[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"categoryMenus":3,"blogPost-10453":193,"$fl416oLF4TeFUJU1lxE3ir6kyxqMZzIQiSo__foDIBH4":215},{"status":4,"data":5},1,[6,46,106,124,144],{"id":4,"title":7,"list_order":4,"items":8},"آشنایی",[9,15,19,23,30,34,38,42],{"id":10,"link":11,"type":12,"slug":13,"title":14},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content",null,"قوانین و مقررات",{"id":16,"link":17,"type":12,"slug":13,"title":18},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":20,"link":21,"type":12,"slug":13,"title":22},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":24,"link":25,"type":26,"slug":27,"handler":28,"title":29},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":31,"link":32,"type":12,"slug":13,"title":33},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":35,"link":36,"type":12,"slug":13,"title":37},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":39,"link":40,"type":12,"slug":13,"title":41},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":43,"link":44,"type":12,"slug":13,"title":45},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":47,"title":48,"list_order":4,"items":49},2,"المپیادها",[50,54,58,62,66,70,74,78,82,86,90,94,98,102],{"id":51,"link":52,"type":12,"slug":13,"title":53},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":55,"link":56,"type":12,"slug":13,"title":57},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":59,"link":60,"type":12,"slug":13,"title":61},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":63,"link":64,"type":12,"slug":13,"title":65},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":67,"link":68,"type":12,"slug":13,"title":69},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":71,"link":72,"type":12,"slug":13,"title":73},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":75,"link":76,"type":12,"slug":13,"title":77},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":79,"link":80,"type":12,"slug":13,"title":81},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":83,"link":84,"type":12,"slug":13,"title":85},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":87,"link":88,"type":12,"slug":13,"title":89},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":91,"link":92,"type":12,"slug":13,"title":93},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":95,"link":96,"type":12,"slug":13,"title":97},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":99,"link":100,"type":12,"slug":13,"title":101},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":103,"link":104,"type":12,"slug":13,"title":105},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":107,"title":108,"list_order":4,"items":109},3,"نمونه و تیزهوشان",[110,114,119],{"id":111,"link":112,"type":12,"slug":13,"title":113},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":115,"link":116,"type":26,"slug":117,"handler":117,"title":118},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":120,"link":121,"type":26,"slug":122,"handler":122,"title":123},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":125,"title":126,"list_order":4,"items":127},7,"کتابهای درسی",[128,132,136,140],{"id":129,"link":130,"type":12,"slug":13,"title":131},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":133,"link":134,"type":12,"slug":13,"title":135},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":137,"link":138,"type":12,"slug":13,"title":139},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":141,"link":142,"type":12,"slug":13,"title":143},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":10,"title":145,"list_order":10,"items":146},"پیشنهاد ویژه",[147,152,157,162,167,172,177,181,185,189],{"id":148,"link":149,"type":26,"slug":150,"handler":150,"title":151},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":153,"link":154,"type":26,"slug":155,"handler":155,"title":156},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":158,"link":159,"type":26,"slug":160,"handler":160,"title":161},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":163,"link":164,"type":26,"slug":165,"handler":165,"title":166},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":168,"link":169,"type":26,"slug":170,"handler":170,"title":171},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":173,"link":174,"type":12,"slug":175,"title":176},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":178,"link":179,"type":12,"slug":13,"title":180},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":182,"link":183,"type":12,"slug":13,"title":184},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":186,"link":187,"type":12,"slug":13,"title":188},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":190,"link":191,"type":12,"slug":13,"title":192},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":194,"section":178,"base":195,"course":196,"lesson":197,"title":198,"cat":199,"pic":200,"info_graphic":13,"podcast":13,"body":201,"tags":202,"metadata":13,"featured":206,"status":4,"views":207,"subdate":208,"up_date":209,"first_name":210,"last_name":211,"avatar":13,"cat_title":212,"subdate_jalali":213,"update_jalali":214},10453,1168,1182,2578,"شایعه‌سازی: تولید یا انتشار اطلاعات تأییدنشده و غیرمستند",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F8VNGYIUlHHIU91A691P6_800.png","\u003Cdiv aria-label=\"مقاله شایعه‌سازی\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">شایعه‌سازی: موجی از اطلاعات ناسالم\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">نگاهی به فرآیند تولید و انتشار اخبار تأییدنشده و آسیب‌های آن در زندگی روزمره\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">شایعه‌سازی به معنای ساختن یا پخش کردن اطلاعاتی است که صحت آن‌ها بررسی و تأیید نشده است. این پدیده در عصر ارتباطات، به‌ویژه در فضای مجازی، به سرعت گسترش می‌یابد و می‌تواند تأثیرات مخربی بر \u003Cstrong>تصمیم‌گیری افراد\u003C\u002Fstrong>، \u003Cstrong>آرامش جامعه\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>اعتماد عمومی\u003C\u002Fstrong> داشته باشد. در این مقاله، به بررسی انواع شایعه، دلایل گسترش آن، راه‌های شناسایی و مقابله با این پدیده می‌پردازیم.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">شایعه چیست و چگونه کار می‌کند؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>یک شایعه، مانند یک ویروس است. زمانی که اطلاعاتی نادرست یا نیمه‌درست تولید می‌شود، اگر شرایط برای انتشارش مناسب باشد، به سرعت از شخصی به شخص دیگر منتقل می‌شود. این فرآیند سه مرحله اصلی دارد:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"مراحل شکل‌گیری و انتشار یک شایعه\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">مرحله\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">شرح\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">مثال ملموس\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>۱. تولید\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">یک فرد یا گروه، خبر یا ادعایی را می‌سازد یا یک خبر واقعی را تحریف می‌کند.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">یک دانش‌آموز برای شوخی می‌گوید: «فردا امتحان ریاضی لغو شده است!» در حالی که چنین تصمیمی گرفته نشده.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>۲. انتشار\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">این اطلاعات از طریق گفتگو، پیام‌رسان‌ها یا شبکه‌های اجتماعی پخش می‌شود.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">همان دانش‌آموز این خبر را در یک گروه کلاسی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">200\u003C\u002Fspan> نفری به اشتراک می‌گذارد.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>۳. دگرگونی و پذیرش\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">شایعه در حین انتقال تغییر می‌کند و با توجه به شرایط و احساسات افراد، توسط آن‌ها باور می‌شود.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">در گروه کلاسی، شایعه تبدیل می‌شود به: «معلم گفته امتحان لغو شده و قرار است پروژه جایگزین شود!» بسیاری از دانش‌آموزان بدون بررسی، آن را باور می‌کنند و درس خواندن را متوقف می‌کنند.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">چرا شایعات این‌قدر سریع پخش می‌شوند؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>دلایل زیادی وجود دارد که یک خبر تأییدنشده، جذاب و قابل‌انتشار می‌شود. این دلایل را می‌توان در یک فرمول ساده نشان داد:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ \\text{احساسات قوی} + \\text{ابهام} + \\text{راه انتقال آسان} = \\text{شایعه‌ای قدرتمند} $\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>احساسات قوی:\u003C\u002Fstrong> اخباری که ترس، تعجب، خشم یا امید زیادی ایجاد کنند، احتمال پخش شدن بیشتری دارند. مثلاً شایعه‌ای دربارهٔ افزایش \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">500%\u003C\u002Fspan>ی قیمت گوشی‌های همراه، بلافاصله توجه و نگرانی افراد را جلب می‌کند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>ابهام:\u003C\u002Fstrong> وقتی اطلاعات رسمی و شفافی دربارهٔ یک موضوع مهم وجود نداشته باشد، فضای خالی برای شایعه ایجاد می‌شود. مانند روزهای ابتدایی یک حادثهٔ طبیعی.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>راه انتقال آسان:\u003C\u002Fstrong> شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها مانند یک بزرگراه پرسرعت برای شایعات عمل می‌کنند. با یک کلیک، خبر به هزاران نفر می‌رسد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">انواع شایعاتی که هر روز می‌بینیم\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>شایعات را می‌توان بر اساس هدف و موضوع طبقه‌بندی کرد. در جدول زیر، انواع رایج آن همراه با مثال آورده شده است:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"انواع شایعات و مثال های آن\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نوع شایعه\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">هدف اصلی\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">مثال در محیط مدرسه\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">مثال در جامعه\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong style=\"background: #fee2e2; border-radius: 999px; color: #991b1b; font-size: 12px; font-weight: 700; line-height: 1; padding: 2px 8px; vertical-align: baseline\">ترس‌افکنی\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ایجاد اضطراب و وحشت\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">«هر کسی در امتحان تقلب کند، یک ترم محروم از تحصیل می‌شود.»\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">«آب شهر آلوده شده، فردا قطع می‌شود.»\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong style=\"background: #dcfce7; border-radius: 999px; color: #166534; font-size: 12px; font-weight: 700; line-height: 1; padding: 2px 8px; vertical-align: baseline\">آرزو‌محور\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">انتشار خواسته‌های قلبی افراد به جای واقعیت\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">«به دلیل برف سنگین، همهٔ مدارس تا پایان هفته تعطیل هستند.»\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">«قیمت خودرو از فردا نصف می‌شود.»\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong style=\"background: #e0f2fe; border-radius: 999px; color: #0c4a6e; font-size: 12px; font-weight: 700; line-height: 1; padding: 2px 8px; vertical-align: baseline\">تفرقه‌انداز\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">تخریب وجههٔ یک شخص یا گروه و ایجاد درگیری\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">«معلم فلان کلاس با یکی از دانش‌آموزان رابطهٔ ویژه دارد.»\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">«یک قومیت خاص، تمام شغل‌های دولتی را به دست گرفته‌اند.»\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">شایعه‌سازی در شبکه‌های اجتماعی: یک آزمایش عملی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>بیایید یک سناریوی واقعی را بررسی کنیم. تصور کنید در یک شبکه اجتماعی مانند اینستاگرام\u003Csup>1\u003C\u002Fsup>، یک عکس از یک مغازه‌دار محلی می‌بینید که زیرنویس آن می‌گوید: «این فروشنده با ترازوهای تقلبی به مشتریان کمتر کالا می‌دهد.»\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>چه اتفاقی می‌افتد؟\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>۱. این پست ممکن است توسط افرادی که حتی آن فروشنده را نمی‌شناسند، \u003Cem>لایک\u003C\u002Fem> و \u003Cem>اشتراک‌گذاری\u003C\u002Fem> (Share) شود.\u003Cbr>\r\n۲. احساس \u003Cstrong>خشم\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>عدالت‌خواهی\u003C\u002Fstrong>، افراد را وادار به انتشار آن می‌کند.\u003Cbr>\r\n۳. پس از چند ساعت، ده‌ها نفر در نظرات، از آن فروشنده بدگویی می‌کنند و حتی دیگران را از خرید از او منع می‌کنند.\u003Cbr>\r\n۴. اما واقعیت چیست؟ شاید آن عکس مربوط به سال‌ها پیش باشد یا شاید اصلاً ترازو خراب بوده و فروشنده از آن بی‌خبر. در هر صورت، بدون هیچ بررسی، آبروی یک فرد در معرض آسیب قرار گرفته است. این مثال نشان می‌دهد انتشار یک مطلب، حتی اگر قصد کمک داشته باشید، بدون \u003Cstrong>بررسی صحت\u003C\u002Fstrong>، می‌تواند نوعی شایعه‌سازی باشد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">چگونه در برابر شایعات، یک محقق کوچک باشیم؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>ما می‌توانیم با رعایت چند قانون ساده، حلقهٔ انتشار شایعات را قطع کنیم. قبل از بازنشر کردن یا تعریف کردن یک خبر، از خودت این سؤالات را بپرس:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سؤال اول:\u003C\u002Fstrong> منبع این خبر چیست؟ آیا یک رسانهٔ معتبر یا یک شخص مسئول آن را گفته، یا فقط در یک گروه ناشناس دیده‌ام؟\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #ffffff; border-radius: 8px; border-right: 4px solid #ffb600; margin-top: 8px; padding: 8px\">\u003Cstrong>پاسخ\u002Fراهکار:\u003C\u002Fstrong> همیشه به دنبال منبع اصلی بگرد. اگر خبر مهمی باشد، حتماً در خبرگزاری‌های رسمی یا سایت‌های معتبر هم منتشر شده است. از انتشار اخبار بدون نام منبع (بی‌نام و نشان) خودداری کن.\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سؤال دوم:\u003C\u002Fstrong> آیا این خبر خیلی احساسی یا خیلی خوب است که باورکردنی باشد؟\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #ffffff; border-radius: 8px; border-right: 4px solid #ffb600; margin-top: 8px; padding: 8px\">\u003Cstrong>پاسخ\u002Fراهکار:\u003C\u002Fstrong> شایعات اغلب با عبارات اغراق‌آمیز مانند «فوری»، «فاجعه‌بار»، «شوک بزرگ» یا «معجزه» همراهند. عقل سلیم خود را به کار ببر. اگر خبری دربارهٔ یک قرص معجزه‌آسای لاغری با قیمت کم دیدی، به احتمال زیاد شایعه است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سؤال سوم:\u003C\u002Fstrong> آیا می‌توانم با یک جستجوی ساده، حقیقت را بیابم؟\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #ffffff; border-radius: 8px; border-right: 4px solid #ffb600; margin-top: 8px; padding: 8px\">\u003Cstrong>پاسخ\u002Fراهکار:\u003C\u002Fstrong> بله! کلمات کلیدی خبر را در موتورهای جستجو وارد کن و همراه آن کلمه «شایعه» یا «درست نیست» را بنویس. سایت‌های معتبر \u003Cstrong>فکتنامه\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> اغلب شایعات رایج را بررسی می‌کنند. وقت کمی بگذار و تحقیق کن.\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>جمع‌بندی:\u003C\u002Fstrong> شایعه‌سازی یک تهدید واقعی در عصر اطلاعات است که می‌تواند از یک شوخی کوچک شروع شود و به یک بحران بزرگ اعتماد تبدیل گردد. هر یک از ما با مسئولیت‌پذیری در قبال اطلاعاتی که دریافت و منتشر می‌کنیم، می‌توانیم مانند یک فیلتر عمل کنیم. به یاد داشته باش: \u003Cem>«توقف، تفکر، بررسی»\u003C\u002Fem> بهترین سلاح در برابر سیل شایعات است. قبل از انتشار، مکث کن، منبع را بیاب و تنها اخباری را منتشر کن که از صحت آن‌ها مطمئن هستی.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>1\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>اینستاگرام (Instagram)\u003C\u002Fstrong>: یک شبکه اجتماعی اشتراک‌گذاری عکس و ویدیو.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>2\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>فکتنامه (Fact-checking website)\u003C\u002Fstrong>: وب‌سایت‌هایی که تخصص آن‌ها بررسی صحت اخبار و ادعاهای مطرح‌شده در فضای مجازی و رسانه‌ها است تا واقعیت را از شایعه جدا کنند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 20px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">شایعه\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">اخبار جعلی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">بررسی صحت\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">فضای مجازی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">مسئولیت اطلاعاتی\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[203,204,205],"پایهٔ دهم","تفکر و سواد رسانه‌ای دهم","شایعه‌سازی",0,957,"2026-02-04 12:40:22","2026-08-13 21:58:33","سحر","شیرزاد","کپسول آموزشی","1404\u002F11\u002F15","21:58 1405\u002F05\u002F22",{"tests":216,"papers":217,"files":218,"questions":219,"exams":220,"tutorials":221,"blogs":222},[],[],[],[],[],[],[223,232,240,248,256,264,272,280,288,296,304,312],{"id":224,"title":225,"cat":199,"pic":226,"up_date":227,"title_url":228,"url":229,"legacy_url":230,"cat_title":212,"update_jalali":231},10265,"طعنه و تحقیر بدنی: تمسخر یا کوچک‌شماری افراد به‌دلیل ظاهر بدن در پیام‌های رسانه‌ای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F76pWBwrbXqE85us1ZLMo_200.png","2026-08-16 02:56:52","طعنه-و-تحقیر-بدنی-تمسخر-یا-کوچکشماری-افراد-بهدلیل-ظاهر-بدن-در-پیامهای-رسانهای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10265\u002Fطعنه-و-تحقیر-بدنی-تمسخر-یا-کوچکشماری-افراد-بهدلیل-ظاهر-بدن-در-پیامهای-رسانهای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10265\u002Fطعنه-و-تحقیر-بدنی-تمسخر-یا-کوچکشماری-افراد-بهدلیل-ظاهر-بدن-در-پیامهای-رسانهای","1405\u002F05\u002F25",{"id":233,"title":234,"cat":199,"pic":235,"up_date":236,"title_url":237,"url":238,"legacy_url":239,"cat_title":212,"update_jalali":231},10264,"نادیده‌گرفتن تنوع بدنی: حذف یا کم‌رنگ‌کردن بدن‌های متنوع در بازنمایی رسانه‌ای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FlFoT7TL1pwDHhjdGFS0S_200.png","2026-08-16 02:55:12","نادیدهگرفتن-تنوع-بدنی-حذف-یا-کمرنگکردن-بدنهای-متنوع-در-بازنمایی-رسانهای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10264\u002Fنادیدهگرفتن-تنوع-بدنی-حذف-یا-کمرنگکردن-بدنهای-متنوع-در-بازنمایی-رسانهای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10264\u002Fنادیدهگرفتن-تنوع-بدنی-حذف-یا-کمرنگکردن-بدنهای-متنوع-در-بازنمایی-رسانهای",{"id":241,"title":242,"cat":199,"pic":243,"up_date":244,"title_url":245,"url":246,"legacy_url":247,"cat_title":212,"update_jalali":231},10254,"دستکاری تصویر: تغییر ظاهری تصاویر با نورپردازی، گریم یا نرم‌افزار برای جذاب‌تر نشان دادن افراد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FCECMRMst88ywViCfkXHb_200.png","2026-08-16 02:51:08","دستکاری-تصویر-تغییر-ظاهری-تصاویر-با-نورپردازی-گریم-یا-نرمافزار-برای-جذابتر-نشان-دادن-افراد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10254\u002Fدستکاری-تصویر-تغییر-ظاهری-تصاویر-با-نورپردازی-گریم-یا-نرمافزار-برای-جذابتر-نشان-دادن-افراد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10254\u002Fدستکاری-تصویر-تغییر-ظاهری-تصاویر-با-نورپردازی-گریم-یا-نرمافزار-برای-جذابتر-نشان-دادن-افراد",{"id":249,"title":250,"cat":199,"pic":251,"up_date":252,"title_url":253,"url":254,"legacy_url":255,"cat_title":212,"update_jalali":231},10255,"نارضایتی بدنی: احساس منفی نسبت به شکل و ظاهر بدن در مقایسه با تصاویر رسانه‌ای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fj1UWorH7HxaNZP2sgoEI_200.png","2026-08-16 02:49:20","نارضایتی-بدنی-احساس-منفی-نسبت-به-شکل-و-ظاهر-بدن-در-مقایسه-با-تصاویر-رسانهای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10255\u002Fنارضایتی-بدنی-احساس-منفی-نسبت-به-شکل-و-ظاهر-بدن-در-مقایسه-با-تصاویر-رسانهای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10255\u002Fنارضایتی-بدنی-احساس-منفی-نسبت-به-شکل-و-ظاهر-بدن-در-مقایسه-با-تصاویر-رسانهای",{"id":257,"title":258,"cat":199,"pic":259,"up_date":260,"title_url":261,"url":262,"legacy_url":263,"cat_title":212,"update_jalali":231},10256,"فشار اجتماعی زیبایی: فشار فرهنگی و رسانه‌ای برای تطبیق با معیارهای خاص زیبایی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FAg8p4Mz8mEqiQIlr1KPt_200.png","2026-08-16 02:45:44","فشار-اجتماعی-زیبایی-فشار-فرهنگی-و-رسانهای-برای-تطبیق-با-معیارهای-خاص-زیبایی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10256\u002Fفشار-اجتماعی-زیبایی-فشار-فرهنگی-و-رسانهای-برای-تطبیق-با-معیارهای-خاص-زیبایی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10256\u002Fفشار-اجتماعی-زیبایی-فشار-فرهنگی-و-رسانهای-برای-تطبیق-با-معیارهای-خاص-زیبایی",{"id":265,"title":266,"cat":199,"pic":267,"up_date":268,"title_url":269,"url":270,"legacy_url":271,"cat_title":212,"update_jalali":231},10259,"پیوند زیبایی و موفقیت: القای این تصور که زیبایی ظاهری عامل شادی، ثروت و موفقیت است.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FiQzmnTiB7fZvVv1QIHwx_200.png","2026-08-16 02:42:28","پیوند-زیبایی-و-موفقیت-القای-این-تصور-که-زیبایی-ظاهری-عامل-شادی-ثروت-و-موفقیت-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10259\u002Fپیوند-زیبایی-و-موفقیت-القای-این-تصور-که-زیبایی-ظاهری-عامل-شادی-ثروت-و-موفقیت-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10259\u002Fپیوند-زیبایی-و-موفقیت-القای-این-تصور-که-زیبایی-ظاهری-عامل-شادی-ثروت-و-موفقیت-است",{"id":273,"title":274,"cat":199,"pic":275,"up_date":276,"title_url":277,"url":278,"legacy_url":279,"cat_title":212,"update_jalali":231},10260,"تأثیر رسانه بر نگرش بدنی: نقش پیام‌های رسانه‌ای در شکل‌گیری نگاه افراد به بدن خود و دیگران","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FCZo6WwtFfGXd3hdXe6Mq_200.png","2026-08-16 02:41:04","تأثیر-رسانه-بر-نگرش-بدنی-نقش-پیامهای-رسانهای-در-شکلگیری-نگاه-افراد-به-بدن-خود-و-دیگران","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10260\u002Fتأثیر-رسانه-بر-نگرش-بدنی-نقش-پیامهای-رسانهای-در-شکلگیری-نگاه-افراد-به-بدن-خود-و-دیگران","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10260\u002Fتأثیر-رسانه-بر-نگرش-بدنی-نقش-پیامهای-رسانهای-در-شکلگیری-نگاه-افراد-به-بدن-خود-و-دیگران",{"id":281,"title":282,"cat":199,"pic":283,"up_date":284,"title_url":285,"url":286,"legacy_url":287,"cat_title":212,"update_jalali":231},10261,"طبیعی بودن بدن: پذیرش شکل و اندازه بدن به‌عنوان ویژگی‌های خدادادی و متنوع انسان","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FvZWzjPHW7NiuOLTmzlcq_200.png","2026-08-16 02:39:22","طبیعی-بودن-بدن-پذیرش-شکل-و-اندازه-بدن-بهعنوان-ویژگیهای-خدادادی-و-متنوع-انسان","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10261\u002Fطبیعی-بودن-بدن-پذیرش-شکل-و-اندازه-بدن-بهعنوان-ویژگیهای-خدادادی-و-متنوع-انسان","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10261\u002Fطبیعی-بودن-بدن-پذیرش-شکل-و-اندازه-بدن-بهعنوان-ویژگیهای-خدادادی-و-متنوع-انسان",{"id":289,"title":290,"cat":199,"pic":291,"up_date":292,"title_url":293,"url":294,"legacy_url":295,"cat_title":212,"update_jalali":231},10242,"تصویر کاذب از زندگی: نمایش غیرواقعی و اغراق‌آمیز از زندگی مطلوب در رسانه‌ها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F7OTpekrBJowTAqMkW2I3_200.png","2026-08-16 02:36:05","تصویر-کاذب-از-زندگی-نمایش-غیرواقعی-و-اغراقآمیز-از-زندگی-مطلوب-در-رسانهها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10242\u002Fتصویر-کاذب-از-زندگی-نمایش-غیرواقعی-و-اغراقآمیز-از-زندگی-مطلوب-در-رسانهها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10242\u002Fتصویر-کاذب-از-زندگی-نمایش-غیرواقعی-و-اغراقآمیز-از-زندگی-مطلوب-در-رسانهها",{"id":297,"title":298,"cat":199,"pic":299,"up_date":300,"title_url":301,"url":302,"legacy_url":303,"cat_title":212,"update_jalali":231},10243,"رقابت منفی اجتماعی: مقایسه نارضایت‌بخش زندگی خود با تصاویر رسانه‌ای و احساس ناکامی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FxzKWjjlPp121VNJ2J5DD_200.png","2026-08-16 02:35:50","رقابت-منفی-اجتماعی-مقایسه-نارضایتبخش-زندگی-خود-با-تصاویر-رسانهای-و-احساس-ناکامی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10243\u002Fرقابت-منفی-اجتماعی-مقایسه-نارضایتبخش-زندگی-خود-با-تصاویر-رسانهای-و-احساس-ناکامی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10243\u002Fرقابت-منفی-اجتماعی-مقایسه-نارضایتبخش-زندگی-خود-با-تصاویر-رسانهای-و-احساس-ناکامی",{"id":305,"title":306,"cat":199,"pic":307,"up_date":308,"title_url":309,"url":310,"legacy_url":311,"cat_title":212,"update_jalali":231},10244,"انتخاب‌گری آگاهانه مخاطب: توانایی تصمیم‌گیری فعال و هدفمند در مواجهه با پیام‌های رسانه‌ای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FrRQ9tGyGoGBOa9Qo5HIj_200.png","2026-08-16 02:34:36","انتخابگری-آگاهانه-مخاطب-توانایی-تصمیمگیری-فعال-و-هدفمند-در-مواجهه-با-پیامهای-رسانهای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10244\u002Fانتخابگری-آگاهانه-مخاطب-توانایی-تصمیمگیری-فعال-و-هدفمند-در-مواجهه-با-پیامهای-رسانهای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10244\u002Fانتخابگری-آگاهانه-مخاطب-توانایی-تصمیمگیری-فعال-و-هدفمند-در-مواجهه-با-پیامهای-رسانهای",{"id":313,"title":314,"cat":199,"pic":315,"up_date":316,"title_url":317,"url":318,"legacy_url":319,"cat_title":212,"update_jalali":231},10245,"تأثیر ابزارهای رسانه‌ای: تغییر در سبک زندگی ناشی از ورود فناوری‌هایی مانند تلویزیون، اینترنت و تلفن همراه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FAJYQTUm4ZPstJhdtZ54I_200.png","2026-08-16 02:33:48","تأثیر-ابزارهای-رسانهای-تغییر-در-سبک-زندگی-ناشی-از-ورود-فناوریهایی-مانند-تلویزیون-اینترنت-و-تلفن-همراه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10245\u002Fتأثیر-ابزارهای-رسانهای-تغییر-در-سبک-زندگی-ناشی-از-ورود-فناوریهایی-مانند-تلویزیون-اینترنت-و-تلفن-همراه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10245\u002Fتأثیر-ابزارهای-رسانهای-تغییر-در-سبک-زندگی-ناشی-از-ورود-فناوریهایی-مانند-تلویزیون-اینترنت-و-تلفن-همراه"]