type":36,"slug":12,"title":120},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":122,"link":123,"type":36,"slug":12,"title":124},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":20,"link":126,"type":36,"slug":12,"title":127},"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":129,"title":130,"list_order":19,"items":131},3,"نمونه و تیزهوشان",[132,136,141],{"id":133,"link":134,"type":36,"slug":12,"title":135},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":137,"link":138,"type":49,"slug":139,"handler":139,"title":140},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":142,"link":143,"type":49,"slug":144,"handler":144,"title":145},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":147,"title":148,"list_order":19,"items":149},7,"کتابهای درسی",[150,154,158,162],{"id":151,"link":152,"type":36,"slug":12,"title":153},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":155,"link":156,"type":36,"slug":12,"title":157},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":159,"link":160,"type":36,"slug":12,"title":161},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":163,"link":164,"type":36,"slug":12,"title":165},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":34,"title":167,"list_order":34,"items":168},"پیشنهاد ویژه",[169,174,179,184,189,194,199,202,206,210],{"id":170,"link":171,"type":49,"slug":172,"handler":172,"title":173},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":175,"link":176,"type":49,"slug":177,"handler":177,"title":178},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":180,"link":181,"type":49,"slug":182,"handler":182,"title":183},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":185,"link":186,"type":49,"slug":187,"handler":187,"title":188},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":190,"link":191,"type":49,"slug":192,"handler":192,"title":193},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":195,"link":196,"type":36,"slug":197,"title":198},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":5,"link":200,"type":36,"slug":12,"title":201},"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":203,"link":204,"type":36,"slug":12,"title":205},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":207,"link":208,"type":36,"slug":12,"title":209},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":211,"link":212,"type":36,"slug":12,"title":213},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"tests":215,"papers":216,"files":217,"questions":218,"exams":219,"tutorials":220,"blogs":221},[],[],[],[],[],[],[222,231,239,247,255,263,271,279,287,295,303,311],{"id":223,"title":224,"cat":10,"pic":225,"up_date":226,"title_url":227,"url":228,"legacy_url":229,"cat_title":25,"update_jalali":230},10473,"محیط آزمایشگاه: فضای آموزشی ویژه‌ای که به‌دلیل وجود مواد شیمیایی، وسایل حساس و تجهیزات فنی، نیازمند رعایت دقیق نکات ایمنی است.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fn7EmuaB0P3YffPqNZEiF_200.png","2026-09-13 02:58:42","محیط-آزمایشگاه-فضای-آموزشی-ویژهای-که-بهدلیل-وجود-مواد-شیمیایی-وسایل-حساس-و-تجهیزات-فنی-نیازمند-رعایت-دقیق-نکات-ایمنی-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10473\u002Fمحیط-آزمایشگاه-فضای-آموزشی-ویژهای-که-بهدلیل-وجود-مواد-شیمیایی-وسایل-حساس-و-تجهیزات-فنی-نیازمند-رعایت-دقیق-نکات-ایمنی-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10473\u002Fمحیط-آزمایشگاه-فضای-آموزشی-ویژهای-که-بهدلیل-وجود-مواد-شیمیایی-وسایل-حساس-و-تجهیزات-فنی-نیازمند-رعایت-دقیق-نکات-ایمنی-است","1405\u002F06\u002F22",{"id":232,"title":233,"cat":10,"pic":234,"up_date":235,"title_url":236,"url":237,"legacy_url":238,"cat_title":25,"update_jalali":230},10474,"ایمنی آزمایشگاه: مجموعه اصول و اقداماتی که برای پیشگیری از حادثه و حفظ سلامت افراد در آزمایشگاه رعایت می‌شود.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FhVEPo8253ErEnckJhPQ7_200.png","2026-09-13 02:56:31","ایمنی-آزمایشگاه-مجموعه-اصول-و-اقداماتی-که-برای-پیشگیری-از-حادثه-و-حفظ-سلامت-افراد-در-آزمایشگاه-رعایت-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10474\u002Fایمنی-آزمایشگاه-مجموعه-اصول-و-اقداماتی-که-برای-پیشگیری-از-حادثه-و-حفظ-سلامت-افراد-در-آزمایشگاه-رعایت-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10474\u002Fایمنی-آزمایشگاه-مجموعه-اصول-و-اقداماتی-که-برای-پیشگیری-از-حادثه-و-حفظ-سلامت-افراد-در-آزمایشگاه-رعایت-میشود",{"id":240,"title":241,"cat":10,"pic":242,"up_date":243,"title_url":244,"url":245,"legacy_url":246,"cat_title":25,"update_jalali":230},10475,"میز کار آزمایشگاهی: سطح مشخصی برای انجام آزمایش و قرار دادن وسایل و مواد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FuQNC6P81BHvxnaew47Ok_200.png","2026-09-13 02:55:09","میز-کار-آزمایشگاهی-سطح-مشخصی-برای-انجام-آزمایش-و-قرار-دادن-وسایل-و-مواد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10475\u002Fمیز-کار-آزمایشگاهی-سطح-مشخصی-برای-انجام-آزمایش-و-قرار-دادن-وسایل-و-مواد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10475\u002Fمیز-کار-آزمایشگاهی-سطح-مشخصی-برای-انجام-آزمایش-و-قرار-دادن-وسایل-و-مواد",{"id":248,"title":249,"cat":10,"pic":250,"up_date":251,"title_url":252,"url":253,"legacy_url":254,"cat_title":25,"update_jalali":230},10476,"مواد شیمیایی: موادی با ترکیب مشخص که در آزمایش‌ها استفاده می‌شوند و ممکن است خطرناک باشند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FTmVhjr2ezXDNtMsSRj5q_200.png","2026-09-13 02:53:28","مواد-شیمیایی-موادی-با-ترکیب-مشخص-که-در-آزمایشها-استفاده-میشوند-و-ممکن-است-خطرناک-باشند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10476\u002Fمواد-شیمیایی-موادی-با-ترکیب-مشخص-که-در-آزمایشها-استفاده-میشوند-و-ممکن-است-خطرناک-باشند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10476\u002Fمواد-شیمیایی-موادی-با-ترکیب-مشخص-که-در-آزمایشها-استفاده-میشوند-و-ممکن-است-خطرناک-باشند",{"id":256,"title":257,"cat":10,"pic":258,"up_date":259,"title_url":260,"url":261,"legacy_url":262,"cat_title":25,"update_jalali":230},10477,"وسایل آزمایشگاهی: ابزارها و تجهیزات مورد استفاده برای انجام آزمایش‌ها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F5UMl2OTzkD322HZSFG8J_200.png","2026-09-13 02:50:41","وسایل-آزمایشگاهی-ابزارها-و-تجهیزات-مورد-استفاده-برای-انجام-آزمایشها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10477\u002Fوسایل-آزمایشگاهی-ابزارها-و-تجهیزات-مورد-استفاده-برای-انجام-آزمایشها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10477\u002Fوسایل-آزمایشگاهی-ابزارها-و-تجهیزات-مورد-استفاده-برای-انجام-آزمایشها",{"id":264,"title":265,"cat":10,"pic":266,"up_date":267,"title_url":268,"url":269,"legacy_url":270,"cat_title":25,"update_jalali":230},10478,"کپسول آتش‌نشانی: وسیله‌ای برای خاموش کردن آتش در مواقع اضطراری","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FF5RMrkJQHN1QgqFXj4sa_200.png","2026-09-13 02:48:17","کپسول-آتشنشانی-وسیلهای-برای-خاموش-کردن-آتش-در-مواقع-اضطراری","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10478\u002Fکپسول-آتشنشانی-وسیلهای-برای-خاموش-کردن-آتش-در-مواقع-اضطراری","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10478\u002Fکپسول-آتشنشانی-وسیلهای-برای-خاموش-کردن-آتش-در-مواقع-اضطراری",{"id":272,"title":273,"cat":10,"pic":274,"up_date":275,"title_url":276,"url":277,"legacy_url":278,"cat_title":25,"update_jalali":230},10479,"جعبه کمک‌های اولیه: مجموعه‌ای از وسایل اولیه برای رسیدگی فوری به آسیب‌ها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FM3SHKHIyHdOaTW2VP23X_200.png","2026-09-13 02:45:51","جعبه-کمکهای-اولیه-مجموعهای-از-وسایل-اولیه-برای-رسیدگی-فوری-به-آسیبها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10479\u002Fجعبه-کمکهای-اولیه-مجموعهای-از-وسایل-اولیه-برای-رسیدگی-فوری-به-آسیبها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10479\u002Fجعبه-کمکهای-اولیه-مجموعهای-از-وسایل-اولیه-برای-رسیدگی-فوری-به-آسیبها",{"id":280,"title":281,"cat":10,"pic":282,"up_date":283,"title_url":284,"url":285,"legacy_url":286,"cat_title":25,"update_jalali":230},10480,"شیر اصلی آب و گاز: محل کنترل جریان آب و گاز در آزمایشگاه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FKmGJOH3MC8rmSHgXfYNg_200.png","2026-09-13 02:43:15","شیر-اصلی-آب-و-گاز-محل-کنترل-جریان-آب-و-گاز-در-آزمایشگاه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10480\u002Fشیر-اصلی-آب-و-گاز-محل-کنترل-جریان-آب-و-گاز-در-آزمایشگاه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10480\u002Fشیر-اصلی-آب-و-گاز-محل-کنترل-جریان-آب-و-گاز-در-آزمایشگاه",{"id":288,"title":289,"cat":10,"pic":290,"up_date":291,"title_url":292,"url":293,"legacy_url":294,"cat_title":25,"update_jalali":230},10481,"هود آزمایشگاهی: محفظه‌ای برای انجام آزمایش‌هایی که بخار، گاز یا مواد خطرناک تولید می‌کنند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fsgz1xHEDtHeXNz88ChJD_200.png","2026-09-13 02:39:36","هود-آزمایشگاهی-محفظهای-برای-انجام-آزمایشهایی-که-بخار-گاز-یا-مواد-خطرناک-تولید-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10481\u002Fهود-آزمایشگاهی-محفظهای-برای-انجام-آزمایشهایی-که-بخار-گاز-یا-مواد-خطرناک-تولید-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10481\u002Fهود-آزمایشگاهی-محفظهای-برای-انجام-آزمایشهایی-که-بخار-گاز-یا-مواد-خطرناک-تولید-میکنند",{"id":296,"title":297,"cat":10,"pic":298,"up_date":299,"title_url":300,"url":301,"legacy_url":302,"cat_title":25,"update_jalali":230},10482,"پریز و فیوز برق: تجهیزات کنترل و تأمین ایمن جریان برق در آزمایشگاه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F9DAJkUSDJubXZ6VJMW8k_200.png","2026-09-13 02:38:29","پریز-و-فیوز-برق-تجهیزات-کنترل-و-تأمین-ایمن-جریان-برق-در-آزمایشگاه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10482\u002Fپریز-و-فیوز-برق-تجهیزات-کنترل-و-تأمین-ایمن-جریان-برق-در-آزمایشگاه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10482\u002Fپریز-و-فیوز-برق-تجهیزات-کنترل-و-تأمین-ایمن-جریان-برق-در-آزمایشگاه",{"id":304,"title":305,"cat":10,"pic":306,"up_date":307,"title_url":308,"url":309,"legacy_url":310,"cat_title":25,"update_jalali":230},10483,"پسماند شیمیایی: مواد زائد حاصل از آزمایش‌ها که نیاز به دفع ایمن دارند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FNDTYuI6jB89cJNXQT8YW_200.png","2026-09-13 02:37:14","پسماند-شیمیایی-مواد-زائد-حاصل-از-آزمایشها-که-نیاز-به-دفع-ایمن-دارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10483\u002Fپسماند-شیمیایی-مواد-زائد-حاصل-از-آزمایشها-که-نیاز-به-دفع-ایمن-دارند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10483\u002Fپسماند-شیمیایی-مواد-زائد-حاصل-از-آزمایشها-که-نیاز-به-دفع-ایمن-دارند",{"id":312,"title":313,"cat":10,"pic":314,"up_date":315,"title_url":316,"url":317,"legacy_url":318,"cat_title":25,"update_jalali":230},10484,"خروج اضطراری: مسیر مشخص برای ترک سریع آزمایشگاه در شرایط خطر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FVc1vC9F5CLgKBeoXfNMi_200.png","2026-09-13 02:35:46","خروج-اضطراری-مسیر-مشخص-برای-ترک-سریع-آزمایشگاه-در-شرایط-خطر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10484\u002Fخروج-اضطراری-مسیر-مشخص-برای-ترک-سریع-آزمایشگاه-در-شرایط-خطر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10484\u002Fخروج-اضطراری-مسیر-مشخص-برای-ترک-سریع-آزمایشگاه-در-شرایط-خطر"]