[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"categoryMenus":3,"blogPost-11014":193,"$f0ZhmYdG0lw0zsLywkzEYey0KC12pNJ2CDRRNadUwcQ4":215},{"status":4,"data":5},1,[6,46,106,124,144],{"id":4,"title":7,"list_order":4,"items":8},"آشنایی",[9,15,19,23,30,34,38,42],{"id":10,"link":11,"type":12,"slug":13,"title":14},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content",null,"قوانین و مقررات",{"id":16,"link":17,"type":12,"slug":13,"title":18},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":20,"link":21,"type":12,"slug":13,"title":22},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":24,"link":25,"type":26,"slug":27,"handler":28,"title":29},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":31,"link":32,"type":12,"slug":13,"title":33},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":35,"link":36,"type":12,"slug":13,"title":37},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":39,"link":40,"type":12,"slug":13,"title":41},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":43,"link":44,"type":12,"slug":13,"title":45},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":47,"title":48,"list_order":4,"items":49},2,"المپیادها",[50,54,58,62,66,70,74,78,82,86,90,94,98,102],{"id":51,"link":52,"type":12,"slug":13,"title":53},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":55,"link":56,"type":12,"slug":13,"title":57},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":59,"link":60,"type":12,"slug":13,"title":61},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":63,"link":64,"type":12,"slug":13,"title":65},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":67,"link":68,"type":12,"slug":13,"title":69},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":71,"link":72,"type":12,"slug":13,"title":73},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":75,"link":76,"type":12,"slug":13,"title":77},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":79,"link":80,"type":12,"slug":13,"title":81},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":83,"link":84,"type":12,"slug":13,"title":85},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":87,"link":88,"type":12,"slug":13,"title":89},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":91,"link":92,"type":12,"slug":13,"title":93},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":95,"link":96,"type":12,"slug":13,"title":97},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":99,"link":100,"type":12,"slug":13,"title":101},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":103,"link":104,"type":12,"slug":13,"title":105},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":107,"title":108,"list_order":4,"items":109},3,"نمونه و تیزهوشان",[110,114,119],{"id":111,"link":112,"type":12,"slug":13,"title":113},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":115,"link":116,"type":26,"slug":117,"handler":117,"title":118},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":120,"link":121,"type":26,"slug":122,"handler":122,"title":123},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":125,"title":126,"list_order":4,"items":127},7,"کتابهای درسی",[128,132,136,140],{"id":129,"link":130,"type":12,"slug":13,"title":131},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":133,"link":134,"type":12,"slug":13,"title":135},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":137,"link":138,"type":12,"slug":13,"title":139},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":141,"link":142,"type":12,"slug":13,"title":143},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":10,"title":145,"list_order":10,"items":146},"پیشنهاد ویژه",[147,152,157,162,167,172,177,181,185,189],{"id":148,"link":149,"type":26,"slug":150,"handler":150,"title":151},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":153,"link":154,"type":26,"slug":155,"handler":155,"title":156},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":158,"link":159,"type":26,"slug":160,"handler":160,"title":161},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":163,"link":164,"type":26,"slug":165,"handler":165,"title":166},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":168,"link":169,"type":26,"slug":170,"handler":170,"title":171},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":173,"link":174,"type":12,"slug":175,"title":176},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":178,"link":179,"type":12,"slug":13,"title":180},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":182,"link":183,"type":12,"slug":13,"title":184},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":186,"link":187,"type":12,"slug":13,"title":188},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":190,"link":191,"type":12,"slug":13,"title":192},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":194,"section":178,"base":195,"course":196,"lesson":197,"title":198,"cat":199,"pic":200,"info_graphic":13,"podcast":13,"body":201,"tags":202,"metadata":13,"featured":206,"status":4,"views":207,"subdate":208,"up_date":209,"first_name":210,"last_name":211,"avatar":13,"cat_title":212,"subdate_jalali":213,"update_jalali":214},11014,1168,1182,3467,"دماهای زیر صفر: دماهایی کمتر از صفر درجه سلسیوس",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F11014biXbzLHpVtIE5TVPm0OJ_800.png","\u003Cdiv id=\"microecon-article\" dir=\"rtl\" role=\"article\" aria-label=\"دماهای زیر صفر\" style=\"box-sizing: border-box; width: 100%; max-width: 980px; margin: 16px auto; padding: 16px; background: #ffffff; font-family: IRANSans, Tahoma, Arial, sans-serif; color: #667085; line-height: 1.8; word-break: break-word; : \">\r\n  \u003Ch2 style=\"margin: 0 0 6px 0; font-size: 28px; font-weight: 800; color: #344054; : \">دماهای زیر صفر: دنیای یخ‌زدهٔ آب و هوا\u003C\u002Fh2>\r\n  \u003Cdiv style=\"margin-top: 4px; font-size: 13px; opacity: .95; color: #667085; : \">سفر به قلمروی سرما؛ از یخ زدن دریاچه تا زندگی در قطب\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 14px 0 16px 0; padding: 12px 14px; border: 1px solid #ffb600; border-radius: 12px; background: #fff8e1; color: #667085; : \">\r\n    \u003Cstrong>خلاصه:\u003C\u002Fstrong> دماهای زیر صفر درجه‌ی سلسیوس\u003Csup>[1]\u003C\u002Fsup> یکی از پدیده‌های جذاب و پرکاربرد در علم هستند که زندگی روزمره، صنعت و طبیعت را عمیقاً تحت تأثیر قرار می‌دهند. در این مقاله با زبانی ساده، مفهوم \u003Cstrong>صفر مطلق\u003C\u002Fstrong>، نحوه‌ی اندازه‌گیری دما، تغییر حالت‌های مواد در سرما و کاربردهای عملی این دماها را بررسی می‌کنیم. \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">(2000+\u003C\u002Fspan> کلمه)\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">صفر درجه سلسیوس: نقطه‌ای که آب یخ می‌بندد\u003C\u002Fh3>\r\n  \u003Cp>برای درک دماهای زیر صفر، ابتدا باید بدانیم صفر درجه سلسیوس چگونه تعریف شده است. این دما، نقطه‌ی انجماد آب خالص در فشار هوای استاندارد سطح دریاست. یعنی اگر یک لیوان آب خالص را در فشار معمولی هوا بگذاریم، در دمای \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">0°C\u003C\u002Fspan> شروع به تبدیل شدن به یخ می‌کند. این یک نقطه‌ی مرجع بسیار مهم است که توسط دانشمند سوئدی، \u003Cstrong>آندرس سلسیوس\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>[2]\u003C\u002Fsup>، معرفی شد.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cp>اما دماسنج‌ها چگونه کار می‌کنند؟ در بیشتر دماسنج‌های معمولی، از انبساط و انقباض یک مایع (مانند جیوه یا الکل رنگی) در یک لوله‌ی باریک استفاده می‌شود. وقتی هوا سرد می‌شود، مایع داخل لوله منقبض شده و سطح آن پایین می‌آید و دمای کمتر را نشان می‌دهد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 16px 0; padding: 12px 14px; border-radius: 12px; background: #fff7e6; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; : \">\r\n    \u003Cstrong>نکته:\u003C\u002Fstrong> تبدیل بین مقیاس‌های سلسیوس و فارنهایت\u003Csup>[3]\u003C\u002Fsup> با فرمول‌های ساده انجام می‌شود. برای تبدیل سلسیوس به فارنهایت: \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; unicode-bidi: isolate; white-space: nowrap; : \">$ F = (\\frac{9}{5} \\times C) + 32 $\u003C\u002Fspan>. مثلاً \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">-10°C\u003C\u002Fspan> برابر است با \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">14°F\u003C\u002Fspan>.\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">دماهای زیر صفر در طبیعت و زندگی روزمره\u003C\u002Fh3>\r\n  \u003Cp>دماهای زیر صفر تنها محدود به زمستان‌های سخت نیستند. آن‌ها در بسیاری از پدیده‌های طبیعی و فعالیت‌های انسانی حضور دارند:\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cdiv role=\"region\" aria-label=\"نمونه هایی از دماهای زیر صفر در طبیعت و زندگی\" style=\"box-sizing: border-box; margin: 8px 0 16px 0; padding: 0; border: 1px solid #e5e7eb; border-radius: 12px; overflow: auto; -webkit-overflow-scrolling: touch; : \">\r\n    \u003Ctable style=\"box-sizing: border-box; width: 100%; min-width: 600px; border-collapse: collapse; : \">\r\n      \u003Cthead>\r\n        \u003Ctr>\r\n          \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">دما (سلسیوس)\u003C\u002Fth>\r\n          \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">پدیده یا مثال\u003C\u002Fth>\r\n          \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">توضیح\u003C\u002Fth>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n      \u003C\u002Fthead>\r\n      \u003Ctbody>\r\n        \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">0 تا -5°C\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">یخ زدن سطح آب‌های راکد\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">دریاچه‌ها و حوض‌ها در این دما در سطح یخ می‌زنند. اما آب در اعماق ممکن است هنوز مایع باشد.\u003C\u002Ftd>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n        \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">-10 تا -25°C\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">زمستان‌های سرد شهرهای شمالی\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">شهرهایی مانند ارومیه یا تهران در سردترین شب‌های زمستان به این دما می‌رسند. نیاز به سیستم‌های گرمایشی قوی است.\u003C\u002Ftd>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n        \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">-40°C\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">برابر شدن مقیاس‌ها\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">در این دما، عدد روی دماسنج سلسیوس و فارنهایت دقیقاً یکسان است: \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">-40°C = -40°F\u003C\u002Fspan>.\u003C\u002Ftd>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n        \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">-78.5°C\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">یخ خشک\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">دی‌اکسید کربن\u003Csup>[4]\u003C\u002Fsup> جامد که مستقیماً از جامد به گاز تبدیل می‌شود (تصعید\u003Csup>[5]\u003C\u002Fsup>). در صنایع غذایی و ایجاد مه مصنوعی کاربرد دارد.\u003C\u002Ftd>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n        \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">-89.2°C\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">سردترین دمای ثبت شده روی زمین\u003C\u002Ftd>\r\n          \u003Ctd style=\"box-sizing: border-box; padding: 10px 12px; border-bottom: 1px solid #edf2f7; text-align: right; color: #667085; : \">این دما در سال \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">1983\u003C\u002Fspan> در ایستگاه وستوک\u003Csup>[6]\u003C\u002Fsup> قطب جنوب اندازه‌گیری شد.\u003C\u002Ftd>\r\n        \u003C\u002Ftr>\r\n      \u003C\u002Ftbody>\r\n    \u003C\u002Ftable>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">تأثیر سرما بر مواد: از آب تا فلزات\u003C\u002Fh3>\r\n  \u003Cp>با کاهش دما، مولکول‌های مواد کندتر حرکت می‌کنند و فاصله‌ی بین آن‌ها کم می‌شود. این باعث تغییر حالت و خواص فیزیکی مواد می‌شود:\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cp>\u003Cstrong>۱. انبساط و انقباض:\u003C\u002Fstrong> بیشتر مواد هنگام سرد شدن منقبض می‌شوند. اما یک استثنای مهم وجود دارد: \u003Cstrong>آب\u003C\u002Fstrong>. آب وقتی از \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">4°C\u003C\u002Fspan> به \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">0°C\u003C\u002Fspan> می‌رسد، منبسط می‌شود! به همین دلیل است که یخ چگالی کمتری از آب مایع دارد و روی آب شناور می‌ماند. این پدیده برای زندگی آبزیان در زمستان حیاتی است.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cp>\u003Cstrong>۲. تغییر حالت:\u003C\u002Fstrong> در دماهای زیر صفر، بسیاری از گازها به مایع و سپس به جامد تبدیل می‌شوند. اکسیژن\u003Csup>[7]\u003C\u002Fsup> در دمای \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">-183°C\u003C\u002Fspan> به مایع آبی رنگ زیبایی تبدیل می‌شود. نیتروژن\u003Csup>[8]\u003C\u002Fsup> مایع در دمای \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">-196°C\u003C\u002Fspan> جوش می‌آید و در پزشکی و صنعت کاربرد گسترده‌ای دارد.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cp>\u003Cstrong>۳. تغییر در خواص مکانیکی:\u003C\u002Fstrong> فلزات در دمای بسیار پایین ترد و شکننده می‌شوند. لاستیک و پلاستیک نیز انعطاف‌پذیری خود را از دست می‌دهند. این موضوع در طراحی وسایل نقلیه و تجهیزات برای مناطق قطبی بسیار مهم است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n  \u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">کاربردهای مهندسی و علمی دماهای زیر صفر\u003C\u002Fh3>\r\n  \u003Cp>انسان از سرما نه تنها به عنوان یک چالش، بلکه به عنوان یک فرصت استفاده می‌کند:\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cp>\u003Cstrong>• نگهداری مواد غذایی:\u003C\u002Fstrong> فریزرهای خانگی معمولاً در محدوده‌ی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">-18°C\u003C\u002Fspan> کار می‌کنند. در این دما، رشد باکتری‌ها و فعالیت آنزیم‌ها تقریباً متوقف می‌شود و غذا برای ماه‌ها سالم می‌ماند. این فرآیند را \u003Cstrong>انجماد سریع\u003C\u002Fstrong> می‌نامند.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cp>\u003Cstrong>• پزشکی و زیست‌شناسی:\u003C\u002Fstrong> سلول‌ها، بافت‌ها و حتی خون را در دمای \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">-196°C\u003C\u002Fspan> (در نیتروژن مایع) ذخیره می‌کنند. در این حالت، تمام فرآیندهای زیستی متوقف شده و نمونه برای دهه‌ها قابل نگهداری است. این فرآیند \u003Cstrong>انجماد عمیق\u003C\u002Fstrong> یا \u003Cstrong>کرایونیک\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>[9]\u003C\u002Fsup> نام دارد.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cp>\u003Cstrong>• ابررسانایی:\u003C\u002Fstrong> برخی مواد در دماهای بسیار پایین (مثلاً زیر \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">-200°C\u003C\u002Fspan>) خاصیت \u003Cstrong>ابررسانایی\u003C\u002Fstrong> پیدا می‌کنند، یعنی مقاومت الکتریکی آن‌ها صفر می‌شود. از این پدیده در ساخت آهنرباهای فوق‌قوی برای دستگاه‌های ام‌آرآی\u003Csup>[10]\u003C\u002Fsup> و شتاب‌دهنده‌های ذرات استفاده می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 0 0 16px 0; padding: 12px 14px; border-radius: 12px; background: #fff7e6; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; : \">\r\n    \u003Cstrong>آزمایش ساده:\u003C\u002Fstrong> می‌توانید تاثیر نمک در کاهش نقطه انجماد آب را در خانه آزمایش کنید. دو فنجان پر از یخ بردارید. در یکی فقط یخ باشد و در دیگری روی یخ‌ها نمک بپاشید. پس از چند دقیقه، فنجان حاوی نمک و یخ سردتر است. به همین دلیل در زمستان برای ذوب یخ جاده‌ها از نمک استفاده می‌کنند. نقطه انجماد آب شور می‌تواند تا حدود \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">-21°C\u003C\u002Fspan> کاهش یابد.\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">صفر مطلق: مرز نهایی سرما\u003C\u002Fh3>\r\n  \u003Cp>آیا سرمایی بی‌نهایت وجود دارد؟ خیر. دانشمندان یک حد پایین نظری برای دما کشف کرده‌اند: \u003Cstrong>صفر مطلق\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>[11]\u003C\u002Fsup>. در این دما، حرکت تمام اتم‌ها و مولکول‌ها کاملاً متوقف می‌شود. این دما برابر است با:\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cp>\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; unicode-bidi: isolate; white-space: nowrap; : \">$ -273.15°C $\u003C\u002Fspan> یا \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; unicode-bidi: isolate; white-space: nowrap; : \">$ 0 $\u003C\u002Fspan> کلوین\u003Csup>[12]\u003C\u002Fsup>.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cp>دسترسی به این دما در عمل غیرممکن است، اما دانشمندان توانسته‌اند به کسری از کلوین بسیار نزدیک به آن برسند. در این دماهای فوق‌العاده پایین، پدیده‌های کوانتومی عجیبی رخ می‌دهد که مطالعه‌ی آن‌ها به درک بهتر ماهیت ماده کمک می‌کند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n  \u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 10px 0 0 0; padding: 12px 14px; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; background: #f8fafc; : \">\r\n    \u003Cstrong>سوال:\u003C\u002Fstrong> آیا هوای سرد می‌تواند بیمارمان کند؟ (مثلاً سرماخوردگی)\r\n    \u003Cp style=\"margin-bottom: 0; padding-top: 8px; : \">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> خیر، خودِ دمای پایین عامل مستقیم بیماری‌هایی مانند سرماخوردگی یا آنفولانزا نیست. این بیماری‌ها توسط ویروس‌ها ایجاد می‌شوند. اما هوای سرد و خشک می‌تواند غشای مخاطی بینی را ضعیف کند و سیستم ایمنی بدن را تحت فشار قرار دهد، همچنین مردم زمان بیشتری را در فضاهای بسته و نزدیک به هم سپری می‌کنند که این امر انتقال ویروس را آسان‌تر می‌کند.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 10px 0 0 0; padding: 12px 14px; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; background: #f8fafc; : \">\r\n    \u003Cstrong>سوال:\u003C\u002Fstrong> چرا در دماهای بسیار پایین، فلزات به پوست می‌چسبند؟\r\n    \u003Cp style=\"margin-bottom: 0; padding-top: 8px; : \">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> دلیل اصلی رطوبت است. وقتی شما با دست برهنه یک فلز بسیار سرد (مثلاً در \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">-30°C\u003C\u002Fspan>) را لمس می‌کنید، رطوبت بسیار ناچیز روی پوست شما بلافاصله یخ می‌زند. این لایه‌ی نازک یخ، پوست شما را به فلز می‌چسباند. هرگز نباید سعی کنید با کشیدن، دست را جدا کنید، زیرا به پوست آسیب می‌زند. بهترین راه، استفاده از آب ولرم برای ذوب کردن یخ است.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 10px 0 0 0; padding: 12px 14px; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; background: #f8fafc; : \">\r\n    \u003Cstrong>سوال:\u003C\u002Fstrong> آیا همه‌ی مایعات در دمای یکسانی یخ می‌زنند؟\r\n    \u003Cp style=\"margin-bottom: 0; padding-top: 8px; : \">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> خیر. نقطه انجماد به نوع ماده بستگی دارد. در حالی که آب خالص در \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">0°C\u003C\u002Fspan> یخ می‌زند، الکل\u003Csup>[13]\u003C\u002Fsup> (اتانول) در دمای \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">-114°C\u003C\u002Fspan> منجمد می‌شود. به همین دلیل از الکل در دماسنج‌های مناطق بسیار سرد استفاده می‌شود، زیرا در دماهای زیر صفر جیوه منجمد می‌شود (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">-38.8°C\u003C\u002Fspan>).\u003C\u002Fp>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin: 16px 0 0 0; padding: 12px 14px; border-radius: 12px; background: #fffdf3; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; : \">\r\n    \u003Cstrong>جمع‌بندی:\u003C\u002Fstrong> دماهای زیر صفر درجه سلسیوس، جهانی پر از شگفتی و کاربرد است. از یک پدیده‌ی ساده مانند یخ زدن آب تا فناوری‌های پیچیده‌ای مانند ابررساناها و نگهداری نمونه‌های بیولوژیک، همه به درک ما از این قلمروی سرما وابسته است. یادگیری درباره‌ی این دماها نه تنها کنجکاوی علمی ما را ارضا می‌کند، بلکه نشان می‌دهد چگونه انسان با درک قوانین فیزیک، بر چالش‌های طبیعت غلبه کرده و از آن به نفع خود بهره می‌برد.\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n  \u003Ch3 style=\"margin: 16px 0 8px 0; padding: 0 0 6px 0; border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; : \">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n  \u003Cp>\u003Csup>[1]\u003C\u002Fsup> سلسیوس (Celsius): مقیاسی برای اندازه‌گیری دما که نقطه انجماد آب را \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">0°\u003C\u002Fspan> و نقطه جوش آن را \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; : \">100°\u003C\u002Fspan> در فشار استاندارد تعریف می‌کند.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cp>\u003Csup>[2]\u003C\u002Fsup> آندرس سلسیوس (Anders Celsius): اخترشناس سوئدی (۱۷۰۱-۱۷۴۴).\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cp>\u003Csup>[3]\u003C\u002Fsup> فارنهایت (Fahrenheit): مقیاس دیگر دما که بیشتر در ایالات متحده استفاده می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cp>\u003Csup>[4]\u003C\u002Fsup> دی‌اکسید کربن (Carbon Dioxide): گازی با فرمول شیمیایی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; unicode-bidi: isolate; white-space: nowrap; : \">$ CO_2 $\u003C\u002Fspan>.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cp>\u003Csup>[5]\u003C\u002Fsup> تصعید (Sublimation): تغییر حالت مستقیم از جامد به گاز بدون گذر از فاز مایع.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cp>\u003Csup>[6]\u003C\u002Fsup> وستوک (Vostok): نام یک ایستگاه تحقیقاتی روسیه در قطب جنوب.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cp>\u003Csup>[7]\u003C\u002Fsup> اکسیژن (Oxygen): عنصر حیاتی با نماد \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; unicode-bidi: isolate; white-space: nowrap; : \">$ O $\u003C\u002Fspan>.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cp>\u003Csup>[8]\u003C\u002Fsup> نیتروژن (Nitrogen): گازی با نماد \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; unicode-bidi: isolate; white-space: nowrap; : \">$ N $\u003C\u002Fspan> که بخش عمده‌ی هوا را تشکیل می‌دهد.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cp>\u003Csup>[9]\u003C\u002Fsup> کرایونیک (Cryonics): فناوری انجماد عمیق اجساد یا اعضای بدن با امید به احیا در آینده.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cp>\u003Csup>[10]\u003C\u002Fsup> ام‌آرآی (MRI): تصویربرداری تشدید مغناطیسی (Magnetic Resonance Imaging)، یک روش تصویربرداری پزشکی.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cp>\u003Csup>[11]\u003C\u002Fsup> صفر مطلق (Absolute Zero): پایین‌ترین دمای ممکن در نظریه ترمودینامیک.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cp>\u003Csup>[12]\u003C\u002Fsup> کلوین (Kelvin): مقیاس دمای مطلق که صفر آن برابر با صفر مطلق است. هر درجه کلوین از نظر اندازه با یک درجه سلسیوس برابر است.\u003C\u002Fp>\r\n  \u003Cp>\u003Csup>[13]\u003C\u002Fsup> الکل (اتانول) (Ethanol): یک مایع آلی با فرمول \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline; unicode-bidi: isolate; white-space: nowrap; : \">$ C_2H_5OH $\u003C\u002Fspan>.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n  \u003Cdiv style=\"margin-top: 20px; : \">\r\n    \u003Cspan style=\"display: inline-block; padding: 4px 8px; border-radius: 999px; font-size: 12px; line-height: 1; vertical-align: baseline; background: #fff3c4; color: #24292f; : \">دماسنج\u003C\u002Fspan>\r\n    \u003Cspan style=\"display: inline-block; padding: 4px 8px; border-radius: 999px; font-size: 12px; line-height: 1; vertical-align: baseline; background: #fff3c4; color: #24292f; : \">انجماد\u003C\u002Fspan>\r\n    \u003Cspan style=\"display: inline-block; padding: 4px 8px; border-radius: 999px; font-size: 12px; line-height: 1; vertical-align: baseline; background: #fff3c4; color: #24292f; : \">نیتروژن مایع\u003C\u002Fspan>\r\n    \u003Cspan style=\"display: inline-block; padding: 4px 8px; border-radius: 999px; font-size: 12px; line-height: 1; vertical-align: baseline; background: #fff3c4; color: #24292f; : \">صفر مطلق\u003C\u002Fspan>\r\n    \u003Cspan style=\"display: inline-block; padding: 4px 8px; border-radius: 999px; font-size: 12px; line-height: 1; vertical-align: baseline; background: #fff3c4; color: #24292f; : \">کرایوژنیک\u003C\u002Fspan>\r\n  \u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>",[203,204,205],"دماهای زیر صفر","آزمایشگاه علوم تجربی دهم","پایه دهم",0,1408,"2026-02-11 00:16:44","2026-02-11 10:14:10","ندا","بنی هاشمی","کپسول آموزشی","1404\u002F11\u002F22","10:14 1404\u002F11\u002F22",{"tests":216,"papers":217,"files":218,"questions":219,"exams":220,"tutorials":221,"blogs":222},[],[],[],[],[],[],[223,232,240,248,256,264,272,280,288,296,304,312],{"id":224,"title":225,"cat":199,"pic":226,"up_date":227,"title_url":228,"url":229,"legacy_url":230,"cat_title":212,"update_jalali":231},10751,"غدد بزاقی: اندام‌هایی که بزاق دهان را ترشح می‌کنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FLSpeMSZAe1BiEpjYOdD6_200.png","2026-08-13 21:38:44","غدد-بزاقی-اندامهایی-که-بزاق-دهان-را-ترشح-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10751\u002Fغدد-بزاقی-اندامهایی-که-بزاق-دهان-را-ترشح-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10751\u002Fغدد-بزاقی-اندامهایی-که-بزاق-دهان-را-ترشح-میکنند","1405\u002F05\u002F22",{"id":233,"title":234,"cat":199,"pic":235,"up_date":236,"title_url":237,"url":238,"legacy_url":239,"cat_title":212,"update_jalali":231},10730,"یاخته ماهیچه‌ای: سلولی که وظیفه اصلی آن انقباض و ایجاد حرکت است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fw3ICMZRMxTQ1ehYxCFNM_200.png","2026-08-13 21:33:21","یاخته-ماهیچهای-سلولی-که-وظیفه-اصلی-آن-انقباض-و-ایجاد-حرکت-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10730\u002Fیاخته-ماهیچهای-سلولی-که-وظیفه-اصلی-آن-انقباض-و-ایجاد-حرکت-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10730\u002Fیاخته-ماهیچهای-سلولی-که-وظیفه-اصلی-آن-انقباض-و-ایجاد-حرکت-است",{"id":241,"title":242,"cat":199,"pic":243,"up_date":244,"title_url":245,"url":246,"legacy_url":247,"cat_title":212,"update_jalali":231},10733,"بافت ماهیچه‌ای مخطط: نوعی بافت ماهیچه‌ای اسکلتی با نوارهای تیره و روشن و عملکرد ارادی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FezUQVH7fegmd13VyOryS_200.png","2026-08-13 16:11:48","بافت-ماهیچهای-مخطط-نوعی-بافت-ماهیچهای-اسکلتی-با-نوارهای-تیره-و-روشن-و-عملکرد-ارادی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10733\u002Fبافت-ماهیچهای-مخطط-نوعی-بافت-ماهیچهای-اسکلتی-با-نوارهای-تیره-و-روشن-و-عملکرد-ارادی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10733\u002Fبافت-ماهیچهای-مخطط-نوعی-بافت-ماهیچهای-اسکلتی-با-نوارهای-تیره-و-روشن-و-عملکرد-ارادی",{"id":249,"title":250,"cat":199,"pic":251,"up_date":252,"title_url":253,"url":254,"legacy_url":255,"cat_title":212,"update_jalali":231},10735,"بافت ماهیچه‌ای قلبی: نوعی بافت ماهیچه‌ای که در قلب وجود دارد و غیرارادی است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FAD8pZ9OMmFd9dmmOVwXT_200.png","2026-08-13 16:08:51","بافت-ماهیچهای-قلبی-نوعی-بافت-ماهیچهای-که-در-قلب-وجود-دارد-و-غیرارادی-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10735\u002Fبافت-ماهیچهای-قلبی-نوعی-بافت-ماهیچهای-که-در-قلب-وجود-دارد-و-غیرارادی-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10735\u002Fبافت-ماهیچهای-قلبی-نوعی-بافت-ماهیچهای-که-در-قلب-وجود-دارد-و-غیرارادی-است",{"id":257,"title":258,"cat":199,"pic":259,"up_date":260,"title_url":261,"url":262,"legacy_url":263,"cat_title":212,"update_jalali":231},10738,"بافت ماهیچه‌ای صاف: نوعی بافت ماهیچه‌ای غیرارادی بدون نوارهای مخطط","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FLsTOvCDdZ2gSDYCDaVTi_200.png","2026-08-13 16:07:16","بافت-ماهیچهای-صاف-نوعی-بافت-ماهیچهای-غیرارادی-بدون-نوارهای-مخطط","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10738\u002Fبافت-ماهیچهای-صاف-نوعی-بافت-ماهیچهای-غیرارادی-بدون-نوارهای-مخطط","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10738\u002Fبافت-ماهیچهای-صاف-نوعی-بافت-ماهیچهای-غیرارادی-بدون-نوارهای-مخطط",{"id":265,"title":266,"cat":199,"pic":267,"up_date":268,"title_url":269,"url":270,"legacy_url":271,"cat_title":212,"update_jalali":231},10740,"الیاف ماهیچه‌ای: رشته‌های باریک تشکیل‌دهنده بافت ماهیچه‌ای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FRYKYVH7g5omWYbPDobHS_200.png","2026-08-13 16:04:39","الیاف-ماهیچهای-رشتههای-باریک-تشکیلدهنده-بافت-ماهیچهای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10740\u002Fالیاف-ماهیچهای-رشتههای-باریک-تشکیلدهنده-بافت-ماهیچهای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10740\u002Fالیاف-ماهیچهای-رشتههای-باریک-تشکیلدهنده-بافت-ماهیچهای",{"id":273,"title":274,"cat":199,"pic":275,"up_date":276,"title_url":277,"url":278,"legacy_url":279,"cat_title":212,"update_jalali":231},10743,"درشت‌نمایی: میزان بزرگ‌نمایی تصویر در میکروسکوپ","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fxu586hByAkFoL0NN3vOS_200.png","2026-08-13 16:03:08","درشتنمایی-میزان-بزرگنمایی-تصویر-در-میکروسکوپ","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10743\u002Fدرشتنمایی-میزان-بزرگنمایی-تصویر-در-میکروسکوپ","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10743\u002Fدرشتنمایی-میزان-بزرگنمایی-تصویر-در-میکروسکوپ",{"id":281,"title":282,"cat":199,"pic":283,"up_date":284,"title_url":285,"url":286,"legacy_url":287,"cat_title":212,"update_jalali":231},10745,"میکروسکوپ نوری: وسیله‌ای برای مشاهده اجسام ریز با استفاده از نور","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FDWMrvZ7c03YV387AhZwl_200.png","2026-08-13 16:02:04","میکروسکوپ-نوری-وسیلهای-برای-مشاهده-اجسام-ریز-با-استفاده-از-نور","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10745\u002Fمیکروسکوپ-نوری-وسیلهای-برای-مشاهده-اجسام-ریز-با-استفاده-از-نور","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10745\u002Fمیکروسکوپ-نوری-وسیلهای-برای-مشاهده-اجسام-ریز-با-استفاده-از-نور",{"id":289,"title":290,"cat":199,"pic":291,"up_date":292,"title_url":293,"url":294,"legacy_url":295,"cat_title":212,"update_jalali":231},10747,"رنگ‌آمیزی یاخته‌ای: افزودن رنگ برای مشاهده بهتر اجزای یاخته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fk8NvSQjnUPb1m7f65AO0_200.png","2026-08-13 15:56:53","رنگآمیزی-یاختهای-افزودن-رنگ-برای-مشاهده-بهتر-اجزای-یاخته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10747\u002Fرنگآمیزی-یاختهای-افزودن-رنگ-برای-مشاهده-بهتر-اجزای-یاخته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10747\u002Fرنگآمیزی-یاختهای-افزودن-رنگ-برای-مشاهده-بهتر-اجزای-یاخته",{"id":297,"title":298,"cat":199,"pic":299,"up_date":300,"title_url":301,"url":302,"legacy_url":303,"cat_title":212,"update_jalali":231},10749,"هماتوکسیلین: رنگی که برای مشاهده هسته یاخته‌ها به کار می‌رود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fu7fdlSTHmr9gDUfwLPzK_200.png","2026-08-13 15:53:34","هماتوکسیلین-رنگی-که-برای-مشاهده-هسته-یاختهها-به-کار-میرود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10749\u002Fهماتوکسیلین-رنگی-که-برای-مشاهده-هسته-یاختهها-به-کار-میرود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10749\u002Fهماتوکسیلین-رنگی-که-برای-مشاهده-هسته-یاختهها-به-کار-میرود",{"id":305,"title":306,"cat":199,"pic":307,"up_date":308,"title_url":309,"url":310,"legacy_url":311,"cat_title":212,"update_jalali":231},10750,"بزاق دهان: مایعی ترشح‌شده از غدد بزاقی که به گوارش و مرطوب شدن دهان کمک می‌کند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FN1FdcpR1A0g2Hfoe85wD_200.png","2026-08-13 15:51:37","بزاق-دهان-مایعی-ترشحشده-از-غدد-بزاقی-که-به-گوارش-و-مرطوب-شدن-دهان-کمک-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10750\u002Fبزاق-دهان-مایعی-ترشحشده-از-غدد-بزاقی-که-به-گوارش-و-مرطوب-شدن-دهان-کمک-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10750\u002Fبزاق-دهان-مایعی-ترشحشده-از-غدد-بزاقی-که-به-گوارش-و-مرطوب-شدن-دهان-کمک-میکند",{"id":313,"title":314,"cat":199,"pic":315,"up_date":316,"title_url":317,"url":318,"legacy_url":319,"cat_title":212,"update_jalali":231},10710,"رسوب‌گذاری: ته‌نشین شدن مواد محلول یا معلق و تشکیل لایه‌های جامد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fwl0fs2joTLBsuA3sVrAf_200.png","2026-08-13 15:49:38","رسوبگذاری-تهنشین-شدن-مواد-محلول-یا-معلق-و-تشکیل-لایههای-جامد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10710\u002Fرسوبگذاری-تهنشین-شدن-مواد-محلول-یا-معلق-و-تشکیل-لایههای-جامد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10710\u002Fرسوبگذاری-تهنشین-شدن-مواد-محلول-یا-معلق-و-تشکیل-لایههای-جامد"]