[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"blogPost-10324":3,"categoryMenus":28,"$fcrbAYKD0ipSrmHHSlXFDzYX7UkDjZXnQYunuB9hgc9w":215},{"id":4,"section":5,"base":6,"course":7,"lesson":8,"title":9,"cat":10,"pic":11,"info_graphic":12,"podcast":12,"body":13,"tags":14,"metadata":12,"featured":18,"status":19,"views":20,"subdate":21,"up_date":22,"first_name":23,"last_name":24,"avatar":12,"cat_title":25,"subdate_jalali":26,"update_jalali":27},10324,67,1168,1182,3467,"ماه قمری: دوره زمانی گردش ماه به دور زمین که حدود ۲۹\u002F۵ روز طول می‌کشد",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fnbn3fua5yZnSDnY5TnfW_800.png",null,"\u003Cdiv aria-label=\"مقاله جامع ماه قمری\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">ماه قمری: ساعتی آسمانی بر فراز زمین\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">یک دورهٔ زمانی\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\"> ۲۹\u002F۵\u003C\u002Fspan> روزه که گاهشماری‌های بسیاری بر پایهٔ آن بنا شده‌اند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>خلاصه:\u003C\u002Fstrong> ماه قمری\u003Csup>1\u003C\u002Fsup> یا ماه هلالی\u003Csup>2\u003C\u002Fsup>، مدت زمانی است که ماه یک دور کامل به دور زمین می‌چرخد و چهرهٔ آن از دید ناظر زمینی، یک چرخهٔ کامل از \u003Cstrong>ماه نو\u003C\u002Fstrong> تا ماه نو بعدی را طی می‌کند. این دوره به طور متوسط \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۲۹\u002F۵۳\u003C\u002Fspan> روز طول می‌کشد و پایه‌ای اساسی برای \u003Cstrong>تقویم قمری\u003C\u002Fstrong> (مانند تقویم هجری قمری) و محاسبه‌ای امور دینی و فرهنگی است. درک این چرخه برای شناخت پدیده‌هایی مانند \u003Cstrong>گرفت‌ها (خسوف و کسوف)\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>مدّ و جزر\u003C\u002Fstrong> در اقیانوس‌ها ضروری است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">ماه قمری چیست؟ از نگاه نجومی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>ماه، تنها قمر طبیعی سیارهٔ زمین، در مداری بیضی‌شکل به دور ما می‌گردد. یک «ماه قمری» مدت زمان بین دو همنشینی متوالی ماه و خورشید است، یعنی از زمانی که ماه دقیقاً بین زمین و خورشید قرار می‌گیرد (ماه نو) تا بار بعدی که در همین موقعیت قرار می‌گیرد. در این مدت، ساکنان زمین شاهد تغییر تدریجی بخش روشن ماه (هلال) هستند که به آن \u003Cstrong>اهله‌\u003Csup>3\u003C\u002Fsup> ماه\u003C\u002Fstrong> می‌گویند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>مدت دقیق یک ماه قمری یا هلالی\u003Csup>4\u003C\u002Fsup>، \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۲۹ روز و ۱۲ ساعت و ۴۴ دقیقه و ۲\u002F۸ ثانیه\u003C\u002Fspan> است که به صورت تقریبی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۲۹\u002F۵\u003C\u002Fspan> روز بیان می‌شود. این عدد یک میانگین است، زیرا سرعت حرکت ماه در مدارش به دلیل شکل بیضوی و تأثیرات گرانشی خورشید، ثابت نیست.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>نکته:\u003C\u002Fstrong> تفاوت ماه قمری با ماه نجومی\u003Csup>5\u003C\u002Fsup>: ماه نجومی یا دورانی\u003Csup>6\u003C\u002Fsup>، زمان چرخش کامل ماه به دور زمین نسبت به ستارگان ثابت است و حدود \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۲۷\u002F۳\u003C\u002Fspan> روز طول می‌کشد. ماه قمری حدود \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۲\u003C\u002Fspan> روز طولانی‌تر است، زیرا زمین نیز همزمان به دور خورشید در حرکت است و ماه باید کمی بیشتر بچرخد تا دوباره در خط بین زمین و خورشید قرار بگیرد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"جدول اهله‌های اصلی ماه\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نام فاز (اهله)\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">توضیح (از دید ناظر زمینی)\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">زمان تقریبی پس از ماه نو\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>ماه نو\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>7\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ماه بین زمین و خورشید است. بخش روشنی که به سمت ماست، دیده نمی‌شود.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۰\u003C\u002Fspan> روز\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>هلال اول\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">باریکه‌ای نازک و روشن از ماه در سمت غرب (راست) ماه دیده می‌شود.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۱-۲\u003C\u002Fspan> روز\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>تربیع اول\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>8\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">نیمی از نیمه‌روی ماه روشن است (نیم‌دایره).\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۷\u002F۴\u003C\u002Fspan> روز\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>ماه بدر (بدر کامل)\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>9\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">زمین بین ماه و خورشید است. تمام نیمه‌روی ماه که به سمت ماست، کاملاً روشن دیده می‌شود.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۱۴\u002F۸\u003C\u002Fspan> روز\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>تربیع آخر\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">نیمی از نیمه‌روی ماه (طرف مقابل تربیع اول) روشن است.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۲۲\u002F۱\u003C\u002Fspan> روز\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>هلال آخر (محاق)\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">باریکه‌ای نازک و روشن در سمت شرق (چپ) ماه دیده می‌شود.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۲۷-۲۸\u003C\u002Fspan> روز\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">ماه قمری در گاهشماری و فرهنگ\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>یکی از مهم‌ترین کاربردهای ماه قمری، ساخت \u003Cstrong>تقویم قمری\u003C\u002Fstrong> است. در این تقویم، هر ماه با مشاهدهٔ پیدایش هلال ماه نو (رویت هلال) آغاز می‌شود. از آنجایی که طول ماه قمری عدد صحیحی نیست، ماه‌ها در تقویم به طور متناوب \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۲۹\u003C\u002Fspan> یا \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۳۰\u003C\u002Fspan> روزه در نظر گرفته می‌شوند تا با چرخهٔ واقعی هماهنگ بمانند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>تقویم هجری قمری که در بسیاری از کشورهای اسلامی برای مناسبت‌های مذهبی مانند \u003Cstrong>ماه رمضان\u003C\u002Fstrong>، \u003Cstrong>عید فطر\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>عید قربان\u003C\u002Fstrong> استفاده می‌شود، یک تقویم قمری محض است. سال قمری \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۳۵۴\u003C\u002Fspan> یا \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۳۵۵\u003C\u002Fspan> روز دارد که حدود \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۱۱\u003C\u002Fspan> روز از سال خورشیدی کوتاه‌تر است. به همین دلیل، مناسبت‌های قمری هر سال نسبت به تقویم خورشیدی، \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۱۱\u003C\u002Fspan> روز جلوتر می‌افتند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">مثال:\u003C\u002Fspan> تصور کنید عید فطر امسال در یک روز بهاری جشن گرفته شود. به دلیل اختلاف \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۱۱\u003C\u002Fspan> روزه، سال بعد همین عید در اوایل بهار و سال بعد از آن در اواخر زمستان خواهد بود. این چرخه پس از حدود \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۳۳\u003C\u002Fspan> سال خورشیدی، دوباره به نقطهٔ اول بازمی‌گردد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">ماه، جزر و مد و گرفت‌ها: تأثیرات فیزیکی چرخه\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>نیروی گرانش ماه (و خورشید) بر روی زمین، باعث پدیدهٔ \u003Cstrong>جزر و مد\u003Csup>10\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong> در اقیانوس‌ها می‌شود. در حالت \u003Cstrong>بدر\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>ماه نو\u003C\u002Fstrong>، که خورشید، زمین و ماه در یک خط قرار می‌گیرند (مقارنه\u003Csup>11\u003C\u002Fsup> و مقابله\u003Csup>12\u003C\u002Fsup>)، نیروهای گرانشی هم جهت شده و باعث \u003Cstrong>مدّ بهاره\u003Csup>13\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong> (بالاترین حد مد) می‌شوند. در \u003Cstrong>تربیع‌ها\u003C\u002Fstrong>، نیروها تا حدی خنثی شده و \u003Cstrong>مدّ کیسه‌ای\u003Csup>14\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong> (پایین‌ترین حد مد) رخ می‌دهد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>فرمول ساده برای دورهٔ تناوب:\u003C\u002Fstrong> اگر $T$ را دورهٔ ماه قمری و $T_s$ را دورهٔ گردش زمین به دور خورشید (سال) بدانیم، رابطه‌ای ساده بین ماه قمری ($T$) و ماه نجومی ($T_m$) برقرار است: \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$\\frac{1}{T} = \\frac{1}{T_m} - \\frac{1}{T_s}$\u003C\u002Fspan>. این فرمول نشان می‌دهد چرا ماه قمری از ماه نجومی طولانی‌تر است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>همچنین، همین راستای قرارگیری در ماه نو (اگر صفحه‌های مداری هم‌خط باشند) می‌تواند منجر به \u003Cstrong>خورشیدگرفتگی (کسوف)\u003C\u002Fstrong> و در ماه بدر می‌تواند منجر به \u003Cstrong>ماه‌گرفتگی (خسوف)\u003C\u002Fstrong> شود. به همین دلیل، چرخهٔ ماه قمری برای پیش‌بینی زمان دقیق این پدیده‌های نجومی شگفت‌انگیز حیاتی است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">آزمایشی ساده برای درک بهتر چرخه\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>برای درک ملموس ماه قمری، می‌توان این آزمایش ساده را انجام داد: در یک اتاق تاریک، یک توپ (ماه) را در دست بگیرید و دور یک منبع نور ثابت مانند چراغ قوه یا لامپ (خورشید) بچرخید، در حالی که همیشه نیمی از توپ رو به منبع نور باشد. خودتان نقش زمین هستید و از مرکز چرخش (خورشید) فاصله دارید. حالا ضمن چرخش به دور منبع نور، ببینید چطور بخش روشن توپی که از دید شما دیده می‌شود، تغییر می‌کند: وقتی توپ بین شما و چراغ است، بخش روشن آن پشت به شماست (ماه نو). وقتی شما بین چراغ و توپ هستید، تمام بخش روشن را می‌بینید (بدر). این چرخه، ماه قمری را شبیه‌سازی می‌کند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>آیا ماه قمری دقیقاً \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۲۹\u002F۵\u003C\u002Fspan> روز است؟\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 0; margin-top: 8px\">خیر. عدد \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۲۹\u002F۵\u003C\u002Fspan> یک میانگین ریاضی است. مدت واقعی هر ماه قمری می‌تواند تا چند ساعت با این مقدار تفاوت داشته باشد. این تغییرات به دلیل بیضوی بودن مدار ماه و تأثیرات پیچیدهٔ گرانشی از سوی خورشید و حتی سایر سیارات است.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-top: 12px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>چرا همیشه در اول هر ماه قمری، خورشیدگرفتگی رخ نمی‌دهد؟\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 0; margin-top: 8px\">زیره صفحهٔ مداری ماه نسبت به صفحهٔ مداری زمین حول خورشید، حدود \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۵\u003C\u002Fspan> درجه کج است. در بیشتر مواقع ماه نو، سایهٔ ماه یا از بالای زمین رد می‌شود یا از پایین آن و روی زمین نمی‌افتد. تنها زمانی که ماه نو در نزدیکی یکی از \u003Cstrong>گره‌های مداری\u003Csup>15\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong> (نقاط تقاطع دو صفحه) رخ دهد، خورشیدگرفتگی اتفاق می‌افتد.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; margin-bottom: 12px; margin-top: 12px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>آیا حیوانات از چرخهٔ ماه قمری تأثیر می‌گیرند؟\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 0; margin-top: 8px\">بله. شواهد علمی نشان می‌دهد رفتار برخی حیوانات مانند مرجان‌ها برای تخم‌ریزی، یا برخی پرندگان مهاجر در شب‌های مهتابی، با فازهای ماه هماهنگ است. حتی برخی مطالعات بر روی الگوی خواب انسان نیز تأثیر احتمالی فاز ماه را بررسی کرده‌اند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>جمع‌بندی:\u003C\u002Fstrong> ماه قمری، که با عدد تقریبی \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">۲۹\u002F۵\u003C\u002Fspan> روز شناخته می‌شود، یکی از بنیادی‌ترین واحدهای زمان‌سنجی در تاریخ بشر بوده است. این چرخه نه تنها زیبایی‌های آسمان شب را با اهله‌های گوناگونش رقم می‌زند، بلکه پایه‌ای برای تقویم‌ها، تعیین زمان مناسک مذهبی و درک پدیده‌های طبیعی مهمی مانند جزر و مد و گرفت‌ها است. درک این مفهوم، پنجره‌ای به درک حرکت اجرام آسمانی و نظم شگفت‌انگیز کیهان باز می‌کند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>1\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>ماه قمری\u003C\u002Fstrong>: (Lunar Month) یا ماه هلالی.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>2\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>ماه هلالی\u003C\u002Fstrong>: (Synodic Month) مدت زمان بین دو هلال ماه نو متوالی.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>3\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>اهله\u003C\u002Fstrong>: (Phases) شکل‌های مختلف دیده شدن بخش روشن ماه از زمین.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>4\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>هلالی\u003C\u002Fstrong>: (Synodic) مرتبط با همنشینی دو جرم آسمانی (ماه و خورشید) از دید زمین.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>5\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>ماه نجومی\u003C\u002Fstrong>: (Sidereal Month) مدت گردش ماه نسبت به ستارگان ثابت.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>6\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>دورانی\u003C\u002Fstrong>: (Orbital Period).\u003Cbr>\r\n\u003Csup>7\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>ماه نو\u003C\u002Fstrong>: (New Moon).\u003Cbr>\r\n\u003Csup>8\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>تربیع\u003C\u002Fstrong>: (Quarter) به معنای یک‌چهارم، ولی در واقع نیمی از نیمه‌روی ماه دیده می‌شود.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>9\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>ماه بدر\u003C\u002Fstrong>: (Full Moon).\u003Cbr>\r\n\u003Csup>10\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>جزر و مد\u003C\u002Fstrong>: (Tides).\u003Cbr>\r\n\u003Csup>11\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>مقارنه\u003C\u002Fstrong>: (Conjunction) قرارگیری ماه بین زمین و خورشید.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>12\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>مقابله\u003C\u002Fstrong>: (Opposition) قرارگیری زمین بین ماه و خورشید.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>13\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>مدّ بهاره\u003C\u002Fstrong>: (Spring Tide) با وجود نام بهاره، ربطی به فصل ندارد و به معنی جهش است.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>14\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>مدّ کیسه‌ای\u003C\u002Fstrong>: (Neap Tide) مد ضعیف.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>15\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>گره مداری\u003C\u002Fstrong>: (Orbital Node) نقطه تقاطع مدار ماه با دایرةالبروج (صفحه مدار زمین).\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 20px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">ماه هلالی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">اهله ماه\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">تقویم قمری\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">جزر و مد\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">خسوف و کسوف\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[15,16,17],"ماه قمری","آزمایشگاه علوم تجربی دهم","پایه دهم",0,1,845,"2026-02-02 21:01:13","2026-08-12 18:06:23","ندا","بنی هاشمی","کپسول آموزشی","1404\u002F11\u002F13","18:06 1405\u002F05\u002F21",{"status":19,"data":29},[30,69,129,147,167],{"id":19,"title":31,"list_order":19,"items":32},"آشنایی",[33,38,42,46,53,57,61,65],{"id":34,"link":35,"type":36,"slug":12,"title":37},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content","قوانین و مقررات",{"id":39,"link":40,"type":36,"slug":12,"title":41},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":43,"link":44,"type":36,"slug":12,"title":45},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":47,"link":48,"type":49,"slug":50,"handler":51,"title":52},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":54,"link":55,"type":36,"slug":12,"title":56},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":58,"link":59,"type":36,"slug":12,"title":60},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":62,"link":63,"type":36,"slug":12,"title":64},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":66,"link":67,"type":36,"slug":12,"title":68},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":70,"title":71,"list_order":19,"items":72},2,"المپیادها",[73,77,81,85,89,93,97,101,105,109,113,117,121,125],{"id":74,"link":75,"type":36,"slug":12,"title":76},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":78,"link":79,"type":36,"slug":12,"title":80},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":82,"link":83,"type":36,"slug":12,"title":84},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":86,"link":87,"type":36,"slug":12,"title":88},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":90,"link":91,"type":36,"slug":12,"title":92},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":94,"link":95,"type":36,"slug":12,"title":96},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":98,"link":99,"type":36,"slug":12,"title":100},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":102,"link":103,"type":36,"slug":12,"title":104},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":106,"link":107,"type":36,"slug":12,"title":108},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":110,"link":111,"type":36,"slug":12,"title":112},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":114,"link":115,"type":36,"slug":12,"title":116},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":118,"link":119,"type":36,"slug":12,"title":120},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":122,"link":123,"type":36,"slug":12,"title":124},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":126,"link":127,"type":36,"slug":12,"title":128},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":130,"title":131,"list_order":19,"items":132},3,"نمونه و تیزهوشان",[133,137,142],{"id":134,"link":135,"type":36,"slug":12,"title":136},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":138,"link":139,"type":49,"slug":140,"handler":140,"title":141},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":143,"link":144,"type":49,"slug":145,"handler":145,"title":146},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":148,"title":149,"list_order":19,"items":150},7,"کتابهای درسی",[151,155,159,163],{"id":152,"link":153,"type":36,"slug":12,"title":154},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":156,"link":157,"type":36,"slug":12,"title":158},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":160,"link":161,"type":36,"slug":12,"title":162},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":164,"link":165,"type":36,"slug":12,"title":166},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":34,"title":168,"list_order":34,"items":169},"پیشنهاد ویژه",[170,175,180,185,190,195,200,203,207,211],{"id":171,"link":172,"type":49,"slug":173,"handler":173,"title":174},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":176,"link":177,"type":49,"slug":178,"handler":178,"title":179},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":181,"link":182,"type":49,"slug":183,"handler":183,"title":184},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":186,"link":187,"type":49,"slug":188,"handler":188,"title":189},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":191,"link":192,"type":49,"slug":193,"handler":193,"title":194},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":196,"link":197,"type":36,"slug":198,"title":199},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":5,"link":201,"type":36,"slug":12,"title":202},"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":204,"link":205,"type":36,"slug":12,"title":206},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":208,"link":209,"type":36,"slug":12,"title":210},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":212,"link":213,"type":36,"slug":12,"title":214},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"tests":216,"papers":217,"files":218,"questions":219,"exams":220,"tutorials":221,"blogs":222},[],[],[],[],[],[],[223,232,240,248,256,264,272,280,288,296,304,312],{"id":224,"title":225,"cat":10,"pic":226,"up_date":227,"title_url":228,"url":229,"legacy_url":230,"cat_title":25,"update_jalali":231},10751,"غدد بزاقی: اندام‌هایی که بزاق دهان را ترشح می‌کنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FLSpeMSZAe1BiEpjYOdD6_200.png","2026-08-13 21:38:44","غدد-بزاقی-اندامهایی-که-بزاق-دهان-را-ترشح-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10751\u002Fغدد-بزاقی-اندامهایی-که-بزاق-دهان-را-ترشح-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10751\u002Fغدد-بزاقی-اندامهایی-که-بزاق-دهان-را-ترشح-میکنند","1405\u002F05\u002F22",{"id":233,"title":234,"cat":10,"pic":235,"up_date":236,"title_url":237,"url":238,"legacy_url":239,"cat_title":25,"update_jalali":231},10730,"یاخته ماهیچه‌ای: سلولی که وظیفه اصلی آن انقباض و ایجاد حرکت است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fw3ICMZRMxTQ1ehYxCFNM_200.png","2026-08-13 21:33:21","یاخته-ماهیچهای-سلولی-که-وظیفه-اصلی-آن-انقباض-و-ایجاد-حرکت-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10730\u002Fیاخته-ماهیچهای-سلولی-که-وظیفه-اصلی-آن-انقباض-و-ایجاد-حرکت-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10730\u002Fیاخته-ماهیچهای-سلولی-که-وظیفه-اصلی-آن-انقباض-و-ایجاد-حرکت-است",{"id":241,"title":242,"cat":10,"pic":243,"up_date":244,"title_url":245,"url":246,"legacy_url":247,"cat_title":25,"update_jalali":231},10733,"بافت ماهیچه‌ای مخطط: نوعی بافت ماهیچه‌ای اسکلتی با نوارهای تیره و روشن و عملکرد ارادی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FezUQVH7fegmd13VyOryS_200.png","2026-08-13 16:11:48","بافت-ماهیچهای-مخطط-نوعی-بافت-ماهیچهای-اسکلتی-با-نوارهای-تیره-و-روشن-و-عملکرد-ارادی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10733\u002Fبافت-ماهیچهای-مخطط-نوعی-بافت-ماهیچهای-اسکلتی-با-نوارهای-تیره-و-روشن-و-عملکرد-ارادی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10733\u002Fبافت-ماهیچهای-مخطط-نوعی-بافت-ماهیچهای-اسکلتی-با-نوارهای-تیره-و-روشن-و-عملکرد-ارادی",{"id":249,"title":250,"cat":10,"pic":251,"up_date":252,"title_url":253,"url":254,"legacy_url":255,"cat_title":25,"update_jalali":231},10735,"بافت ماهیچه‌ای قلبی: نوعی بافت ماهیچه‌ای که در قلب وجود دارد و غیرارادی است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FAD8pZ9OMmFd9dmmOVwXT_200.png","2026-08-13 16:08:51","بافت-ماهیچهای-قلبی-نوعی-بافت-ماهیچهای-که-در-قلب-وجود-دارد-و-غیرارادی-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10735\u002Fبافت-ماهیچهای-قلبی-نوعی-بافت-ماهیچهای-که-در-قلب-وجود-دارد-و-غیرارادی-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10735\u002Fبافت-ماهیچهای-قلبی-نوعی-بافت-ماهیچهای-که-در-قلب-وجود-دارد-و-غیرارادی-است",{"id":257,"title":258,"cat":10,"pic":259,"up_date":260,"title_url":261,"url":262,"legacy_url":263,"cat_title":25,"update_jalali":231},10738,"بافت ماهیچه‌ای صاف: نوعی بافت ماهیچه‌ای غیرارادی بدون نوارهای مخطط","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FLsTOvCDdZ2gSDYCDaVTi_200.png","2026-08-13 16:07:16","بافت-ماهیچهای-صاف-نوعی-بافت-ماهیچهای-غیرارادی-بدون-نوارهای-مخطط","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10738\u002Fبافت-ماهیچهای-صاف-نوعی-بافت-ماهیچهای-غیرارادی-بدون-نوارهای-مخطط","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10738\u002Fبافت-ماهیچهای-صاف-نوعی-بافت-ماهیچهای-غیرارادی-بدون-نوارهای-مخطط",{"id":265,"title":266,"cat":10,"pic":267,"up_date":268,"title_url":269,"url":270,"legacy_url":271,"cat_title":25,"update_jalali":231},10740,"الیاف ماهیچه‌ای: رشته‌های باریک تشکیل‌دهنده بافت ماهیچه‌ای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FRYKYVH7g5omWYbPDobHS_200.png","2026-08-13 16:04:39","الیاف-ماهیچهای-رشتههای-باریک-تشکیلدهنده-بافت-ماهیچهای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10740\u002Fالیاف-ماهیچهای-رشتههای-باریک-تشکیلدهنده-بافت-ماهیچهای","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10740\u002Fالیاف-ماهیچهای-رشتههای-باریک-تشکیلدهنده-بافت-ماهیچهای",{"id":273,"title":274,"cat":10,"pic":275,"up_date":276,"title_url":277,"url":278,"legacy_url":279,"cat_title":25,"update_jalali":231},10743,"درشت‌نمایی: میزان بزرگ‌نمایی تصویر در میکروسکوپ","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fxu586hByAkFoL0NN3vOS_200.png","2026-08-13 16:03:08","درشتنمایی-میزان-بزرگنمایی-تصویر-در-میکروسکوپ","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10743\u002Fدرشتنمایی-میزان-بزرگنمایی-تصویر-در-میکروسکوپ","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10743\u002Fدرشتنمایی-میزان-بزرگنمایی-تصویر-در-میکروسکوپ",{"id":281,"title":282,"cat":10,"pic":283,"up_date":284,"title_url":285,"url":286,"legacy_url":287,"cat_title":25,"update_jalali":231},10745,"میکروسکوپ نوری: وسیله‌ای برای مشاهده اجسام ریز با استفاده از نور","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FDWMrvZ7c03YV387AhZwl_200.png","2026-08-13 16:02:04","میکروسکوپ-نوری-وسیلهای-برای-مشاهده-اجسام-ریز-با-استفاده-از-نور","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10745\u002Fمیکروسکوپ-نوری-وسیلهای-برای-مشاهده-اجسام-ریز-با-استفاده-از-نور","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10745\u002Fمیکروسکوپ-نوری-وسیلهای-برای-مشاهده-اجسام-ریز-با-استفاده-از-نور",{"id":289,"title":290,"cat":10,"pic":291,"up_date":292,"title_url":293,"url":294,"legacy_url":295,"cat_title":25,"update_jalali":231},10747,"رنگ‌آمیزی یاخته‌ای: افزودن رنگ برای مشاهده بهتر اجزای یاخته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fk8NvSQjnUPb1m7f65AO0_200.png","2026-08-13 15:56:53","رنگآمیزی-یاختهای-افزودن-رنگ-برای-مشاهده-بهتر-اجزای-یاخته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10747\u002Fرنگآمیزی-یاختهای-افزودن-رنگ-برای-مشاهده-بهتر-اجزای-یاخته","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10747\u002Fرنگآمیزی-یاختهای-افزودن-رنگ-برای-مشاهده-بهتر-اجزای-یاخته",{"id":297,"title":298,"cat":10,"pic":299,"up_date":300,"title_url":301,"url":302,"legacy_url":303,"cat_title":25,"update_jalali":231},10749,"هماتوکسیلین: رنگی که برای مشاهده هسته یاخته‌ها به کار می‌رود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fu7fdlSTHmr9gDUfwLPzK_200.png","2026-08-13 15:53:34","هماتوکسیلین-رنگی-که-برای-مشاهده-هسته-یاختهها-به-کار-میرود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10749\u002Fهماتوکسیلین-رنگی-که-برای-مشاهده-هسته-یاختهها-به-کار-میرود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10749\u002Fهماتوکسیلین-رنگی-که-برای-مشاهده-هسته-یاختهها-به-کار-میرود",{"id":305,"title":306,"cat":10,"pic":307,"up_date":308,"title_url":309,"url":310,"legacy_url":311,"cat_title":25,"update_jalali":231},10750,"بزاق دهان: مایعی ترشح‌شده از غدد بزاقی که به گوارش و مرطوب شدن دهان کمک می‌کند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FN1FdcpR1A0g2Hfoe85wD_200.png","2026-08-13 15:51:37","بزاق-دهان-مایعی-ترشحشده-از-غدد-بزاقی-که-به-گوارش-و-مرطوب-شدن-دهان-کمک-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10750\u002Fبزاق-دهان-مایعی-ترشحشده-از-غدد-بزاقی-که-به-گوارش-و-مرطوب-شدن-دهان-کمک-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10750\u002Fبزاق-دهان-مایعی-ترشحشده-از-غدد-بزاقی-که-به-گوارش-و-مرطوب-شدن-دهان-کمک-میکند",{"id":313,"title":314,"cat":10,"pic":315,"up_date":316,"title_url":317,"url":318,"legacy_url":319,"cat_title":25,"update_jalali":231},10710,"رسوب‌گذاری: ته‌نشین شدن مواد محلول یا معلق و تشکیل لایه‌های جامد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fwl0fs2joTLBsuA3sVrAf_200.png","2026-08-13 15:49:38","رسوبگذاری-تهنشین-شدن-مواد-محلول-یا-معلق-و-تشکیل-لایههای-جامد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F10710\u002Fرسوبگذاری-تهنشین-شدن-مواد-محلول-یا-معلق-و-تشکیل-لایههای-جامد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F10710\u002Fرسوبگذاری-تهنشین-شدن-مواد-محلول-یا-معلق-و-تشکیل-لایههای-جامد"]