[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"categoryMenus":3,"blogPost-11015":193,"$frOkWCiONZ4nCuj_a7we0yUfb8Tg4GJPDnHpFKoLtXKc":215},{"status":4,"data":5},1,[6,46,106,124,144],{"id":4,"title":7,"list_order":4,"items":8},"آشنایی",[9,15,19,23,30,34,38,42],{"id":10,"link":11,"type":12,"slug":13,"title":14},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content",null,"قوانین و مقررات",{"id":16,"link":17,"type":12,"slug":13,"title":18},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":20,"link":21,"type":12,"slug":13,"title":22},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":24,"link":25,"type":26,"slug":27,"handler":28,"title":29},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":31,"link":32,"type":12,"slug":13,"title":33},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":35,"link":36,"type":12,"slug":13,"title":37},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":39,"link":40,"type":12,"slug":13,"title":41},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":43,"link":44,"type":12,"slug":13,"title":45},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":47,"title":48,"list_order":4,"items":49},2,"المپیادها",[50,54,58,62,66,70,74,78,82,86,90,94,98,102],{"id":51,"link":52,"type":12,"slug":13,"title":53},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":55,"link":56,"type":12,"slug":13,"title":57},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":59,"link":60,"type":12,"slug":13,"title":61},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":63,"link":64,"type":12,"slug":13,"title":65},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":67,"link":68,"type":12,"slug":13,"title":69},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":71,"link":72,"type":12,"slug":13,"title":73},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":75,"link":76,"type":12,"slug":13,"title":77},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":79,"link":80,"type":12,"slug":13,"title":81},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":83,"link":84,"type":12,"slug":13,"title":85},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":87,"link":88,"type":12,"slug":13,"title":89},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":91,"link":92,"type":12,"slug":13,"title":93},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":95,"link":96,"type":12,"slug":13,"title":97},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":99,"link":100,"type":12,"slug":13,"title":101},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":103,"link":104,"type":12,"slug":13,"title":105},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":107,"title":108,"list_order":4,"items":109},3,"نمونه و تیزهوشان",[110,114,119],{"id":111,"link":112,"type":12,"slug":13,"title":113},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":115,"link":116,"type":26,"slug":117,"handler":117,"title":118},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":120,"link":121,"type":26,"slug":122,"handler":122,"title":123},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":125,"title":126,"list_order":4,"items":127},7,"کتابهای درسی",[128,132,136,140],{"id":129,"link":130,"type":12,"slug":13,"title":131},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":133,"link":134,"type":12,"slug":13,"title":135},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":137,"link":138,"type":12,"slug":13,"title":139},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":141,"link":142,"type":12,"slug":13,"title":143},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":10,"title":145,"list_order":10,"items":146},"پیشنهاد ویژه",[147,152,157,162,167,172,177,181,185,189],{"id":148,"link":149,"type":26,"slug":150,"handler":150,"title":151},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":153,"link":154,"type":26,"slug":155,"handler":155,"title":156},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":158,"link":159,"type":26,"slug":160,"handler":160,"title":161},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":163,"link":164,"type":26,"slug":165,"handler":165,"title":166},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":168,"link":169,"type":26,"slug":170,"handler":170,"title":171},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":173,"link":174,"type":12,"slug":175,"title":176},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":178,"link":179,"type":12,"slug":13,"title":180},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":182,"link":183,"type":12,"slug":13,"title":184},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":186,"link":187,"type":12,"slug":13,"title":188},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":190,"link":191,"type":12,"slug":13,"title":192},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":194,"section":178,"base":195,"course":196,"lesson":197,"title":198,"cat":199,"pic":200,"info_graphic":13,"podcast":13,"body":201,"tags":202,"metadata":13,"featured":206,"status":4,"views":207,"subdate":208,"up_date":209,"first_name":210,"last_name":211,"avatar":13,"cat_title":212,"subdate_jalali":213,"update_jalali":214},11015,1168,1182,3467,"تغییر حجم غیرعادی آب: افزایش حجم آب در بازه دمایی صفر تا چهار درجه سلسیوس",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F11015TLYiBAK78RldQFZn4x8M_800.png","\u003Cdiv id=\"microecon-article\" dir=\"rtl\" role=\"article\" aria-label=\"مقاله تغییر حجم غیرعادی آب\" style=\"box-sizing: border-box; width: 100%; max-width: 980px; margin: 16px auto; padding: 16px; background: #ffffff; font-family: IRANSans, Tahoma, Arial, sans-serif; color: #667085; line-height: 1.8; word-break: break-word; : \">\r\n  \u003Ch2 style=\"margin: 0 0 6px 0; font-size: 22px; font-weight: 800; color: #344054; : \">رفتار عجیب آب: چرا آب هنگام یخ زدن منبسط می‌شود؟\u003C\u002Fh2>\r\n  \u003Cdiv style=\"margin-top: 4px; font-size: 13px; opacity: .95; color: #667085; : \">کشف رمز افزایش حجم آب در بازه\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \"> 0°C\u003C\u002Fspan> تا\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \"> 4°C\u003C\u002Fspan> و نقش حیاتی آن در طبیعت\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 14px 0 16px 0; padding: 12px 14px; border: 1px solid #ffb600; border-radius: 12px; background: #fff8e1; color: #667085; : \">\r\n    این مقاله به بررسی یکی از استثناهای شگفت‌انگیز و حیاتی دنیای علم، یعنی\u003Cspan style=\"display: inline-block; padding: 4px 8px; border-radius: 999px; font-size: 12px; line-height: 1; vertical-align: baseline; background: #fff3c4; color: #24292f; : \"> افزایش حجم آب\u003C\u002Fspan> در حوالی نقطه انجماد می‌پردازد. ما به زبان ساده دلایل مولکولی این پدیده، نقش کلیدی\u003Cspan style=\"display: inline-block; padding: 4px 8px; border-radius: 999px; font-size: 12px; line-height: 1; vertical-align: baseline; background: #fff3c4; color: #24292f; : \"> پیوند هیدروژنی\u003C\u002Fspan> و تأثیر مستقیم آن بر\u003Cspan style=\"display: inline-block; padding: 4px 8px; border-radius: 999px; font-size: 12px; line-height: 1; vertical-align: baseline; background: #fff3c4; color: #24292f; : \"> چگالی آب\u003C\u002Fspan> را توضیح می‌دهیم. همچنین با ذکر مثال‌های ملموس از طبیعت و زندگی روزمره، اهمیت این رفتار غیرعادی برای\u003Cspan style=\"display: inline-block; padding: 4px 8px; border-radius: 999px; font-size: 12px; line-height: 1; vertical-align: baseline; background: #fff3c4; color: #24292f; : \"> ادامه حیات\u003C\u002Fspan> در کره زمین نشان داده خواهد شد.\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">مقدمه: یک قانون کلی و یک استثنای بزرگ\u003C\u002Fh3>\r\n  \u003Cp>تقریباً همه مواد جهان، هنگامی که سرد می‌شوند، منقبض می‌شوند. یعنی ذرات\u003Csup>1\u003C\u002Fsup> آنها به هم نزدیک‌تر شده و در نتیجه حجم کمتر و جرم حجمی\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> بیشتری پیدا می‌کنند. اگر یک میله آهنی را حرارت دهیم، طول آن افزایش می‌یابد و با سرد شدن، دوباره کوتاه می‌شود. اما آب، این مایع حیات، قانون‌شکنی می‌کند. آب از دمای\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \"> 4°C\u003C\u002Fspan> به سمت\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \"> 0°C\u003C\u002Fspan> (دمای انجماد) نه تنها منقبض نمی‌شود، بلکه \u003Cstrong>منبسط\u003C\u002Fstrong> می‌شود! این یعنی یک لیتر آب در\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \"> 4°C\u003C\u002Fspan> سنگین‌تر از همان یک لیتر آب در\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \"> 0°C\u003C\u002Fspan> است. این رفتار غیرعادی، پیامدهای بسیار مهمی برای زندگی در سیاره ما دارد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 16px 0; padding: 12px 14px; border-radius: 12px; background: #fff7e6; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; : \">\r\n    \u003Cstrong>نکته کلیدی:\u003C\u002Fstrong> جرم حجمی یا چگالی\u003Csup>3\u003C\u002Fsup> یک ماده، جرم آن در واحد حجم است و از رابطه \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; unicode-bidi: isolate; white-space: nowrap; : \">$\\rho = \\frac{m}{V}$\u003C\u002Fspan> به دست می‌آید. وقتی حجم (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">$V$\u003C\u002Fspan>) افزایش یابد و جرم (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">$m$\u003C\u002Fspan>) ثابت بماند، چگالی (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">$\\rho$\u003C\u002Fspan>) کاهش می‌یابد. این دقیقاً همان چیزی است که برای آب در بازه\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \"> 0-4°C\u003C\u002Fspan> رخ می‌دهد.\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">دلیل مولکولی این پدیده: قدرت پیوندهای هیدروژنی\u003C\u002Fh3>\r\n  \u003Cp>برای درک این موضوع باید به دنیای مولکول‌ها سفر کنیم. هر مولکول آب از یک اتم اکسیژن و دو اتم هیدروژن تشکیل شده است (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; unicode-bidi: isolate; white-space: nowrap; : \">$H_2O$\u003C\u002Fspan>). این مولکول‌ها مانند آهنرباهای کوچک، با یکدیگر کشش دارند. این کشش قوی را \u003Cstrong>پیوند هیدروژنی\u003Csup>4\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong> می‌نامند.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cp>وقتی آب گرم است، مولکول‌ها انرژی زیادی دارند و به سرعت حرکت می‌کنند. در این حالت، پیوندهای هیدروژنی دائماً تشکیل و شکسته می‌شوند و مولکول‌ها می‌توانند نسبتاً فشرده کنار هم قرار گیرند. با کاهش دما، انرژی جنبشی\u003Csup>5\u003C\u002Fsup> مولکول‌ها کم می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cp>در دمای\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \"> 4°C\u003C\u002Fspan>، چگالی آب به حداکثر خود می‌رسد. با سرد شدن بیشتر، پیوندهای هیدروژنی قدرت بیشتری پیدا می‌کنند و شروع به آراستن مولکول‌های آب در یک ساختار بلوری\u003Csup>6\u003C\u002Fsup> باز و شش‌ضلعی می‌کنند. این آرایش بسیار منظم (که در یخ کامل می‌شود) مانند یک قفس خالی است و فضای خالی زیادی بین مولکول‌ها ایجاد می‌کند. بنابراین، \u003Cem>همین پیوندهای قوی، مولکول‌ها را مجبور می‌کنند فاصله بیشتری از هم بگیرند\u003C\u002Fem>، در نتیجه حجم افزایش و چگالی کاهش می‌یابد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n  \u003Cdiv role=\"region\" aria-label=\"جدول تغییرات چگالی آب با دما\" style=\"box-sizing: border-box; margin: 8px 0 16px 0; padding: 0; border: 1px solid #e5e7eb; border-radius: 12px; overflow: auto; -webkit-overflow-scrolling: touch; : \">\r\n    \u003Ctable style=\"box-sizing: border-box; width: 100%; min-width: 600px; border-collapse: collapse; : \">\r\n      \u003Cthead>\r\n        \u003Ctr>\r\n          \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">دما (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">°C\u003C\u002Fspan>)\u003C\u002Fth>\r\n          \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">چگالی (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">g\u002Fcm³\u003C\u002Fspan>)\u003C\u002Fth>\r\n          \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">تغییر حجم نسبت به\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \"> 4°C\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fth>\r\n          \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">وضعیت\u003C\u002Fth>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n      \u003C\u002Fthead>\r\n      \u003Ctbody>\r\n        \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">20\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">0.9982\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">کمی بیشتر\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">مایع\u003C\u002Ftd>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n        \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">4\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">1.0000\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">حداکثر چگالی (مرجع)\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">\r\n            \u003Cdiv style=\"border-radius: 999px; padding: 2px 8px; font-size: 12px; font-weight: 700; line-height: 1; vertical-align: baseline; background: #dcfce7; color: #166534; display: inline-block; : \">بیشینه\u003C\u002Fdiv>\r\n          \u003C\u002Ftd>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n        \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">1\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">0.9999\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">کمی کمتر (منبسط شده)\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">مایع\u003C\u002Ftd>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n        \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">0 (یخ)\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">0.9168\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">\r\n            \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">~9%\u003C\u002Fspan> بیشتر (خیلی منبسط شده)\r\n          \u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">جامد\u003C\u002Ftd>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n      \u003C\u002Ftbody>\r\n    \u003C\u002Ftable>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">پیامدهای حیاتی در طبیعت و زندگی\u003C\u002Fh3>\r\n  \u003Cp>این رفتار غیرعادی آب، تنها یک نکته علمی کنجکاوی‌برانگیز نیست، بلکه شرط اساسی ادامه حیات بر روی زمین است. مهم‌ترین پیامد آن مربوط به محیط‌های آبی مانند دریاچه‌ها، رودها و اقیانوس‌ها است.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cp>فرض کنید آب مانند دیگر مواد بود و در سرما منقبض می‌شد. در زمستان، آب سرد سطح دریاچه سنگین‌تر می‌شد و به عمق می‌رفت و آب گرم‌تر جای آن را می‌گرفت. این چرخه ادامه می‌یافت تا کل دریاچه از کف تا سطح یخ می‌زد و تمام موجودات زنده درون آن از بین می‌رفتند.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cp>اما در واقعیت چه اتفاقی می‌افتد؟ با سرد شدن هوا، آب سطح دریاچه خنک و سنگین می‌شود و به پایین می‌رود. این روند تا زمانی که تمام آب دریاچه به دمای\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \"> 4°C\u003C\u002Fspan> برسد ادامه دارد. از این به بعد، با سردتر شدن سطح (مثلاً تا\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \"> 2°C\u003C\u002Fspan> یا\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \"> 1°C\u003C\u002Fspan>)، آب سطح \u003Cem>سبک‌تر\u003C\u002Fem> از آب عمق (که\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \"> 4°C\u003C\u002Fspan> است) می‌شود. بنابراین، این آب سردتر در سطح باقی می‌ماند و در نهایت یخ می‌زند. این یخ نیز چون چگالی کمی دارد، روی سطح شناور می‌ماند و مانند یک پتوی عایق از سردتر شدن بیشتر لایه‌های زیرین جلوگیری می‌کند. در نتیجه، کف دریاچه همیشه در دمای حدود\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \"> 4°C\u003C\u002Fspan> باقی می‌ماند و ماهی‌ها و دیگر آبزیان می‌توانند زمستان را سپری کنند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n  \u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">نمایش علمی و آزمایش‌های ساده\u003C\u002Fh3>\r\n  \u003Cp>می‌توان این پدیده را با یک آزمایش ساده در خانه یا مدرسه مشاهده کرد. یک بطری پلاستیکی شفاف و انعطاف‌پذیر را کاملاً از آب پر کنید، درب آن را محکم ببندید و آن را داخل فریزر بگذارید. پس از چند ساعت، متوجه خواهید شد که بطری \u003Cstrong>متورم\u003C\u002Fstrong> شده یا حتی ترک خورده است. دلیل آن این است که آب در حال یخ زدن، منبسط می‌شود و به دیواره‌های بطری فشار می‌آورد. این همان دلیلی است که در زمستان ممکن است لوله‌های آب منجمد و ترکیده شوند.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cp>مثال دیگر، قالب‌های یخ هستند. اگر دقت کنید، یخ‌های تشکیل‌شده در قالب، همیشه در مرکز برآمدگی دارند. این برآمدگی ناشی از انبساط آب هنگام تغییر حالت از مایع به جامد است. در صنعت و مهندسی نیز این موضوع بسیار مهم است. برای مثال، در ساخت بتن‌ریزی در هوای سرد یا طراحی مخازن و لوله‌های حامل آب، همیشه باید فضایی برای انبساط احتمالی آب در نظر گرفت.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 16px 0; padding: 12px 14px; border-radius: 12px; background: #fff7e6; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; : \">\r\n    \u003Cstrong>فرمول محاسبه انبساط:\u003C\u002Fstrong> درصد افزایش حجم را می‌توان به صورت تقریبی محاسبه کرد. اگر حجم آب مایع در\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \"> 4°C\u003C\u002Fspan> را \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">$V_{4}$\u003C\u002Fspan> و حجم همان آب پس از تبدیل به یخ در\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \"> 0°C\u003C\u002Fspan> را \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">$V_{ice}$\u003C\u002Fspan> در نظر بگیریم، درصد انبساط تقریبی از رابطه زیر به دست می‌آید:\r\n    \u003Cbr>\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; unicode-bidi: isolate; white-space: nowrap; : \">$\\text{\\% افزایش حجم} \\approx \\frac{V_{ice} - V_{4}}{V_{4}} \\times 100 \\approx \\frac{1.09 - 1.00}{1.00} \\times 100 \\approx 9\\%$\u003C\u002Fspan>\r\n    این یعنی حجم یخ حدود\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \"> 9%\u003C\u002Fspan> بیشتر از حجم آبی است که از آن به وجود آمده است.\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 10px 0 0 0; padding: 12px 14px; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; background: #f8fafc; : \">\r\n    \u003Cstrong>پرسش ۱:\u003C\u002Fstrong> آیا آب فقط در لحظه یخ زدن منبسط می‌شود؟\r\n    \u003Cp style=\"margin-bottom: 0; padding-top: 8px; : \">خیر. انبساط آب از دمای\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \"> 4°C\u003C\u002Fspan> آغاز می‌شود. یعنی وقتی آب از\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \"> 4°C\u003C\u002Fspan> به سمت\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \"> 0°C\u003C\u002Fspan> سرد می‌شود (در حالتی که هنوز مایع است)، به تدریج منبسط و سبک‌تر می‌شود. بیشترین انبساط در لحظه تغییر حالت از مایع به جامد (یخ) رخ می‌دهد که حدود\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \"> 9%\u003C\u002Fspan> افزایش حجم دارد.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 12px 0 0 0; padding: 12px 14px; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; background: #f8fafc; : \">\r\n    \u003Cstrong>پرسش ۲:\u003C\u002Fstrong> آیا همه انواع آب (مثلاً آب دریا یا آب شور) این خاصیت را دارند؟\r\n    \u003Cp style=\"margin-bottom: 0; padding-top: 8px; : \">خیر، این یک خاصیت برای آب خالص است. ناخالصی‌هایی مانند نمک، نقطه انجماد آب را پایین می‌آورند و الگوی تغییر چگالی آن را تغییر می‌دهند. آب دریا در دمای انجماد (که زیر\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \"> 0°C\u003C\u002Fspan> است) منقبض می‌شود. البته آب دریا نیز در یک بازه دمایی خاص، پیش از انجماد، ممکن است اندکی منبسط شود، اما این رفتار به پیچیدگی و شدت آب خالص نیست.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 12px 0 0 0; padding: 12px 14px; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; background: #f8fafc; : \">\r\n    \u003Cstrong>پرسش ۳:\u003C\u002Fstrong> آیا مواد دیگری هم مانند آب رفتار می‌کنند؟\r\n    \u003Cp style=\"margin-bottom: 0; padding-top: 8px; : \">بله، اما بسیار نادر است. عناصری مانند بیسموت\u003Csup>7\u003C\u002Fsup> و گالیم\u003Csup>8\u003C\u002Fsup> و برخی آلیاژها نیز هنگام انجماد منبسط می‌شوند. اما فراوانی و اهمیت آب در کره زمین، این رفتار را برای ما بسیار ویژه و حیاتی کرده است.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 16px 0 0 0; padding: 12px 14px; border-radius: 12px; background: #fffdf3; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; : \">\r\n    \u003Cstrong>جمع‌بندی:\u003C\u002Fstrong> آب با منبسط شدن در بازه دمایی\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \"> 0\u003C\u002Fspan> تا\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \"> 4°C\u003C\u002Fspan> و در لحظه یخ زدن، یک استثنای بزرگ در دنیای مواد است. این رفتار که ناشی از قدرت و آرایش خاص \u003Cstrong>پیوندهای هیدروژنی\u003C\u002Fstrong> بین مولکول‌های آن است، باعث می‌شود چگالی آب در\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \"> 4°C\u003C\u002Fspan> به حداکثر برسد و یخ بر روی آب شناور بماند. این پدیده نه تنها یک موضوع جالب علمی، بلکه \u003Cstrong>پایه‌گذار ادامه حیات\u003C\u002Fstrong> در محیط‌های آبی زمین است. درک این مفهوم ساده، دروازه‌ای برای شناخت عمیق‌تر شیمی، فیزیک و زیست‌شناسی محیطی به روی ما می‌گشاید.\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n  \u003Cp>\r\n    \u003Csup>1\u003C\u002Fsup> ذرات (Particles): اجزای بسیار کوچک تشکیل‌دهنده مواد مانند اتم‌ها، مولکول‌ها یا یون‌ها.\r\n    \u003Cbr>\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> جرم حجمی (Volumetric Mass): همان چگالی (Density).\r\n    \u003Cbr>\u003Csup>3\u003C\u002Fsup> چگالی (Density): جرم یک ماده در واحد حجم آن.\r\n    \u003Cbr>\u003Csup>4\u003C\u002Fsup> پیوند هیدروژنی (Hydrogen Bond): یک نیروی جاذبه نسبتاً قوی بین اتم هیدروژن با بار جزئی مثبت در یک مولکول و یک اتم الکترونگاتیو (مانند اکسیژن یا نیتروژن) در مولکول دیگر.\r\n    \u003Cbr>\u003Csup>5\u003C\u002Fsup> انرژی جنبشی (Kinetic Energy): انرژی ناشی از حرکت.\r\n    \u003Cbr>\u003Csup>6\u003C\u002Fsup> ساختار بلوری (Crystalline Structure): آرایش منظم و تکرارشونده اتم‌ها، مولکول‌ها یا یون‌ها در یک ماده جامد.\r\n    \u003Cbr>\u003Csup>7\u003C\u002Fsup> بیسموت (Bismuth): یک عنصر شیمیایی با نماد Bi.\r\n    \u003Cbr>\u003Csup>8\u003C\u002Fsup> گالیم (Gallium): یک عنصر شیمیایی با نماد Ga.\r\n  \u003C\u002Fp>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin-top: 20px; : \">\r\n    \u003Cspan style=\"display: inline-block; padding: 4px 8px; border-radius: 999px; font-size: 12px; line-height: 1; vertical-align: baseline; background: #fff3c4; color: #24292f; : \">انبساط آب\u003C\u002Fspan>\r\n    \u003Cspan style=\"display: inline-block; padding: 4px 8px; border-radius: 999px; font-size: 12px; line-height: 1; vertical-align: baseline; background: #fff3c4; color: #24292f; : \">چگالی آب\u003C\u002Fspan>\r\n    \u003Cspan style=\"display: inline-block; padding: 4px 8px; border-radius: 999px; font-size: 12px; line-height: 1; vertical-align: baseline; background: #fff3c4; color: #24292f; : \">پیوند هیدروژنی\u003C\u002Fspan>\r\n    \u003Cspan style=\"display: inline-block; padding: 4px 8px; border-radius: 999px; font-size: 12px; line-height: 1; vertical-align: baseline; background: #fff3c4; color: #24292f; : \">یخ زدن آب\u003C\u002Fspan>\r\n    \u003Cspan style=\"display: inline-block; padding: 4px 8px; border-radius: 999px; font-size: 12px; line-height: 1; vertical-align: baseline; background: #fff3c4; color: #24292f; : \">حیات آبزیان\u003C\u002Fspan>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>",[203,204,205],"تغییر حجم غیرعادی آب","آزمایشگاه علوم تجربی دهم","پایه دهم",0,396,"2026-02-11 00:27:42","2026-02-11 10:12:48","ندا","بنی هاشمی","کپسول آموزشی","1404\u002F11\u002F22","10:12 1404\u002F11\u002F22",{"tests":216,"papers":217,"files":218,"questions":219,"exams":220,"tutorials":221,"blogs":222},[],[],[],[],[],[],[223,232,240,248,256,264,272,280,288,296,304,312],{"id":224,"title":225,"cat":199,"pic":226,"up_date":227,"title_url":228,"url":229,"legacy_url":230,"cat_title":212,"update_jalali":231},10751,"غدد بزاقی: اندام‌هایی که بزاق دهان را ترشح می‌کنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FLSpeMSZAe1BiEpjYOdD6_200.png","2026-08-13 21:38:44","غدد-بزاقی-اندامهایی-که-بزاق-دهان-را-ترشح-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10751\u002Fغدد-بزاقی-اندامهایی-که-بزاق-دهان-را-ترشح-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10751\u002Fغدد-بزاقی-اندامهایی-که-بزاق-دهان-را-ترشح-میکنند","1405\u002F05\u002F22",{"id":233,"title":234,"cat":199,"pic":235,"up_date":236,"title_url":237,"url":238,"legacy_url":239,"cat_title":212,"update_jalali":231},10730,"یاخته ماهیچه‌ای: سلولی که وظیفه اصلی آن انقباض و ایجاد حرکت است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fw3ICMZRMxTQ1ehYxCFNM_200.png","2026-08-13 21:33:21","یاخته-ماهیچهای-سلولی-که-وظیفه-اصلی-آن-انقباض-و-ایجاد-حرکت-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10730\u002Fیاخته-ماهیچهای-سلولی-که-وظیفه-اصلی-آن-انقباض-و-ایجاد-حرکت-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10730\u002Fیاخته-ماهیچهای-سلولی-که-وظیفه-اصلی-آن-انقباض-و-ایجاد-حرکت-است",{"id":241,"title":242,"cat":199,"pic":243,"up_date":244,"title_url":245,"url":246,"legacy_url":247,"cat_title":212,"update_jalali":231},10733,"بافت ماهیچه‌ای مخطط: نوعی بافت ماهیچه‌ای اسکلتی با نوارهای تیره و روشن و عملکرد ارادی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FezUQVH7fegmd13VyOryS_200.png","2026-08-13 16:11:48","بافت-ماهیچهای-مخطط-نوعی-بافت-ماهیچهای-اسکلتی-با-نوارهای-تیره-و-روشن-و-عملکرد-ارادی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10733\u002Fبافت-ماهیچهای-مخطط-نوعی-بافت-ماهیچهای-اسکلتی-با-نوارهای-تیره-و-روشن-و-عملکرد-ارادی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10733\u002Fبافت-ماهیچهای-مخطط-نوعی-بافت-ماهیچهای-اسکلتی-با-نوارهای-تیره-و-روشن-و-عملکرد-ارادی",{"id":249,"title":250,"cat":199,"pic":251,"up_date":252,"title_url":253,"url":254,"legacy_url":255,"cat_title":212,"update_jalali":231},10735,"بافت ماهیچه‌ای قلبی: نوعی بافت ماهیچه‌ای که در قلب وجود دارد و غیرارادی است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FAD8pZ9OMmFd9dmmOVwXT_200.png","2026-08-13 16:08:51","بافت-ماهیچهای-قلبی-نوعی-بافت-ماهیچهای-که-در-قلب-وجود-دارد-و-غیرارادی-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10735\u002Fبافت-ماهیچهای-قلبی-نوعی-بافت-ماهیچهای-که-در-قلب-وجود-دارد-و-غیرارادی-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10735\u002Fبافت-ماهیچهای-قلبی-نوعی-بافت-ماهیچهای-که-در-قلب-وجود-دارد-و-غیرارادی-است",{"id":257,"title":258,"cat":199,"pic":259,"up_date":260,"title_url":261,"url":262,"legacy_url":263,"cat_title":212,"update_jalali":231},10738,"بافت ماهیچه‌ای صاف: نوعی بافت ماهیچه‌ای غیرارادی بدون نوارهای مخطط","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FLsTOvCDdZ2gSDYCDaVTi_200.png","2026-08-13 16:07:16","بافت-ماهیچهای-صاف-نوعی-بافت-ماهیچهای-غیرارادی-بدون-نوارهای-مخطط","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10738\u002Fبافت-ماهیچهای-صاف-نوعی-بافت-ماهیچهای-غیرارادی-بدون-نوارهای-مخطط","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10738\u002Fبافت-ماهیچهای-صاف-نوعی-بافت-ماهیچهای-غیرارادی-بدون-نوارهای-مخطط",{"id":265,"title":266,"cat":199,"pic":267,"up_date":268,"title_url":269,"url":270,"legacy_url":271,"cat_title":212,"update_jalali":231},10740,"الیاف ماهیچه‌ای: رشته‌های باریک تشکیل‌دهنده بافت ماهیچه‌ای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FRYKYVH7g5omWYbPDobHS_200.png","2026-08-13 16:04:39","الیاف-ماهیچهای-رشتههای-باریک-تشکیلدهنده-بافت-ماهیچهای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10740\u002Fالیاف-ماهیچهای-رشتههای-باریک-تشکیلدهنده-بافت-ماهیچهای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10740\u002Fالیاف-ماهیچهای-رشتههای-باریک-تشکیلدهنده-بافت-ماهیچهای",{"id":273,"title":274,"cat":199,"pic":275,"up_date":276,"title_url":277,"url":278,"legacy_url":279,"cat_title":212,"update_jalali":231},10743,"درشت‌نمایی: میزان بزرگ‌نمایی تصویر در میکروسکوپ","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fxu586hByAkFoL0NN3vOS_200.png","2026-08-13 16:03:08","درشتنمایی-میزان-بزرگنمایی-تصویر-در-میکروسکوپ","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10743\u002Fدرشتنمایی-میزان-بزرگنمایی-تصویر-در-میکروسکوپ","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10743\u002Fدرشتنمایی-میزان-بزرگنمایی-تصویر-در-میکروسکوپ",{"id":281,"title":282,"cat":199,"pic":283,"up_date":284,"title_url":285,"url":286,"legacy_url":287,"cat_title":212,"update_jalali":231},10745,"میکروسکوپ نوری: وسیله‌ای برای مشاهده اجسام ریز با استفاده از نور","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FDWMrvZ7c03YV387AhZwl_200.png","2026-08-13 16:02:04","میکروسکوپ-نوری-وسیلهای-برای-مشاهده-اجسام-ریز-با-استفاده-از-نور","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10745\u002Fمیکروسکوپ-نوری-وسیلهای-برای-مشاهده-اجسام-ریز-با-استفاده-از-نور","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10745\u002Fمیکروسکوپ-نوری-وسیلهای-برای-مشاهده-اجسام-ریز-با-استفاده-از-نور",{"id":289,"title":290,"cat":199,"pic":291,"up_date":292,"title_url":293,"url":294,"legacy_url":295,"cat_title":212,"update_jalali":231},10747,"رنگ‌آمیزی یاخته‌ای: افزودن رنگ برای مشاهده بهتر اجزای یاخته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fk8NvSQjnUPb1m7f65AO0_200.png","2026-08-13 15:56:53","رنگآمیزی-یاختهای-افزودن-رنگ-برای-مشاهده-بهتر-اجزای-یاخته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10747\u002Fرنگآمیزی-یاختهای-افزودن-رنگ-برای-مشاهده-بهتر-اجزای-یاخته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10747\u002Fرنگآمیزی-یاختهای-افزودن-رنگ-برای-مشاهده-بهتر-اجزای-یاخته",{"id":297,"title":298,"cat":199,"pic":299,"up_date":300,"title_url":301,"url":302,"legacy_url":303,"cat_title":212,"update_jalali":231},10749,"هماتوکسیلین: رنگی که برای مشاهده هسته یاخته‌ها به کار می‌رود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fu7fdlSTHmr9gDUfwLPzK_200.png","2026-08-13 15:53:34","هماتوکسیلین-رنگی-که-برای-مشاهده-هسته-یاختهها-به-کار-میرود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10749\u002Fهماتوکسیلین-رنگی-که-برای-مشاهده-هسته-یاختهها-به-کار-میرود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10749\u002Fهماتوکسیلین-رنگی-که-برای-مشاهده-هسته-یاختهها-به-کار-میرود",{"id":305,"title":306,"cat":199,"pic":307,"up_date":308,"title_url":309,"url":310,"legacy_url":311,"cat_title":212,"update_jalali":231},10750,"بزاق دهان: مایعی ترشح‌شده از غدد بزاقی که به گوارش و مرطوب شدن دهان کمک می‌کند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FN1FdcpR1A0g2Hfoe85wD_200.png","2026-08-13 15:51:37","بزاق-دهان-مایعی-ترشحشده-از-غدد-بزاقی-که-به-گوارش-و-مرطوب-شدن-دهان-کمک-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10750\u002Fبزاق-دهان-مایعی-ترشحشده-از-غدد-بزاقی-که-به-گوارش-و-مرطوب-شدن-دهان-کمک-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10750\u002Fبزاق-دهان-مایعی-ترشحشده-از-غدد-بزاقی-که-به-گوارش-و-مرطوب-شدن-دهان-کمک-میکند",{"id":313,"title":314,"cat":199,"pic":315,"up_date":316,"title_url":317,"url":318,"legacy_url":319,"cat_title":212,"update_jalali":231},10710,"رسوب‌گذاری: ته‌نشین شدن مواد محلول یا معلق و تشکیل لایه‌های جامد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fwl0fs2joTLBsuA3sVrAf_200.png","2026-08-13 15:49:38","رسوبگذاری-تهنشین-شدن-مواد-محلول-یا-معلق-و-تشکیل-لایههای-جامد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10710\u002Fرسوبگذاری-تهنشین-شدن-مواد-محلول-یا-معلق-و-تشکیل-لایههای-جامد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10710\u002Fرسوبگذاری-تهنشین-شدن-مواد-محلول-یا-معلق-و-تشکیل-لایههای-جامد"]